รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.48.1
तेषामेवम् विष्ण्णानाम्पीडितानामतीव च ।
बाष्पविप्लुतनेत्राणाम् सशोकानाम् मुमूर्षया ॥ २.४८.१ ॥
เมื่อพวกเขาทั้งหมดเป็นเช่นนั้น เศร้าโศกและทุกข์ระทม ดวงตาพร่าด้วยน้ำตา เปี่ยมด้วยความโศก ราวกับปรารถนาจะตาย
2.48.2
अनुगम्य निवृत्तानाम् रामम् नगर वासिनाम् ।
उद्गतानि इव सत्त्वानि बभूवुर् अमनस्विनाम् ॥ २.४८.२ ॥
ชาวนครที่ตามพระรามไปแล้วหันกลับมา ก็เหมือนลมหายใจของพวกเขาจากไปเสียแล้ว เมื่อยามหมดกำลังใจ
2.48.3
स्वम् स्वम् निलयम् आगम्य पुत्र दारैः समावृताः ।
अश्रूणि मुमुचुः सर्वे बाष्पेण पिहित आननाः ॥ २.४८.३ ॥
ต่างกลับไปยังเรือนของตน ล้อมรอบด้วยบุตรและภรรยา ทุกคนหลั่งน้ำตา ใบหน้าเปรอะด้วยน้ำตา
2.48.4
न च आहृष्यन् न च अमोदन् वणिजो न प्रसारयन् ।
न च अशोभन्त पण्यानि न अपचन् गृह मेधिनः ॥ २.४८.४ ॥
พ่อค้าไม่ยินดีหรือรื่นเริง ไม่กางสินค้าออก สินค้าก็ไม่สดใส และผู้ครองเรือนก็ไม่หุงหาอาหาร
2.48.5
नष्टम् दृष्ट्वा न अभ्यनन्दन् विपुलम् वा धन आगमम् ।
पुत्रम् प्रथमजम् लब्ध्वा जननी न अभ्यनन्दत ॥ २.४८.५ ॥
เมื่อเห็นสิ่งที่สูญเสียไป ผู้คนไม่ยินดี แม้เมื่อทรัพย์สินมากมายมาถึง มารดาเมื่อได้บุตรคนแรกก็ไม่ยินดีเช่นกัน
2.48.6
गृहे गृहे रुदन्त्यः च भर्तारम् गृहम् आगतम् ।
व्यगर्हयन्तः दुह्ख आर्ता वाग्भिस् तोत्रैः इव द्विपान् ॥ २.४८.६ ॥
ในทุกเรือน หญิงทั้งหลายร้องไห้ ทุกข์ระทมด้วยความโศก ตำหนิสามีที่กลับมาถึงเรือน ด้วยถ้อยคำที่แหลมคมดุจไม้ค้อนแทงช้าง
2.48.7
किम् नु तेषाम् गृहैः कार्यम् किम् दारैः किम् धनेन वा ।
पुत्रैः वा किम् सुखैः वा अपि ये न पश्यन्ति राघवम् ॥ २.४८.७ ॥
เรือนจะมีประโยชน์อะไรแก่คนเหล่านั้น ภรรยาจะมีประโยชน์อะไร ทรัพย์สินจะมีประโยชน์อะไร บุตรหรือความสุขสบายจะมีประโยชน์อะไร เมื่อพวกเขาไม่ได้เห็นพระราฆวะ
2.48.8
एकः सत् पुरुषो लोके लक्ष्मणः सह सीतया ।
यो अनुगच्चति काकुत्स्थम् रामम् परिचरन् वने ॥ २.४८.८ ॥
ในโลกนี้มีบุรุษผู้ประเสริฐเพียงคนเดียว คือพระลักษมณ์ ผู้ตามไปพร้อมกับสีดา รับใช้พระกากุตสถ์ในป่า
2.48.9
आपगाः कृत पुण्याः ताः पद्मिन्यः च सराम्सि च ।
येषु स्नास्यति काकुत्स्थो विगाह्य सलिलम् शुचि ॥ २.४८.९ ॥
มีแม่น้ำที่ชำระให้บริสุทธิ์แล้ว มีสระบัวและทะเลสาบ ซึ่งพระกากุตสถ์จะลงอาบน้ำในน้ำอันบริสุทธิ์
2.48.10
शोभयिष्यन्ति काकुत्स्थम् अटव्यो रम्य काननाः ।
आपगाः च महा अनूपाः सानुमन्तः च पर्वताः ॥ २.४८.१० ॥
