Mahābhārata · Adhyāya 8.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.51.1
भीमसेनं सपाञ्चालं चेदिकेकयसंवृतम् ।
सेनापतिः स्वयं क्रुद्धो वारयामास सायकैः ॥ ८.५१.१ ॥
El propio comandante, furioso, detuvo con sus flechas a Bhīmasena, rodeado de los Pāñcālas junto con los Cedis y los Kekayas.
8.51.2
ततस्तु चेदिकारूशान्सृढ्जयांश्च महारथान् ।
कर्णो जघान समरे भीमसेनस्य पश्यतः ॥ ८.५१.२ ॥
Entonces Karṇa, en la batalla, mató a los grandes guerreros de los Cedis, Kārūṣas y Sṛñjayas mientras Bhīmasena miraba.
8.51.3
भीमसेनस्ततः कर्णे विहाय रथसत्तमम् ।
प्रययौ कौरवं सैन्यं कक्षमग्निरिव ज्वलन् ॥ ८.५१.३ ॥
Entonces Bhīmasena, abandonando a Karṇa, partió de su excelente carro hacia el ejército de los Kauravas, ardiendo como el fuego en hierba seca.
8.51.4
सूतपुत्रोऽपि समरे पाञ्चालान्केकयांस्तथा ।
सृञ्जयांश्च महेष्वासान्निजघानं सहस्रशः ॥ ८.५१.४ ॥
También el hijo del auriga, en la batalla, mató por millares a los Pāñcālas, a los Kekayas y a los Sṛñjayas, grandes arqueros.
8.51.5
संशप्तकेषु पार्थश्च कौरवेषु वृकोदरः ।
पाञ्चालेषु तथा कर्णः क्षयं चक्रुर्महारथाः ॥ ८.५१.५ ॥
Entre los Saṃśaptakas, Pārtha; entre los Kauravas, Vṛkodara; y entre los Pāñcālas, Karṇa: estos grandes guerreros causaron la destrucción.
8.51.6
ते क्षत्रिया दह्यामानास्त्रिभिस्तैः पावकोपमैः ।
जग्मुर्विनाशं समरे राजन्दुर्मन्त्रिते तव ॥ ८.५१.६ ॥
Aquellos guerreros, abrasados por aquellos tres semejantes al fuego, hallaron la destrucción en la batalla, oh rey, fruto de tu mal consejo.
8.51.7
ततो दुर्योधनः क्रुद्दो नकुलं नवभिः शरैः ।
विव्याध भरतश्रेष्ठ चतुरश्चास्य वाजिनः ॥ ८.५१.७ ॥
Entonces Duryodhana, enfurecido, hirió a Nakula con nueve flechas, y, mejor de los Bharatas, hirió también sus cuatro caballos.
8.51.8
ततः परममेयात्मा तव पुत्रो जनाधिप ।
क्षुरेण सहदेवस्य ध्वजं चिच्छेद काञ्चनम् ॥ ८.५१.८ ॥
Entonces tu hijo, de espíritu inmensurable, señor de los hombres, cortó el estandarte dorado de Sahadeva con una flecha de punta de navaja.
8.51.9
नकुलस्तु ततः क्रुद्धस्तव पुत्रं च सप्तभिः ।
जघान समरे राजन्सहदेवश्च पञ्चभिः ॥ ८.५१.९ ॥
Entonces Nakula, enfurecido, hirió a tu hijo con siete flechas, oh rey, y Sahadeva con cinco.
8.51.10
तावुभौ भरतश्रेष्ठौ ज्येष्ठौ सर्वधनुष्मताम् ।
विव्याधोरसि सङ्क्रुद्धः पञ्चभिः पञ्चभिः शरैः ॥ ८.५१.१० ॥
A esos dos mejores de los Bharatas, los mayores entre todos los arqueros, los hirió en el pecho, a cada uno con cinco flechas, en feroz cólera.
8.51.11
ततोऽपराभ्यां भल्लाब्यां धनुषी समकृन्तत ।
यमयोः प्रसभं वीरो विव्याधाशु त्रिभिस्त्रिभिः ॥ ८.५१.११ ॥
Entonces el héroe, con otras dos flechas de punta ancha, cortó los arcos de los gemelos, y rápidamente hirió a cada uno con tres flechas.
8.51.12
तावन्ये धनुषी श्रेष्ठे शक्रचापनिभे शुभे ।
प्रगृह्य रेजतुः शूरौ देवपुत्रसमौ युधि ॥ ८.५१.१२ ॥
Aquellos dos héroes, tomando otros dos arcos excelentes y hermosos como el arco de Indra, resplandecieron en la batalla como hijos de dioses.
8.51.13
ततस्तौ रभसौ युद्धे भ्रातरौ भ्रातरं युधि ।
शरैर्ववर्षतुर्घोरैर्महामेघौ यथाऽचलम् ॥ ८.५१.१३ ॥
Entonces aquellos dos hermanos, impetuosos en la batalla, llovieron flechas terribles el uno sobre el otro, como dos grandes nubes sobre una montaña.
8.51.14
ततः क्रुद्धो महाराज तव पुत्रो महारथः ।
पाण्डुपुत्रौ महेष्वासौ वारयामास पत्रिभिः ॥ ८.५१.१४ ॥
Entonces, oh gran rey, tu hijo, el gran auriga, enfurecido, contuvo con flechas a los dos hijos de Pāṇḍu, aquellos grandes arqueros.
8.51.15
धनुर्मण्डलमेवास्य ददृशे युधि भारत ।
सायकाश्चाप्यदृश्यन्त निश्चरन्तः समन्ततः ॥ ८.५१.१५ ॥
Oh Bhārata, en la batalla solo se veía el círculo de su arco, y también se veían flechas lanzadas por todas partes.
8.51.16
तस्य सायकसञ्छन्नौ माद्रेयौ न विरेजतुः ।
मेघच्छन्नौ यथा व्योम्नि चन्द्रसूर्यौ गतप्रभौ ॥ ८.५१.१६ ॥
Los dos hijos de Mādrī, cubiertos por sus flechas, no resplandecían, como el sol y la luna en el cielo cubiertos por nubes, sin brillo.
