ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 2.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.48.1
तेषामेवम् विष्ण्णानाम्पीडितानामतीव च ।
बाष्पविप्लुतनेत्राणाम् सशोकानाम् मुमूर्षया ॥ २.४८.१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਪੀੜਤ ਹੋਏ; ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਧੁੰਦਲੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ; ਸੋਗ ਨਾਲ ਭਰੇ ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਮਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
2.48.2
अनुगम्य निवृत्तानाम् रामम् नगर वासिनाम् ।
उद्गतानि इव सत्त्वानि बभूवुर् अमनस्विनाम् ॥ २.४८.२ ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰ ਕੇ ਮੁੜੇ ਨਗਰ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਜਿਵੇਂ ਉਦਾਸ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਗਏ ਹੋਣ।
2.48.3
स्वम् स्वम् निलयम् आगम्य पुत्र दारैः समावृताः ।
अश्रूणि मुमुचुः सर्वे बाष्पेण पिहित आननाः ॥ २.४८.३ ॥
ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਰਤ ਕੇ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਅੱਥਰੂ ਵਹਾਏ; ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਢੱਕ ਲਏ।
2.48.4
न च आहृष्यन् न च अमोदन् वणिजो न प्रसारयन् ।
न च अशोभन्त पण्यानि न अपचन् गृह मेधिनः ॥ २.४८.४ ॥
ਵਪਾਰੀ ਖੁਸ਼ ਨਾ ਹੋਏ, ਨਾ ਆਨੰਦਿਤ ਹੋਏ, ਨਾ ਮਾਲ ਵਿਛਾਇਆ; ਮਾਲ ਸ਼ੋਭਿਆ ਨਹੀਂ; ਗ੍ਰਹਿਸਥਾਂ ਨੇ ਰਸੋਈ ਨਾ ਪਕਾਈ।
2.48.5
नष्टम् दृष्ट्वा न अभ्यनन्दन् विपुलम् वा धन आगमम् ।
पुत्रम् प्रथमजम् लब्ध्वा जननी न अभ्यनन्दत ॥ २.४८.५ ॥
ਗੁਆਚਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ ਨਾ ਹੋਏ, ਨਾ ਹੀ ਵੱਡਾ ਧਨ ਆਉਣ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ; ਪਹਿਲਾ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਣ ਤੇ ਵੀ ਮਾਂ ਖੁਸ਼ ਨਾ ਹੋਈ।
2.48.6
गृहे गृहे रुदन्त्यः च भर्तारम् गृहम् आगतम् ।
व्यगर्हयन्तः दुह्ख आर्ता वाग्भिस् तोत्रैः इव द्विपान् ॥ २.४८.६ ॥
ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੋਂਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਘਰ ਪਰਤੇ ਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਝਿੜਕਣ ਲੱਗੀਆਂ; ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਕੁਸ਼ ਨਾਲ ਚੁਭੋਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
2.48.7
किम् नु तेषाम् गृहैः कार्यम् किम् दारैः किम् धनेन वा ।
पुत्रैः वा किम् सुखैः वा अपि ये न पश्यन्ति राघवम् ॥ २.४८.७ ॥
ਜੋ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਰਾਂ, ਪਤਨੀਆਂ, ਧਨ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਜਾਂ ਸੁਖਾਂ ਨਾਲ ਕੀ ਕੰਮ?