ป่าที่มีชายป่าอันงดงาม แม่น้ำ ที่ราบชื้นแฉะอันยิ่งใหญ่ และภูเขาพร้อมยอดเขา จะประดับพระกากุตสถ์
2.48.11
काननम् वा अपि शैलम् वा यम् रामः अभिगमिष्यति ।
प्रिय अतिथिम् इव प्राप्तम् न एनम् शक्ष्यन्ति अनर्चितुम् ॥ २.४८.११ ॥
ไม่ว่าจะเป็นป่าหรือภูเขาแห่งใด ที่พระรามจะเสด็จไปถึง ดุจแขกผู้เป็นที่รักที่มาถึง ทุกแห่งย่อมไม่อาจละเว้นการบูชาพระองค์ได้
2.48.12
विचित्र कुसुम आपीडा बहु मन्जलि धारिणः ।
अकाले च अपि मुख्यानि पुष्पाणि च फलानि च ॥ २.४८.१२ ॥
ต้นไม้ที่ประดับด้วยพวงดอกไม้หลากสี มีช่อดอกมากมาย จะออกดอกและผลอันเลิศ แม้นอกฤดูกาล
2.48.13
अकाले चापि मुख्यानि पुष्पाणि च फलानि च ।
दर्शयिष्यन्ति अनुक्रोशात् गिरयो रामम् आगतम् ॥ २.४८.१३ ॥
แม้นอกฤดูกาล ภูเขาทั้งหลายด้วยความเมตตา จะแสดงดอกไม้และผลไม้อันเลิศแก่พระรามผู้เสด็จมาถึง
2.48.14
प्रस्रविष्यन्ति तोयानि विमलानि महीधराः ।
विदर्शयन्तः विविधान् भूयः चित्रामः च निर्झरान् ॥ २.४८.१४ ॥
ภูเขาจะหลั่งน้ำอันบริสุทธิ์ และแสดงลำธารน้ำตกอันมหัศจรรย์นานาชนิดซ้ำแล้วซ้ำอีก
2.48.15
पादपाः पर्वत अग्रेषु रमयिष्यन्ति राघवम् ।
यत्र रामः भयम् न अत्र न अस्ति तत्र पराभवः ॥ २.४८.१५ ॥
ต้นไม้บนยอดเขาจะทำให้พระราฆวะชื่นบาน ที่ใดมีพระราม ที่นั้นไม่มีความกลัว และไม่มีความพ่ายแพ้
2.48.16
स हि शूरः महा बाहुः पुत्रः दशरथस्य च ।
पुरा भवति नो दूरात् अनुगच्चाम राघवम् ॥ २.४८.१६ ॥
พระองค์ทรงกล้าหาญ มีพระพาหาอันแข็งแกร่ง และเป็นโอรสของท้าวทศรถ แต่ก่อนพระองค์เคยอยู่ใกล้เรา บัดนี้ให้เราตามพระราฆวะไปแต่ไกลเถิด
2.48.17
पादच् चाया सुखा भर्तुस् तादृशस्य महात्मनः ।
स हि नाथो जनस्य अस्य स गतिः स परायणम् ॥ २.४८.१७ ॥
ร่มเงาแห่งพระบาทของเจ้านายผู้ยิ่งใหญ่เช่นนั้นย่อมเป็นสุข พระองค์เป็นที่พึ่งของผู้คนเหล่านี้ เป็นที่ไปและที่พักพิงสุดท้ายของพวกเขา
2.48.19
वयम् परिचरिष्यामः सीताम् यूयम् तु राघवम् ।
युष्माकम् राघवो अरण्ये योग क्षेमम् विधास्यति ।
सीता नारी जनस्य अस्य योग क्षेमम् करिष्यति ॥ २.४८.१९ ॥
เราทั้งหลายจะรับใช้สีดา ส่วนพวกท่านจงรับใช้พระราฆวะ ในป่า พระราฆวะจะดูแลความเป็นอยู่และความปลอดภัยของพวกท่าน ส่วนสีดาในฐานะสตรีท่ามกลางผู้คนเหล่านี้ จะดูแลความเป็นอยู่และความปลอดภัยของพวกเขา
2.48.20
को न्व् अनेन अप्रतीतेन स उत्कण्ठित जनेन च ।
सम्प्रीयेत अमनोज्ञेन वासेन हृत चेतसा ॥ २.४८.२० ॥