8.51.17
ते तु बाणा महाराज स्वर्णपुङ्खाः शिलाशिताः ।
आच्छादयन्दिशः सर्वाः सूर्यस्येव मरीचयः ॥ ८.५१.१७ ॥
Oh gran rey, aquellas flechas de plumas doradas, afiladas en piedra, cubrían todas las direcciones como los rayos del sol.
8.51.18
वाणभूते ततस्तस्मिन्सञ्छन्ने च नभस्तले ।
राज्ञस्तु ददृशे रूपं कालान्तकयमोपमम् ॥ ८.५१.१८ ॥
Entonces, cuando el cielo quedó cubierto de flechas, la figura del rey apareció semejante a Kāla, el Fin, y a Yama.
8.51.19
पराक्रमं तु तं दृष्ट्वा तव सूनोर्महारथाः ।
मृत्योरुपान्तिकं प्राप्तौ माद्रीपुत्रौ स्म मेनिरे ॥ ८.५१.१९ ॥
Al ver aquel valor de tu hijo, los grandes guerreros de carro creyeron que los dos hijos de Mādrī se habían acercado a la muerte.
8.51.20
ततः सेनापती राजन्पाण्डवानां महारथः ।
पार्षतः प्रययौ तत्र यत्र राजा सुयोधनः ॥ ८.५१.२० ॥
Entonces, oh rey, el comandante Pārṣata, gran guerrero de carro de los Pāṇḍavas, se dirigió allí donde estaba el rey Suyodhana.
8.51.21
माद्रीपुत्रौ ततः शूरौ व्यतिक्रम्य महारथौ ।
धृष्टद्युम्नस्तव सुतं पीडयामास सायकैः ॥ ८.५१.२१ ॥
Entonces, pasando junto a los dos héroes, grandes guerreros de carro, hijos de Mādrī, Dhṛṣṭadyumna atormentó a tu hijo con flechas.
8.51.22
तमविध्यदमेयात्मा तव पुत्रो ह्यमर्पणः ।
पाञ्चाल्यं पञ्चविंशत्या प्रहस्य पुरुषर्षभः ॥ ८.५१.२२ ॥
Tu hijo, de espíritu inconmensurable e impaciente de ira, riendo, atravesó a aquel pāñcāla con veinticinco flechas, oh toro entre los hombres.
8.51.23
ततः पुनरमेयात्मा तव पुत्रो ह्यमर्षणः ।
विद्ध्वा ननाद पाञ्चाल्यं षष्ट्या पञ्चभिरेव च ॥ ८.५१.२३ ॥
Entonces de nuevo tu hijo, de espíritu inconmensurable e impaciente de ira, habiendo herido al pāñcāla con sesenta y cinco flechas, rugió.
8.51.24
तथास्य सशरं चापं मुष्टिदेशे विशाम्पते ।
क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन राजा चिच्छेद संयुगे ॥ ८.५१.२४ ॥
Y asimismo, oh señor de los hombres, el rey en la batalla cortó su arco, con la flecha, junto a la empuñadura, con una flecha de punta de navaja muy afilada.
8.51.25
तदपास्य धनुश्छिन्नं पाञ्चाल्यः शत्रुकर्शनः ।
अन्यदादत्त वेगेन धनुर्भारसहं नवम् ॥ ८.५१.२५ ॥
Entonces, arrojando el arco roto, el príncipe de los Pāñcāla, subyugador de enemigos, tomó rápidamente otro arco nuevo, capaz de soportar su peso.
8.51.26
क्रोधाद्रुधिररक्ताक्षः संरम्भात्प्रज्वलन्निव ।
अशोभत महेष्वासो धृष्टद्युम्नः कृतव्रणः ॥ ८.५१.२६ ॥
Con los ojos rojos como sangre por la ira, ardiendo como en furor, el gran arquero Dhṛṣṭadyumna, herido, resplandeció.
8.51.27
स पञ्चदश नाराचाञ्श्वसतः पन्नगानिव ।
जिघांसुर्भरतश्रेष्ठं धृष्टद्युम्नो व्यपासृजत् ॥ ८.५१.२७ ॥
Como serpientes silbantes, lanzó quince flechas de hierro, deseando matar al mejor de los Bharatas.
8.51.28
ते वर्म हेमविकृतं भित्त्वा राज्ञः शिलीमुखाः ।
विविशुर्वसुधां वेगात्कङ्कबर्हिणवाससः ॥ ८.५१.२८ ॥
Atravesando la armadura adornada en oro del rey, aquellas flechas, empenachadas con plumas de garza y de pavo real, se hundieron velozmente en la tierra.
8.51.29
सोऽतिविद्धो महाराज पुत्रस्तेऽतिव्यराजत ।
वसन्तकाले सुमहान्प्रफुल्ल इव किंशुकः ॥ ८.५१.२९ ॥
Gran rey, tu hijo, gravemente herido, resplandeció como un gran árbol kiṃśuka florecido en primavera.
8.51.30
स च्छिन्नवर्मा नाराचप्रहारैर्झर्झरीकृतः ।
धृष्टद्युम्नस्य भल्लेन क्रुद्धश्चिच्छेद कार्मुकम् ॥ ८.५१.३० ॥
Con la armadura cortada y acribillado por los golpes de las flechas de hierro, encolerizado, cortó el arco de Dhṛṣṭadyumna con una flecha bhalla.
8.51.31
अथैनं छिन्नधन्वानं त्वरमाणो महीपतिः ।
सायकैर्दशभी राजन्भ्रुवोर्मध्ये समार्पयत् ॥ ८.५१.३१ ॥
Entonces el rey, apresurándose, golpeó al que tenía el arco roto con diez flechas en medio de las cejas.
8.51.32
तस्य तेऽशोभयन्वक्त्रं कर्मारपरिमार्जिताः ।
प्रफुल्लं पङ्कजं यद्वद्धमरा मधुलिप्सवः ॥ ८.५१.३२ ॥
Aquellas flechas, pulidas por el herrero, adornaban su rostro, como abejas que desean miel adornan un loto florecido.
