ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 1.21
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.21.1
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य स्नेहपर्याकुलाक्षरम् ।
समन्युः कौशिको वाक्यं प्रत्युवाच महीपतिम् ॥ १.२१.१ ॥
ତାଙ୍କର ସ୍ନେହରେ ବ୍ୟାକୁଳ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି କ୍ରୋଧିତ କୌଶିକ ରାଜାଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.21.2
पूर्वमर्थं प्रतिश्रुत्य प्रतिज्ञां हातुमिच्छसि ।
राघवाणामयुक्तोऽयं कुलस्यास्य विपर्ययः ॥ १.२१.२ ॥
ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇ ଏବେ ସେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଛାଡ଼ିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ। ରାଘବ କୁଳ ପାଇଁ ଏହି ବିପରୀତ ଆଚରଣ ଅନୁଚିତ।
1.21.3
यदीदं ते क्षमं राजन् गमिष्यामि यथागतम् ।
मिथ्याप्रतिज्ञः काकुत्स्थ सुखी भव सुह्द्वृतः ॥ १.२१.३ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ଯଦି ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ ମନେ ହୁଏ, ତେବେ ଯେପରି ଆସିଥିଲି ସେପରି ଫେରିଯିବି। ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ! ମିଥ୍ୟା ପ୍ରତିଜ୍ଞାକାରୀ ତୁମେ ବନ୍ଧୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ସୁଖୀ ରୁହ।
1.21.4
तस्य रोषपरीतस्य विश्वामित्रस्य धीमतः ।
चचाल वसुधा कृत्स्ना देवानां च भयं महत् ॥ १.२१.४ ॥
କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେହି ଜ୍ଞାନୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଯୋଗୁଁ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଲା; ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମହା ଭୟ ହେଲା।
1.21.5
त्रस्तरूपं तु विज्ञाय जगत्सर्वं महानृषिः ।
नृपतिं सुव्रतो धीरो वसिष्ठो वाक्यमब्रवीत् ॥ १.२१.५ ॥
ସମଗ୍ର ଜଗତ ଭୟଭୀତ ହୋଇଛି ବୋଲି ଜାଣି ମହାଋଷି, ସୁବ୍ରତ ଓ ଧୀର ବଶିଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.21.6
इक्ष्वाकूणां कुले जातः साक्षाद् धर्म इवापरः ।
धृतिमान् सुव्रतः श्रीमान् न धर्मं हातुमर्हसि ॥ १.२१.६ ॥
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିତ, ସାକ୍ଷାତ୍ ଅନ୍ୟ ଧର୍ମ ପରି ତୁମେ ଧୃତିମାନ, ସୁବ୍ରତ ଓ ଶ୍ରୀମାନ; ଧର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରିବା ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ।
1.21.7
त्रिषु लोकेषु विख्यातो धर्मात्मा इति राघवः ।
स्वधर्मं प्रतिपद्यस्व नाधर्मं वोढुमर्हसि ॥ १.२१.७ ॥
ତିନି ଲୋକରେ ଧର୍ମାତ୍ମା ବୋଲି ଖ୍ୟାତ ଏହି ରାଘବ। ତୁମ ନିଜ ଧର୍ମ ପାଳନ କର; ଅଧର୍ମ ବହନ କରିବା ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ।
1.21.8
प्रतिश्रुत्य करिष्येति उक्तं वाक्यमकुर्वतः ।
इष्टापूर्तवधो भूयात् तस्माद् रामं विसर्जय ॥ १.२१.८ ॥
'କରିବି' ବୋଲି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇ ଯେ ତାହା ପାଳନ କରେ ନାହିଁ, ତାର ଇଷ୍ଟାପୂର୍ତ ପୁଣ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ତେଣୁ ରାମଙ୍କୁ ପଠାଅ।
1.21.9
कृतास्त्रमकृतास्त्रं वा नैनं शक्ष्यन्ति राक्षसाः ।
गुप्तं कुशिकपुत्रेण ज्वलनेनामृतं यथा ॥ १.२१.९ ॥
ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା ଜାଣିଥାଉ କି ନ ଜାଣିଥାଉ, ରାକ୍ଷସମାନେ ଏହାକୁ ପରାସ୍ତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; କୁଶିକପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ — ଯେପରି ଅଗ୍ନି ଅମୃତକୁ ରକ୍ଷା କରେ।
1.21.10
एष विग्रहवान् धर्म एष वीर्यवतां वरः ।
एष विद्याधिको लोके तपसश्च परायणम् ॥ १.२१.१० ॥
ଏ ମୂର୍ତ୍ତିମାନ ଧର୍ମ; ବୀରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଜଗତରେ ବିଦ୍ୟାରେ ଅଧିକ; ତପସ୍ୟାର ପରମ ଆଶ୍ରୟ ମଧ୍ୟ ଏ।
1.21.11
एषोऽस्त्रान् विविधान् वेत्ति त्रैलोक्ये सचराचरे ।
नैनमन्यः पुमान् वेत्ति न च वेत्स्यन्ति केचन ॥ १.२१.११ ॥
