വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.48.1
तेषामेवम् विष्ण्णानाम्पीडितानामतीव च ।
बाष्पविप्लुतनेत्राणाम् सशोकानाम् मुमूर्षया ॥ २.४८.१ ॥
ഇങ്ങനെ അവരെല്ലാവരും അത്യന്തം വിഷാദത്തിലും വേദനയിലും ആണ്ടുപോയി; കണ്ണീരിനാൽ അവരുടെ കണ്ണുകൾ മങ്ങി; ദുഃഖം നിറഞ്ഞ അവർ മരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ ആയിരുന്നു.
2.48.2
अनुगम्य निवृत्तानाम् रामम् नगर वासिनाम् ।
उद्गतानि इव सत्त्वानि बभूवुर् अमनस्विनाम् ॥ २.४८.२ ॥
രാമനെ അനുഗമിച്ച് മടങ്ങിയ നഗരവാസികളുടെ പ്രാണൻ വിഷാദിച്ചവരിൽനിന്ന് പോയതുപോലെ ആയി.
2.48.3
स्वम् स्वम् निलयम् आगम्य पुत्र दारैः समावृताः ।
अश्रूणि मुमुचुः सर्वे बाष्पेण पिहित आननाः ॥ २.४८.३ ॥
ഓരോരുത്തരും സ്വന്തം വീട്ടിലെത്തി, പുത്രന്മാരാലും ഭാര്യമാരാലും ചുറ്റപ്പെട്ട്, എല്ലാവരും കണ്ണീർ വാർത്തു; കണ്ണീരാൽ മുഖങ്ങൾ മറച്ചു.
2.48.4
न च आहृष्यन् न च अमोदन् वणिजो न प्रसारयन् ।
न च अशोभन्त पण्यानि न अपचन् गृह मेधिनः ॥ २.४८.४ ॥
വ്യാപാരികൾ സന്തോഷിച്ചില്ല, ആനന്ദിച്ചില്ല, സാധനങ്ങൾ നിരത്തിയില്ല; സാധനങ്ങൾ തിളങ്ങിയില്ല; ഗൃഹസ്ഥർ പാചകം ചെയ്തില്ല.
2.48.5
नष्टम् दृष्ट्वा न अभ्यनन्दन् विपुलम् वा धन आगमम् ।
पुत्रम् प्रथमजम् लब्ध्वा जननी न अभ्यनन्दत ॥ २.४८.५ ॥
നഷ്ടപ്പെട്ടത് കണ്ടിട്ടും ജനങ്ങൾ സന്തോഷിച്ചില്ല; വലിയ ധനലബ്ധിയിലും സന്തോഷിച്ചില്ല; ആദ്യജാതനായ പുത്രനെ ലഭിച്ചിട്ടും അമ്മ സന്തോഷിച്ചില്ല.
2.48.6
गृहे गृहे रुदन्त्यः च भर्तारम् गृहम् आगतम् ।
व्यगर्हयन्तः दुह्ख आर्ता वाग्भिस् तोत्रैः इव द्विपान् ॥ २.४८.६ ॥
എല്ലാ വീടുകളിലും കരയുന്ന സ്ത്രീകൾ, ദുഃഖത്താൽ പീഡിതരായി, മടങ്ങിയെത്തിയ ഭർത്താക്കന്മാരെ വാക്കുകളാൽ ശാസിച്ചു; ആനകളെ തോട്ടികൊണ്ട് കുത്തുന്നതുപോലെ.
2.48.7
किम् नु तेषाम् गृहैः कार्यम् किम् दारैः किम् धनेन वा ।
पुत्रैः वा किम् सुखैः वा अपि ये न पश्यन्ति राघवम् ॥ २.४८.७ ॥
രാഘവനെ കാണാത്തവർക്ക് വീടുകൾകൊണ്ട് എന്ത് പ്രയോജനം, ഭാര്യമാർകൊണ്ട് എന്ത്, സമ്പത്തുകൊണ്ട് എന്ത്, അല്ലെങ്കിൽ പുത്രന്മാർകൊണ്ടോ സുഖങ്ങൾകൊണ്ടോ എന്ത്?