8.51.33
तदपास्य धनुश्छिन्नं दृष्टद्युम्नो महामनाः ।
अन्यदादत्त वेगेन धनुर्भल्लांश्च षोडश ॥ ८.५१.३३ ॥
Entonces, arrojando el arco roto, el magnánimo Dhṛṣṭadyumna tomó rápidamente otro arco y dieciséis flechas bhalla.
8.51.34
ततो दुर्योधनस्याश्वान्हत्वा सूतं च पञ्चभिः ।
धनुश्चिच्छेद भल्लेन जातरूपपरिष्कृतम् ॥ ८.५१.३४ ॥
Luego, matando los caballos y el auriga de Duryodhana con cinco flechas, cortó el arco adornado de oro con una flecha bhalla.
8.51.35
रथं सोपस्करं छत्रं शक्तिं खङ्गं गदां ध्वजम् ।
भल्लैश्चिच्छेद दशभिः पुत्रस्य तव पार्षतः ॥ ८.५१.३५ ॥
El hijo de Pṛṣata cortó el carro de tu hijo con sus accesorios, su parasol, lanza, espada, maza y estandarte, con diez flechas bhalla.
8.51.36
तपनीयाङ्गदं छत्रं नागं मणिमयं शुभम् ।
ध्वजं कुरुपतेश्छिन्नं ददृशुः सर्वपार्थिवाः ॥ ८.५१.३६ ॥
Todos los reyes vieron el parasol con su brazalete de oro, el espléndido emblema de serpiente de joyas y el estandarte cortado del señor de los Kurus.
8.51.37
दुर्योधनं तु विरथं छिन्नवर्मायुधध्वजम् ।
भ्रातरं समुदैक्षन्त सोदरा भरतर्षभ ॥ ८.५१.३७ ॥
Pero sus hermanos de la misma madre contemplaron a Duryodhana, privado de carro, con la armadura, las armas y el estandarte cortados, oh toro de los Bhāratas.
8.51.38
तमारोप्य रथे राजन्कुण्डधारो महारथम् ।
अपाहरदसम्भ्रान्तो धृष्टद्युम्नस्य पश्यतः ॥ ८.५१.३८ ॥
Oh rey, Karṇa, el portador de pendientes, subió a aquel gran guerrero a su carro y se lo llevó sin turbarse, mientras Dhṛṣṭadyumna miraba.
8.51.39
कर्णस्तु सात्यकिं हित्वा राजगृघ्नुरमर्षणः ।
द्रोमहन्तारमुग्रेषुं ससाराभिमुखो रणे ॥ ८.५१.३९ ॥
Pero Karṇa, dejando a Sātyaki, ansioso de la gloria del rey e intolerante, avanzó de frente en la batalla hacia Dhṛṣṭadyumna, el matador de Droṇa, de flechas feroces.
8.51.40
तं पृष्ठतोऽन्वयात्तूर्णं शैनेयोऽभिहतः शरैः ।
वारणं जघनोपान्ते विषाणाभ्यामिव द्विपः ॥ ८.५१.४० ॥
Sātyaki, descendiente de Śini, herido por flechas, lo siguió rápidamente por detrás, como un elefante embiste con sus colmillos las ancas de otro elefante.
8.51.41
स भारतपुरोगानां राज्ञां च सुमहात्मनाम् ।
कर्णपार्षतयोर्युद्वे सङ्क्रद्धानां महारणे ॥ ८.५१.४१ ॥
Entre los reyes más destacados de los Bhāratas y los guerreros de gran alma, en aquella gran batalla, en el choque airado de Karṇa y Dhṛṣṭadyumna, avanzó.
8.51.42
न पाण्डवानां नास्माकं कश्चिदासीत्पराङ्मुखः ।
प्रत्यदृश्यत यत्कर्णः पाञ्चालांस्त्वरितो ययौ ॥ ८.५१.४२ ॥
Ni entre los Pāṇḍavas ni entre los nuestros se vio a nadie volver la espalda; Karṇa se dirigió rápidamente contra los Pāñcālas.
8.51.43
तस्मिन्क्षणे नरश्रेष्ठ गजवाजिरथक्षयः ।
प्रादुरासीदुभयतो राजन्मध्यगतेऽहनि ॥ ८.५१.४३ ॥
Oh, mejor de los hombres, en aquel momento surgió la destrucción de elefantes, caballos y carros por ambos lados, oh rey, al mediodía.
8.51.44
पाञ्चालास्तु महाराज त्वरिता विजिगीषवः ।
सर्वतोऽभ्यद्रवन्कर्णं पतत्त्रिण इव द्रुमम् ॥ ८.५१.४४ ॥
Pero los Pāñcālas, oh gran rey, anhelando la victoria y apresurándose, se lanzaron sobre Karṇa desde todos lados, como aves sobre un árbol.
8.51.45
तेषामाधिरथिः क्रुद्धः प्रधानान्वै तरस्विनः ।
विचिन्वन्निव बाणौघैः समासादयदग्रतः ॥ ८.५१.४५ ॥
Entonces Karṇa, hijo de Adhiratha, airado, alcanzó a los poderosos jefes entre ellos, como si los seleccionara con una lluvia de flechas, y se presentó ante ellos.
8.51.46
व्याघ्रकेतुः सुशर्मा च शुक्रश्चित्रायुधः क्रतुः ।
दुर्जयो रोचमानश्च सिंहसेनस्तथाऽष्टमः।
महता रथवंशेन परिवव्रुर्नरोत्तमम् ॥ ८.५१.४६ ॥
Vyāghraketu, Suśarman, Śukra, Citrāyudha, Kratu, Durjaya, Rocamāna y el octavo, Siṃhasena, rodearon a aquel mejor de los hombres con una gran hueste de carros.
8.51.47
सृजन्तः सायकांस्तूर्णं कर्णमाहवशोभिनम् ।
यतमानांस्तु ताञ्शूरान्मनुजेन्द्रः शितैः शरैः।
अष्टाभिरष्टौ राधेयः पाञ्चालान्न्यहनद्रणे ॥ ८.५१.४७ ॥
Aquellos héroes, que disparaban flechas sobre Karṇa, resplandeciente en la batalla, fueron derribados por Rādheya en el combate con ocho flechas afiladas cada uno, señor de los hombres.
