మహాభారతం · అధ్యాయం 8.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.51.1
भीमसेनं सपाञ्चालं चेदिकेकयसंवृतम् ।
सेनापतिः स्वयं क्रुद्धो वारयामास सायकैः ॥ ८.५१.१ ॥
సేనాపతి కర్ణుడు స్వయంగా కోపంతో, పాంచాలులతో కూడి చేదులు, కేకయులతో చుట్టుముట్టబడిన భీమసేనుని తన బాణాలతో అడ్డుకున్నాడు.
8.51.2
ततस्तु चेदिकारूशान्सृढ्जयांश्च महारथान् ।
कर्णो जघान समरे भीमसेनस्य पश्यतः ॥ ८.५१.२ ॥
అప్పుడు కర్ణుడు యుద్ధంలో భీమసేనుడు చూస్తుండగానే చేదులు, కారూషులు, సృంజయులైన మహారథులను సంహరించాడు.
8.51.3
भीमसेनस्ततः कर्णे विहाय रथसत्तमम् ।
प्रययौ कौरवं सैन्यं कक्षमग्निरिव ज्वलन् ॥ ८.५१.३ ॥
అప్పుడు భీమసేనుడు కర్ణుని విడిచి, ఉత్తమ రథంపై, ఎండు గడ్డిలో మండే అగ్నిలా ప్రజ్వలిస్తూ కౌరవ సైన్యం వైపు వెళ్ళాడు.
8.51.4
सूतपुत्रोऽपि समरे पाञ्चालान्केकयांस्तथा ।
सृञ्जयांश्च महेष्वासान्निजघानं सहस्रशः ॥ ८.५१.४ ॥
సూతపుత్రుడు కర్ణుడు కూడా యుద్ధంలో పాంచాలులను, కేకయులను, మహా ధనుర్ధరులైన సృంజయులను వేలకొలదిగా సంహరించాడు.
8.51.5
संशप्तकेषु पार्थश्च कौरवेषु वृकोदरः ।
पाञ्चालेषु तथा कर्णः क्षयं चक्रुर्महारथाः ॥ ८.५१.५ ॥
సంశప్తకులలో పార్థుడు (అర్జునుడు), కౌరవులలో వృకోదరుడు (భీముడు), పాంచాలులలో కర్ణుడు — ఈ మహారథులు వినాశం సృష్టించారు.
8.51.6
ते क्षत्रिया दह्यामानास्त्रिभिस्तैः पावकोपमैः ।
जग्मुर्विनाशं समरे राजन्दुर्मन्त्रिते तव ॥ ८.५१.६ ॥
ఆ క్షత్రియులు అగ్నితో సమానమైన ఆ ముగ్గురిచే దహింపబడి యుద్ధంలో వినాశనం పొందారు. రాజా, ఇది నీ దుర్మంత్రణ వల్లనే.
8.51.7
ततो दुर्योधनः क्रुद्दो नकुलं नवभिः शरैः ।
विव्याध भरतश्रेष्ठ चतुरश्चास्य वाजिनः ॥ ८.५१.७ ॥
అప్పుడు కోపోద్రిక్తుడైన దుర్యోధనుడు తొమ్మిది బాణాలతో నకులుని కొట్టాడు; ఓ భరతశ్రేష్ఠా, అతని నాలుగు గుర్రాలనూ కొట్టాడు.
8.51.8
ततः परममेयात्मा तव पुत्रो जनाधिप ।
क्षुरेण सहदेवस्य ध्वजं चिच्छेद काञ्चनम् ॥ ८.५१.८ ॥
అప్పుడు, ఓ జనాధిపా, అపార మహాత్ముడైన నీ కుమారుడు క్షురప్రంతో సహదేవుని బంగారు ధ్వజాన్ని ఖండించాడు.
8.51.9
नकुलस्तु ततः क्रुद्धस्तव पुत्रं च सप्तभिः ।
जघान समरे राजन्सहदेवश्च पञ्चभिः ॥ ८.५१.९ ॥
అప్పుడు కోపించిన నకులుడు నీ కుమారుని ఏడు బాణాలతో కొట్టాడు; ఓ రాజా, సహదేవుడు ఐదు బాణాలతో కొట్టాడు.
8.51.10
तावुभौ भरतश्रेष्ठौ ज्येष्ठौ सर्वधनुष्मताम् ।
विव्याधोरसि सङ्क्रुद्धः पञ्चभिः पञ्चभिः शरैः ॥ ८.५१.१० ॥
అందరు విలుకాండ్రలో జ్యేష్ఠులైన ఆ ఇద్దరు భరతశ్రేష్ఠులను, అత్యంత కోపంతో అతడు ఒక్కొక్కరి ఎదపై ఐదేసి బాణాలతో కొట్టాడు.
8.51.11
ततोऽपराभ्यां भल्लाब्यां धनुषी समकृन्तत ।
यमयोः प्रसभं वीरो विव्याधाशु त्रिभिस्त्रिभिः ॥ ८.५१.११ ॥
అప్పుడా వీరుడు మరో రెండు భల్ల బాణాలతో యమళ సోదరుల ధనుస్సులను ఖండించి, వేగంగా ప్రతి ఒక్కరినీ మూడేసి బాణాలతో కొట్టాడు.
8.51.12
तावन्ये धनुषी श्रेष्ठे शक्रचापनिभे शुभे ।
प्रगृह्य रेजतुः शूरौ देवपुत्रसमौ युधि ॥ ८.५१.१२ ॥
ఆ ఇద్దరు శూరులు ఇంద్రధనుస్సు వంటి అందమైన మరో రెండు శ్రేష్ఠ ధనుస్సులను చేపట్టి, యుద్ధంలో దేవపుత్రుల వలె ప్రకాశించారు.
8.51.13
ततस्तौ रभसौ युद्धे भ्रातरौ भ्रातरं युधि ।
शरैर्ववर्षतुर्घोरैर्महामेघौ यथाऽचलम् ॥ ८.५१.१३ ॥
అప్పుడు ఆ ఇద్దరు సోదరులు యుద్ధంలో వేగంగా ఒకరిపై ఒకరు భయంకరమైన బాణాల వర్షం కురిపించారు, రెండు మహా మేఘాలు కొండపై వర్షించినట్లు.
8.51.14
ततः क्रुद्धो महाराज तव पुत्रो महारथः ।
पाण्डुपुत्रौ महेष्वासौ वारयामास पत्रिभिः ॥ ८.५१.१४ ॥
అప్పుడు మహారాజా, నీ కుమారుడైన మహారథుడు కోపోద్రిక్తుడై, ఆ ఇద్దరు మహా ధనుర్ధరులైన పాండు పుత్రులను బాణాలతో అడ్డుకున్నాడు.
8.51.15
धनुर्मण्डलमेवास्य ददृशे युधि भारत ।
सायकाश्चाप्यदृश्यन्त निश्चरन्तः समन्ततः ॥ ८.५१.१५ ॥
భారతా, యుద్ధంలో అతని ధనుర్మండలమే కనిపించింది; నలుదిక్కుల నుండి వెలువడుతున్న బాణాలూ కనిపించాయి.