2.48.8
एकः सत् पुरुषो लोके लक्ष्मणः सह सीतया ।
यो अनुगच्चति काकुत्स्थम् रामम् परिचरन् वने ॥ २.४८.८ ॥
ലോകത്തിൽ ഒരേയൊരു സത്പുരുഷൻ ലക്ഷ്മണനാണ്; അവൻ സീതയോടൊപ്പം കാട്ടിൽ സേവ ചെയ്തുകൊണ്ട് കാകുത്സ്ഥനായ രാമനെ അനുഗമിക്കുന്നു.
2.48.9
आपगाः कृत पुण्याः ताः पद्मिन्यः च सराम्सि च ।
येषु स्नास्यति काकुत्स्थो विगाह्य सलिलम् शुचि ॥ २.४८.९ ॥
പുണ്യമാക്കപ്പെട്ട നദികളും താമരക്കുളങ്ങളും തടാകങ്ങളുമുണ്ട്; അവയിൽ കാകുത്സ്ഥൻ ശുദ്ധജലത്തിൽ മുങ്ങി സ്നാനം ചെയ്യും.
2.48.10
शोभयिष्यन्ति काकुत्स्थम् अटव्यो रम्य काननाः ।
आपगाः च महा अनूपाः सानुमन्तः च पर्वताः ॥ २.४८.१० ॥
മനോഹരമായ തോപ്പുകളുള്ള കാടുകളും നദികളും വലിയ തണ്ണീർത്തടങ്ങളും ശിഖരങ്ങളുള്ള പർവതങ്ങളും കാകുത്സ്ഥനെ അലങ്കരിക്കും.
2.48.11
काननम् वा अपि शैलम् वा यम् रामः अभिगमिष्यति ।
प्रिय अतिथिम् इव प्राप्तम् न एनम् शक्ष्यन्ति अनर्चितुम् ॥ २.४८.११ ॥
കാടോ പർവതമോ, രാമൻ എത്തുന്ന ഏതിടമായാലും, പ്രിയ അതിഥി എത്തിയതുപോലെ അവനെ ആദരിക്കാതിരിക്കാൻ അവർക്കാവില്ല.
2.48.12
विचित्र कुसुम आपीडा बहु मन्जलि धारिणः ।
अकाले च अपि मुख्यानि पुष्पाणि च फलानि च ॥ २.४८.१२ ॥
വിചിത്രമായ പുഷ്പമാലകൾ അണിഞ്ഞ്, അനേകം മഞ്ജരികൾ വഹിക്കുന്ന മരങ്ങൾ അകാലത്തിലും ശ്രേഷ്ഠമായ പൂക്കളും ഫലങ്ങളും നൽകും.
2.48.13
अकाले चापि मुख्यानि पुष्पाणि च फलानि च ।
दर्शयिष्यन्ति अनुक्रोशात् गिरयो रामम् आगतम् ॥ २.४८.१३ ॥
അകാലത്തിലും പർവതങ്ങൾ കാരുണ്യത്താൽ വന്നെത്തിയ രാമന് ഉത്തമമായ പൂക്കളും ഫലങ്ങളും കാണിച്ചുതരും.
2.48.14
प्रस्रविष्यन्ति तोयानि विमलानि महीधराः ।
विदर्शयन्तः विविधान् भूयः चित्रामः च निर्झरान् ॥ २.४८.१४ ॥
പർവതങ്ങൾ നിർമലജലം ഒഴുക്കും; പലവിധമായ വിചിത്ര നിർഝരങ്ങൾ വീണ്ടും കാണിക്കും.
2.48.15
पादपाः पर्वत अग्रेषु रमयिष्यन्ति राघवम् ।
यत्र रामः भयम् न अत्र न अस्ति तत्र पराभवः ॥ २.४८.१५ ॥
പർവതശിഖരങ്ങളിലെ വൃക്ഷങ്ങൾ രാഘവനായ രാമനെ രസിപ്പിക്കും; രാമനുള്ളിടത്ത് ഭയമില്ല, പരാജയവുമില്ല.