8.51.48
अथापरान्महाराज सूतपुत्रः प्रतापवान् ।
जघान बहुसाहस्रान्योधान्युद्वविशारदान् ॥ ८.५१.४८ ॥
Entonces, oh gran rey, el poderoso hijo del auriga (Karṇa) mató a muchos miles de otros guerreros diestros en la batalla.
8.51.49
विष्णुं च विष्णुवर्माणं देवापिं भद्रमेव च ।
दण्डधारं च समरे चित्रं चिंत्रायुधं हरिम् ॥ ८.५१.४९ ॥
En la batalla también mató a Viṣṇu, Viṣṇuvarmān, Devāpi, Bhadra, Daṇḍadhāra, Citra, Citrāyudha y Hari.
8.51.50
सिंहकेतुं रोचमानं शलभं च महारथम् ।
निजघान सुसङ्क्रुद्वश्चेदीनां च महारथान् ॥ ८.५१.५० ॥
Muy enfurecido, mató a Siṃhaketu, Rocamāna y al gran carrero Śalabha, y a los grandes carreros de los Cedis.
8.51.51
तेषामाददतः प्राणानासीदाधिरथेर्वपुः ।
शोणिताभ्युक्षिताङ्गस्य रुद्रस्यैवातिभैरवम् ॥ ८.५१.५१ ॥
Mientras les arrebataba la vida, la figura del hijo de Adhiratha se volvió terrible, como la de Rudra con los miembros manchados de sangre.
8.51.52
तत्र भारत कर्णेन मातङ्गास्ताडिताः शरैः ।
सर्वतोऽभ्यद्रवन्भीताः कुर्वन्तो महदाकुलम् ॥ ८.५१.५२ ॥
Allí, oh Bhārata, los elefantes heridos por las flechas de Karṇa, aterrorizados, huyeron en todas direcciones, causando gran confusión.
8.51.53
निपेतुरुर्व्यां समरे कर्णसायकताडिताः ।
कुर्वन्तो विविधान्नादान्वज्रनुन्ना इवाचलाः ॥ ८.५१.५३ ॥
Heridos por las flechas de Karṇa, cayeron al suelo en la batalla, lanzando diversos gritos, como montañas golpeadas por el rayo.
8.51.54
गजवाजिमनुष्यैश्च निपतद्भिः समन्ततः ।
रथैर्भग्नैर्ध्वजैश्चैव समास्तीर्यत मेदिनी ॥ ८.५१.५४ ॥
La tierra quedó cubierta por elefantes, caballos y hombres que caían por todas partes, y por carros rotos y estandartes.
8.51.55
नैवं भाष्मो न च द्रोणो नान्ये युधि च तावकाः ।
चक्रुः स्म तादृशं कर्म यादृशं कृतवान्रणे ॥ ८.५१.५५ ॥
Ni Bhīṣma, ni Droṇa, ni ningún otro de los vuestros en la batalla realizó jamás una hazaña semejante a la que Karṇa realizó en el combate.
8.51.56
मृगमध्ये यथा सिंहो दृश्यते निर्भयश्चरन् ।
पाञ्चालानां तथा मध्ये कर्णोऽचरदभीतवत् ॥ ८.५१.५६ ॥
Como un león que se ve andar sin temor entre los ciervos, así Karṇa se movía entre los Pāñcāla como si no temiera nada.
8.51.57
सूतपुत्रोऽथ नागेषु हयेषु च रथेषु च ।
नरेषु च नरव्याघ्रश्चकार कदनं महत् ॥ ८.५१.५७ ॥
Entonces el hijo del auriga, tigre entre los hombres, causó una gran matanza entre elefantes, caballos, carros y hombres.
8.51.58
यथा मृगगणांस्त्रस्तान्सिंहो द्रावयते दिशः ।
पाञ्चालानां रथव्रातान्कर्णो व्यद्रावयत्तथा ॥ ८.५१.५८ ॥
Como un león dispersa en todas direcciones a los rebaños de ciervos asustados, así Karṇa dispersó las tropas de carros de los Pāñcāla.
8.51.59
सिंहं स्म हि यथा प्राप्य न जीवन्ति मृगाः क्वचित् ।
तथा कर्णमनुप्राप्ता न जीवन्ति स्म सृञ्जयाः ॥ ८.५१.५९ ॥
Como los ciervos que llegan a un león nunca sobreviven, así los Sṛñjaya que se acercaron a Karṇa no sobrevivieron.
8.51.60
वैश्वानरमुखं प्राप्य दह्यन्ते शलभा यथा ।
कर्णाग्रिं समरे प्राप्य दग्धा भारत सृञ्जयः ॥ ८.५१.६० ॥
Como las polillas que alcanzan la boca del fuego son quemadas, así los Sṛñjaya que llegaron al fuego de Karṇa en la batalla fueron quemados, oh Bhārata.
8.51.61
चेदिष्वेकेन कर्णेन पाञ्चालेषु च भारत ।
वेश्राव्य नाम निहता बहवः शूरसम्पताः ॥ ८.५१.६१ ॥
¡Oh Bhārata! Entre los Cedis y los Pāñcālas, muchos héroes de renombre, famosos por su nombre, fueron muertos por Karṇa solo.
8.51.62
मम चासीन्मती राजन्दृष्ट्वा कर्णस्य विक्रमम् ।
नैकोऽप्याधिरथेर्जीवन्पाञ्चाल्यो मोक्ष्यते युधि ॥ ८.५१.६२ ॥
Oh rey, al ver el valor de Karṇa, me vino este pensamiento: mientras viva el hijo de Adhiratha, ni un solo Pāñcāla escapará en la batalla.
8.51.63
सङ्ख्ये विमर्द्य पाञ्चालान्सूतपुत्रः पुनः पुनः ।
अभ्यधावत्सुसङ्क्रुद्धः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ ८.५१.६३ ॥
Aplastando una y otra vez a los Pāñcāla en la batalla, el hijo del auriga, muy enfurecido, se lanzó contra Yudhiṣṭhira, hijo de Kuntī.