8.51.16
तस्य सायकसञ्छन्नौ माद्रेयौ न विरेजतुः ।
मेघच्छन्नौ यथा व्योम्नि चन्द्रसूर्यौ गतप्रभौ ॥ ८.५१.१६ ॥
అతని బాణాలతో కప్పబడిన మాద్రి ఇద్దరు కుమారులు ప్రకాశించలేదు; ఆకాశంలో మేఘాలచే కప్పబడిన చంద్ర సూర్యులు కాంతి కోల్పోయినట్లు.
8.51.17
ते तु बाणा महाराज स्वर्णपुङ्खाः शिलाशिताः ।
आच्छादयन्दिशः सर्वाः सूर्यस्येव मरीचयः ॥ ८.५१.१७ ॥
మహారాజా, బంగారు రెక్కలు కలిగి రాతిపై సానపెట్టబడిన ఆ బాణాలు సూర్యకిరణాలవలె అన్ని దిక్కులనూ కప్పివేశాయి.
8.51.18
वाणभूते ततस्तस्मिन्सञ्छन्ने च नभस्तले ।
राज्ञस्तु ददृशे रूपं कालान्तकयमोपमम् ॥ ८.५१.१८ ॥
అప్పుడు ఆకాశమంతా బాణమయమై కప్పబడగా, రాజు రూపం కాలాంతకుడు, యమునిలా కనిపించింది.
8.51.19
पराक्रमं तु तं दृष्ट्वा तव सूनोर्महारथाः ।
मृत्योरुपान्तिकं प्राप्तौ माद्रीपुत्रौ स्म मेनिरे ॥ ८.५१.१९ ॥
నీ కుమారుని ఆ పరాక్రమాన్ని చూసి మహారథులు మాద్రీ కుమారులిద్దరూ మృత్యువు సమీపానికి చేరారని భావించారు.
8.51.20
ततः सेनापती राजन्पाण्डवानां महारथः ।
पार्षतः प्रययौ तत्र यत्र राजा सुयोधनः ॥ ८.५१.२० ॥
అప్పుడు ఓ రాజా, పాండవుల మహారథుడు సేనాపతి పార్షతుడు రాజు సుయోధనుడు ఉన్న చోటికి వెళ్ళాడు.
8.51.21
माद्रीपुत्रौ ततः शूरौ व्यतिक्रम्य महारथौ ।
धृष्टद्युम्नस्तव सुतं पीडयामास सायकैः ॥ ८.५१.२१ ॥
అప్పుడు మాద్రీ ఇద్దరు శూర మహారథులను దాటి వెళ్ళి, ధృష్టద్యుమ్నుడు నీ కుమారుని బాణాలతో బాధించాడు.
8.51.22
तमविध्यदमेयात्मा तव पुत्रो ह्यमर्पणः ।
पाञ्चाल्यं पञ्चविंशत्या प्रहस्य पुरुषर्षभः ॥ ८.५१.२२ ॥
అమితాత్ముడూ ఆగ్రహం గలవాడూ అయిన నీ కుమారుడు నవ్వుతూ ఆ పాంచాల్యుడిని ఇరవై ఐదు బాణాలతో కొట్టాడు, ఓ పురుషశ్రేష్ఠా.
8.51.23
ततः पुनरमेयात्मा तव पुत्रो ह्यमर्षणः ।
विद्ध्वा ननाद पाञ्चाल्यं षष्ट्या पञ्चभिरेव च ॥ ८.५१.२३ ॥
అప్పుడు అమితాత్ముడూ ఆగ్రహం గలవాడూ అయిన నీ కుమారుడు ఆ పాంచాల్యుడిని అరవై ఐదు బాణాలతో కొట్టి గర్జించాడు.
8.51.24
तथास्य सशरं चापं मुष्टिदेशे विशाम्पते ।
क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन राजा चिच्छेद संयुगे ॥ ८.५१.२४ ॥
ఓ నరాధిపా, యుద్ధంలో రాజు అత్యంత పదునైన క్షురప్రంతో అతని విల్లును, బాణంతో సహా పట్టు దగ్గర ఖండించాడు.
8.51.25
तदपास्य धनुश्छिन्नं पाञ्चाल्यः शत्रुकर्शनः ।
अन्यदादत्त वेगेन धनुर्भारसहं नवम् ॥ ८.५१.२५ ॥
అప్పుడు విరిగిన విల్లును పక్కకు విసిరి, శత్రువులను అణచే పాంచాల్యుడు వేగంగా బరువు మోయగల మరో కొత్త విల్లును అందుకున్నాడు.
8.51.26
क्रोधाद्रुधिररक्ताक्षः संरम्भात्प्रज्वलन्निव ।
अशोभत महेष्वासो धृष्टद्युम्नः कृतव्रणः ॥ ८.५१.२६ ॥
కోపంతో, రక్తంతో ఎర్రబడిన కన్నులతో, ఆవేశంతో మండుతున్నట్లుగా, గాయపడిన మహా ధనుర్ధరుడు ధృష్టద్యుమ్నుడు ప్రకాశించాడు.
8.51.27
स पञ्चदश नाराचाञ्श्वसतः पन्नगानिव ।
जिघांसुर्भरतश्रेष्ठं धृष्टद्युम्नो व्यपासृजत् ॥ ८.५१.२७ ॥
బుసలు కొట్టే పాముల వంటి పదిహేను నారాచ బాణాలను, భరతశ్రేష్ఠుడిని చంపాలనే కోరికతో ధృష్టద్యుమ్నుడు ప్రయోగించాడు.
8.51.28
ते वर्म हेमविकृतं भित्त्वा राज्ञः शिलीमुखाः ।
विविशुर्वसुधां वेगात्कङ्कबर्हिणवाससः ॥ ८.५१.२८ ॥
బంగారంతో అలంకరించిన రాజు కవచాన్ని చీల్చి, కంక మరియు నెమలి ఈకలతో కూడిన ఆ బాణాలు వేగంగా భూమిలోకి దూసుకుపోయాయి.
8.51.29
सोऽतिविद्धो महाराज पुत्रस्तेऽतिव्यराजत ।
वसन्तकाले सुमहान्प्रफुल्ल इव किंशुकः ॥ ८.५१.२९ ॥
మహారాజా, అత్యంత గాయపడిన నీ కుమారుడు వసంతకాలంలో వికసించిన పెద్ద కింశుక వృక్షంలా ఎంతగానో ప్రకాశించాడు.
8.51.30
स च्छिन्नवर्मा नाराचप्रहारैर्झर्झरीकृतः ।
धृष्टद्युम्नस्य भल्लेन क्रुद्धश्चिच्छेद कार्मुकम् ॥ ८.५१.३० ॥
కవచం తెగిపోయి, నారాచ బాణాల దెబ్బలతో చిల్లులుపడి, కోపించిన అతడు భల్లంతో ధృష్టద్యుమ్నుని విల్లును తెగగొట్టాడు.
8.51.31
अथैनं छिन्नधन्वानं त्वरमाणो महीपतिः ।
सायकैर्दशभी राजन्भ्रुवोर्मध्ये समार्पयत् ॥ ८.५१.३१ ॥
అప్పుడు విల్లు తెగిపోయిన అతన్ని త్వరపడిన రాజు పది బాణాలతో కనుబొమ్మల మధ్య కొట్టాడు.
8.51.32
तस्य तेऽशोभयन्वक्त्रं कर्मारपरिमार्जिताः ।
प्रफुल्लं पङ्कजं यद्वद्धमरा मधुलिप्सवः ॥ ८.५१.३२ ॥
కమ్మరి మెరుగుపెట్టిన ఆ బాణాలు అతని ముఖాన్ని అలంకరించాయి, వికసించిన కమలాన్ని మకరందం కోరే తుమ్మెదలు అలంకరించినట్లు.