2.48.16
स हि शूरः महा बाहुः पुत्रः दशरथस्य च ।
पुरा भवति नो दूरात् अनुगच्चाम राघवम् ॥ २.४८.१६ ॥
അദ്ദേഹം ശൂരനും മഹാബാഹുവും ദശരഥപുത്രനുമാണ്; മുമ്പ് നമുക്ക് അടുത്തുണ്ടായിരുന്നവൻ. ദൂരത്തുനിന്നുതന്നെ രാഘവനെ പിന്തുടരാം.
2.48.17
पादच् चाया सुखा भर्तुस् तादृशस्य महात्मनः ।
स हि नाथो जनस्य अस्य स गतिः स परायणम् ॥ २.४८.१७ ॥
ഇതുപോലുള്ള മഹാത്മാവായ പ്രഭുവിന്റെ പാദച്ഛായ സുഖകരമാണ്; അദ്ദേഹം തന്നെയാണ് ഈ ജനങ്ങളുടെ നാഥൻ, ഗതി, പരമാശ്രയം.
2.48.19
वयम् परिचरिष्यामः सीताम् यूयम् तु राघवम् ।
युष्माकम् राघवो अरण्ये योग क्षेमम् विधास्यति ।
सीता नारी जनस्य अस्य योग क्षेमम् करिष्यति ॥ २.४८.१९ ॥
ഞങ്ങൾ സീതയെ ശുശ്രൂഷിക്കാം; നിങ്ങൾ രാഘവനെ ശുശ്രൂഷിക്കൂ. കാട്ടിൽ രാഘവൻ നിങ്ങളുടെ യോഗക്ഷേമം നോക്കും; സീത ഈ ജനങ്ങളിൽ സ്ത്രീയായി യോഗക്ഷേമം നോക്കും.
2.48.20
को न्व् अनेन अप्रतीतेन स उत्कण्ठित जनेन च ।
सम्प्रीयेत अमनोज्ञेन वासेन हृत चेतसा ॥ २.४८.२० ॥
ഇങ്ങനെയുള്ള അപ്രിയരും ദുഃഖിതരുമായ ജനങ്ങളോടൊപ്പം, മനസ്സിനെ അപഹരിക്കുന്ന ഈ അരോചകമായ വാസത്തിൽ ആർക്കാണ് സന്തോഷിക്കാനാകുക?
2.48.21
कैकेय्या यदि चेद् राज्यम् स्यात् अधर्म्यम् अनाथवत् ।
न हि नो जीवितेन अर्थः कुतः पुत्रैः कुतः धनैः ॥ २.४८.२१ ॥
കൈകേയിക്ക് ഈ രാജ്യം ലഭിക്കുമെങ്കിൽ, അത് അധർമ്മവും അനാഥവുമായിരിക്കും; അപ്പോൾ ജീവിതംകൊണ്ടോ പുത്രന്മാരെക്കൊണ്ടോ ധനംകൊണ്ടോ ഞങ്ങൾക്ക് എന്ത് പ്രയോജനം?
2.48.22
यया पुत्रः च भर्ता च त्यक्ताव् ऐश्वर्य कारणात् ।
कम् सा परिहरेद् अन्यम् कैकेयी कुल पाम्सनी ॥ २.४८.२२ ॥
ഐശ്വര്യത്തിനുവേണ്ടി പുത്രനെയും ഭർത്താവിനെയും ഉപേക്ഷിച്ച ആ കൈകേയി, കുലത്തെ കളങ്കപ്പെടുത്തുന്നവൾ, മറ്റാരെയാണ് ഉപേക്ഷിക്കാത്തത്?
2.48.23
कैकेय्या न वयम् राज्ये भृतका निवसेमहि ।
जीवन्त्या जातु जीवन्त्यः पुत्रैः अपि शपामहे ॥ २.४८.२३ ॥
കൈകേയി ജീവിച്ചിരിക്കുന്നിടത്തോളം ഞങ്ങൾ അവളുടെ രാജ്യത്ത് കൂലിക്കാരെപ്പോലെ ഒരിക്കലും വസിക്കില്ല; ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും പുത്രന്മാരെച്ചൊല്ലി ഞങ്ങൾ ശപഥം ചെയ്യുന്നു.