8.51.64
धृष्टद्युम्नश्च राजानं द्रौपदेयाश्च मारिष ।
परिवव्रुरमित्रघ्नं शतशश्चापरे जनाः ॥ ८.५१.६४ ॥
¡Oh noble! Dhṛṣṭadyumna, los hijos de Draupadī y cientos de otros rodearon al rey, aniquilador de enemigos.
8.51.65
शिखण्डी सहदेवश्च नकुलो नाकुलिस्तथा ।
जनमेजयः शिनेर्नप्ता बहवश्च प्रभद्रकाः ॥ ८.५१.६५ ॥
Śikhaṇḍin, Sahadeva, Nakula, el hijo de Nakula, Janamejaya, el nieto de Śini, y muchos Prabhadraka.
8.51.66
एते पुरोगमा भूत्वा धृष्टद्युम्नश्च संयुगे ।
कर्णमस्यन्तमिष्वस्त्रैस्ततक्षुरमितौजसम् ॥ ८.५१.६६ ॥
Poniéndose al frente en la batalla, estos y Dhṛṣṭadyumna atravesaron a Karṇa, de poder inmensurable, que disparaba flechas y armas arrojadizas.
8.51.67
तांस्तत्राधिरथिः सङ्ख्ये चेदिपाञ्चालपाण्डवान् ।
एको बहूनभ्यपतद्गरुत्मानिव पन्नगान् ॥ ८.५१.६७ ॥
Allí Karṇa, hijo de Adhiratha, solo en la batalla se abalanzó sobre los Cedis, Pāñcālas y Pāṇḍavas, como Garuḍa sobre las serpientes.
8.51.68
तैः कर्णस्याभवद्युद्धं घोररूपं विशाम्पते ।
तादृग्यादृक्पुरावृत्तं देवानां दानवैः सह ॥ ८.५१.६८ ॥
Con ellos se libró para Karṇa un combate terrible, oh señor de los pueblos, semejante al que antaño hubo entre los dioses y los Dānavas.
8.51.69
तान्समेतान्महेष्वासाञ्शरवर्षौधवर्षिणः ।
एको व्यधमदव्यग्रस्तमांसीव दिवाकरः ॥ ८.५१.६९ ॥
A aquellos grandes arqueros reunidos, que derramaban lluvias de flechas, Karṇa, solo e imperturbable, los derribó, como el sol disipa las tinieblas.
8.51.70
भीमसेनस्तु संसक्ते राधेये पाण्डवैः सह ।
सर्वतोऽभ्यहनत्क्रुद्धो यमदण्डनिभैः शरैः ॥ ८.५१.७० ॥
Pero Bhīmasena, trabado con Karṇa, hijo de Rādhā, junto con los Pāṇḍavas, enfurecido, golpeó por todos lados con flechas semejantes al bastón de Yama.
8.51.71
बाह्लीकान्केकयान्मात्स्यान्वासात्यान्मद्रसैन्धवान् ।
एकः सङ्ख्ये महेष्वासो योधयन्बह्वशोभत ॥ ८.५१.७१ ॥
Combatiendo solo en la batalla contra los Bāhlīka, Kekaya, Matsya, Vāsātya, Madra y Sindhu, aquel gran arquero resplandeció de muchas maneras.
8.51.72
तत्र मर्मसु भीमेन नाराचैस्ताडिता गजाः ।
प्रपतन्तो हतारोहाः कम्पयन्ति स्म मेदिनीम् ॥ ८.५१.७२ ॥
Allí, heridos en los puntos vitales por las flechas de hierro de Bhīma, los elefantes, con sus jinetes muertos, caían y hacían temblar la tierra.
8.51.73
वाजिनश्च हतारोहाः पत्तयश्च गतासवः ।
अशेरत महाराज वमन्तो रुधिरं बहु ॥ ८.५१.७३ ॥
Oh gran rey, caballos con sus jinetes muertos y soldados de a pie sin vida yacían vomitando mucha sangre.
8.51.74
ताडिताः सहसा नागा भीमसेनेन मारिष ।
निपतन्ति महावेगा वज्ररुग्णा इवाचलाः ॥ ८.५१.७४ ॥
Oh respetado, elefantes golpeados de repente por Bhīmasena caen con gran ímpetu, como montañas quebradas por el rayo.
8.51.75
पतितैस्तैर्महाराज वेगवद्भिर्महारथैः ।
शुशुभे वसुधा राजन्विकीर्णैरिव पर्वतैः ॥ ८.५१.७५ ॥
Oh gran rey, la tierra resplandecía con aquellos veloces grandes guerreros caídos, como si estuviera sembrada de montañas.
8.51.76
सहस्रशश्च रथिनः पत्तयः पतितायुधाः ।
अक्षताः समदृश्यन्त भीमाद्भीता गतासवः ॥ ८.५१.७६ ॥
Miles de guerreros de carro y soldados de a pie, con las armas caídas, se veían ilesos pero asustados de Bhīma y sin vida.
8.51.77
रथिभिः सादिभिः सूतैः पादातैर्वाजिभिर्गजैः ।
भीमसेनशरैश्छिन्नैराच्छन्ना सुधाभवत्
तत्स्तम्भितमिवातिष्ठद्भीमसेनभयार्दितम्। ॥ ८.५१.७७ ॥
Guerreros de carro, jinetes, aurigas, soldados de a pie, caballos y elefantes, cortados por las flechas de Bhīmasena, cubrieron el suelo; afligida por el temor a Bhīmasena, permanecía como aturdida.
8.51.78
दुर्योधनबलं सर्वं निरुत्साहं कृतं रणे ।
निश्चेष्टं तुमुलं दीनं बभौ तस्मिन्महारणे ॥ ८.५१.७८ ॥
Todo el ejército de Duryodhana quedó sin ánimo en la batalla; en aquella gran batalla resplandecía inmóvil, tumultuoso y abatido.