8.51.33
तदपास्य धनुश्छिन्नं दृष्टद्युम्नो महामनाः ।
अन्यदादत्त वेगेन धनुर्भल्लांश्च षोडश ॥ ८.५१.३३ ॥
అప్పుడు విరిగిన విల్లును పక్కన పెట్టి, మహామనస్కుడైన ధృష్టద్యుమ్నుడు వేగంగా మరొక విల్లును, పదహారు భల్ల బాణాలను తీసుకున్నాడు.
8.51.34
ततो दुर्योधनस्याश्वान्हत्वा सूतं च पञ्चभिः ।
धनुश्चिच्छेद भल्लेन जातरूपपरिष्कृतम् ॥ ८.५१.३४ ॥
అప్పుడు దుర్యోధనుడి గుర్రాలను, సారథిని ఐదు బాణాలతో చంపి, బంగారంతో అలంకరించిన విల్లును భల్ల బాణంతో తెగగొట్టాడు.
8.51.35
रथं सोपस्करं छत्रं शक्तिं खङ्गं गदां ध्वजम् ।
भल्लैश्चिच्छेद दशभिः पुत्रस्य तव पार्षतः ॥ ८.५१.३५ ॥
నీ కుమారుని రథాన్ని, దాని సామగ్రిని, గొడుగు, శక్తి, ఖడ్గం, గద, ధ్వజాన్ని పార్షతుడు పది భల్ల బాణాలతో ఖండించాడు.
8.51.36
तपनीयाङ्गदं छत्रं नागं मणिमयं शुभम् ।
ध्वजं कुरुपतेश्छिन्नं ददृशुः सर्वपार्थिवाः ॥ ८.५१.३६ ॥
బంగారు భుజకీర్తులతో ఉన్న గొడుగు, మణులతో చేసిన అందమైన నాగ చిహ్నం, కురుపతి తెగిపోయిన ధ్వజాన్ని అన్ని రాజులు చూశారు.
8.51.37
दुर्योधनं तु विरथं छिन्नवर्मायुधध्वजम् ।
भ्रातरं समुदैक्षन्त सोदरा भरतर्षभ ॥ ८.५१.३७ ॥
కానీ రథం లేకుండా, కవచం, ఆయుధాలు, ధ్వజం తెగిపోయిన దుర్యోధనుడిని అతని సోదరులు చూశారు, భరతశ్రేష్ఠా.
8.51.38
तमारोप्य रथे राजन्कुण्डधारो महारथम् ।
अपाहरदसम्भ्रान्तो धृष्टद्युम्नस्य पश्यतः ॥ ८.५१.३८ ॥
రాజా, కుండలధారి కర్ణుడు ఆ మహారథుడిని రథంపై ఎక్కించి, ధృష్టద్యుమ్నుడు చూస్తుండగా కలవరపడకుండా తీసుకుపోయాడు.
8.51.39
कर्णस्तु सात्यकिं हित्वा राजगृघ्नुरमर्षणः ।
द्रोमहन्तारमुग्रेषुं ससाराभिमुखो रणे ॥ ८.५१.३९ ॥
కానీ కర్ణుడు సాత్యకిని విడిచి, రాజు కీర్తిని కోరి, అసహనంతో, ద్రోణుని చంపినవాడు, భయంకర బాణాలు కలవాడైన ధృష్టద్యుమ్నుడి వైపు యుద్ధంలో ఎదురుగా వెళ్ళాడు.
8.51.40
तं पृष्ठतोऽन्वयात्तूर्णं शैनेयोऽभिहतः शरैः ।
वारणं जघनोपान्ते विषाणाभ्यामिव द्विपः ॥ ८.५१.४० ॥
శినివంశీయుడైన సాత్యకి బాణాలచే గాయపడి, వేగంగా అతని వెనుక వెళ్ళాడు; ఏనుగు మరో ఏనుగు వెనుక భాగాన్ని దంతాలతో పొడిచినట్లు.
8.51.41
स भारतपुरोगानां राज्ञां च सुमहात्मनाम् ।
कर्णपार्षतयोर्युद्वे सङ्क्रद्धानां महारणे ॥ ८.५१.४१ ॥
అతడు భరతులలో ప్రముఖులైన రాజులు, మహాత్ములైన వీరుల మధ్య, ఆ మహాయుద్ధంలో కర్ణుడు, ధృష్టద్యుమ్నుల క్రోధపూరిత పోరాటంలో (ముందుకు సాగాడు).
8.51.42
न पाण्डवानां नास्माकं कश्चिदासीत्पराङ्मुखः ।
प्रत्यदृश्यत यत्कर्णः पाञ्चालांस्त्वरितो ययौ ॥ ८.५१.४२ ॥
పాండవులలో గానీ, మనలో గానీ ఎవరూ వెనుదిరిగినట్లు కనిపించలేదు; కర్ణుడు వేగంగా పాంచాలుల వైపు వెళ్ళాడు.
8.51.43
तस्मिन्क्षणे नरश्रेष्ठ गजवाजिरथक्षयः ।
प्रादुरासीदुभयतो राजन्मध्यगतेऽहनि ॥ ८.५१.४३ ॥
ఓ నరశ్రేష్ఠా, ఆ క్షణంలో రెండు వైపులా ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాల వినాశనం సంభవించింది. ఓ రాజా, మధ్యాహ్న సమయంలో.
8.51.44
पाञ्चालास्तु महाराज त्वरिता विजिगीषवः ।
सर्वतोऽभ्यद्रवन्कर्णं पतत्त्रिण इव द्रुमम् ॥ ८.५१.४४ ॥
మహారాజా, పాంచాలులు విజయాభిలాషతో వేగంగా అన్ని వైపుల నుండి కర్ణునిపై పక్షులు వృక్షంపై పడినట్లు దూకారు.
8.51.45
तेषामाधिरथिः क्रुद्धः प्रधानान्वै तरस्विनः ।
विचिन्वन्निव बाणौघैः समासादयदग्रतः ॥ ८.५१.४५ ॥
వారిలో కోపించిన ఆధిరథి (కర్ణుడు) ప్రధాన వీరులను బాణవర్షంతో ఏరివేస్తున్నట్లుగా తన ముందుకు చేరుకున్నాడు.
8.51.46
व्याघ्रकेतुः सुशर्मा च शुक्रश्चित्रायुधः क्रतुः ।
दुर्जयो रोचमानश्च सिंहसेनस्तथाऽष्टमः।
महता रथवंशेन परिवव्रुर्नरोत्तमम् ॥ ८.५१.४६ ॥
వ్యాఘ్రకేతువు, సుశర్మ, శుక్రుడు, చిత్రాయుధుడు, క్రతువు, దుర్జయుడు, రోచమానుడు, ఎనిమిదవ వాడైన సింహసేనుడు ఒక గొప్ప రథసమూహంతో ఆ నరోత్తముని చుట్టుముట్టారు.