2.48.24
या पुत्रम् पार्थिव इन्द्रस्य प्रवासयति निर्घृणा ।
कः ताम् प्राप्य सुखम् जीवेद् अधर्म्याम् दुष्ट चारिणीम् ॥ २.४८.२४ ॥
രാജാധിരാജന്റെ പുത്രനെ നിർദ്ദയം പ്രവാസത്തിലാക്കുന്ന അവളെ ലഭിച്ചാൽ, അധർമ്മിണിയും ദുർനടപ്പുകാരിയുമായവളോടൊപ്പം ആർക്കാണ് സുഖമായി ജീവിക്കാനാകുക?
2.48.25
उपद्रुतमिदम् सर्वमनालम्बमनायकम् ।
कैकेय्या हि कृते सर्वम् विनाशमुपयास्यति ॥ २.४८.२५ ॥
ഇതെല്ലാം ഉപദ്രവത്തിലാണ്, ആശ്രയമില്ലാതെ, നായകനില്ലാതെയാണ്; കൈകേയി കാരണം എല്ലാം നാശത്തിലെത്തും.
2.48.26
न हि प्रव्रजिते रामे जीविष्यति मही पतिः ।
मृते दशरथे व्यक्तम् विलोपः तत् अनन्तरम् ॥ २.४८.२६ ॥
രാമൻ പ്രവാസത്തിലായാൽ ഭൂമിയുടെ പതി ജീവിച്ചിരിക്കില്ല. ദശരഥൻ മരിച്ചതിനുശേഷം അതിനുശേഷം നാശം വ്യക്തമായി സംഭവിക്കും.
2.48.27
ते विषम् पिबत आलोड्य क्षीण पुण्याः सुदुर्गताः ।
राघवम् वा अनुगच्चध्वम् अश्रुतिम् वा अपि गच्चत ॥ २.४८.२७ ॥
നിങ്ങൾ വിഷം കലക്കി കുടിക്കുക. പുണ്യം ക്ഷയിച്ച്ഏറ്റവും ദുർഗതി പ്രാപിച്ചവരേ, രാഘവനെ അനുഗമിക്കുക, അല്ലെങ്കിൽ കേൾക്കാത്ത ദേശത്തേക്ക് പോകുക.
2.48.28
मिथ्या प्रव्राजितः रामः सभार्यः सह लक्ष्मणः ।
भरते सम्निषृष्टाः स्मः सौनिके पशवो यथा ॥ २.४८.२८ ॥
അന്യായമായി രാമൻ ഭാര്യയോടും ലക്ഷ്മണനോടുമൊപ്പം പ്രവാസത്തിലാക്കപ്പെട്ടു; കശാപ്പുകാരന് മൃഗങ്ങളെ ഏല്പിക്കുംപോലെ നാം ഭരതനു ഏല്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
2.48.29
पूर्णचन्द्राननः श्यामो गूढजत्रुररिंदमः ।
आजानुबाहुः पद्माक्षो रामो लक्ष्मनपूर्वजः ॥ २.४८.२९ ॥
പൂർണചന്ദ്രസമമായ മുഖമുള്ളവൻ, ശ്യാമവർണൻ, ഒളിഞ്ഞ കഴുത്തെല്ലുള്ളവൻ, ശത്രുക്കളെ അടക്കുന്നവൻ, മുട്ടുവരെ എത്തുന്ന കരങ്ങളുള്ളവൻ, താമരക്കണ്ണൻ രാമൻ, ലക്ഷ്മണന്റെ ജ്യേഷ്ഠൻ.
2.48.30
पूर्वाभिभाषी मधुरः सत्यवादी महाबलः ।
सौम्यः सर्वस्य लोकस्य चन्द्रवत्प्रियदर्शनः ॥ २.४८.३० ॥
ആദ്യം സംസാരിക്കുന്നവൻ, മധുരനായവൻ, സത്യവാദി, മഹാബലൻ, എല്ലാവരോടും സൗമ്യൻ, ലോകത്തിന് ചന്ദ്രനെപ്പോലെ പ്രിയദർശനൻ.
