Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.48.1
तेषामेवम् विष्ण्णानाम्पीडितानामतीव च ।
बाष्पविप्लुतनेत्राणाम् सशोकानाम् मुमूर्षया ॥ २.४८.१ ॥
Así, todos ellos, profundamente abatidos y afligidos, con los ojos empañados por las lágrimas, llenos de dolor, como si desearan morir.
2.48.2
अनुगम्य निवृत्तानाम् रामम् नगर वासिनाम् ।
उद्गतानि इव सत्त्वानि बभूवुर् अमनस्विनाम् ॥ २.४८.२ ॥
Los habitantes de la ciudad que habían seguido a Rāma y regresaron quedaron como si sus alientos vitales se hubieran escapado de los abatidos.
2.48.3
स्वम् स्वम् निलयम् आगम्य पुत्र दारैः समावृताः ।
अश्रूणि मुमुचुः सर्वे बाष्पेण पिहित आननाः ॥ २.४८.३ ॥
Cada uno regresó a su propia casa, rodeado de hijos y esposas, y todos derramaron lágrimas, con los rostros cubiertos de llanto.
2.48.4
न च आहृष्यन् न च अमोदन् वणिजो न प्रसारयन् ।
न च अशोभन्त पण्यानि न अपचन् गृह मेधिनः ॥ २.४८.४ ॥
Los mercaderes no se alegraron ni se regocijaron, ni extendieron sus mercancías; las mercancías no brillaron y los cabezas de familia no cocinaron.
2.48.5
नष्टम् दृष्ट्वा न अभ्यनन्दन् विपुलम् वा धन आगमम् ।
पुत्रम् प्रथमजम् लब्ध्वा जननी न अभ्यनन्दत ॥ २.४८.५ ॥
Al ver lo perdido, la gente no se alegró, ni tampoco ante la llegada de una gran riqueza; habiendo obtenido a su primogénito hijo, la madre no se alegró.
2.48.6
गृहे गृहे रुदन्त्यः च भर्तारम् गृहम् आगतम् ।
व्यगर्हयन्तः दुह्ख आर्ता वाग्भिस् तोत्रैः इव द्विपान् ॥ २.४८.६ ॥
En cada casa, las mujeres que lloraban, afligidas por el dolor, reprochaban con palabras a sus maridos que habían regresado, como si pincharan elefantes con aguijones.
2.48.7
किम् नु तेषाम् गृहैः कार्यम् किम् दारैः किम् धनेन वा ।
पुत्रैः वा किम् सुखैः वा अपि ये न पश्यन्ति राघवम् ॥ २.४८.७ ॥
¿Qué les importan las casas, las esposas, la riqueza, los hijos o los placeres a quienes no ven a Rāghava?
2.48.8
एकः सत् पुरुषो लोके लक्ष्मणः सह सीतया ।
यो अनुगच्चति काकुत्स्थम् रामम् परिचरन् वने ॥ २.४८.८ ॥
En el mundo hay un solo hombre verdadero, Lakṣmaṇa, que junto con Sītā sigue a Kākutstha Rāma, sirviéndole en el bosque.
2.48.9
आपगाः कृत पुण्याः ताः पद्मिन्यः च सराम्सि च ।
येषु स्नास्यति काकुत्स्थो विगाह्य सलिलम् शुचि ॥ २.४८.९ ॥
Hay ríos sagrados, estanques de loto y lagos, en los que Kākutstha se sumergirá en el agua pura y se bañará.
2.48.10
शोभयिष्यन्ति काकुत्स्थम् अटव्यो रम्य काननाः ।
आपगाः च महा अनूपाः सानुमन्तः च पर्वताः ॥ २.४८.१० ॥
Los bosques de hermosos bosquecillos, los ríos, las grandes ciénagas y las montañas con sus cumbres adornarán a Kākutstha.
2.48.11
काननम् वा अपि शैलम् वा यम् रामः अभिगमिष्यति ।
प्रिय अतिथिम् इव प्राप्तम् न एनम् शक्ष्यन्ति अनर्चितुम् ॥ २.४८.११ ॥
Sea bosque o montaña, el lugar al que llegue Rāma, como ante un querido huésped, no podrá dejar de honrarle.
2.48.12
विचित्र कुसुम आपीडा बहु मन्जलि धारिणः ।
अकाले च अपि मुख्यानि पुष्पाणि च फलानि च ॥ २.४८.१२ ॥
Los árboles adornados con guirnaldas de flores variadas, cargados de muchos racimos, darán excelentes flores y frutos incluso fuera de temporada.
