ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 1.39
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.39.1
विश्वामित्रवचः श्रुत्वा कथान्ते रघुनन्दनः ।
उवाच परमप्रीतो मुनिं दीप्तमिवानलम् ॥ १.३९.१ ॥
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ବାଣୀ ଶୁଣି, କଥାର ଶେଷରେ ରଘୁନନ୍ଦନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନିସମ ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ।
1.39.2
श्रोतुमिच्छामि भद्रं ते विस्तरेण कथामिमाम् ।
पूर्वजो मे कथं ब्रह्मन् यज्ञं वै समुपाहरत् ॥ १.३९.२ ॥
ଆପଣଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ଏହି କଥା ବିସ୍ତାରିତ ଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ। ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ମୋ ପୂର୍ବପୁରୁଷ କିପରି ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ?
1.39.3
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा कौतूहलसमन्वितः ।
विश्वामित्रस्तु काकुत्स्थमुवाच प्रहसन्निव ॥ १.३९.३ ॥
ତାଙ୍କର ସେହି ବାଣୀ ଶୁଣି, କୌତୂହଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କାକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ଯେପରି ହସି ହସି କହିଲେ।
1.39.4
श्रूयतां विस्तरो राम सगरस्य महात्मनः ।
शंकरश्वशुरो नाम्ना हिमवानिति विश्रुतः ॥ १.३९.४ ॥
ହେ ରାମ, ମହାତ୍ମା ସଗରଙ୍କ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ବିସ୍ତାରରେ ଶୁଣ। ଶଙ୍କରଙ୍କ ଶ୍ୱଶୁର, ହିମବାନ ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ,
1.39.5
विन्ध्यपर्वतमासाद्य निरीक्षेते परस्परम् ।
तयोर्मध्ये समभवद् यज्ञः स पुरुषोत्तम ॥ १.३९.५ ॥
ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତରେ ପହଞ୍ଚି ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଦେଖନ୍ତି। ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଯଜ୍ଞ ହେଲା।
1.39.6
स हि देशो नरव्याघ्र प्रशस्तो यज्ञकर्मणि ।
तस्याश्वचर्यां काकुत्स्थ दृढधन्वा महारथः ॥ १.३९.६ ॥
ହେ ନରବ୍ୟାଘ୍ର, ସେ ଦେଶ ଯଜ୍ଞକର୍ମ ପାଇଁ ପ୍ରଶସ୍ତ। ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ତା'ର ଅଶ୍ୱଚର୍ଯ୍ୟା ସମୟରେ ଦୃଢ଼ଧନ୍ୱା ମହାରଥୀ (ସେଠାରେ ଥିଲେ)।
1.39.7
अंशुमानकरोत् तात सगरस्य मते स्थितः ।
तस्य पर्वणि तं यज्ञं यजमानस्य वासवः ॥ १.३९.७ ॥
ହେ ତାତ, ସଗରଙ୍କ ମତରେ ସ୍ଥିତ ରହି ଅଂଶୁମାନ ତାହା କଲେ। ତାଙ୍କ ପର୍ବ ସମୟରେ ଯଜମାନଙ୍କ ସେ ଯଜ୍ଞକୁ ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର) ହରଣ କଲେ।
1.39.8
राक्षसीं तनुमास्थाय यज्ञियाश्वमपाहरत् ।
ह्रियमाणे तु काकुत्स्थ तस्मिन्नश्वे महात्मनः ॥ १.३९.८ ॥
ରାକ୍ଷସୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି ସେ ଯଜ୍ଞାଶ୍ୱ ହରଣ କଲା। ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଅଶ୍ୱ ହରଣ ହେଉଥିବା ସମୟରେ—
1.39.9
उपाध्यायगणाः सर्वे यजमानमथाब्रुवन् ।
अयं पर्वणि वेगेन यज्ञियाश्वोऽपनीयते ॥ १.३९.९ ॥
ତେବେ ସମସ୍ତ ଉପାଧ୍ୟାୟଗଣ ଯଜମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହି ପର୍ବ ଦିନରେ ଯଜ୍ଞାଶ୍ୱ ଶୀଘ୍ର ହରଣ ହେଉଛି।'
1.39.10
हर्तारं जहि काकुत्स्थ हयश्चैवोपनीयताम् ।
यज्ञच्छिद्रं भवत्येतत् सर्वेषामशिवाय नः ॥ १.३९.१० ॥
'ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ଚୋରକୁ ବଧ କର, ଏବଂ ଅଶ୍ୱ ଫେରାଇ ଆଣାଯାଉ। ଏହା ଯଜ୍ଞରେ ଦୋଷ ହେବ; ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଅଶୁଭ।'
1.39.11
तत् तथा क्रियतां राजन् यज्ञोच्छिद्रः कृतो भवेत् ।
सोपाध्यायवचः श्रुत्वा तस्मिन् सदसि पार्थिवः ॥ १.३९.११ ॥
'ହେ ରାଜନ, ସେହିପରି କରାଯାଉ; ଯଜ୍ଞରେ ବ୍ୟାଘାତ ନ ହେଉ।' ଉପାଧ୍ୟାୟମାନଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସେହି ସଭାରେ ରାଜା—
1.39.12
षष्टिं पुत्रसहस्राणि वाक्यमेतदुवाच ह ।
गतिं पुत्रा न पश्यामि रक्षसां पुरुषर्षभाः ॥ १.३९.१२ ॥
ଷାଠିଏ ହଜାର ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ: 'ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠଗଣ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଗତି ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ।'
1.39.13
मन्त्रपूतैर्महाभागैरास्थितो हि महाक्रतुः ।
तद् गच्छत विचिन्वध्वं पुत्रका भद्रमस्तु वः ॥ १.३९.१३ ॥