2.48.31
नूनम् पुरुषशार्दूलो मत्तमातङ्गविक्रमः ।
शोभयुश्यत्यरण्यानि विचरन् स महारथः ॥ २.४८.३१ ॥
തീർച്ചയായും പുരുഷന്മാരിൽ സിംഹമായ, മദിച്ച ആനയുടെ വീര്യമുള്ള, മഹാരഥനായ അവൻ കാടുകളിൽ സഞ്ചരിച്ച് അവയ്ക്ക് ശോഭ നൽകും.
2.48.32
तास्तथा विलपन्त्यस्तु नगरे नागरस्त्रियः ।
चुक्रुशुर्दुःखसम्तप्तामृत्योरिव भयागमे ॥ २.४८.३२ ॥
നഗരത്തിലെ പൗരസ്ത്രീകൾ ഇങ്ങനെ വിലപിച്ചു, ദുഃഖത്താൽ വെന്തുരുകി, മരണഭയം വന്നതുപോലെ നിലവിളിച്ചു.
2.48.33
इत्येव विलपन्तीनाम् स्त्रीणाम् वेश्मसु राघवम् ।
जगामास्तम् दिनकरो रजनी चाभ्यवर्तत ॥ २.४८.३३ ॥
വീടുകളിൽ രാഘവനെക്കുറിച്ച് ഇങ്ങനെ വിലപിക്കുന്ന സ്ത്രീകൾക്കിടയിൽ സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചു; രാത്രി വന്നെത്തി.
2.48.34
नष्टज्वलनसम्पाता प्रशान्ताध्यायसत्कथा ।
तिमिरेणाभिलिप्तेव तदा सा नगरी बभौ ॥ २.४८.३४ ॥
അഗ്നികളും സമ്മേളനങ്ങളും കെട്ടടങ്ങി, വേദപഠനവും സത്കഥകളും ശാന്തമായ ആ നഗരം അപ്പോൾ ഇരുട്ടാൽ പൂശപ്പെട്ടതുപോലെ തിളങ്ങി.
2.48.35
उपशान्तवणिक्पण्या नष्टहर्षा निराश्रया ।
अयोध्या नगरी चासीन्नष्टतारमिवाम्बरम् ॥ २.४८.३५ ॥
വ്യാപാരവും വാണിജ്യവും അടങ്ങി, സന്തോഷം നശിച്ച്, അഭയമില്ലാത്ത അയോധ്യാ നഗരി നക്ഷത്രങ്ങൾ മാഞ്ഞ ആകാശംപോലെയായി.
2.48.36
तथा स्त्रियो राम निमित्तम् आतुरा ।
यथा सुते भ्रातरि वा विवासिते ।
विलप्य दीना रुरुदुर् विचेतसः ।
सुतैः हि तासाम् अधिको हि सो अभवत् ॥ २.४८.३६ ॥
രാമാ, മകനോ സഹോദരനോ പ്രവാസത്തിലാക്കപ്പെട്ടാൽ എന്നപോലെ ആ സ്ത്രീകൾ നിനക്കായി വ്യാകുലരായി; ദീനരും ബോധം കെട്ടവരെപ്പോലെയും വിലപിച്ച് കരഞ്ഞു, കാരണം അവൻ അവർക്ക് സ്വന്തം മക്കളെക്കാൾ അധികനായിരുന്നു.
2.48.37
प्रशान्तगीतोत्सव नृत्तवादना ।
व्यपास्तहर्षा पिहितापणोदया ।
तदा ह्ययोध्या नगरी बभूव सा ।
महार्णवः सम्क्षपितोदको यथा ॥ २.४८.३७ ॥
ഗാനവും ഉത്സവവും നൃത്തവും വാദ്യവും അടങ്ങി, സന്തോഷം അകന്ന്, കടകൾ അടഞ്ഞ്, വ്യാപാരം ഉദിക്കാതെ, അന്ന് അയോധ്യാ നഗരി വെള്ളം വറ്റിയ മഹാസമുദ്രംപോലെയായി.