ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 1.39
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.39.1
विश्वामित्रवचः श्रुत्वा कथान्ते रघुनन्दनः ।
उवाच परमप्रीतो मुनिं दीप्तमिवानलम् ॥ १.३९.१ ॥
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਥਾ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਰਘੁਨੰਦਨ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।
1.39.2
श्रोतुमिच्छामि भद्रं ते विस्तरेण कथामिमाम् ।
पूर्वजो मे कथं ब्रह्मन् यज्ञं वै समुपाहरत् ॥ १.३९.२ ॥
ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ; ਇਹ ਕਥਾ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਮੇਰੇ ਪੂਰਵਜ ਨੇ ਯੱਗ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ?
1.39.3
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा कौतूहलसमन्वितः ।
विश्वामित्रस्तु काकुत्स्थमुवाच प्रहसन्निव ॥ १.३९.३ ॥
ਉਸ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਕਾਕੁਤਸਥ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਬੋਲੇ।
1.39.4
श्रूयतां विस्तरो राम सगरस्य महात्मनः ।
शंकरश्वशुरो नाम्ना हिमवानिति विश्रुतः ॥ १.३९.४ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਮਹਾਤਮਾ ਸਗਰ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਸੁਣੋ। ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਸਹੁਰੇ, ਹਿਮਵਾਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ,
1.39.5
विन्ध्यपर्वतमासाद्य निरीक्षेते परस्परम् ।
तयोर्मध्ये समभवद् यज्ञः स पुरुषोत्तम ॥ १.३९.५ ॥
ਵਿੰਧਿਆ ਪਰਬਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਉਹ ਯੱਗ ਹੋਇਆ।
1.39.6
स हि देशो नरव्याघ्र प्रशस्तो यज्ञकर्मणि ।
तस्याश्वचर्यां काकुत्स्थ दृढधन्वा महारथः ॥ १.३९.६ ॥
ਹੇ ਨਰਵਿਆਘ੍ਰ, ਉਹ ਦੇਸ਼ ਯੱਗ ਕਰਮ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਹੈ। ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਉਸਦੇ ਘੋੜੇ ਦੇ ਵਿਚਰਨ ਸਮੇਂ ਦ੍ਰਿੜਧਨਵਾ ਮਹਾਰਥੀ (ਉੱਥੇ ਸੀ)।
1.39.7
अंशुमानकरोत् तात सगरस्य मते स्थितः ।
तस्य पर्वणि तं यज्ञं यजमानस्य वासवः ॥ १.३९.७ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਗਰ ਦੇ ਮਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਰਹਿ ਕੇ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਨੇ ਉਹ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਪਰਵ ਸਮੇਂ ਯਜਮਾਨ ਦਾ ਉਹ ਯੱਗ ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਹਰ ਲਿਆ।
1.39.8
राक्षसीं तनुमास्थाय यज्ञियाश्वमपाहरत् ।
ह्रियमाणे तु काकुत्स्थ तस्मिन्नश्वे महात्मनः ॥ १.३९.८ ॥
ਰਾਖਸ਼ੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਯੱਗ ਦਾ ਘੋੜਾ ਹਰ ਲਿਆ। ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦਾ ਘੋੜਾ ਹਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ—
1.39.9
उपाध्यायगणाः सर्वे यजमानमथाब्रुवन् ।
अयं पर्वणि वेगेन यज्ञियाश्वोऽपनीयते ॥ १.३९.९ ॥
ਤਦ ਸਾਰੇ ਉਪਾਧਿਆਇ ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਬੋਲੇ, 'ਇਸ ਪਰਵ ਦੇ ਦਿਨ ਯੱਗ ਦਾ ਘੋੜਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।'
1.39.10
हर्तारं जहि काकुत्स्थ हयश्चैवोपनीयताम् ।
यज्ञच्छिद्रं भवत्येतत् सर्वेषामशिवाय नः ॥ १.३९.१० ॥
'ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਚੋਰ ਨੂੰ ਮਾਰੋ, ਅਤੇ ਘੋੜਾ ਵਾਪਸ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸ ਬਣੇਗਾ; ਸਾਡੇ ਸਭ ਲਈ ਇਹ ਅਸ਼ੁਭ ਹੈ।'
1.39.11
तत् तथा क्रियतां राजन् यज्ञोच्छिद्रः कृतो भवेत् ।
सोपाध्यायवचः श्रुत्वा तस्मिन् सदसि पार्थिवः ॥ १.३९.११ ॥
'ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ; ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਨਾ ਪਵੇ।' ਉਪਾਧਿਆਇਆਂ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ—
1.39.12
षष्टिं पुत्रसहस्राणि वाक्यमेतदुवाच ह ।
गतिं पुत्रा न पश्यामि रक्षसां पुरुषर्षभाः ॥ १.३९.१२ ॥
ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ: 'ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ।'
1.39.13
मन्त्रपूतैर्महाभागैरास्थितो हि महाक्रतुः ।
तद् गच्छत विचिन्वध्वं पुत्रका भद्रमस्तु वः ॥ १.३९.१३ ॥
ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਏ ਮਹਾਭਾਗ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਮਹਾਯੱਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜਾਓ, ਪੁੱਤਰੋ, ਭਾਲੋ। ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ।
