વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 1.32
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.32.1
ब्रह्मयोनिर्महानासीत् कुशो नाम महातपाः ।
अक्लिष्टव्रतधर्मज्ञः सज्जनप्रतिपूजकः ॥ १.३२.१ ॥
બ્રહ્મવંશમાં કુશ નામના મહાન તપસ્વી હતા; તેઓ અવિરત વ્રતધર્મના જ્ઞાતા અને સજ્જનોનું સન્માન કરનારા હતા.
1.32.2
स महात्मा कुलीनायां युक्तायां सुमहाबलान् ।
वैदर्भ्यां जनयामास चतुरः सदृशान् सुतान् ॥ १.३२.२ ॥
તે મહાત્માએ કુલીન અને યોગ્ય વિદર્ભ રાજકુમારીથી પોતાના સમાન, અતિ બળવાન ચાર પુત્રો ઉત્પન્ન કર્યા.
1.32.3
कुशाम्बं कुशनाभं च असूर्तरजसं वसुम् ।
दीप्तियुक्तान् महोत्साहान् क्षत्रधर्मचिकीर्षया ॥ १.३२.३ ॥
કુશામ્બ, કુશનાભ, અસૂર્તરજસ અને વસુ—તેજસ્વી, મહાન ઉત્સાહી, ક્ષત્રધર્મ આચરવાની ઇચ્છાથી.
1.32.4
तानुवाच कुशः पुत्रान् धर्मिष्ठान् सत्यवादिनः ।
क्रियतां पालनं पुत्रा धर्मं प्राप्स्यथ पुष्कलम् ॥ १.३२.४ ॥
કુશે તે ધર્મનિષ્ઠ, સત્યવાદી પુત્રોને કહ્યું—“પુત્રો, પાલનનું કાર્ય કરો; તમને પુષ્કળ ધર્મ પ્રાપ્ત થશે.”
1.32.5
कुशस्य वचनं श्रुत्वा चत्वारो लोकसत्तमाः ।
निवेशं चक्रिरे सर्वे पुराणां नृवरास्तदा ॥ १.३२.५ ॥
કુશનું વચન સાંભળીને તે ચારેય ઉત્તમ પુરુષોએ ત્યારે નગરોની સ્થાપના કરી.
1.32.6
कुशाम्बस्तु महातेजाः कौशाम्बीमकरोत् पुरीम् ।
कुशनाभस्तु धर्मात्मा पुरं चक्रे महोदयम् ॥ १.३२.६ ॥
મહાતેજસ્વી કુશામ્બે કૌશામ્બી નગરી વસાવી; ધર્માત્મા કુશનાભે અત્યંત સમૃદ્ધ નગર બનાવ્યું.
1.32.7
असूर्तरजसो नाम धर्मारण्यं महीपतिः ।
चक्रे पुरवरं राजा वसुनाम गिरिव्रजम् ॥ १.३२.७ ॥
અસૂર્તરજસ નામના ધર્મારણ્યના રાજા વસુએ ગિરિવ્રજ નામનું શ્રેષ્ઠ નગર બનાવ્યું.
1.32.8
एषा वसुमती राम वसोस्तस्य महात्मनः ।
एते शैलवराः पञ्च प्रकाशन्ते समन्ततः ॥ १.३२.८ ॥
હે રામ, આ મહાત્મા વસુની વસુમતી છે. આ પાંચ શ્રેષ્ઠ પર્વતો ચારે બાજુ પ્રકાશે છે.
1.32.9
सुमागधी नदी रम्या मागधान् विश्रुताऽऽययौ ।
पञ्चानां शैलमुख्यानां मध्ये मालेव शोभते ॥ १.३२.९ ॥
સુમાગધી નામની રમણીય નદી માગધોમાં પ્રસિદ્ધ થઈને વહી. પાંચ મુખ્ય પર્વતોની વચ્ચે તે માળા જેવી શોભે છે.