ମନ୍ତ୍ରରେ ପବିତ୍ର ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ମହାଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ତେଣୁ ଯାଅ, ପୁତ୍ରଗଣ, ଖୋଜ। ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।
1.39.14
समुद्रमालिनीं सर्वां पृथिवीमनुगच्छथ ।
एकैकं योजनं पुत्रा विस्तारमभिगच्छत ॥ १.३९.१४ ॥
ସମୁଦ୍ରବେଷ୍ଟିତ ଏହି ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀରେ ଯାଅ। ହେ ପୁତ୍ରଗଣ, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଏକ ଯୋଜନ ବିସ୍ତାରରେ ଆଗେଇ ଯାଅ।
1.39.15
यावत् तुरगसंदर्शस्तावत् खनत मेदिनीम् ।
तमेव हयहर्तारं मार्गमाणा ममाज्ञया ॥ १.३९.१५ ॥
ଘୋଡ଼ା ଦେଖାଯିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀ ଖୋଳ। ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ସେହି ଘୋଡ଼ା ଚୋରକୁ ହିଁ ଖୋଜ।
1.39.16
दीक्षितः पौत्रसहितः सोपाध्यायगणस्त्वहम् ।
इह स्थास्यामि भद्रं वो यावत् तुरगदर्शनम् ॥ १.३९.१६ ॥
ମୁଁ ଦୀକ୍ଷିତ ହୋଇ, ପୌତ୍ର ଓ ଉପାଧ୍ୟାୟଗଣଙ୍କ ସହ ଏଠାରେ ରହିବି, ଘୋଡ଼ା ଦେଖାଯିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।
1.39.17
ते सर्वे हृष्टमनसो राजपुत्रा महाबलाः ।
जग्मुर्महीतलं राम पितुर्वचनयन्त्रिताः ॥ १.३९.१७ ॥
ହେ ରାମ! ପ୍ରସନ୍ନ ମନରେ, ପିତାଙ୍କ ବଚନରେ ବନ୍ଧା ସେହି ମହାବଳ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ସମସ୍ତେ ପୃଥିବୀ-ପୃଷ୍ଠକୁ ଗଲେ।
1.39.18
गत्वा तु पृथिवीं सर्वामदृष्ट्वा तं महाबलाः ।
योजनायामविस्तारमेकैको धरणीतलम् ।
बिभिदुः पुरुषव्याघ्रा वज्रस्पर्शसमैर्भुजैः ॥ १.३९.१८ ॥
ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ବୁଲି ମଧ୍ୟ ସେ (ଘୋଡ଼ା ଚୋର)ଙ୍କୁ ନ ଦେଖି, ସେହି ମହାବଳ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ରମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଏକ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା-ପ୍ରସ୍ଥ ଭୂତଳ ବଜ୍ରସ୍ପର୍ଶସମ ବାହୁରେ ଖୋଳିଲେ।
1.39.19
शूलैरशनिकल्पैश्च हलैश्चापि सुदारुणैः ।
भिद्यमाना वसुमती ननाद रघुनन्दन ॥ १.३९.१९ ॥
ଶୂଳ, ବଜ୍ରସଦୃଶ ହଳ ଏବଂ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିବା ବସୁମତୀ ଗର୍ଜନ କଲେ, ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ।
1.39.20
नागानां वध्यमानानामसुराणां च राघव ।
राक्षसानां दुराधर्षं सत्त्वानां निनदोऽभवत् ॥ १.३९.२० ॥
ହେ ରାଘବ, ବଧ ହେଉଥିବା ନାଗ ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କର, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଅଜେୟ ଚିତ୍କାର ଓ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା।
1.39.21
योजनानां सहस्राणि षष्टिं तु रघुनन्दन ।
बिभिदुर्धरणीं राम रसातलमनुत्तमम् ॥ १.३९.२१ ॥
ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ, ହେ ରାମ, ସେମାନେ ଷାଠିଏ ହଜାର ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀ ବିଦାରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରସାତଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଲେ।
1.39.22
एवं पर्वतसंबाधं जम्बूद्वीपं नृपात्मजाः ।
खनन्तो नृपशार्दूल सर्वतः परिचक्रमुः ॥ १.३९.२२ ॥
ଏହିପରି ପର୍ବତପୂର୍ଣ୍ଣ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପକୁ ଖୋଳି, ହେ ନୃପଶାର୍ଦୂଳ, ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ସବୁଆଡେ ବୁଲିଲେ।
1.39.23
ततो देवाः सगन्धर्वाः सासुराः सहपन्नगाः ।
सम्भ्रान्तमनसः सर्वे पितामहमुपागमन् ॥ १.३९.२३ ॥
ତେବେ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅସୁର ଓ ନାଗମାନେ ସମସ୍ତେ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ମନରେ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
1.39.24
ते प्रसाद्य महात्मानं विषण्णवदनास्तदा ।
ऊचुः परमसंत्रस्ताः पितामहमिदं वचः ॥ १.३९.२४ ॥
ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ମଳିନ ମୁଖରେ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୀତ ହୋଇ ସେମାନେ ପିତାମହଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.39.25
भगवन् पृथिवी सर्वा खन्यते सगरात्मजैः
बहवश्च महात्मानो वध्यन्ते जलचारिणः ॥ १.३९.२५ ॥
ହେ ଭଗବନ୍! ସଗରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଖୋଳାଯାଉଛି, ଏବଂ ଜଳଚର ଅନେକ ମହାପ୍ରାଣୀ ବଧ ହେଉଛନ୍ତି।