2.48.13
अकाले चापि मुख्यानि पुष्पाणि च फलानि च ।
दर्शयिष्यन्ति अनुक्रोशात् गिरयो रामम् आगतम् ॥ २.४८.१३ ॥
Incluso fuera de temporada, las montañas, por compasión, mostrarán a Rāma, que ha llegado, las mejores flores y frutos.
2.48.14
प्रस्रविष्यन्ति तोयानि विमलानि महीधराः ।
विदर्शयन्तः विविधान् भूयः चित्रामः च निर्झरान् ॥ २.४८.१४ ॥
Las montañas harán fluir aguas puras y mostrarán una y otra vez diversos y maravillosos arroyos de montaña.
2.48.15
पादपाः पर्वत अग्रेषु रमयिष्यन्ति राघवम् ।
यत्र रामः भयम् न अत्र न अस्ति तत्र पराभवः ॥ २.४८.१५ ॥
Los árboles en las cumbres de las montañas deleitarán a Rāghava. Donde está Rāma no hay miedo ni derrota.
2.48.16
स हि शूरः महा बाहुः पुत्रः दशरथस्य च ।
पुरा भवति नो दूरात् अनुगच्चाम राघवम् ॥ २.४८.१६ ॥
Él es valiente, de brazos poderosos e hijo de Daśaratha; antes estaba cerca de nosotros. Sigamos a Rāghava desde lejos.
2.48.17
पादच् चाया सुखा भर्तुस् तादृशस्य महात्मनः ।
स हि नाथो जनस्य अस्य स गतिः स परायणम् ॥ २.४८.१७ ॥
Dulce es la sombra de los pies de un señor tan magnánimo. Él es el protector de esta gente, su refugio, su apoyo supremo.
2.48.19
वयम् परिचरिष्यामः सीताम् यूयम् तु राघवम् ।
युष्माकम् राघवो अरण्ये योग क्षेमम् विधास्यति ।
सीता नारी जनस्य अस्य योग क्षेमम् करिष्यति ॥ २.४८.१९ ॥
Nosotros serviremos a Sītā, y ustedes sirvan a Rāghava. En el bosque, Rāghava velará por vuestro bienestar y seguridad; Sītā, como mujer entre esta gente, velará por el bienestar y la seguridad de ellos.
2.48.20
को न्व् अनेन अप्रतीतेन स उत्कण्ठित जनेन च ।
सम्प्रीयेत अमनोज्ञेन वासेन हृत चेतसा ॥ २.४८.२० ॥
¿Quién podría disfrutar de esta morada desagradable, entre estas gentes descontentas y poco gratas, en esta morada que ha robado el corazón?
2.48.21
कैकेय्या यदि चेद् राज्यम् स्यात् अधर्म्यम् अनाथवत् ।
न हि नो जीवितेन अर्थः कुतः पुत्रैः कुतः धनैः ॥ २.४८.२१ ॥
Si el reino llegara a Kaikeyī, sería injusto y como algo sin protector; entonces ¿qué utilidad tiene para nosotros la vida, qué los hijos, qué la riqueza?
2.48.22
यया पुत्रः च भर्ता च त्यक्ताव् ऐश्वर्य कारणात् ।
कम् सा परिहरेद् अन्यम् कैकेयी कुल पाम्सनी ॥ २.४८.२२ ॥
Ella, que por el poder abandonó a su hijo y a su esposo, Kaikeyī, mancha de su linaje, ¿a quién más no abandonaría?
2.48.23
कैकेय्या न वयम् राज्ये भृतका निवसेमहि ।
जीवन्त्या जातु जीवन्त्यः पुत्रैः अपि शपामहे ॥ २.४८.२३ ॥
Mientras viva Kaikeyī, jamás viviremos en su reino como jornaleros; aun viviendo, lo juramos por nuestros hijos.
2.48.24
या पुत्रम् पार्थिव इन्द्रस्य प्रवासयति निर्घृणा ।
कः ताम् प्राप्य सुखम् जीवेद् अधर्म्याम् दुष्ट चारिणीम् ॥ २.४८.२४ ॥
¿Quién podría vivir feliz al tener a aquella que, despiadada, destierra al hijo del señor de los reyes, la injusta de conducta perversa?
2.48.25
उपद्रुतमिदम् सर्वमनालम्बमनायकम् ।
कैकेय्या हि कृते सर्वम् विनाशमुपयास्यति ॥ २.४८.२५ ॥
Todo esto está asolado por la calamidad, sin apoyo y sin guía; por causa de Kaikeyī, todo ello llegará a la ruina.
2.48.26
न हि प्रव्रजिते रामे जीविष्यति मही पतिः ।
मृते दशरथे व्यक्तम् विलोपः तत् अनन्तरम् ॥ २.४८.२६ ॥
Si Rāma es desterrado, el señor de la tierra no vivirá. Cuando Daśaratha muera, la ruina seguirá claramente después.