8.51.47
सृजन्तः सायकांस्तूर्णं कर्णमाहवशोभिनम् ।
यतमानांस्तु ताञ्शूरान्मनुजेन्द्रः शितैः शरैः।
अष्टाभिरष्टौ राधेयः पाञ्चालान्न्यहनद्रणे ॥ ८.५१.४७ ॥
యుద్ధంలో ప్రకాశించే కర్ణునిపై వేగంగా బాణాలు వేస్తూ ప్రయత్నించిన ఆ శూరులను రాధేయుడు రణంలో ఒక్కొక్కరిని ఎనిమిది పదునైన బాణాలతో కొట్టాడు.
8.51.48
अथापरान्महाराज सूतपुत्रः प्रतापवान् ।
जघान बहुसाहस्रान्योधान्युद्वविशारदान् ॥ ८.५१.४८ ॥
ఆపై, మహారాజా, ప్రతాపవంతుడైన సూతపుత్రుడు (కర్ణుడు) యుద్ధ నిపుణులైన అనేక వేల ఇతర యోధులను సంహరించాడు.
8.51.49
विष्णुं च विष्णुवर्माणं देवापिं भद्रमेव च ।
दण्डधारं च समरे चित्रं चिंत्रायुधं हरिम् ॥ ८.५१.४९ ॥
యుద్ధంలో అతడు విష్ణువు, విష్ణువర్మ, దేవాపి, భద్రుడు, దండధారుడు, చిత్రుడు, చిత్రాయుధుడు, హరి అనువారిని కూడా సంహరించాడు.
8.51.50
सिंहकेतुं रोचमानं शलभं च महारथम् ।
निजघान सुसङ्क्रुद्वश्चेदीनां च महारथान् ॥ ८.५१.५० ॥
అత్యంత కోపంతో అతడు సింహకేతువు, రోచమానుడు, మహారథుడైన శలభుడు, చేదీయుల మహారథులను సంహరించాడు.
8.51.51
तेषामाददतः प्राणानासीदाधिरथेर्वपुः ।
शोणिताभ्युक्षिताङ्गस्य रुद्रस्यैवातिभैरवम् ॥ ८.५१.५१ ॥
వారి ప్రాణాలను హరిస్తున్న అధిరథపుత్రుని రూపం, రక్తంతో తడిసిన అంగాలున్న రుద్రుని వలె అతి భయంకరంగా ఉంది.
8.51.52
तत्र भारत कर्णेन मातङ्गास्ताडिताः शरैः ।
सर्वतोऽभ्यद्रवन्भीताः कुर्वन्तो महदाकुलम् ॥ ८.५१.५२ ॥
ఓ భారతా, అక్కడ కర్ణుని బాణాలతో కొట్టబడిన ఏనుగులు భయపడి నలుదిక్కులా పరుగెత్తి మహా గందరగోళం సృష్టించాయి.
8.51.53
निपेतुरुर्व्यां समरे कर्णसायकताडिताः ।
कुर्वन्तो विविधान्नादान्वज्रनुन्ना इवाचलाः ॥ ८.५१.५३ ॥
కర్ణుని బాణాలచే కొట్టబడిన అవి యుద్ధంలో నేలపై పడ్డాయి, వజ్రంతో కొట్టబడిన పర్వతాల వలె వివిధ ఆర్తనాదాలు చేస్తూ.
8.51.54
गजवाजिमनुष्यैश्च निपतद्भिः समन्ततः ।
रथैर्भग्नैर्ध्वजैश्चैव समास्तीर्यत मेदिनी ॥ ८.५१.५४ ॥
అన్నివైపులా పడిపోతున్న ఏనుగులు, గుర్రాలు, మనుషులతో, విరిగిన రథాలు, ధ్వజాలతో భూమి కప్పబడిపోయింది.
8.51.55
नैवं भाष्मो न च द्रोणो नान्ये युधि च तावकाः ।
चक्रुः स्म तादृशं कर्म यादृशं कृतवान्रणे ॥ ८.५१.५५ ॥
భీష్ముడు కాదు, ద్రోణుడు కాదు, యుద్ధంలో మీ ఇతరులూ కాదు; రణంలో కర్ణుడు చేసినట్లుగా ఎవరూ చేయలేదు.
8.51.56
मृगमध्ये यथा सिंहो दृश्यते निर्भयश्चरन् ।
पाञ्चालानां तथा मध्ये कर्णोऽचरदभीतवत् ॥ ८.५१.५६ ॥
జింకల మధ్య భయం లేకుండా తిరుగుతున్న సింహంలా కనిపించినట్లు, పాంచాలుల మధ్య కర్ణుడు భయం లేనివాడిలా సంచరించాడు.
8.51.57
सूतपुत्रोऽथ नागेषु हयेषु च रथेषु च ।
नरेषु च नरव्याघ्रश्चकार कदनं महत् ॥ ८.५१.५७ ॥
అప్పుడు సూతపుత్రుడు, నరవ్యాఘ్రుడు, ఏనుగులలో, గుర్రాలలో, రథాలలో, మనుషులలో గొప్ప సంహారం చేశాడు.
8.51.58
यथा मृगगणांस्त्रस्तान्सिंहो द्रावयते दिशः ।
पाञ्चालानां रथव्रातान्कर्णो व्यद्रावयत्तथा ॥ ८.५१.५८ ॥
సింహం భయపడిన జింకల గుంపులను దిక్కులకు తరిమినట్లు, కర్ణుడు పాంచాలుల రథసమూహాలను తరిమివేశాడు.
8.51.59
सिंहं स्म हि यथा प्राप्य न जीवन्ति मृगाः क्वचित् ।
तथा कर्णमनुप्राप्ता न जीवन्ति स्म सृञ्जयाः ॥ ८.५१.५९ ॥
సింహాన్ని చేరిన జింకలు ఎప్పుడూ బ్రతకనట్లు, కర్ణుణ్ని చేరిన సృంజయులు బ్రతకలేదు.
8.51.60
वैश्वानरमुखं प्राप्य दह्यन्ते शलभा यथा ।
कर्णाग्रिं समरे प्राप्य दग्धा भारत सृञ्जयः ॥ ८.५१.६० ॥
అగ్ని ముఖాన్ని చేరిన మిడతలు దహించుకుపోయినట్లు, భారతా, యుద్ధంలో కర్ణాగ్నిని చేరిన సృంజయులు దగ్ధమయ్యారు.
8.51.61
चेदिष्वेकेन कर्णेन पाञ्चालेषु च भारत ।
वेश्राव्य नाम निहता बहवः शूरसम्पताः ॥ ८.५१.६१ ॥
ఓ భారతా! చేదులలోను పాంచాలురలోను, కర్ణుడు ఒక్కడిచేతనే ప్రసిద్ధులైన అనేకమంది శూరులు, వీరులలో ప్రముఖులు, చంపబడిరి.
8.51.62
मम चासीन्मती राजन्दृष्ट्वा कर्णस्य विक्रमम् ।
नैकोऽप्याधिरथेर्जीवन्पाञ्चाल्यो मोक्ष्यते युधि ॥ ८.५१.६२ ॥
ఓ రాజా! కర్ణుని పరాక్రమాన్ని చూసి నా మనసులో ఒక భావం కలిగింది: యుద్ధంలో అధిరథుని కుమారుడు బ్రతికి ఉండగా ఒక్క పాంచాలుడైనా తప్పించుకోడు.
8.51.63
सङ्ख्ये विमर्द्य पाञ्चालान्सूतपुत्रः पुनः पुनः ।
अभ्यधावत्सुसङ्क्रुद्धः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ ८.५१.६३ ॥
యుద్ధంలో పాంచాలులను పదే పదే మర్దించి, అత్యంత కోపంతో సూతపుత్రుడు కర్ణుడు కుంతీపుత్రుడు యుధిష్ఠిరుని వైపు దూసుకెళ్లాడు.