2.48.8
एकः सत् पुरुषो लोके लक्ष्मणः सह सीतया ।
यो अनुगच्चति काकुत्स्थम् रामम् परिचरन् वने ॥ २.४८.८ ॥
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ ਸਤਪੁਰਖ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹੈ; ਜੋ ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਬਨ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਕਾਕੁਤਸਥ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
2.48.9
आपगाः कृत पुण्याः ताः पद्मिन्यः च सराम्सि च ।
येषु स्नास्यति काकुत्स्थो विगाह्य सलिलम् शुचि ॥ २.४८.९ ॥
ਪੁੰਨ ਕੀਤੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੇ ਤਲਾਬ ਤੇ ਝੀਲਾਂ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਕੁਤਸਥ ਸ਼ੁੱਧ ਜਲ ਵਿੱਚ ਡੁਬਕੀ ਲਾ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਗੇ।
2.48.10
शोभयिष्यन्ति काकुत्स्थम् अटव्यो रम्य काननाः ।
आपगाः च महा अनूपाः सानुमन्तः च पर्वताः ॥ २.४८.१० ॥
ਸੁੰਦਰ ਬਾਗ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ, ਨਦੀਆਂ, ਵੱਡੀਆਂ ਦਲਦਲਾਂ ਅਤੇ ਸਿਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪਰਬਤ ਕਾਕੁਤਸਥ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾਉਣਗੇ।
2.48.11
काननम् वा अपि शैलम् वा यम् रामः अभिगमिष्यति ।
प्रिय अतिथिम् इव प्राप्तम् न एनम् शक्ष्यन्ति अनर्चितुम् ॥ २.४८.११ ॥
ਜੰਗਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪਰਬਤ, ਰਾਮ ਜਿਸ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚੇਗਾ, ਪਿਆਰੇ ਮਹਿਮਾਨ ਵਾਂਗ ਆਏ ਹੋਏ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਣਗੇ।
2.48.12
विचित्र कुसुम आपीडा बहु मन्जलि धारिणः ।
अकाले च अपि मुख्यानि पुष्पाणि च फलानि च ॥ २.४८.१२ ॥
ਵਿਚਿੱਤਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਪਹਿਨੇ, ਅਨੇਕ ਮੰਜਰੀਆਂ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਬੇਮੌਸਮ ਵੀ ਉੱਤਮ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਦੇਣਗੇ।
2.48.13
अकाले चापि मुख्यानि पुष्पाणि च फलानि च ।
दर्शयिष्यन्ति अनुक्रोशात् गिरयो रामम् आगतम् ॥ २.४८.१३ ॥
ਬੇ-ਮੌਸਮ ਵੀ ਪਰਬਤ ਦਇਆ ਨਾਲ ਆਏ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਫਲ ਦਿਖਾਉਣਗੇ।
2.48.14
प्रस्रविष्यन्ति तोयानि विमलानि महीधराः ।
विदर्शयन्तः विविधान् भूयः चित्रामः च निर्झरान् ॥ २.४८.१४ ॥
ਪਰਬਤ ਨਿਰਮਲ ਜਲ ਵਹਾਉਣਗੇ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੇ ਅਦਭੁਤ ਝਰਨੇ ਦਿਖਾਉਣਗੇ।
2.48.15
पादपाः पर्वत अग्रेषु रमयिष्यन्ति राघवम् ।
यत्र रामः भयम् न अत्र न अस्ति तत्र पराभवः ॥ २.४८.१५ ॥
ਪਰਬਤ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਰਾਘਵ ਰਾਮ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨਗੇ; ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ ਹਨ ਉੱਥੇ ਨਾ ਭੈ ਹੈ ਨਾ ਹਾਰ।
2.48.16
स हि शूरः महा बाहुः पुत्रः दशरथस्य च ।
पुरा भवति नो दूरात् अनुगच्चाम राघवम् ॥ २.४८.१६ ॥
ਉਹ ਸੂਰਮੇ, ਮਹਾਬਾਹੂ, ਦਸਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ; ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਡੇ ਨੇੜੇ ਸਨ। ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਰਾਘਵ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੀਏ।
2.48.17
पादच् चाया सुखा भर्तुस् तादृशस्य महात्मनः ।
स हि नाथो जनस्य अस्य स गतिः स परायणम् ॥ २.४८.१७ ॥
ਐਸੇ ਮਹਾਤਮਾ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਸੁਖਦਾਈ ਹੈ; ਉਹੀ ਇਸ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਥ, ਗਤੀ ਤੇ ਪਰਮ ਆਸਰਾ ਹਨ।
2.48.19
वयम् परिचरिष्यामः सीताम् यूयम् तु राघवम् ।
युष्माकम् राघवो अरण्ये योग क्षेमम् विधास्यति ।
सीता नारी जनस्य अस्य योग क्षेमम् करिष्यति ॥ २.४८.१९ ॥
ਅਸੀਂ ਸੀਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਾਂਗੇ; ਤੁਸੀਂ ਰਾਘਵ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੋ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਾਘਵ ਤੁਹਾਡਾ ਯੋਗ-ਖੇਮ ਕਰਨਗੇ; ਸੀਤਾ ਇਸ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀ ਵਜੋਂ ਯੋਗ-ਖੇਮ ਕਰੇਗੀ।
2.48.20
को न्व् अनेन अप्रतीतेन स उत्कण्ठित जनेन च ।
सम्प्रीयेत अमनोज्ञेन वासेन हृत चेतसा ॥ २.४८.२० ॥
ਏਹੋ ਜਿਹੇ ਅਪ੍ਰਿਯ, ਵਿਆਕੁਲ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਮਨ ਖੋਹਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਅਣਚਾਹੇ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਖ਼ੁਸ਼ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ?
