వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 1.39
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.39.1
विश्वामित्रवचः श्रुत्वा कथान्ते रघुनन्दनः ।
उवाच परमप्रीतो मुनिं दीप्तमिवानलम् ॥ १.३९.१ ॥
విశ్వామిత్రుని మాటలు విని, కథ ముగింపులో రఘునందనుడు అత్యంత సంతోషించి, ప్రజ్వలించే అగ్నివంటి మునితో ఇలా అన్నాడు.
1.39.2
श्रोतुमिच्छामि भद्रं ते विस्तरेण कथामिमाम् ।
पूर्वजो मे कथं ब्रह्मन् यज्ञं वै समुपाहरत् ॥ १.३९.२ ॥
మీకు శుభం కలుగుగాక; ఈ కథను విపులంగా వినాలనుకుంటున్నాను. బ్రహ్మన్, నా పూర్వీకుడు యజ్ఞాన్ని ఎలా చేపట్టాడు?
1.39.3
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा कौतूहलसमन्वितः ।
विश्वामित्रस्तु काकुत्स्थमुवाच प्रहसन्निव ॥ १.३९.३ ॥
అతని ఆ మాటలు విని, కుతూహలంతో నిండిన విశ్వామిత్రుడు కాకుత్స్థునితో నవ్వుతూ అన్నట్లుగా మాట్లాడాడు.
1.39.4
श्रूयतां विस्तरो राम सगरस्य महात्मनः ।
शंकरश्वशुरो नाम्ना हिमवानिति विश्रुतः ॥ १.३९.४ ॥
రామా, మహాత్ముడైన సగరుని వృత్తాంతాన్ని పూర్తిగా విను. శంకరుని మామగారు, హిమవంతుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైనవాడు,
1.39.5
विन्ध्यपर्वतमासाद्य निरीक्षेते परस्परम् ।
तयोर्मध्ये समभवद् यज्ञः स पुरुषोत्तम ॥ १.३९.५ ॥
వింధ్య పర్వతాన్ని చేరి వారు ఒకరినొకరు చూసుకుంటారు. పురుషోత్తమా, వారిద్దరి మధ్య ఆ యజ్ఞం జరిగింది.
1.39.6
स हि देशो नरव्याघ्र प्रशस्तो यज्ञकर्मणि ।
तस्याश्वचर्यां काकुत्स्थ दृढधन्वा महारथः ॥ १.३९.६ ॥
నరవ్యాఘ్రా, ఆ ప్రదేశం యజ్ఞకర్మకు ప్రశస్తమైనది. కాకుత్స్థా, దాని అశ్వసంచారం సమయంలో దృఢధన్వుడైన మహారథుడు (అక్కడ ఉన్నాడు).
1.39.7
अंशुमानकरोत् तात सगरस्य मते स्थितः ।
तस्य पर्वणि तं यज्ञं यजमानस्य वासवः ॥ १.३९.७ ॥
అంశుమానుడు, ఓ తాతా, సగరుని అభిప్రాయంలో స్థిరంగా నిలిచి అది చేశాడు. ఆయన పర్వ సమయంలో, యజమానుని ఆ యజ్ఞాన్ని వాసవుడు (ఇంద్రుడు) అపహరించాడు.
1.39.8
राक्षसीं तनुमास्थाय यज्ञियाश्वमपाहरत् ।
ह्रियमाणे तु काकुत्स्थ तस्मिन्नश्वे महात्मनः ॥ १.३९.८ ॥
రాక్షస రూపం ధరించి అతడు యజ్ఞాశ్వాన్ని అపహరించాడు. ఓ కాకుత్స్థా, ఆ మహాత్ముని అశ్వాన్ని అపహరించగా—
1.39.9
उपाध्यायगणाः सर्वे यजमानमथाब्रुवन् ।
अयं पर्वणि वेगेन यज्ञियाश्वोऽपनीयते ॥ १.३९.९ ॥
అప్పుడు ఉపాధ్యాయులందరూ యజమానునితో ఇలా అన్నారు: 'ఈ పర్వ సమయంలో యజ్ఞాశ్వం వేగంగా అపహరించబడుతోంది.'
1.39.10
हर्तारं जहि काकुत्स्थ हयश्चैवोपनीयताम् ।
यज्ञच्छिद्रं भवत्येतत् सर्वेषामशिवाय नः ॥ १.३९.१० ॥
'ఓ కాకుత్స్థా, దొంగను సంహరించు; గుర్రాన్ని తిరిగి తీసుకురావాలి. ఇది యజ్ఞంలో లోపమవుతుంది; మనందరికీ అది అమంగళం.'
1.39.11
तत् तथा क्रियतां राजन् यज्ञोच्छिद्रः कृतो भवेत् ।
सोपाध्यायवचः श्रुत्वा तस्मिन् सदसि पार्थिवः ॥ १.३९.११ ॥
'ఓ రాజా, అలాగే చేయాలి; యజ్ఞానికి విఘాతం కలగకూడదు.' ఉపాధ్యాయుల మాటలు విని ఆ సభలో రాజు—
1.39.12
षष्टिं पुत्रसहस्राणि वाक्यमेतदुवाच ह ।
गतिं पुत्रा न पश्यामि रक्षसां पुरुषर्षभाः ॥ १.३९.१२ ॥
అరవై వేల మంది కుమారులతో అతడు ఈ మాటలు పలికాడు: 'పురుషశ్రేష్ఠులారా, రాక్షసుల జాడ నాకు కనబడటం లేదు.'
