વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 2.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.49.1
रामः अपि रात्रि शेषेण तेन एव महद् अन्तरम् ।
जगाम पुरुष व्याघ्रः पितुर् आज्ञाम् अनुस्मरन् ॥ २.४९.१ ॥
રાત્રિના બાકી ભાગમાં રામે પણ ઘણું અંતર કાપ્યું; પિતાની આજ્ઞાનું સ્મરણ કરતો તે પુરુષવ્યાઘ્ર ગયો.
2.49.2
तथैव गच्चतः तस्य व्यपायात् रजनी शिवा ।
उपास्य स शिवाम् सम्ध्याम् विषय अन्तम् व्यगाहत ॥ २.४९.२ ॥
આ રીતે જતાં તેની શુભ રાત્રિ વીતી ગઈ; શુભ સંધ્યાની ઉપાસના કરીને તે રાજ્યની સીમામાં પ્રવેશ્યો.
2.49.3
ग्रामान् विकृष्ट सीमान् तान् पुष्पितानि वनानि च ।
पश्यन्न् अतिययौ शीघ्रम् शरैः इव हय उत्तमैः ॥ २.४९.३ ॥
દૂરની સીમાઓવાળાં એ ગામો અને ખીલેલાં વનો જોતો તે શ્રેષ્ઠ ઘોડાઓએ છોડેલા બાણોની જેમ ઝડપથી આગળ વધ્યો.
2.49.4
शृण्वन् वाचो मनुष्याणाम् ग्राम सम्वास वासिनाम् ।
राजानम् धिग् दशरथम् कामस्य वशम् आगतम् ॥ २.४९.४ ॥
ગામડાઓમાં વસતા લોકોના શબ્દો સાંભળતાં: "કામને વશ થયેલા રાજા દશરથને ધિક્કાર!"
2.49.5
हा नृशम्स अद्य कैकेयी पापा पाप अनुबन्धिनी ।
तीक्ष्णा सम्भिन्न मर्यादा तीक्ष्णे कर्मणि वर्तते ॥ २.४९.५ ॥
અરેરે! આજે કૈકેયી ક્રૂર છે, પાપિણી છે, પાપથી બંધાયેલી છે; તીક્ષ્ણ અને મર્યાદા તોડનારી તે કઠોર કાર્યમાં લાગેલી છે.
2.49.6
या पुत्रम् ईदृशम् राज्ञः प्रवासयति धार्मिकम् ।
वन वासे महा प्राज्ञम् सानुक्रोशम् अतन्द्रितम् ॥ २.४९.६ ॥
રાજાના આવા ધાર્મિક, મહાપ્રાજ્ઞ, દયાળુ, અથાક પુત્રને જે વનવાસ માટે મોકલી રહી છે!
2.49.7
कथम् नाम महाभागा सीता जनकनन्दिनी ।
सदा सुखेष्वभिरता दुःखान्यनुभविष्यति ॥ २.४९.७ ॥
મહાભાગા જનકનંદિની સીતા, જે સદા સુખોમાં રમેલી છે, તે દુઃખો કેવી રીતે અનુભવશે?
2.49.8
अहो दशरथो राजा निस्नेहः स्वसुत प्रियम् ।
प्रजानामनघम् रामम् परित्यक्तुमिहेच्छति ॥ २.४९.८ ॥
અરેરે! રાજા દશરથ સ્નેહહીન છે! પોતાના પ્રિય પુત્ર, પ્રજાને પ્રિય અને નિર્દોષ રામને અહીં ત્યજવા ઇચ્છે છે!
2.49.9
एता वाचो मनुष्याणाम् ग्राम सम्वास वासिनाम् ।
शृण्वन्न् अति ययौ वीरः कोसलान् कोसल ईश्वरः ॥ २.४९.९ ॥
ગામોમાં વસતા માણસોના આ શબ્દો સાંભળતા, કોસલના સ્વામી વીર આગળ ચાલ્યા.