8.51.64
धृष्टद्युम्नश्च राजानं द्रौपदेयाश्च मारिष ।
परिवव्रुरमित्रघ्नं शतशश्चापरे जनाः ॥ ८.५१.६४ ॥
ఓ మారిష! ధృష్టద్యుమ్నుడు, ద్రౌపది కుమారులు, మరియు వందలాది ఇతరులు శత్రుసంహారకుడైన రాజును చుట్టుముట్టారు.
8.51.65
शिखण्डी सहदेवश्च नकुलो नाकुलिस्तथा ।
जनमेजयः शिनेर्नप्ता बहवश्च प्रभद्रकाः ॥ ८.५१.६५ ॥
శిఖండి, సహదేవుడు, నకులుడు, నకులుని కుమారుడు, జనమేజయుడు, శిని మనుమడు, మరియు అనేకమంది ప్రభద్రకులు.
8.51.66
एते पुरोगमा भूत्वा धृष्टद्युम्नश्च संयुगे ।
कर्णमस्यन्तमिष्वस्त्रैस्ततक्षुरमितौजसम् ॥ ८.५१.६६ ॥
వీరందరూ, ధృష్టద్యుమ్నుడు యుద్ధంలో ముందుండి, బాణాలు అస్త్రాలు ప్రయోగిస్తున్న అమితతేజస్వి కర్ణుని గాయపరిచారు.
8.51.67
तांस्तत्राधिरथिः सङ्ख्ये चेदिपाञ्चालपाण्डवान् ।
एको बहूनभ्यपतद्गरुत्मानिव पन्नगान् ॥ ८.५१.६७ ॥
అక్కడ అధిరథుని కుమారుడు కర్ణుడు ఒక్కడే యుద్ధంలో చేదీ, పాంచాల, పాండవుల మీద విరుచుకుపడ్డాడు, గరుత్మంతుడు సర్పాలపై పడినట్లు.
8.51.68
तैः कर्णस्याभवद्युद्धं घोररूपं विशाम्पते ।
तादृग्यादृक्पुरावृत्तं देवानां दानवैः सह ॥ ८.५१.६८ ॥
ఓ ప్రజాపతీ! వారితో కర్ణునికి భయంకరమైన యుద్ధం జరిగింది, పూర్వం దేవతలకు దానవులకు జరిగినట్లుగా.
8.51.69
तान्समेतान्महेष्वासाञ्शरवर्षौधवर्षिणः ।
एको व्यधमदव्यग्रस्तमांसीव दिवाकरः ॥ ८.५१.६९ ॥
కలిసి ఉన్న ఆ మహాధనుర్ధరులను, బాణవర్షాలు కురిపిస్తున్న వారిని, కర్ణుడు ఒక్కడే చలించకుండా నాశనం చేశాడు, సూర్యుడు చీకటిని తొలగించినట్లు.
8.51.70
भीमसेनस्तु संसक्ते राधेये पाण्डवैः सह ।
सर्वतोऽभ्यहनत्क्रुद्धो यमदण्डनिभैः शरैः ॥ ८.५१.७० ॥
అయితే భీమసేనుడు, పాండవులతో కలిసి రాధేయుడైన కర్ణునితో పోరాడుతూ, కోపంతో యమదండంలాంటి బాణాలతో అన్ని వైపులా కొట్టాడు.
8.51.71
बाह्लीकान्केकयान्मात्स्यान्वासात्यान्मद्रसैन्धवान् ।
एकः सङ्ख्ये महेष्वासो योधयन्बह्वशोभत ॥ ८.५१.७१ ॥
బాహ్లీకులు, కేకయులు, మత్స్యులు, వాసాత్యులు, మద్రులు, సింధువులతో ఒక్కడే యుద్ధం చేస్తూ ఆ మహాధనుర్ధరుడు అనేక విధాలుగా ప్రకాశించాడు.
8.51.72
तत्र मर्मसु भीमेन नाराचैस्ताडिता गजाः ।
प्रपतन्तो हतारोहाः कम्पयन्ति स्म मेदिनीम् ॥ ८.५१.७२ ॥
అక్కడ భీముని నారాచ బాణాలతో మర్మస్థానాలపై కొట్టబడిన ఏనుగులు, సారథులు చంపబడి పడిపోతూ భూమిని కంపింపజేశాయి.
8.51.73
वाजिनश्च हतारोहाः पत्तयश्च गतासवः ।
अशेरत महाराज वमन्तो रुधिरं बहु ॥ ८.५१.७३ ॥
మహారాజా, రౌతులు హతమైన గుర్రాలు, ప్రాణాలు కోల్పోయిన కాలిబంట్లు అధికంగా రక్తం వాంతి చేస్తూ పడి ఉన్నారు.
8.51.74
ताडिताः सहसा नागा भीमसेनेन मारिष ।
निपतन्ति महावेगा वज्ररुग्णा इवाचलाः ॥ ८.५१.७४ ॥
మారిష, భీమసేనునిచే అకస్మాత్తుగా కొట్టబడిన ఏనుగులు వజ్రంతో పగిలిన పర్వతాల వలె మహావేగంతో కూలుతున్నాయి.
8.51.75
पतितैस्तैर्महाराज वेगवद्भिर्महारथैः ।
शुशुभे वसुधा राजन्विकीर्णैरिव पर्वतैः ॥ ८.५१.७५ ॥
మహారాజా, పడిపోయిన ఆ వేగవంతమైన మహారథులతో భూమి చెల్లాచెదురైన పర్వతాలతో కూడినట్లు ప్రకాశించింది.
8.51.76
सहस्रशश्च रथिनः पत्तयः पतितायुधाः ।
अक्षताः समदृश्यन्त भीमाद्भीता गतासवः ॥ ८.५१.७६ ॥
వేలకొలది రథికులు, కాలిబంట్లు ఆయుధాలు జారవిడిచి, గాయపడకుండానే భీముని భయంతో ప్రాణం లేకుండా కనిపించారు.
8.51.77
रथिभिः सादिभिः सूतैः पादातैर्वाजिभिर्गजैः ।
भीमसेनशरैश्छिन्नैराच्छन्ना सुधाभवत्
तत्स्तम्भितमिवातिष्ठद्भीमसेनभयार्दितम्। ॥ ८.५१.७७ ॥
రథికులు, అశ్వికులు, సారథులు, కాలిబంట్లు, గుర్రాలు, ఏనుగులు – భీమసేనుని బాణాలతో ఛిన్నమైనవి; భీమసేనుని భయంతో పీడితమైన భూమి స్తంభించినట్లు నిలిచి ఉంది.
8.51.78
दुर्योधनबलं सर्वं निरुत्साहं कृतं रणे ।
निश्चेष्टं तुमुलं दीनं बभौ तस्मिन्महारणे ॥ ८.५१.७८ ॥
దుర్యోధనుని సమస్త సేన రణంలో ఉత్సాహం కోల్పోయింది; ఆ మహారణంలో అది చలనరహితంగా, కలకలంగా, దీనంగా ప్రకాశించింది.