1.39.13
मन्त्रपूतैर्महाभागैरास्थितो हि महाक्रतुः ।
तद् गच्छत विचिन्वध्वं पुत्रका भद्रमस्तु वः ॥ १.३९.१३ ॥
మంత్రాలతో పవిత్రులైన మహా భాగ్యవంతులైన మునులచే ఈ మహాయజ్ఞం ఆరంభించబడింది. కావున వెళ్లండి, కుమారులారా, వెతకండి. మీకు శుభం కలుగుగాక.
1.39.14
समुद्रमालिनीं सर्वां पृथिवीमनुगच्छथ ।
एकैकं योजनं पुत्रा विस्तारमभिगच्छत ॥ १.३९.१४ ॥
సముద్రంతో చుట్టబడిన ఈ సమస్త భూమిలో వెళ్లండి. కుమారులారా, ఒక్కొక్కరు ఒక్కో యోజనం విస్తీర్ణంలో ముందుకు సాగండి.
1.39.15
यावत् तुरगसंदर्शस्तावत् खनत मेदिनीम् ।
तमेव हयहर्तारं मार्गमाणा ममाज्ञया ॥ १.३९.१५ ॥
గుర్రం కనిపించే వరకు భూమిని తవ్వండి. నా ఆజ్ఞతో ఆ గుర్రాన్ని దొంగిలించిన వాడినే వెతకండి.
1.39.16
दीक्षितः पौत्रसहितः सोपाध्यायगणस्त्वहम् ।
इह स्थास्यामि भद्रं वो यावत् तुरगदर्शनम् ॥ १.३९.१६ ॥
నేను దీక్షితుడనై, మనవళ్లతో, ఉపాధ్యాయ బృందంతో ఇక్కడే ఉంటాను, గుర్రం కనిపించేవరకు. మీకు శుభం కలుగుగాక.
1.39.17
ते सर्वे हृष्टमनसो राजपुत्रा महाबलाः ।
जग्मुर्महीतलं राम पितुर्वचनयन्त्रिताः ॥ १.३९.१७ ॥
రామా! ఆనందమనస్కులైన ఆ మహాబలశాలురైన రాజకుమారులు అందరూ, తండ్రి మాటలకు కట్టుబడి భూతలంపైకి వెళ్లారు.
1.39.18
गत्वा तु पृथिवीं सर्वामदृष्ट्वा तं महाबलाः ।
योजनायामविस्तारमेकैको धरणीतलम् ।
बिभिदुः पुरुषव्याघ्रा वज्रस्पर्शसमैर्भुजैः ॥ १.३९.१८ ॥
భూమి అంతా తిరిగి కూడా ఆ (గుర్రపు దొంగ)ను చూడని ఆ మహాబలశాలులైన పురుషవ్యాఘ్రులు, ఒక్కొక్కరు ఒక యోజనం పొడవు, వెడల్పు గల భూతలాన్ని వజ్రం వంటి బాహువులతో తవ్వివేశారు.
1.39.19
शूलैरशनिकल्पैश्च हलैश्चापि सुदारुणैः ।
भिद्यमाना वसुमती ननाद रघुनन्दन ॥ १.३९.१९ ॥
శూలాలతో, వజ్రాల వంటి నాగళ్లతో, మరియు అత్యంత భయంకరమైన ఆయుధాలతో చీల్చబడుతున్న వసుమతి గర్జించింది, ఓ రఘునందనా.
1.39.20
नागानां वध्यमानानामसुराणां च राघव ।
राक्षसानां दुराधर्षं सत्त्वानां निनदोऽभवत् ॥ १.३९.२० ॥
ఓ రాఘవా, చంపబడుతున్న నాగుల, అసురుల అరుపులు, రాక్షసుల అజేయమైన గర్జన, జీవుల కేకలు మ్రోగాయి.
1.39.21
योजनानां सहस्राणि षष्टिं तु रघुनन्दन ।
बिभिदुर्धरणीं राम रसातलमनुत्तमम् ॥ १.३९.२१ ॥
ఓ రఘునందనా, ఓ రామా, వారు అరవై వేల యోజనాల వరకు భూమిని చీల్చి, అత్యున్నతమైన రసాతలం వరకు చేరారు.
1.39.22
एवं पर्वतसंबाधं जम्बूद्वीपं नृपात्मजाः ।
खनन्तो नृपशार्दूल सर्वतः परिचक्रमुः ॥ १.३९.२२ ॥
ఇలా పర్వతాలతో నిండిన జంబూద్వీపాన్ని తవ్వుతూ, ఓ నృపశార్దూలా, రాజకుమారులు అన్ని వైపులా తిరిగారు.
1.39.23
ततो देवाः सगन्धर्वाः सासुराः सहपन्नगाः ।
सम्भ्रान्तमनसः सर्वे पितामहमुपागमन् ॥ १.३९.२३ ॥
అప్పుడు దేవతలు, గంధర్వులు, అసురులు, నాగులు అందరూ భయకంపిత మనస్సులతో పితామహుడైన బ్రహ్మ వద్దకు వెళ్లారు.
1.39.24
ते प्रसाद्य महात्मानं विषण्णवदनास्तदा ।
ऊचुः परमसंत्रस्ताः पितामहमिदं वचः ॥ १.३९.२४ ॥
ఆ మహాత్ముని ప్రసన్నం చేసుకొని, విచారవదనులై, అత్యంత భయపడుతూ వారు పితామహునితో ఇలా అన్నారు.
1.39.25
भगवन् पृथिवी सर्वा खन्यते सगरात्मजैः
बहवश्च महात्मानो वध्यन्ते जलचारिणः ॥ १.३९.२५ ॥
ఓ భగవన్! సగరుని కుమారులచే ఈ భూమి అంతా తవ్వబడుతోంది; నీటిలో సంచరించే అనేక మహాప్రాణులు చంపబడుతున్నాయి.