1.32.10
सैषा हि मागधी राम वसोस्तस्य महात्मनः ।
पूर्वाभिचरिता राम सुक्षेत्रा सस्यमालिनी ॥ १.३२.१० ॥
હે રામ, આ જ એ મહાત્મા વસુની માગધી નદી છે. પૂર્વે અહીં ખેતી થયેલી છે; તે સુંદર ખેતરો અને પાકથી ભરપૂર છે.
1.32.11
कुशनाभस्तु राजर्षिः कन्याशतमनुत्तमम् ।
जनयामास धर्मात्मा घृताच्यां रघुनन्दन ॥ १.३२.११ ॥
રાજર્ષિ કુશનાભે, હે રઘુનંદન, ઘૃતાચીથી સો અનુપમ કન્યાઓને જન્મ આપ્યો.
1.32.12
तास्तु यौवनशालिन्यो रूपवत्यः स्वलङ्कृताः ।
उद्यानभूमिमागम्य प्रावृषीव शतह्रदाः ॥ १.३२.१२ ॥
યૌવનથી શોભતી, રૂપવતી, સુંદર શણગારેલી એ કન્યાઓ ઉદ્યાનભૂમિમાં આવી અને વર્ષાઋતુમાં વીજળીઓની જેમ ચમકી.
1.32.13
गायन्त्यो नृत्यमानाश्च वादयन्त्यस्तु राघव ।
आमोदं परमं जग्मुर्वराभरणभूषिताः ॥ १.३२.१३ ॥
હે રાઘવ, ગાતી, નાચતી અને વાદ્યો વગાડતી, શ્રેષ્ઠ અલંકારોથી શોભતી તેઓ પરમ આનંદ પામી.
1.32.14
अथ ताश्चारुसर्वाङ्ग्यो रूपेणाप्रतिमा भुवि ।
उद्यानभूमिमागम्य तारा इव घनान्तरे ॥ १.३२.१४ ॥
પછી સુંદર અંગોવાળી, પૃથ્વી પર રૂપમાં અજોડ એવી તેઓ બગીચાની ભૂમિએ આવીને વાદળો વચ્ચેના તારાઓ જેવી શોભી.
1.32.15
ताः सर्वा गुणसम्पन्ना रूपयौवनसंयुताः ।
दृष्ट्वा सर्वात्मको वायुरिदं वचनमब्रवीत् ॥ १.३२.१५ ॥
ગુણસંપન્ન, રૂપ અને યૌવનથી યુક્ત એ બધી સ્ત્રીઓને જોઈને સર્વાત્મક વાયુએ આ વચન કહ્યું.
1.32.16
अहं वः कामये सर्वा भार्या मम भविष्यथ ।
मानुषस्त्यज्यतां भावो दीर्घमायुरवाप्स्यथ ॥ १.३२.१६ ॥
હું તમને બધાને ઇચ્છું છું; તમે બધી મારી પત્નીઓ થશો. માનવભાવ છોડો; તમને દીર્ઘાયુ પ્રાપ્ત થશે.
1.32.17
चलं हि यौवनं नित्यं मानुषेषु विशेषतः ।
अक्षयं यौवनं प्राप्ता अमर्यश्च भविष्यथ ॥ १.३२.१७ ॥
મનુષ્યોમાં યૌવન સદા ચંચળ હોય છે, ખાસ કરીને. અક્ષય યૌવન પામીને તમે અમર થશો.
1.32.18
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा वायोरक्लिष्टकर्मणः ।
अपहास्य ततो वाक्यं कन्याशतमथाब्रवीत् ॥ १.३२.१८ ॥
અક્લિષ્ટકર્મા વાયુનું એ વચન સાંભળીને, સો કન્યાઓએ મજાકમાં હસીને આ વાક્ય કહ્યું.