1.39.14
समुद्रमालिनीं सर्वां पृथिवीमनुगच्छथ ।
एकैकं योजनं पुत्रा विस्तारमभिगच्छत ॥ १.३९.१४ ॥
ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਾਓ। ਹੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਹਰ ਇੱਕ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧੋ।
1.39.15
यावत् तुरगसंदर्शस्तावत् खनत मेदिनीम् ।
तमेव हयहर्तारं मार्गमाणा ममाज्ञया ॥ १.३९.१५ ॥
ਜਦ ਤੱਕ ਘੋੜਾ ਦਿਖਾਈ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਤਦ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਪੁੱਟੋ। ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਘੋੜੇ ਦੇ ਚੋਰ ਨੂੰ ਹੀ ਲੱਭੋ।
1.39.16
दीक्षितः पौत्रसहितः सोपाध्यायगणस्त्वहम् ।
इह स्थास्यामि भद्रं वो यावत् तुरगदर्शनम् ॥ १.३९.१६ ॥
ਮੈਂ ਦੀਖਿਅਤ ਹੋ ਕੇ, ਪੋਤਿਆਂ ਅਤੇ ਉਪਾਧਿਆਇਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹਾਂਗਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਘੋੜਾ ਦਿਖਾਈ ਨਾ ਦੇਵੇ। ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ।
1.39.17
ते सर्वे हृष्टमनसो राजपुत्रा महाबलाः ।
जग्मुर्महीतलं राम पितुर्वचनयन्त्रिताः ॥ १.३९.१७ ॥
ਹੇ ਰਾਮ! ਖੁਸ਼ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤਲ ਉੱਤੇ ਚਲੇ ਗਏ।
1.39.18
गत्वा तु पृथिवीं सर्वामदृष्ट्वा तं महाबलाः ।
योजनायामविस्तारमेकैको धरणीतलम् ।
बिभिदुः पुरुषव्याघ्रा वज्रस्पर्शसमैर्भुजैः ॥ १.३९.१८ ॥
ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਘੁੰਮ ਕੇ ਵੀ ਉਸ (ਘੋੜੇ ਦੇ ਚੋਰ) ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਬਲੀ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘ੍ਰਾਂ ਨੇ ਹਰੇਕ ਨੇ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਲੰਬੀ-ਚੌੜੀ ਧਰਤੀ ਵਜ੍ਰ ਵਰਗੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਪੁੱਟ ਦਿੱਤੀ।
1.39.19
शूलैरशनिकल्पैश्च हलैश्चापि सुदारुणैः ।
भिद्यमाना वसुमती ननाद रघुनन्दन ॥ १.३९.१९ ॥
ਸ਼ੂਲਾਂ, ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੇ ਹਲਾਂ ਅਤੇ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਪਾੜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਵਸੁਮਤੀ ਗਰਜ ਉੱਠੀ, ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ।
1.39.20
नागानां वध्यमानानामसुराणां च राघव ।
राक्षसानां दुराधर्षं सत्त्वानां निनदोऽभवत् ॥ १.३९.२० ॥
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਨਾਗਾਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਅਜੇਤੂ ਗਰਜ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਉੱਠਿਆ।
1.39.21
योजनानां सहस्राणि षष्टिं तु रघुनन्दन ।
बिभिदुर्धरणीं राम रसातलमनुत्तमम् ॥ १.३९.२१ ॥
ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਹੇ ਰਾਮ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਪਾੜੀ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਰਸਾਤਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
1.39.22
एवं पर्वतसंबाधं जम्बूद्वीपं नृपात्मजाः ।
खनन्तो नृपशार्दूल सर्वतः परिचक्रमुः ॥ १.३९.२२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਬਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਜੰਬੂਦੀਪ ਨੂੰ ਪੁੱਟਦੇ ਹੋਏ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼ਾਰਦੂਲ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ।
1.39.23
ततो देवाः सगन्धर्वाः सासुराः सहपन्नगाः ।
सम्भ्रान्तमनसः सर्वे पितामहमुपागमन् ॥ १.३९.२३ ॥
ਤਦ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਅਸੁਰ ਅਤੇ ਨਾਗ ਸਾਰੇ ਘਬਰਾਏ ਮਨ ਨਾਲ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਗਏ।
1.39.24
ते प्रसाद्य महात्मानं विषण्णवदनास्तदा ।
ऊचुः परमसंत्रस्ताः पितामहमिदं वचः ॥ १.३९.२४ ॥
ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ, ਉਦਾਸ ਮੁੱਖ ਨਾਲ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਡਰਦਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਿਤਾਮਹ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
1.39.25
भगवन् पृथिवी सर्वा खन्यते सगरात्मजैः
बहवश्च महात्मानो वध्यन्ते जलचारिणः ॥ १.३९.२५ ॥
ਹੇ ਭਗਵਨ੍! ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਪੁੱਟੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਜੀਵ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।