8.51.79
प्रसन्नसलिले काले यथा स्यात्सागरो नृप ।
तद्वत्तव बलं तद्वै निश्चलं समवस्थितम् ॥ ८.५१.७९ ॥
Oh rey, como el océano de aguas claras permanece en calma en su tiempo, así también aquel ejército tuyo se mantenía firme e inmóvil.
8.51.80
मन्युवीर्यबलोपेतं दर्पात्प्रत्यवरोपितम् ।
अभवत्तव पुत्रस्य तत्सैन्यं निष्प्रभं तदा ॥ ८.५१.८० ॥
Aquel ejército de tu hijo, dotado de ira, valor y fuerza, fue rechazado por su orgullo, y entonces quedó sin brillo.
8.51.81
ते बले भरतश्रेष्ठ वध्यमाने परस्परम् ।
रुधिरौघपरिक्लिन्ने रुधिरार्द्रे बभूवतुः ॥ ८.५१.८१ ॥
Oh mejor de los Bharatas, aquellos dos ejércitos, abatiéndose mutuamente, quedaron empapados en torrentes de sangre y mojados de sangre.
8.51.82
सूतपुत्रोऽवधीत्क्रुद्वः पाण्डवानामनीकिनीम् ।
भीमसेनः कुरूणां च त्रिगर्तानां धनञ्जयः ॥ ८.५१.८२ ॥
Enfurecido, el hijo del cochero abatió al ejército de los Pāṇḍavas; Bhīmasena abatió a los Kurus, y Dhanañjaya a los Trigartas.
8.51.83
वर्तमाने तथा रोद्रे सङ्ग्रामेऽद्भुतदर्शने ।
निहत्य पृतनामध्यं संशप्तकगणान्बहून्।
अर्जुनो जयतां श्रेष्ठो वासुदेवमथाब्रवीत् ॥ ८.५१.८३ ॥
Mientras tal guerra terrible y maravillosa se libraba, Arjuna, el mejor de los vencedores, tras abatir muchas huestes de los Saṃśaptaka en medio del ejército, habló entonces a Vāsudeva.
8.51.84
प्रभग्नं बलमेतद्धि योत्स्यमानं मया सह ।
एते धावन्ति सगणाः संशप्तकमहारथाः ॥ ८.५१.८४ ॥
Este ejército, que estaba dispuesto a combatir conmigo, ciertamente se ha quebrado; mirad, estos grandes aurigas de los Saṃśaptaka huyen con sus tropas.
8.51.85
दुर्जया ह्येव समरे देवैरपि सवासवैः ।
अपारयन्तो मद्बाणान्सिंहशब्दं मृगा इव ॥ ८.५१.८५ ॥
En la batalla, ni siquiera los dioses con Vāsava podrían vencerlos; incapaces de soportar mis flechas, son como ciervos ante el rugido del león.
8.51.86
दीर्यते च महत्सैन्यं सृञ्जयानां महारणे ।
कुरवश्चाभिधावन्ति भीमसेनभयार्दिताः ॥ ८.५१.८६ ॥
En la gran batalla, el vasto ejército de los Sṛñjayas está siendo desgarrado, y los Kurus, atormentados por el temor a Bhīmasena, huyen.
8.51.87
हस्तिकक्ष्यो ह्यसौ कृष्ण केतुः कर्णस्य धीमतः ।
दृश्यते राजसैन्यस्य मध्ये विचरतो मुहुः ॥ ८.५१.८७ ॥
¡Oh Kṛṣṇa! Ese estandarte con la marca de la cincha de elefante del sabio Karṇa se ve moverse una y otra vez en medio del ejército real.
8.51.88
न च कर्णं रणे शक्ता जेतुमेते महारथाः ।
जानीते हि भवान्कर्णं वीर्यवन्तं पराक्रमे ॥ ८.५१.८८ ॥
Estos grandes guerreros de carro no pueden vencer a Karṇa en batalla; en verdad usted conoce a Karṇa, poderoso en valor.
8.51.89
तत्र याहि यतः कर्णो द्रावयत्येष नो बलम् ।
त्रिगर्तान्वर्जयन्याहि सूतपुत्रं महारथम्।
एतन्मे रोचते कृष्ण यथा वा तव रोचते ॥ ८.५१.८९ ॥
Ve allí donde Karṇa está poniendo en fuga nuestro ejército; evitando a los Trigartas, ve hacia el gran guerrero de carro, el hijo del auriga. Oh Kṛṣṇa, esto me agrada, o como te agrade a ti.
8.51.90
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य गोविन्दः प्रहसन्निव ।
अब्रवीदर्जुनं तूर्णं कौरवान्याहि पाण्डव ॥ ८.५१.९० ॥
Al oír sus palabras, Govinda, como si sonriera, dijo a Arjuna: 'Ve pronto hacia los Kauravas, oh Pāṇḍava.'
8.51.91
ततस्तव महासैन्यं गोविन्दप्रेरिता हयाः ।
हंसवर्णा विशंस्तूर्णं वहन्तोऽर्जुनमाहवे ॥ ८.५१.९१ ॥
Entonces los caballos de color de cisne, impulsados por Govinda, entraron rápidamente en vuestro gran ejército, llevando a Arjuna en la batalla.
8.51.92
केशवप्रेरितैरश्वैः श्वेतैः काञ्चनभूषणैः ।
प्रविशद्भिस्तव बलं चतुर्दिशमदीर्यत ॥ ८.५१.९२ ॥
Impulsados por Keśava, los caballos blancos adornados con joyas de oro entraron en vuestro ejército, y este se partió en las cuatro direcciones.
8.51.93
मेघस्तनितनिर्हादः स रथो वानरध्वजः ।
चलत्पताकस्तां सेनां विमानं द्यामिवाविशत् ॥ ८.५१.९३ ॥
Con un estruendo como nubes que truenan, aquel carro de bandera de mono y banderines ondeantes entró en aquel ejército, como un carro celestial entra en el cielo.