8.51.79
प्रसन्नसलिले काले यथा स्यात्सागरो नृप ।
तद्वत्तव बलं तद्वै निश्चलं समवस्थितम् ॥ ८.५१.७९ ॥
రాజా, స్వచ్ఛమైన జలాలతో ఉన్న సముద్రం కాలానుగుణంగా నిశ్చలంగా ఉన్నట్లే, నీ ఆ సైన్యం కదలకుండా నిలిచి ఉంది.
8.51.80
मन्युवीर्यबलोपेतं दर्पात्प्रत्यवरोपितम् ।
अभवत्तव पुत्रस्य तत्सैन्यं निष्प्रभं तदा ॥ ८.५१.८० ॥
కోపం, వీర్యం, బలంతో కూడిన ఆ సైన్యం, గర్వంతో ఎదురుదెబ్బ తిని, అప్పుడు నీ కొడుకు ఆ సైన్యం తేజోహీనమైంది.
8.51.81
ते बले भरतश्रेष्ठ वध्यमाने परस्परम् ।
रुधिरौघपरिक्लिन्ने रुधिरार्द्रे बभूवतुः ॥ ८.५१.८१ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, ఆ రెండు సైన్యాలు ఒకదానినొకటి చంపుకుంటూ, రక్తప్రవాహాలతో తడిసి రక్తంతో తడిసిపోయాయి.
8.51.82
सूतपुत्रोऽवधीत्क्रुद्वः पाण्डवानामनीकिनीम् ।
भीमसेनः कुरूणां च त्रिगर्तानां धनञ्जयः ॥ ८.५१.८२ ॥
కోపించిన సూతపుత్రుడు పాండవుల సైన్యాన్ని చంపాడు; భీమసేనుడు కౌరవులను, ధనంజయుడు త్రిగర్తులను చంపాడు.
8.51.83
वर्तमाने तथा रोद्रे सङ्ग्रामेऽद्भुतदर्शने ।
निहत्य पृतनामध्यं संशप्तकगणान्बहून्।
अर्जुनो जयतां श्रेष्ठो वासुदेवमथाब्रवीत् ॥ ८.५१.८३ ॥
ఇలా భయంకరమైన, అద్భుతమైన యుద్ధం జరుగుతుండగా, విజేతలలో శ్రేష్ఠుడైన అర్జునుడు సైన్యం మధ్యభాగంలో అనేక సంశప్తక గణాలను చంపి వాసుదేవునితో ఇలా అన్నాడు.
8.51.84
प्रभग्नं बलमेतद्धि योत्स्यमानं मया सह ।
एते धावन्ति सगणाः संशप्तकमहारथाः ॥ ८.५१.८४ ॥
నాతో యుద్ధం చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్న ఈ సైన్యం నిజంగా విరిగిపోయింది; ఇదిగో, సంశప్తక మహారథులు తమ గణాలతో పారిపోతున్నారు.
8.51.85
दुर्जया ह्येव समरे देवैरपि सवासवैः ।
अपारयन्तो मद्बाणान्सिंहशब्दं मृगा इव ॥ ८.५१.८५ ॥
యుద్ధంలో ఇంద్రునితో కూడిన దేవతలైనా వారిని జయించలేరు; సింహగర్జనను విన్న జింకలవలె వారు నా బాణాలను భరించలేకపోతున్నారు.
8.51.86
दीर्यते च महत्सैन्यं सृञ्जयानां महारणे ।
कुरवश्चाभिधावन्ति भीमसेनभयार्दिताः ॥ ८.५१.८६ ॥
మహాయుద్ధంలో సృంజయుల గొప్ప సైన్యం చిందరవందరవుతోంది; భీమసేనుని భయంతో పీడితులైన కౌరవులు పరుగెత్తుతున్నారు.
8.51.87
हस्तिकक्ष्यो ह्यसौ कृष्ण केतुः कर्णस्य धीमतः ।
दृश्यते राजसैन्यस्य मध्ये विचरतो मुहुः ॥ ८.५१.८७ ॥
ఓ కృష్ణా! అదిగో ఏనుగు కక్ష్య చిహ్నం కలిగిన ధీమంతుడైన కర్ణుని ధ్వజం; రాజసేన మధ్యలో మళ్లీ మళ్లీ తిరుగుతూ కనిపిస్తోంది.
8.51.88
न च कर्णं रणे शक्ता जेतुमेते महारथाः ।
जानीते हि भवान्कर्णं वीर्यवन्तं पराक्रमे ॥ ८.५१.८८ ॥
ఈ మహారథులు యుద్ధంలో కర్ణుని జయించలేరు; పరాక్రమంలో వీర్యవంతుడైన కర్ణుని మీరు తెలుసుకొనే ఉన్నారు.
8.51.89
तत्र याहि यतः कर्णो द्रावयत्येष नो बलम् ।
त्रिगर्तान्वर्जयन्याहि सूतपुत्रं महारथम्।
एतन्मे रोचते कृष्ण यथा वा तव रोचते ॥ ८.५१.८९ ॥
కర్ణుడు మన సైన్యాన్ని చెదరగొట్టే చోటికి వెళ్లు; త్రిగర్తులను విడిచి, మహారథుడైన సూతపుత్రుని వద్దకు వెళ్లు. ఓ కృష్ణా! ఇదే నాకు ఇష్టం, లేదా నీకు ఏది ఇష్టమో అది.
8.51.90
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य गोविन्दः प्रहसन्निव ।
अब्रवीदर्जुनं तूर्णं कौरवान्याहि पाण्डव ॥ ८.५१.९० ॥
అతని ఈ మాటలు విని గోవిందుడు నవ్వుతున్నట్లుగా అర్జునునితో ఇలా అన్నాడు: 'ఓ పాండవా! త్వరగా కౌరవుల వైపు వెళ్లు.'
8.51.91
ततस्तव महासैन्यं गोविन्दप्रेरिता हयाः ।
हंसवर्णा विशंस्तूर्णं वहन्तोऽर्जुनमाहवे ॥ ८.५१.९१ ॥
అప్పుడు గోవిందుడు ప్రేరేపించిన హంస వర్ణపు గుర్రాలు మీ మహాసైన్యంలోకి వేగంగా ప్రవేశించాయి; అవి యుద్ధంలో అర్జునుని మోసుకెళ్లాయి.
8.51.92
केशवप्रेरितैरश्वैः श्वेतैः काञ्चनभूषणैः ।
प्रविशद्भिस्तव बलं चतुर्दिशमदीर्यत ॥ ८.५१.९२ ॥
కేశవుడు ప్రేరేపించిన, బంగారు అలంకారాలు ధరించిన తెల్లని గుర్రాలు మీ సైన్యంలోకి ప్రవేశించడంతో అది నాలుగు దిక్కులా చీలిపోయింది.
8.51.93
मेघस्तनितनिर्हादः स रथो वानरध्वजः ।
चलत्पताकस्तां सेनां विमानं द्यामिवाविशत् ॥ ८.५१.९३ ॥
మేఘగర్జనలాంటి ధ్వనితో, వానర ధ్వజంతో, కదులుతున్న పతాకలతో ఆ రథం ఆ సేనలోకి ప్రవేశించింది; స్వర్గంలోకి విమానం ప్రవేశించినట్లు.
8.51.94
तौ विदार्य महासेनां प्रविष्टौ केशवार्जुनो ।
क्रुद्धौ संरम्भरक्ताक्षौ विभ्राजेतां महाद्युती ॥ ८.५१.९४ ॥
ఆ మహాసేనను చీల్చుకుని ప్రవేశించిన కేశవుడు, అర్జునుడు, కోపంతో ఎర్రబారిన కళ్లతో, గొప్ప ప్రకాశంతో మెరిసారు.