ใครเล่าจะยินดีในที่พักอันไม่น่าพอใจนี้ ท่ามกลางผู้คนที่ไม่พอใจและไม่ถูกใจเรา ที่พักอันเป็นที่ดึงดูดหัวใจไปเสีย
2.48.21
कैकेय्या यदि चेद् राज्यम् स्यात् अधर्म्यम् अनाथवत् ।
न हि नो जीवितेन अर्थः कुतः पुत्रैः कुतः धनैः ॥ २.४८.२१ ॥
หากราชสมบัติตกแก่ไกเกยี อันเป็นความอธรรม ประดุจไร้ผู้คุ้มครอง ดังนั้นชีวิตของเราก็ไร้ความหมาย บุตรและทรัพย์สินจะมีความหมายอะไรได้เล่า
2.48.22
यया पुत्रः च भर्ता च त्यक्ताव् ऐश्वर्य कारणात् ।
कम् सा परिहरेद् अन्यम् कैकेयी कुल पाम्सनी ॥ २.४८.२२ ॥
นางที่ทิ้งทั้งบุตรและสามีเพราะเห็นแก่อำนาจปกครอง นางไกเกยีผู้เป็นมลทินของวงศ์ตระกูล นางจะยังเกรงกลัวใครอีกเล่า
2.48.23
कैकेय्या न वयम् राज्ये भृतका निवसेमहि ।
जीवन्त्या जातु जीवन्त्यः पुत्रैः अपि शपामहे ॥ २.४८.२३ ॥
ตราบใดที่นางไกเกยียังมีชีวิตอยู่ พวกเราจะไม่อยู่ในแว่นแคว้นของนางเยี่ยงลูกจ้าง แม้จะมีชีวิตอยู่ พวกเราก็ขอสาบานด้วยบุตรของเราทั้งหลาย
2.48.24
या पुत्रम् पार्थिव इन्द्रस्य प्रवासयति निर्घृणा ।
कः ताम् प्राप्य सुखम् जीवेद् अधर्म्याम् दुष्ट चारिणीम् ॥ २.४८.२४ ॥
ใครเล่าจะมีความสุขในการดำรงชีวิตได้เมื่อได้นางมาเป็นภรรยา นางผู้อธรรม ประพฤติชั่ว และไร้ความเมตตา ผู้ขับไล่บุตรของพระราชาผู้เป็นใหญ่กว่ากษัตริย์ทั้งปวง
2.48.25
उपद्रुतमिदम् सर्वमनालम्बमनायकम् ।
कैकेय्या हि कृते सर्वम् विनाशमुपयास्यति ॥ २.४८.२५ ॥
แว่นแคว้นทั้งหมดนี้ถูกความวิบัติรุมเร้า ไร้ที่พึ่งและไร้ผู้นำ เพราะนางไกเกยี ทุกสิ่งจะต้องพินาศไป
2.48.26
न हि प्रव्रजिते रामे जीविष्यति मही पतिः ।
मृते दशरथे व्यक्तम् विलोपः तत् अनन्तरम् ॥ २.४८.२६ ॥
หากพระรามเสด็จออกไปถูกเนรเทศ พระราชาแห่งแผ่นดินก็จะไม่มีชีวิตอยู่ เมื่อท้าวทศรถสิ้นพระชนม์แล้ว ความพินาศย่อมตามมาอย่างแน่นอน
2.48.27
ते विषम् पिबत आलोड्य क्षीण पुण्याः सुदुर्गताः ।
राघवम् वा अनुगच्चध्वम् अश्रुतिम् वा अपि गच्चत ॥ २.४८.२७ ॥
พวกเจ้าผู้บุญหมดสิ้นและตกอับอย่างยิ่ง จงคนยาพิษแล้วดื่มเสียเถิด หรือไม่ก็ติดตามพระราฆพ หรือไม่ก็ไปยังที่ที่ไม่เคยมีใครได้ยินชื่อ
2.48.28
मिथ्या प्रव्राजितः रामः सभार्यः सह लक्ष्मणः ।
भरते सम्निषृष्टाः स्मः सौनिके पशवो यथा ॥ २.४८.२८ ॥
พระรามถูกเนรเทศโดยไร้เหตุผล พร้อมด้วยพระชายาและพระลักษมณ์ ส่วนพวกเราถูกมอบให้แก่พระภรต เหมือนสัตว์ที่ถูกส่งให้แก่คนฆ่าสัตว์
2.48.29
पूर्णचन्द्राननः श्यामो गूढजत्रुररिंदमः ।
आजानुबाहुः पद्माक्षो रामो लक्ष्मनपूर्वजः ॥ २.४८.२९ ॥