ତିନି ଲୋକରେ, ଚରାଚର ସହିତ ଜଗତରେ, ଏ ବିବିଧ ଅସ୍ତ୍ର ଜାଣନ୍ତି। ଏହାକୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷ ଜାଣେ ନାହିଁ; ଭବିଷ୍ୟତରେ ମଧ୍ୟ କେହି ଜାଣିବେ ନାହିଁ।
1.21.12
न देवा नर्षयः केचिन्नामरा न च राक्षसाः ।
गन्धर्वयक्षप्रवराः सकिन्नरमहोरगाः ॥ १.२१.१२ ॥
ଦେବତା ନୁହେଁ, ଋଷି ନୁହଁନ୍ତି, ଅମର ନୁହଁନ୍ତି, ରାକ୍ଷସ ମଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି; ଗନ୍ଧର୍ବ-ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କିନ୍ନର ଓ ମହୋରଗ ମଧ୍ୟ (ଏହାକୁ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ)।
1.21.13
सर्वास्त्राणि कृशाश्वस्य पुत्राः परमधार्मिकाः ।
कौशिकाय पुरा दत्ता यदा राज्यं प्रशासति ॥ १.२१.१३ ॥
କୃଶାଶ୍ୱଙ୍କ ପରମ ଧାର୍ମିକ ପୁତ୍ରମାନେ ଯେବେ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ପୂର୍ବରୁ କୌଶିକଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଦିଆଯାଇଥିଲା।
1.21.14
तेऽपि पुत्राः कृशाश्वस्य प्रजापतिसुतासुताः ।
नैकरूपा महावीर्या दीप्तिमन्तो जयावहाः ॥ १.२१.१४ ॥
କୃଶାଶ୍ୱଙ୍କ ସେହି ପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ସନ୍ତାନ — ପୁତ୍ର ଓ କନ୍ୟା — ନାନା ରୂପବିଶିଷ୍ଟ, ମହାବୀର୍ଯ୍ୟବାନ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ବିଜୟ ଆଣନ୍ତି।
1.21.15
जया च सुप्रभा चैव दक्षकन्ये सुमध्यमे ।
ते सुवातेऽस्त्रशस्त्राणि शतं परमभास्वरम् ॥ १.२१.१५ ॥
ଜୟା ଓ ସୁପ୍ରଭା — ଦକ୍ଷଙ୍କ ଦୁଇ ସୁମଧ୍ୟମା କନ୍ୟା — ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ପ୍ରସବ କଲେ; ଶହେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ।
1.21.16
पञ्चाशतं सुताँल्लेभे जया लब्धवरा वरान् ।
वधायासुरसैन्यानामप्रमेयानुरूपिणः ॥ १.२१.१६ ॥
ବର ପାଇଥିବା ଜୟା ଅସୁର ସେନା ବଧ ପାଇଁ ଅପ୍ରମେୟ ରୂପବିଶିଷ୍ଟ ପଚାଶ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ପାଇଲେ।
1.21.17
सुप्रभाजनयच्चापि पुत्रान् पञ्चाशतं पुनः ।
संहारान् नाम दुर्धर्षान् दुराक्रामान् बलीयसः ॥ १.२१.१७ ॥
ସୁପ୍ରଭା ପୁଣି ପଚାଶ ପୁତ୍ର ପ୍ରସବ କଲେ — ସଂହାର ନାମକ, ଦୁର୍ଧର୍ଷ, ଦୁରାକ୍ରମ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଳବାନ।
1.21.18
तानि चास्त्राणि वेत्त्येष यथावत् कुशिकात्मजः ।
अपूर्वाणां च जनने शक्तो भूयश्च धर्मवित् ॥ १.२१.१८ ॥
କୁଶିକଙ୍କ ପୁତ୍ର (ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର) ସେହି ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଯଥାବତ୍ ଜାଣନ୍ତି; ଅପୂର୍ବ ଅସ୍ତ୍ର ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥ; ସେ ଧର୍ମଜ୍ଞ।
1.21.19
तेनास्य मुनिमुख्यस्य धर्मज्ञस्य महात्मनः ।
न किञ्चिदस्त्यविदितं भूतं भव्यम् च राघव ॥ १.२१.१९ ॥
ହେ ରାଘବ! ଧର୍ମଜ୍ଞ, ମହାତ୍ମା, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଅତୀତ ବା ଭବିଷ୍ୟତର କିଛି ବି ଅଜ୍ଞାତ ନୁହେଁ।
1.21.20
एवंवीर्यो महातेजा विश्वामित्रो महायशाः ।
न रामगमने राजन् संशयं गन्तुमर्हसि ॥ १.२१.२० ॥
ହେ ରାଜନ୍! ଏଭଳି ବୀର୍ଯ୍ୟ, ମହାତେଜ, ମହାଯଶସ୍ୱୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସହ ରାମଙ୍କ ଯିବାରେ ଆପଣ ସନ୍ଦେହ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
1.21.21
तेषां निग्रहणे शक्तः स्वयं च कुशिकात्मजः ।
तव पुत्रहितार्थाय त्वामुपेत्याभियाचते ॥ १.२१.२१ ॥
ସେମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରିବାରେ କୁଶିକପୁତ୍ର ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ନିଜେ ସମର୍ଥ। ତଥାପି ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରର ହିତ ପାଇଁ ସେ ଆପଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି ଯାଚନା କରୁଛନ୍ତି।
1.21.22
रघुवृषभः च मुमोद पार्थिवाग्र्यः ।
गमनमभिरुरोच राघवस्य
प्रथितयशाः कुशिकात्मजाय बुद्ध्या ॥ १.२१.२२ ॥
ରଘୁବଂଶର ବୃଷଭ ଏବଂ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ରାଘବଙ୍କ କୁଶିକପୁତ୍ର ସହ ଯିବା ତାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିରେ ଉଚିତ ଲାଗିଲା।