2.48.27
ते विषम् पिबत आलोड्य क्षीण पुण्याः सुदुर्गताः ।
राघवम् वा अनुगच्चध्वम् अश्रुतिम् वा अपि गच्चत ॥ २.४८.२७ ॥
Revolved veneno y bebedlo, vosotros cuyo mérito se ha agotado y estáis profundamente desdichados; o seguid al Rāghava, o id a algún lugar nunca oído.
2.48.28
मिथ्या प्रव्राजितः रामः सभार्यः सह लक्ष्मणः ।
भरते सम्निषृष्टाः स्मः सौनिके पशवो यथा ॥ २.४८.२८ ॥
Falsamente, Rāma ha sido desterrado con su esposa y con Lakṣmaṇa; nos hemos entregado a Bharata, como animales entregados al carnicero.
2.48.29
पूर्णचन्द्राननः श्यामो गूढजत्रुररिंदमः ।
आजानुबाहुः पद्माक्षो रामो लक्ष्मनपूर्वजः ॥ २.४८.२९ ॥
Rāma, de rostro como luna llena, de tez oscura, con clavículas ocultas, subyugador de enemigos, de brazos largos que llegan a las rodillas, de ojos de loto, el hermano mayor de Lakṣmaṇa.
2.48.30
पूर्वाभिभाषी मधुरः सत्यवादी महाबलः ।
सौम्यः सर्वस्य लोकस्य चन्द्रवत्प्रियदर्शनः ॥ २.४८.३० ॥
Él, que habla primero, dulce, veraz, muy poderoso, gentil con todo el mundo, agradable de ver como la luna.
2.48.31
नूनम् पुरुषशार्दूलो मत्तमातङ्गविक्रमः ।
शोभयुश्यत्यरण्यानि विचरन् स महारथः ॥ २.४८.३१ ॥
Sin duda ese tigre entre los hombres, de la valentía de un elefante en celo, aquel gran conductor de carro, errando por los bosques, los adornará.
2.48.32
तास्तथा विलपन्त्यस्तु नगरे नागरस्त्रियः ।
चुक्रुशुर्दुःखसम्तप्तामृत्योरिव भयागमे ॥ २.४८.३२ ॥
Así lamentándose, las mujeres de los ciudadanos de la ciudad gritaron, atormentadas por el dolor, como si llegara el temor de la muerte.
2.48.33
इत्येव विलपन्तीनाम् स्त्रीणाम् वेश्मसु राघवम् ।
जगामास्तम् दिनकरो रजनी चाभ्यवर्तत ॥ २.४८.३३ ॥
Mientras las mujeres en sus casas lamentaban así por Rāghava, el sol se puso y se acercó la noche.
2.48.34
नष्टज्वलनसम्पाता प्रशान्ताध्यायसत्कथा ।
तिमिरेणाभिलिप्तेव तदा सा नगरी बभौ ॥ २.४८.३४ ॥
Aquella ciudad, con sus fuegos y reuniones apagados y su estudio y buena conversación silenciados, brilló entonces como si estuviera untada de oscuridad.
2.48.35
उपशान्तवणिक्पण्या नष्टहर्षा निराश्रया ।
अयोध्या नगरी चासीन्नष्टतारमिवाम्बरम् ॥ २.४८.३५ ॥
Con su comercio y sus negocios detenidos y su alegría perdida, Ayodhyā se volvió una ciudad sin refugio, como el cielo con sus estrellas desaparecidas.
2.48.36
तथा स्त्रियो राम निमित्तम् आतुरा ।
यथा सुते भ्रातरि वा विवासिते ।
विलप्य दीना रुरुदुर् विचेतसः ।
सुतैः हि तासाम् अधिको हि सो अभवत् ॥ २.४८.३६ ॥
Oh Rāma, las mujeres se angustiaron por tu causa, como se angustia uno cuando un hijo o un hermano es desterrado; desdichadas y desorientadas, se lamentaron y lloraron, pues él les era más querido que sus propios hijos.
2.48.37
प्रशान्तगीतोत्सव नृत्तवादना ।
व्यपास्तहर्षा पिहितापणोदया ।
तदा ह्ययोध्या नगरी बभूव सा ।
महार्णवः सम्क्षपितोदको यथा ॥ २.४८.३७ ॥
Con sus cantos, fiestas, danzas y música silenciados, su alegría desterrada, sus tiendas cerradas y el comercio detenido, Ayodhyā se volvió entonces como un gran océano cuyas aguas han sido drenadas.