8.51.95
युद्धशौण्डौ समाहूतावागतौ तौ रणाध्वरम् ।
यज्वभिर्विधिना हूतौ मखं देवाविवाश्विनौ ॥ ८.५१.९५ ॥
యుద్ధంలో నిపుణులైన ఆ ఇద్దరు పిలవబడి ఈ రణయజ్ఞానికి వచ్చారు; యజ్ఞకర్తలచే విధిప్రకారం పిలవబడిన అశ్వినీ దేవతలు యజ్ఞానికి వచ్చినట్లు.
8.51.96
क्रोधताम्रेक्षणौ शूरौ शुशुभाते महाबलौ ।
मदोत्कटौ यथा नागौ दृष्टिसञ्चारचारिणौ ॥ ८.५१.९६ ॥
కోపంతో ఎర్రబారిన కళ్లున్న ఆ మహాబల శూరులు, మదంతో ఉన్మత్తులైన రెండు ఏనుగుల్లా, చూపులను అటూ ఇటూ తిప్పుతూ ప్రకాశించారు.
8.51.97
क्रुद्धौ तौ तु नरव्याघ्रो योगवन्तौ बभूवतुः ।
तलशब्देन रुषितौ महानागाविवोत्कटौ ॥ ८.५१.९७ ॥
కోపంతో ఉన్న ఆ ఇద్దరు నరవ్యాఘ్రులు, తాళధ్వనితో రోషము చెంది, మదించిన రెండు మహానాగాల వలె అయ్యారు.
8.51.98
विगाह्य तु रथानीकमश्वसङ्घांश्च फल्गुनः ।
व्यचरत्पृतनामध्ये पाशहस्त इवानत्कः ॥ ८.५१.९८ ॥
రథ సమూహంలోనూ అశ్వ సమూహాలలోనూ ప్రవేశించి, ఫల్గునుడు సైన్యం మధ్యలో పాశం చేతబట్టిన యముడిలా సంచరించాడు.
8.51.99
तं दृष्ट्वा युधि विक्रान्तं सेनायां तव भारत ।
संशप्तकगणान्भूयः पुत्रस्ते समचूचुदत् ॥ ८.५१.९९ ॥
ఓ భారతా, యుద్ధంలో పరాక్రమంతో ఉన్న అతడిని చూసి, నీ కుమారుడు సేనలో సంశప్తక గణాలను మళ్లీ ముందుకు తోలాడు.
8.51.100
ततो रथसहस्रेण द्विरदानां त्रिभिः शतैः ।
चतुर्दशसहस्रैस्तु तुरगाणां महाहवे।
द्वाभ्यां शतसहस्राभ्यां पदातीनां च धन्विनाम् ।
शूराणां लब्धलक्षाणां विदितानां समन्ततः।
अभ्यवर्तन्त कौन्तेयं छादयन्तो महारथाः ॥ ८.५१.१०० ॥
అప్పుడు వెయ్యి రథాలు, మూడు వందల ఏనుగులు, పదునాలుగు వేల గుర్రాలు, రెండు లక్షల ధనుర్ధర కాల్బలంతో, లక్ష్యం తప్పని ప్రసిద్ధ వీరులు నలువైపుల నుండి కౌంతేయుని మీదికి దాడి చేసి, మహారథులు అతన్ని కప్పివేశారు.
8.51.101
शरवर्षैर्महाराज सर्वतः पाण्डुनन्दनम् ।
स च्छाद्यमानः समरे शरैः परबलार्दनः ॥ ८.५१.१०१ ॥
ఓ మహారాజా, నలువైపుల నుండి బాణవర్షంతో పాండు పుత్రుడు కప్పబడ్డాడు; యుద్ధంలో బాణాలతో కప్పబడినప్పటికీ, శత్రుసేనను అణచే అతడు...
8.51.102
दर्शयन्रौद्रमात्मानं पाशहस्त इवान्तकः ।
निघ्नन्संशप्तकान्पार्थः प्रेक्षणीयतरोऽभवत् ॥ ८.५१.१०२ ॥
పాశం చేతబట్టిన యముడిలా తన భయంకర రూపాన్ని చూపుతూ, సంశప్తకులను చంపుతూ పార్థుడు మరింత చూడ తగినవాడయ్యాడు.
8.51.103
ततो विद्युत्प्रभैर्बाणैः कार्तस्वरविभूषितैः ।
निरन्तरमिवाकाशमासीच्छन्नं किरीटिना ॥ ८.५१.१०३ ॥
అప్పుడు కిరీటి బంగారంతో అలంకరించిన, మెరుపులా ప్రకాశించే బాణాలతో ఆకాశం నిరంతరం కప్పబడినట్లయింది.
8.51.104
किरीटिचापनिर्मुक्तैः सम्पतद्भिर्महाशरैः ।
समाच्छन्नं बभौ सर्वं काद्रवेयैरिव प्रभो ॥ ८.५१.१०४ ॥
ప్రభూ, కిరీటి ధనుస్సు నుండి విడిచిన, పడుతున్న మహా బాణాలతో అన్నీ కప్పబడి, కద్రువ కుమారులు (సర్పాలు) కమ్మినట్లు ప్రకాశించాయి.
8.51.105
रुक्मपुङ्खाञ्शरान्घोरान्प्रसन्नान्नतपर्वणः ।
अवासृजदमेयात्मा दिक्षु सर्वासु पाण्डवः ॥ ८.५१.१०५ ॥
అపరిమిత ఆత్మ గల పాండవుడు అన్ని దిక్కులలో బంగారు రెక్కలు, భయంకరమైన, ప్రకాశించే, సరళ కీళ్ల బాణాలను ప్రయోగించాడు.
8.51.106
मही वियद्दिशः सर्वाः समुद्रा गिरयोऽपि वा ।
स्फुटन्तीति जना जज्ञुः पार्थस्य तलनिःस्वनात् ॥ ८.५१.१०६ ॥
పార్థుని అరచేతి ధ్వనితో భూమి, ఆకాశం, అన్ని దిక్కులు, సముద్రాలు, పర్వతాలు కూడా పగిలిపోతున్నాయని ప్రజలు భావించారు.
8.51.107
हत्वा दशसहस्राणि पार्थिवानां महारथः ।
संशप्तकानां कौन्तेयः प्रपक्षं त्वरितोभ्ययात् ॥ ८.५१.१०७ ॥
మహారథుడైన కౌంతేయుడు సంశప్తకులైన పదివేల రాజులను చంపి త్వరగా ప్రపక్షం వైపు వెళ్లాడు.
8.51.108
प्रपक्षं च समासाद्य पार्थः काम्भोजरक्षितम् ।
प्रममाथ बलं भल्लैर्दानवानिव वासवः ॥ ८.५१.१०८ ॥
ప్రపక్షాన్ని చేరిన పార్థుడు కాంబోజులచే కాపాడబడిన సేనను భల్లాలతో ఇంద్రుడు దానవులను అణచినట్లు అణచివేశాడు.