1.32.19
अन्तश्चरसि भूतानां सर्वेषां सुरसत्तम ।
प्रभावज्ञाश्च ते सर्वाः किमर्थमवमन्यसे ॥ १.३२.१९ ॥
તું સર્વ પ્રાણીઓની અંદર વિચરે છે, હે દેવશ્રેષ્ઠ. તારા પ્રભાવને જાણતી અમને સૌને તું કેમ અવગણે છે?
1.32.20
कुशनाभसुता देव सर्वाः समस्ताः सुरसत्तम ।
स्थानाच्च्यावयितुं देवं रक्षामस्तु तपो वयम् ॥ १.३२.२० ॥
હે દેવ, કુશનાભની સર્વ પુત્રીઓ અમે, હે દેવશ્રેષ્ઠ, અમારી તપસ્યાનું રક્ષણ કરીશું; તને અમારા સ્થાનેથી ડગાવવા દઈશું નહીં.
1.32.21
मा भूत् स कालो दुर्मेधः पितरं सत्यवादिनम् ।
अवमन्य स्वधर्मेण स्वयं वरमुपास्महे ॥ १.३२.२१ ॥
હે દુર્બુદ્ધિ, સત્યવાદી પિતાનું અપમાન કરીને, સ્વધર્મ છોડીને અમે પોતે વર શોધીએ એવો એ સમય ક્યારેય ન આવે.
1.32.22
पिता हि प्रभुरस्माकं दैवतं परमं च सः ।
यस्य नो दास्यति पिता स नो भर्ता भविष्यति ॥ १.३२.२२ ॥
અમારા પિતા જ અમારા સ્વામી અને પરમ દેવ છે. જેને પિતા અમને આપશે, તે જ અમારો પતિ થશે.
1.32.23
तासां तु वचनं श्रुत्वा हरिः परमकोपनः ।
प्रविश्य सर्वगात्राणि बभञ्ज भगवान् प्रभुः ॥ १.३२.२३ ॥
તેમનાં વચન સાંભળી અત્યંત ક્રોધિત હરિ (વાયુ) એ, તેમના સર્વ અંગોમાં પ્રવેશીને તે ભગવાન પ્રભુએ તેમનાં અંગો ભાંગી નાખ્યાં.
1.32.24
अरत्निमात्राकृतयो भग्नगात्रा भयार्दिताः ।
ताः कन्या वायुना भग्ना विविशुर्नृपतेर्गृहम् ।
प्रविश्य च सुसम्भ्रान्ताः सलज्जाः सास्रलोचनाः ॥ १.३२.२४ ॥
એક હાથ જેટલી ઊંચાઈની આકૃતિવાળી, અંગો ભાંગેલી, ભયથી પીડિત તે કન્યાઓ વાયુ વડે ભાંગી પડીને રાજાના ગૃહમાં પ્રવેશી. પ્રવેશીને અત્યંત ગભરાયેલી, લજ્જિત અને આંસુ ભરેલી આંખોવાળી રહી.
1.32.25
स च ता दयिता भग्नाः कन्याः परमशोभनाः ।
दृष्ट्वा दीनास्तदा राजा सम्भ्रान्त इदमब्रवीत् ॥ १.३२.२५ ॥
રાજાએ પોતાની પ્રિય, વળી ગયેલી, અતિ સુંદર કન્યાઓને દીન દશામાં જોઈને ગભરાઈને આ કહ્યું.
1.32.26
किमिदं कथ्यतां पुत्र्यः को धर्ममवमन्यते ।
कुब्जाः केन कृताः सर्वाश्चेष्टन्त्यो नाभिभाषथ ।
एवं राजा विनिःश्वस्य समाधिं संदधे ततः ॥ १.३२.२६ ॥
"પુત્રીઓ, આ શું છે? કહો, ધર્મનું અપમાન કોણે કર્યું? તમને સૌને કુબ્જ કોણે બનાવી? તમે હલો છો, પણ બોલતી નથી." એમ કહીને રાજાએ ઊંડો નિસાસો નાખ્યો, પછી મન સ્થિર કર્યું.