2.49.10
ततः वेद श्रुतिम् नाम शिव वारि वहाम् नदीम् ।
उत्तीर्य अभिमुखः प्रायात् अगस्त्य अध्युषिताम् दिशम् ॥ २.४९.१० ॥
ત્યાર પછી વેદશ્રુતિ નામની, શુભ જલ વહાવતી નદી પાર કરીને, અગસ્ત્ય વસ્યા હતા તે દિશા તરફ તે આગળ વધ્યા.
2.49.11
गत्वा तु सुचिरम् कालम् ततः शीत जलाम् नदीम् ।
गोमतीम् गोयुत अनूपाम् अतरत् सागरम् गमाम् ॥ २.४९.११ ॥
ઘણો સમય ચાલ્યા પછી, ઠંડા જળવાળી ગોમતી નદી પાર કરી; તેના કિનારાના મેદાનો ગાયોના ટોળાંથી ભરેલા હતા; તે સમુદ્ર તરફ જતી નદી છે.
2.49.12
गोमतीम् च अपि अतिक्रम्य राघवः शीघ्रगैः हयैः ।
मयूर हम्स अभिरुताम् ततार स्यन्दिकाम् नदीम् ॥ २.४९.१२ ॥
ગોમતી પણ વટાવીને રાઘવે, વેગવાન ઘોડાઓ સાથે, મોર અને હંસોના અવાજથી ગૂંજતી સ્યંદિકા નદી પાર કરી.
2.49.13
स महीम् मनुना राज्ञा दत्ताम् इक्ष्वाकवे पुरा ।
स्फीताम् राष्ट्र आवृताम् रामः वैदेहीम् अन्वदर्शयत् ॥ २.४९.१३ ॥
પ્રાચીન કાળમાં રાજા મનુએ ઇક્ષ્વાકુને આપેલી, સમૃદ્ધ અને રાષ્ટ્રોથી ઘેરાયેલી તે ભૂમિ રામે વૈદેહી સીતાને બતાવી.
2.49.14
सूतैति एव च आभाष्य सारथिम् तम् अभीक्ष्णशः ।
हम्स मत्त स्वरः श्रीमान् उवाच पुरुष ऋषभः ॥ २.४९.१४ ॥
સારથિને વારંવાર 'હે સૂત' કહીને, હંસ જેવા મધુર સ્વરવાળા, શ્રીમાન પુરુષશ્રેષ્ઠ રામે તેને કહ્યું.
2.49.15
कदा अहम् पुनर् आगम्य सरय्वाः पुष्पिते वने ।
मृगयाम् पर्याटष्यामि मात्रा पित्रा च सम्गतः ॥ २.४९.१५ ॥
સરયૂના ખીલેલા વનમાં હું ફરી ક્યારે આવીને, માતા અને પિતા સાથે મળીને શિકાર માટે ફરીશ?
2.49.16
न अत्यर्थम् अभिकान्क्षामि मृगयाम् सरयू वने ।
रतिर् हि एषा अतुला लोके राज ऋषि गण सम्मता ॥ २.४९.१६ ॥
સરયૂના વનમાં હું અતિશય શિકારની ઇચ્છા રાખતો નથી; કારણ કે આ આનંદ જગતમાં અતુલ્ય છે અને રાજર્ષિઓના સમૂહે માન્ય કર્યો છે.
2.49.17
राजर्षीणाम् हि लोकेऽस्मिन् रत्यर्थम् मृगया वने ।
काले कृताम् ताम् मनुजैर्धन्विनामभिकाङ्क्षिताम् ॥ २.४९.१७ ॥
આ જગતમાં રાજર્ષિઓ આનંદ માટે યોગ્ય સમયે વનમાં શિકાર કરે છે; તે ધનુર્ધરો દ્વારા ઇચ્છાતી છે.
2.49.18
स तम् अध्वानम् ऐक्ष्वाकः सूतम् मधुरया गिरातम् तम् अर्थम् अभिप्रेत्य ययौवाक्यम् उदीरयन् ॥ २.४९.१८ ॥
તે ઇક્ષ્વાકુવંશી તે માર્ગે ચાલતા, તે વિષયનો વિચાર કરીને, મધુર વાણીથી સારથિને વચનો કહેતા આગળ ગયા.