2.48.21
कैकेय्या यदि चेद् राज्यम् स्यात् अधर्म्यम् अनाथवत् ।
न हि नो जीवितेन अर्थः कुतः पुत्रैः कुतः धनैः ॥ २.४८.२१ ॥
ਜੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਇਹ ਰਾਜ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਧਰਮੀ ਅਤੇ ਅਨਾਥ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਫਿਰ ਸਾਨੂੰ ਜੀਵਨ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਜਾਂ ਧਨ ਨਾਲ ਕੀ ਲੋੜ?
2.48.22
यया पुत्रः च भर्ता च त्यक्ताव् ऐश्वर्य कारणात् ।
कम् सा परिहरेद् अन्यम् कैकेयी कुल पाम्सनी ॥ २.४८.२२ ॥
ਜਿਸ ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਰਾਜ-ਭਾਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪਤੀ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗਿਆ, ਉਹ ਕੁਲ ਨੂੰ ਕਲੰਕਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕੈਕੇਈ ਹੋਰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗੇਗੀ?
2.48.23
कैकेय्या न वयम् राज्ये भृतका निवसेमहि ।
जीवन्त्या जातु जीवन्त्यः पुत्रैः अपि शपामहे ॥ २.४८.२३ ॥
ਜਦ ਤੱਕ ਕੈਕੇਈ ਜੀਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਉਸਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰਾਂ ਵਾਂਗ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਰਹਾਂਗੇ; ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਅਸੀਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸੌਂਹ ਖਾਂਦੇ ਹਾਂ।
2.48.24
या पुत्रम् पार्थिव इन्द्रस्य प्रवासयति निर्घृणा ।
कः ताम् प्राप्य सुखम् जीवेद् अधर्म्याम् दुष्ट चारिणीम् ॥ २.४८.२४ ॥
ਜੋ ਨਿਰਦਈ ਇਸਤਰੀ ਰਾਜਾਧਿਰਾਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਵਨਵਾਸ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਅਧਰਮੀ ਅਤੇ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਕੌਣ ਸੁਖ ਨਾਲ ਜੀ ਸਕਦਾ ਹੈ?
2.48.25
उपद्रुतमिदम् सर्वमनालम्बमनायकम् ।
कैकेय्या हि कृते सर्वम् विनाशमुपयास्यति ॥ २.४८.२५ ॥
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਪਦ੍ਰਵ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਆਸਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਤੇ ਆਗੂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੈ; ਕੈਕੇਈ ਕਾਰਨ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ।
2.48.26
न हि प्रव्रजिते रामे जीविष्यति मही पतिः ।
मृते दशरथे व्यक्तम् विलोपः तत् अनन्तरम् ॥ २.४८.२६ ॥
ਰਾਮ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲੇ ਗਏ ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਜੀਵਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ। ਦਸ਼ਰਥ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਸਪਸ਼ਟ ਵਿਨਾਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ।
2.48.27
ते विषम् पिबत आलोड्य क्षीण पुण्याः सुदुर्गताः ।
राघवम् वा अनुगच्चध्वम् अश्रुतिम् वा अपि गच्चत ॥ २.४८.२७ ॥
ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਹਿਰ ਘੋਲ ਕੇ ਪੀ ਲਓ। ਪੁੰਨ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਤਿ ਦੁਰਗਤੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋਏ ਤੁਸੀਂ, ਰਾਘਵ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰੋ, ਜਾਂ ਅਣਸੁਣੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਜਾਓ।
2.48.28
मिथ्या प्रव्राजितः रामः सभार्यः सह लक्ष्मणः ।
भरते सम्निषृष्टाः स्मः सौनिके पशवो यथा ॥ २.४८.२८ ॥
ਝੂਠ ਨਾਲ ਰਾਮ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲੇ ਗਏ; ਕਸਾਈ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਸੌਂਪੇ ਜਾਣ ਵਾਂਗ ਅਸੀਂ ਭਰਤ ਨੂੰ ਸੌਂਪੇ ਗਏ ਹਾਂ।
2.48.29