พระรามมีพระพักตร์งามดุจจันทร์เพ็ญ มีพระกายคล้ำ มีกระดูกไหปลาร้าซ่อนอยู่ เป็นผู้ปราบศัตรู มีพระพาหายาวจรดเข่า มีพระเนตรดุจดอกบัว เป็นพี่ชายของพระลักษมณ์
2.48.30
पूर्वाभिभाषी मधुरः सत्यवादी महाबलः ।
सौम्यः सर्वस्य लोकस्य चन्द्रवत्प्रियदर्शनः ॥ २.४८.३० ॥
ท่านผู้กล่าวถ้อยคำก่อนผู้อื่น มีวาจาหวาน ซื่อสัตย์ มีกำลังมหาศาล อ่อนโยนต่อชาวโลกทั้งปวง น่าชื่นชมดุจพระจันทร์
2.48.31
नूनम् पुरुषशार्दूलो मत्तमातङ्गविक्रमः ।
शोभयुश्यत्यरण्यानि विचरन् स महारथः ॥ २.४८.३१ ॥
แน่แท้ ผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ มีความกล้าหาญดุจช้างตกมัน ผู้เป็นมหารถีนั้น เมื่อท่องเที่ยวไปในป่า ย่อมทำให้ป่าเหล่านั้นงดงามขึ้น
2.48.32
तास्तथा विलपन्त्यस्तु नगरे नागरस्त्रियः ।
चुक्रुशुर्दुःखसम्तप्तामृत्योरिव भयागमे ॥ २.४८.३२ ॥
บรรดาสตรีของชาวเมืองในนครคร่ำครวญดังนี้ ถูกความทุกข์เผาผลาญ ร้องไห้โหยหวนดุจเมื่อความกลัวต่อความตายมาถึง
2.48.33
इत्येव विलपन्तीनाम् स्त्रीणाम् वेश्मसु राघवम् ।
जगामास्तम् दिनकरो रजनी चाभ्यवर्तत ॥ २.४८.३३ ॥
ขณะที่บรรดาสตรีในเรือนคร่ำครวญถึงพระราฆพเช่นนี้ ดวงอาทิตย์ก็ลับขอบฟ้าไป และราตรีก็คืบคลานเข้ามา
2.48.34
नष्टज्वलनसम्पाता प्रशान्ताध्यायसत्कथा ।
तिमिरेणाभिलिप्तेव तदा सा नगरी बभौ ॥ २.४८.३४ ॥
นครนั้นไฟดับและการชุมนุมสิ้นสุด การศึกษาและการสนทนาอันดีงามเงียบสงบลง ในเวลานั้นนครก็ส่องแสงราวกับถูกทาด้วยความมืด
2.48.35
उपशान्तवणिक्पण्या नष्टहर्षा निराश्रया ।
अयोध्या नगरी चासीन्नष्टतारमिवाम्बरम् ॥ २.४८.३५ ॥
นครอโยธยาเมื่อการค้าขายหยุดนิ่ง ความยินดีสูญหาย และไร้ที่พึ่ง ก็เป็นเช่นท้องฟ้าที่ดวงดาวหายไปหมดแล้ว
2.48.36
तथा स्त्रियो राम निमित्तम् आतुरा ।
यथा सुते भ्रातरि वा विवासिते ।
विलप्य दीना रुरुदुर् विचेतसः ।
सुतैः हि तासाम् अधिको हि सो अभवत् ॥ २.४८.३६ ॥
พระรามเอ๋ย บรรดาสตรีต่างทุกข์ระทมเพราะเหตุของพระองค์ ดุจเมื่อบุตรหรือพี่น้องถูกเนรเทศ พวกนางคร่ำครวญร้องไห้อย่างอ้างว้างและสับสน เพราะพระองค์เป็นที่รักยิ่งกว่าบุตรของพวกนางเอง
2.48.37
प्रशान्तगीतोत्सव नृत्तवादना ।
व्यपास्तहर्षा पिहितापणोदया ।
तदा ह्ययोध्या नगरी बभूव सा ।
महार्णवः सम्क्षपितोदको यथा ॥ २.४८.३७ ॥
เมื่อเพลงขับ การเฉลิมฉลอง การฟ้อนรำ และดนตรีเงียบหายไป ความยินดีถูกละทิ้ง ร้านค้าปิดลงและการค้าหยุดชะงัก นครอโยธยาในเวลานั้นก็เป็นเช่นมหาสมุทรที่น้ำถูกระบายออกจนแห้งขอด