8.51.109
प्रचिच्छेदाशु भल्लेन द्विषतामाततायिनाम् ।
शस्त्रपाणींस्तथा बाहूंस्तथापि च शिरांस्युत ॥ ८.५१.१०९ ॥
అతడు వేగంగా భల్లంతో శత్రువుల, ఆతతాయుల ఆయుధాలు పట్టిన చేతులను, బాహువులను, తలలను కూడా నరికివేశాడు.
8.51.110
अङ्गांङ्गावयवैश्छिन्नैर्व्यायुधास्तेऽपतन्भुवि। ॥ ८.५१.११० ॥
అవయవాలు ఛిన్నమైన వారు ఆయుధాలు లేకుండా నేలపై పడిపోయారు.
8.51.111
विष्वग्वाताभिसम्भग्ना बहुशाखा इव द्रुमाः ॥ ८.५१.१११ ॥
గాలికి అన్ని వైపులా విరిగిపోయిన అనేక కొమ్మల వృక్షాల్లా.
8.51.112
हस्त्यश्वरथपत्तीनां व्रातान्निघ्नन्तमर्जुनम् ।
सुदक्षिणादवरजः शरवृष्ट्याभ्यवीवृषत् ॥ ८.५१.११२ ॥
ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు, కాల్బలాల గుంపులను సంహరిస్తున్న అర్జునుడిపై సుదక్షిణుని తమ్ముడు బాణవర్షం కురిపించాడు.
8.51.113
तस्यास्यतोऽर्धचन्द्राभ्यां स बाहू परिघोपमौ ।
पूर्णचन्द्राभवक्त्रं च क्षुरेणापाहरच्छिरः ॥ ८.५१.११३ ॥
అతడు బాణాలు వేస్తుండగా అర్ధచంద్రబాణాలతో అతని పరిఘల్లాంటి రెండు బాహువులను నరికాడు; పూర్ణచంద్రునిలా ముఖమున్న తలను క్షురప్రంతో నరికాడు.
8.51.114
तत्पपात ततो वेगात्स्वलोहितपरिष्कृतम् ।
मनः शिलागिरेः शृङ्गं व्ज्रेणेवावदारितम् ॥ ८.५१.११४ ॥
తన స్వంత రక్తంతో అలంకరించబడిన అది వేగంగా పడిపోయింది; వజ్రంతో చీల్చబడిన మనఃశిలా పర్వత శిఖరంలా.
8.51.115
सुदक्षिणादवरजं काम्भोजा ददृशुर्हतम् ।
प्रांशुं कमलपत्राक्षमत्यर्थं प्रियदर्शनम्।
काञ्चनस्तम्भसदृशं भिन्नं हेमगिरिं यथा ॥ ८.५१.११५ ॥
సుదక్షిణుని తమ్ముడిని కాంబోజులు చంపబడినవానిగా చూశారు. పొడుగైనవాడు, కమలపత్రాల వంటి కన్నులు గలవాడు, చాలా మనోహరుడైన అతడు బంగారు స్తంభంలా, చీలిన హేమపర్వతంలా పడి ఉన్నాడు.
8.51.116
ततोऽभवत्पुनर्युद्धं घोरमत्यर्थमद्भुतम् ।
नानावस्थाश्च योधानां बभूवुस्तत्र युध्यताम् ॥ ८.५१.११६ ॥
అప్పుడు మళ్ళీ అత్యంత భయంకరమైన, అద్భుతమైన యుద్ధం జరిగింది. అక్కడ పోరాడుతున్న యోధుల స్థితులు వివిధంగా ఉన్నాయి.
8.51.117
पार्थेषुनिहतैरश्वैः काम्भोजैर्यवनैः शकैः ।
शोणिताक्तैस्तदा रक्तं सर्वामासीद्विशां पते ॥ ८.५१.११७ ॥
పార్థుని బాణాలతో చంపబడిన గుర్రాలు, కాంబోజులు, యవనులు, శకులు రక్తంతో తడిసి అప్పుడు అంతా ఎరుపెక్కింది, ఓ ప్రజాపతీ.
8.51.118
रथैर्हताश्वसूतैश्च हतारोहैश्च वाजिभिः ।
द्विरदैश्च हतारोहैर्महामात्रैर्हतद्विपैः ॥ ८.५१.११८ ॥
గుర్రాలు, సారథులు చంపబడిన రథాలు; రౌతులు చంపబడిన గుర్రపు సైనికులు; రౌతులు చంపబడిన ఏనుగులు, ఏనుగులు చంపబడిన మావటీలు.
8.51.119
अन्योन्येन महाराज विनाशः पृथिवीक्षिताम्। ॥ ८.५१.११९ ॥
ఓ మహారాజా, భూపతులు ఒకరితో ఒకరు పోరాడి నాశనమయ్యారు.
8.51.120
आसीत्क्रुद्वेऽर्जुने कर्णे भीमसेने च दारुणम् ।
तस्पिन्प्रपक्षे पक्षे च वध्यमाने मदोत्कटः। ॥ ८.५१.१२० ॥
కోపోద్రిక్తులైన అర్జునుడు, కర్ణుడు, భీమసేనుడు మధ్య భయంకరమైన యుద్ధం జరిగింది; ఆ పక్షంలోనూ ఈ పక్షంలోనూ గర్వోన్మత్తులు చంపబడుతుండగా.
8.51.121
अर्जुनं जयतां श्रेष्ठं त्वरितो द्रौणिरभ्ययात् ।
विधुन्वानो महच्चापं कार्तस्वरविभूषितम्।
आददानः शरान्घोरान्स्वरश्मीनिव भास्करः ॥ ८.५१.१२१ ॥
విజేతలలో శ్రేష్ఠుడైన అర్జునుడి వైపు ద్రోణుని కుమారుడు వేగంగా ముందుకు సాగాడు; బంగారంతో అలంకరించిన గొప్ప విల్లును కదిలిస్తూ, సూర్యుడు తన కిరణాలను ధరించినట్లు భయంకర బాణాలను తీసుకున్నాడు.
8.51.122
तयोरासीन्महद्युद्धं धर्मभ्रात्रोरनैष्ठिकम् ।
विस्मापयिषतोर्लोकं यशश्चोत्तममिच्छतोः ॥ ८.५१.१२२ ॥
ధర్మసోదరులైన ఆ ఇద్దరి మధ్య, లోకాన్ని ఆశ్చర్యపరచాలని, అత్యుత్తమ కీర్తిని కోరుతూ, గొప్ప మరియు ఎడతెగని యుద్ధం జరిగింది.
8.51.123
संशप्तकांस्तु कौन्तेयः कुरूंश्चापि वृकोदरः ।
सूतपुत्रस्तु पाञ्चालांस्त्रयोऽघ्नंस्त्वरिताः शरैः ॥ ८.५१.१२३ ॥
కుంతీపుత్రుడు అర్జునుడు సంశప్తకులను, వృకోదరుడు భీముడు కౌరవులను, సూతపుత్రుడు కర్ణుడు పాంచాలులను వేగంగా బాణాలతో సంహరించారు.
8.51.124
एवमेष महाराज विनाशः पृथिवीक्षिताम् ।
युद्वं घोरं तथा त्वासीत्त्रिधाभूते चमूमुखे ॥ ८.५१.१२४ ॥
మహారాజా, ఈ విధంగా భూమిని పాలించే రాజుల ఈ వినాశం జరిగింది; సేన ముందుభాగం మూడుగా విభజితమైనప్పుడు భయంకర యుద్ధం కూడా ఇలాగే జరిగింది.