पूर्णचन्द्राननः श्यामो गूढजत्रुररिंदमः ।
आजानुबाहुः पद्माक्षो रामो लक्ष्मनपूर्वजः ॥ २.४८.२९ ॥
ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਮੁੱਖ, ਸ਼ਿਆਮ ਰੰਗ, ਲੁਕੀ ਹੋਈ ਹੰਸਲੀ ਵਾਲਾ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਦਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਗੋਡਿਆਂ ਤੱਕ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਕਮਲ-ਨੈਣ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ।
2.48.30
पूर्वाभिभाषी मधुरः सत्यवादी महाबलः ।
सौम्यः सर्वस्य लोकस्य चन्द्रवत्प्रियदर्शनः ॥ २.४८.३० ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਮਿੱਠਾ, ਸੱਚਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਂ ਬਲਵਾਨ, ਸਭ ਲਈ ਸੌਮ੍ਯ, ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗਾ ਪਿਆਰਾ ਦਰਸ਼ਨ।
2.48.31
नूनम् पुरुषशार्दूलो मत्तमातङ्गविक्रमः ।
शोभयुश्यत्यरण्यानि विचरन् स महारथः ॥ २.४८.३१ ॥
ਯਕੀਨਨ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਵਰਗੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲਾ ਉਹ ਮਹਾਰਥੀ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾਏਗਾ।
2.48.32
तास्तथा विलपन्त्यस्तु नगरे नागरस्त्रियः ।
चुक्रुशुर्दुःखसम्तप्तामृत्योरिव भयागमे ॥ २.४८.३२ ॥
ਨਗਰ ਦੀਆਂ ਨਾਗਰਿਕ ਇਸਤਰੀਆਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀਆਂ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੌਤ ਦੇ ਭੈ ਆਉਣ ਵਾਂਗ ਚੀਕ ਉੱਠੀਆਂ।
2.48.33
इत्येव विलपन्तीनाम् स्त्रीणाम् वेश्मसु राघवम् ।
जगामास्तम् दिनकरो रजनी चाभ्यवर्तत ॥ २.४८.३३ ॥
ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਘਵ ਬਾਰੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੂਰਜ ਅਸਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਰਾਤ ਆ ਗਈ।
2.48.34
नष्टज्वलनसम्पाता प्रशान्ताध्यायसत्कथा ।
तिमिरेणाभिलिप्तेव तदा सा नगरी बभौ ॥ २.४८.३४ ॥
ਅੱਗਾਂ ਅਤੇ ਇਕੱਠ ਬੁਝ ਗਏ, ਵੇਦ-ਪਾਠ ਅਤੇ ਸਤਿਸੰਗ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਏ, ਉਹ ਨਗਰੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਲਿੱਪੀ ਹੋਈ ਵਾਂਗ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਈ।
2.48.35
उपशान्तवणिक्पण्या नष्टहर्षा निराश्रया ।
अयोध्या नगरी चासीन्नष्टतारमिवाम्बरम् ॥ २.४८.३५ ॥
ਵਪਾਰ-ਵਣਜ ਰੁਕ ਗਿਆ, ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਗੁਆਚ ਗਈ, ਬੇਸਹਾਰਾ ਅਯੋਧਿਆ ਨਗਰੀ ਤਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਸਮਾਨ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਈ।
2.48.36
तथा स्त्रियो राम निमित्तम् आतुरा ।
यथा सुते भ्रातरि वा विवासिते ।
विलप्य दीना रुरुदुर् विचेतसः ।
सुतैः हि तासाम् अधिको हि सो अभवत् ॥ २.४८.३६ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਭਰਾ ਬਨਵਾਸ ਗਏ ਹੋਣ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਇਸਤਰੀਆਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋਈਆਂ; ਦੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਹੋਸ਼ ਗੁਆਏ ਵਾਂਗ ਵਿਲਾਪ ਕਰਕੇ ਰੋਈਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੀ।
2.48.37
प्रशान्तगीतोत्सव नृत्तवादना ।
व्यपास्तहर्षा पिहितापणोदया ।
तदा ह्ययोध्या नगरी बभूव सा ।
महार्णवः सम्क्षपितोदको यथा ॥ २.४८.३७ ॥
ਗੀਤ, ਉਤਸਵ, ਨਾਚ ਅਤੇ ਵਾਜੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਏ, ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ, ਦੁਕਾਨਾਂ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਦਾ ਉਭਾਰ ਰੁਕ ਗਿਆ; ਤਦ ਅਯੋਧਿਆ ਨਗਰੀ ਪਾਣੀ ਸੁੱਕੇ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਈ।