ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 2.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.49.1
रामः अपि रात्रि शेषेण तेन एव महद् अन्तरम् ।
जगाम पुरुष व्याघ्रः पितुर् आज्ञाम् अनुस्मरन् ॥ २.४९.१ ॥
ରାତ୍ରିର ଅବଶିଷ୍ଟ ଭାଗରେ ରାମ ମଧ୍ୟ ବହୁ ଦୂର ଗଲେ; ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ସ୍ମରଣ କରି ସେହି ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର ଗଲେ।
2.49.2
तथैव गच्चतः तस्य व्यपायात् रजनी शिवा ।
उपास्य स शिवाम् सम्ध्याम् विषय अन्तम् व्यगाहत ॥ २.४९.२ ॥
ଏହିପରି ଯାଉଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କର ଶୁଭ ରାତ୍ରି ବିତିଗଲା; ଶୁଭ ସନ୍ଧ୍ୟା ଉପାସନା କରି ସେ ରାଜ୍ୟର ସୀମାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
2.49.3
ग्रामान् विकृष्ट सीमान् तान् पुष्पितानि वनानि च ।
पश्यन्न् अतिययौ शीघ्रम् शरैः इव हय उत्तमैः ॥ २.४९.३ ॥
ଦୂର ସୀମା ଥିବା ସେହି ଗ୍ରାମ ଏବଂ ଫୁଲିଥିବା ବନ ଦେଖି ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା ଛାଡ଼ିଥିବା ବାଣ ପରି ଶୀଘ୍ର ଆଗକୁ ଗଲେ।
2.49.4
शृण्वन् वाचो मनुष्याणाम् ग्राम सम्वास वासिनाम् ।
राजानम् धिग् दशरथम् कामस्य वशम् आगतम् ॥ २.४९.४ ॥
ଗ୍ରାମରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ କଥା ଶୁଣି: "କାମର ବଶୀଭୂତ ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କୁ ଧିକ୍!"
2.49.5
हा नृशम्स अद्य कैकेयी पापा पाप अनुबन्धिनी ।
तीक्ष्णा सम्भिन्न मर्यादा तीक्ष्णे कर्मणि वर्तते ॥ २.४९.५ ॥
ହାୟ! ଆଜି କୈକେୟୀ କ୍ରୂର, ପାପିନୀ, ପାପରେ ବନ୍ଧା; ତୀକ୍ଷ୍ଣା ଓ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଭଙ୍ଗକାରିଣୀ ସେ ଏକ କଠୋର କର୍ମରେ ଲାଗିଛି।
2.49.6
या पुत्रम् ईदृशम् राज्ञः प्रवासयति धार्मिकम् ।
वन वासे महा प्राज्ञम् सानुक्रोशम् अतन्द्रितम् ॥ २.४९.६ ॥
ରାଜାଙ୍କର ଏପରି ଧାର୍ମିକ, ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ଦୟାଳୁ, ଅକ୍ଳାନ୍ତ ପୁତ୍ରକୁ ଯେ ବନବାସକୁ ପଠାଉଛି!
2.49.7
कथम् नाम महाभागा सीता जनकनन्दिनी ।
सदा सुखेष्वभिरता दुःखान्यनुभविष्यति ॥ २.४९.७ ॥
ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା, ସଦା ସୁଖରେ ରମିତା, ସେ କେମିତି ଦୁଃଖ ଭୋଗିବ?
2.49.8
अहो दशरथो राजा निस्नेहः स्वसुत प्रियम् ।
प्रजानामनघम् रामम् परित्यक्तुमिहेच्छति ॥ २.४९.८ ॥
ଆହା! ରାଜା ଦଶରଥ ସ୍ନେହହୀନ! ନିଜ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର, ପ୍ରଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଓ ନିର୍ଦୋଷ ରାମଙ୍କୁ ଏଠାରେ ପରିତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛନ୍ତି!
2.49.9
एता वाचो मनुष्याणाम् ग्राम सम्वास वासिनाम् ।
शृण्वन्न् अति ययौ वीरः कोसलान् कोसल ईश्वरः ॥ २.४९.९ ॥
ଗ୍ରାମରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି ଶୁଣି କୋଶଳର ଅଧିପତି ବୀର ଆଗକୁ ଗଲେ।
2.49.10
ततः वेद श्रुतिम् नाम शिव वारि वहाम् नदीम् ।
उत्तीर्य अभिमुखः प्रायात् अगस्त्य अध्युषिताम् दिशम् ॥ २.४९.१० ॥
ତା'ପରେ ବେଦଶ୍ରୁତି ନାମକ, ଶୁଭ ଜଳ ବହୁଥିବା ନଦୀ ପାର ହୋଇ, ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ବାସିତ ଦିଗ ଆଡ଼କୁ ସେ ଆଗକୁ ଗଲେ।
2.49.11
गत्वा तु सुचिरम् कालम् ततः शीत जलाम् नदीम् ।
गोमतीम् गोयुत अनूपाम् अतरत् सागरम् गमाम् ॥ २.४९.११ ॥
ବହୁ ସମୟ ଚାଲିବା ପରେ, ଶୀତଳ ଜଳର ଗୋମତୀ ନଦୀ ପାର ହେଲେ; ତାର କୂଳ ପ୍ରାନ୍ତର ଗୋଗୋଷ୍ଠୀରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା; ସେ ସମୁଦ୍ରଗାମୀ ନଦୀ।
2.49.12
गोमतीम् च अपि अतिक्रम्य राघवः शीघ्रगैः हयैः ।
मयूर हम्स अभिरुताम् ततार स्यन्दिकाम् नदीम् ॥ २.४९.१२ ॥
ଗୋମତୀ ମଧ୍ୟ ପାର ହୋଇ ରାଘବ, ଶୀଘ୍ରଗାମୀ ଘୋଡ଼ା ସହିତ, ମୟୂର ଓ ହଂସର ଶବ୍ଦରେ ମୁଖରିତ ସ୍ୟନ୍ଦିକା ନଦୀ ପାର ହେଲେ।
2.49.13
स महीम् मनुना राज्ञा दत्ताम् इक्ष्वाकवे पुरा ।
स्फीताम् राष्ट्र आवृताम् रामः वैदेहीम् अन्वदर्शयत् ॥ २.४९.१३ ॥
ପୂର୍ବକାଳରେ ରାଜା ମନୁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କୁ ଦେଇଥିବା ସମୃଦ୍ଧ ଓ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ସେହି ଭୂମି ରାମ ବୈଦେହୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ।
2.49.14
सूतैति एव च आभाष्य सारथिम् तम् अभीक्ष्णशः ।
हम्स मत्त स्वरः श्रीमान् उवाच पुरुष ऋषभः ॥ २.४९.१४ ॥
ସାରଥିଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର 'ହେ ସୂତ' ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରି, ରାଜହଂସ ପରି ମଧୁର ସ୍ୱରବିଶିଷ୍ଟ ଶ୍ରୀମାନ୍ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
2.49.15
कदा अहम् पुनर् आगम्य सरय्वाः पुष्पिते वने ।
मृगयाम् पर्याटष्यामि मात्रा पित्रा च सम्गतः ॥ २.४९.१५ ॥
ସରଯୂର ପୁଷ୍ପିତ ବନକୁ ମୁଁ କେବେ ପୁନର୍ବାର ଫେରି, ମାତା ଓ ପିତାଙ୍କ ସହିତ ମିଳିତ ହୋଇ ମୃଗୟା ପାଇଁ ବୁଲିବି?
2.49.16
न अत्यर्थम् अभिकान्क्षामि मृगयाम् सरयू वने ।
रतिर् हि एषा अतुला लोके राज ऋषि गण सम्मता ॥ २.४९.१६ ॥
ସରଯୂ ବନରେ ମୁଁ ଅତ୍ୟଧିକ ମୃଗୟା ଇଚ୍ଛା କରେ ନାହିଁ; କାରଣ ଏହି ଆନନ୍ଦ ଜଗତରେ ଅତୁଳନୀୟ ଏବଂ ରାଜର୍ଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମତ।
2.49.17
राजर्षीणाम् हि लोकेऽस्मिन् रत्यर्थम् मृगया वने ।
काले कृताम् ताम् मनुजैर्धन्विनामभिकाङ्क्षिताम् ॥ २.४९.१७ ॥
ଏହି ଜଗତରେ ରାଜର୍ଷିମାନେ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ବନରେ ମୃଗୟା କରନ୍ତି; ତାହା ଧନୁର୍ଧରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଇଚ୍ଛିତ।
2.49.18
स तम् अध्वानम् ऐक्ष्वाकः सूतम् मधुरया गिरातम् तम् अर्थम् अभिप्रेत्य ययौवाक्यम् उदीरयन् ॥ २.४९.१८ ॥
ସେହି ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶୀୟ ସେ ପଥରେ ଯାଉ ଯାଉ, ସେହି ବିଷୟକୁ ମନେ ରଖି, ମଧୁର ବାଣୀରେ ସାରଥିଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।