8.51.94
तौ विदार्य महासेनां प्रविष्टौ केशवार्जुनो ।
क्रुद्धौ संरम्भरक्ताक्षौ विभ्राजेतां महाद्युती ॥ ८.५१.९४ ॥
Habiendo partido aquel gran ejército, los dos, Keśava y Arjuna, entraron, airados, con los ojos enrojecidos de furia, resplandeciendo con gran brillo.
8.51.95
युद्धशौण्डौ समाहूतावागतौ तौ रणाध्वरम् ।
यज्वभिर्विधिना हूतौ मखं देवाविवाश्विनौ ॥ ८.५१.९५ ॥
Diestros en la batalla, convocados, aquellos dos llegaron a este sacrificio de batalla, como los Aśvin llegan a un sacrificio cuando los oficiantes los invocan según el rito.
8.51.96
क्रोधताम्रेक्षणौ शूरौ शुशुभाते महाबलौ ।
मदोत्कटौ यथा नागौ दृष्टिसञ्चारचारिणौ ॥ ८.५१.९६ ॥
Los héroes de gran fuerza, con los ojos enrojecidos de ira, resplandecían como dos elefantes enloquecidos por el celo que mueven la mirada de un lado a otro.
8.51.97
क्रुद्धौ तौ तु नरव्याघ्रो योगवन्तौ बभूवतुः ।
तलशब्देन रुषितौ महानागाविवोत्कटौ ॥ ८.५१.९७ ॥
Aquellos dos tigres entre los hombres, airados y diestros, se encendieron con el estruendo de las palmas, como dos grandes elefantes en celo.
8.51.98
विगाह्य तु रथानीकमश्वसङ्घांश्च फल्गुनः ।
व्यचरत्पृतनामध्ये पाशहस्त इवानत्कः ॥ ८.५१.९८ ॥
Internándose en la hilera de carros y en los grupos de caballos, Phalguna se movió en medio del ejército como la Muerte con el lazo en la mano.
8.51.99
तं दृष्ट्वा युधि विक्रान्तं सेनायां तव भारत ।
संशप्तकगणान्भूयः पुत्रस्ते समचूचुदत् ॥ ८.५१.९९ ॥
Al verlo valiente en la batalla, oh Bhārata, tu hijo volvió a incitar a las bandas de los Saṃśaptakas en el ejército.
8.51.100
ततो रथसहस्रेण द्विरदानां त्रिभिः शतैः ।
चतुर्दशसहस्रैस्तु तुरगाणां महाहवे।
द्वाभ्यां शतसहस्राभ्यां पदातीनां च धन्विनाम् ।
शूराणां लब्धलक्षाणां विदितानां समन्ततः।
अभ्यवर्तन्त कौन्तेयं छादयन्तो महारथाः ॥ ८.५१.१०० ॥
Entonces, con mil carros, trescientos elefantes, catorce mil caballos y doscientos mil infantes arqueros, héroes renombrados y certeros avanzaron por todos lados contra el hijo de Kuntī, y los grandes guerreros de carro lo cubrieron.
8.51.101
शरवर्षैर्महाराज सर्वतः पाण्डुनन्दनम् ।
स च्छाद्यमानः समरे शरैः परबलार्दनः ॥ ८.५१.१०१ ॥
Oh gran rey, el hijo de Pāṇḍu fue cubierto por todos lados con una lluvia de flechas; y aunque cubierto de flechas en la batalla, él, aplastador de las fuerzas enemigas, …
8.51.102
दर्शयन्रौद्रमात्मानं पाशहस्त इवान्तकः ।
निघ्नन्संशप्तकान्पार्थः प्रेक्षणीयतरोऽभवत् ॥ ८.५१.१०२ ॥
Mostrando su forma terrible como la Muerte con el lazo en la mano, y abatiendo a los Saṃśaptakas, Pārtha se volvió aún más digno de ser contemplado.
8.51.103
ततो विद्युत्प्रभैर्बाणैः कार्तस्वरविभूषितैः ।
निरन्तरमिवाकाशमासीच्छन्नं किरीटिना ॥ ८.५१.१०३ ॥
Entonces el cielo, como sin intervalo, quedó cubierto por el portador de la diadema con flechas brillantes como relámpagos y adornadas de oro.
8.51.104
किरीटिचापनिर्मुक्तैः सम्पतद्भिर्महाशरैः ।
समाच्छन्नं बभौ सर्वं काद्रवेयैरिव प्रभो ॥ ८.५१.१०४ ॥
Oh señor, todo, cubierto por las grandes flechas que caían del arco del portador de la diadema, brilló como si estuviera cubierto por los hijos de Kadru, las serpientes.
8.51.105
रुक्मपुङ्खाञ्शरान्घोरान्प्रसन्नान्नतपर्वणः ।
अवासृजदमेयात्मा दिक्षु सर्वासु पाण्डवः ॥ ८.५१.१०५ ॥
El Pāṇḍava de alma inmensurable lanzó en todas las direcciones flechas terribles y brillantes, de plumas doradas y nudos rectos.
8.51.106
मही वियद्दिशः सर्वाः समुद्रा गिरयोऽपि वा ।
स्फुटन्तीति जना जज्ञुः पार्थस्य तलनिःस्वनात् ॥ ८.५१.१०६ ॥
Por el sonido de la palma de Pārtha, la gente pensó que la tierra, el cielo, todas las direcciones, los océanos e incluso las montañas se estaban partiendo.
8.51.107
हत्वा दशसहस्राणि पार्थिवानां महारथः ।
संशप्तकानां कौन्तेयः प्रपक्षं त्वरितोभ्ययात् ॥ ८.५१.१०७ ॥
Tras haber matado a diez mil reyes de los Saṃśaptakas, el gran auriga, hijo de Kuntī, avanzó presuroso hacia el flanco.
8.51.108
प्रपक्षं च समासाद्य पार्थः काम्भोजरक्षितम् ।
प्रममाथ बलं भल्लैर्दानवानिव वासवः ॥ ८.५१.१०८ ॥
Al llegar al flanco custodiado por los Kāmbojas, Pārtha aplastó al ejército con flechas de punta ancha, como Vāsava (Indra) aplasta a los Dānavas.
8.51.109
प्रचिच्छेदाशु भल्लेन द्विषतामाततायिनाम् ।
शस्त्रपाणींस्तथा बाहूंस्तथापि च शिरांस्युत ॥ ८.५१.१०९ ॥
Con flechas de cabeza curva cortó rápidamente las manos armadas, los brazos y también las cabezas de los enemigos agresores.
8.51.110
अङ्गांङ्गावयवैश्छिन्नैर्व्यायुधास्तेऽपतन्भुवि। ॥ ८.५१.११० ॥
Con sus miembros y partes del cuerpo cortados, cayeron al suelo sin armas.
8.51.111
विष्वग्वाताभिसम्भग्ना बहुशाखा इव द्रुमाः ॥ ८.५१.१११ ॥
Como árboles de muchas ramas quebrados por el viento por todas partes.
8.51.112
हस्त्यश्वरथपत्तीनां व्रातान्निघ्नन्तमर्जुनम् ।
सुदक्षिणादवरजः शरवृष्ट्याभ्यवीवृषत् ॥ ८.५१.११२ ॥
Sobre Arjuna, que abatía las tropas de elefantes, caballos, carros e infantes, el hermano menor de Sudakṣiṇa hizo llover una lluvia de flechas.
8.51.113
तस्यास्यतोऽर्धचन्द्राभ्यां स बाहू परिघोपमौ ।
पूर्णचन्द्राभवक्त्रं च क्षुरेणापाहरच्छिरः ॥ ८.५१.११३ ॥
Mientras disparaba, con flechas de cabeza creciente le fueron cortados sus dos brazos, semejantes a mazas de hierro, y con una flecha de cuchilla le arrancó la cabeza, de rostro como la luna llena.
8.51.114
तत्पपात ततो वेगात्स्वलोहितपरिष्कृतम् ।
मनः शिलागिरेः शृङ्गं व्ज्रेणेवावदारितम् ॥ ८.५१.११४ ॥
Cayó con fuerza, adornado con su propia sangre, como la cumbre de la montaña de realgar partida por un rayo.
8.51.115
सुदक्षिणादवरजं काम्भोजा ददृशुर्हतम् ।
प्रांशुं कमलपत्राक्षमत्यर्थं प्रियदर्शनम्।
काञ्चनस्तम्भसदृशं भिन्नं हेमगिरिं यथा ॥ ८.५१.११५ ॥
Los kāmbojas vieron al hermano menor de Sudakṣiṇa yacer muerto: alto, de ojos como pétalos de loto, sumamente agradable a la vista, semejante a un pilar de oro, como una montaña de oro partida.
8.51.116
ततोऽभवत्पुनर्युद्धं घोरमत्यर्थमद्भुतम् ।
नानावस्थाश्च योधानां बभूवुस्तत्र युध्यताम् ॥ ८.५१.११६ ॥
Entonces surgió de nuevo una batalla terrible y sumamente asombrosa, y los guerreros que luchaban allí se encontraron en diversas condiciones.
8.51.117
पार्थेषुनिहतैरश्वैः काम्भोजैर्यवनैः शकैः ।
शोणिताक्तैस्तदा रक्तं सर्वामासीद्विशां पते ॥ ८.५१.११७ ॥
Caballos muertos por las flechas de Pārtha, y kāmbojas, yavanas y śakas embadurnados de sangre: entonces todo se tiñó de rojo, oh señor de los pueblos.
8.51.118
रथैर्हताश्वसूतैश्च हतारोहैश्च वाजिभिः ।
द्विरदैश्च हतारोहैर्महामात्रैर्हतद्विपैः ॥ ८.५१.११८ ॥
Carros con caballos y aurigas muertos; jinetes con sus caballeros muertos; elefantes con sus jinetes muertos, y mahouts con sus elefantes muertos.
8.51.119
अन्योन्येन महाराज विनाशः पृथिवीक्षिताम्। ॥ ८.५१.११९ ॥
Por obra unos de otros, oh gran rey, fue la destrucción de los gobernantes de la tierra.
8.51.120
आसीत्क्रुद्वेऽर्जुने कर्णे भीमसेने च दारुणम् ।
तस्पिन्प्रपक्षे पक्षे च वध्यमाने मदोत्कटः। ॥ ८.५१.१२० ॥
Hubo un combate espantoso entre el airado Arjuna, Karṇa y Bhīmasena, mientras en un bando y en el otro los orgullosos y exaltados guerreros eran abatidos.
8.51.121
अर्जुनं जयतां श्रेष्ठं त्वरितो द्रौणिरभ्ययात् ।
विधुन्वानो महच्चापं कार्तस्वरविभूषितम्।
आददानः शरान्घोरान्स्वरश्मीनिव भास्करः ॥ ८.५१.१२१ ॥
El hijo de Droṇa avanzó con prisa hacia Arjuna, el mejor de los vencedores, sacudiendo su gran arco adornado de oro y tomando flechas terribles, como el sol toma sus propios rayos.
8.51.122
तयोरासीन्महद्युद्धं धर्मभ्रात्रोरनैष्ठिकम् ।
विस्मापयिषतोर्लोकं यशश्चोत्तममिच्छतोः ॥ ८.५१.१२२ ॥
Entre aquellos dos hermanos de dharma, que deseaban asombrar al mundo y anhelaban la gloria suprema, se libró una batalla grande e implacable.
8.51.123
संशप्तकांस्तु कौन्तेयः कुरूंश्चापि वृकोदरः ।
सूतपुत्रस्तु पाञ्चालांस्त्रयोऽघ्नंस्त्वरिताः शरैः ॥ ८.५१.१२३ ॥
El hijo de Kuntī abatió a los Saṃśaptakas, Vṛkodara a los Kurus, y el hijo del auriga a los Pāñcālas; los tres los derribaron rápidamente con flechas.
8.51.124
एवमेष महाराज विनाशः पृथिवीक्षिताम् ।
युद्वं घोरं तथा त्वासीत्त्रिधाभूते चमूमुखे ॥ ८.५१.१२४ ॥
Así, oh gran rey, fue esta destrucción de los reyes de la tierra; y así fue la terrible batalla, cuando el frente del ejército se dividió en tres.