వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 2.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.49.1
रामः अपि रात्रि शेषेण तेन एव महद् अन्तरम् ।
जगाम पुरुष व्याघ्रः पितुर् आज्ञाम् अनुस्मरन् ॥ २.४९.१ ॥
రాత్రి మిగిలిన భాగంలోనే రాముడు కూడా ఎంతో దూరం ప్రయాణించాడు; తండ్రి ఆజ్ఞను స్మరిస్తూ ఆ పురుషవ్యాఘ్రుడు వెళ్ళాడు.
2.49.2
तथैव गच्चतः तस्य व्यपायात् रजनी शिवा ।
उपास्य स शिवाम् सम्ध्याम् विषय अन्तम् व्यगाहत ॥ २.४९.२ ॥
ఇలా వెళ్ళుతుండగా ఆయన శుభ రాత్రి గడిచిపోయింది; శుభకరమైన సంధ్యాకాలపు ఉపాసన చేసి ఆయన రాజ్య సరిహద్దులోకి ప్రవేశించాడు.
2.49.3
ग्रामान् विकृष्ट सीमान् तान् पुष्पितानि वनानि च ।
पश्यन्न् अतिययौ शीघ्रम् शरैः इव हय उत्तमैः ॥ २.४९.३ ॥
దూరపు సరిహద్దులు గల ఆ గ్రామాలను, పూచిన అడవులను చూస్తూ ఆయన శ్రేష్ఠమైన గుర్రాలు వదిలిన బాణాల వలె వేగంగా దాటిపోయాడు.
2.49.4
शृण्वन् वाचो मनुष्याणाम् ग्राम सम्वास वासिनाम् ।
राजानम् धिग् दशरथम् कामस्य वशम् आगतम् ॥ २.४९.४ ॥
గ్రామాల్లో నివసించే మనుషుల మాటలు వింటూ: "కామానికి వశమైపోయిన రాజు దశరథునికి ధిక్కారం!" అని.
2.49.5
हा नृशम्स अद्य कैकेयी पापा पाप अनुबन्धिनी ।
तीक्ष्णा सम्भिन्न मर्यादा तीक्ष्णे कर्मणि वर्तते ॥ २.४९.५ ॥
అయ్యో! నేడు కైకేయి క్రూరురాలు, పాపిణి, పాపానికి అంటుకున్నది; పదునైనది, మర్యాదను మీరినది అయి ఆమె కఠినమైన కార్యంలో నిమగ్నమై ఉంది.
2.49.6
या पुत्रम् ईदृशम् राज्ञः प्रवासयति धार्मिकम् ।
वन वासे महा प्राज्ञम् सानुक्रोशम् अतन्द्रितम् ॥ २.४९.६ ॥
రాజు యొక్క అటువంటి ధర్మాత్ముడైన, మహాప్రాజ్ఞుడైన, దయగల, అలసటలేని కుమారుణ్ణి వనవాసానికి పంపుతున్నదే!
2.49.7
कथम् नाम महाभागा सीता जनकनन्दिनी ।
सदा सुखेष्वभिरता दुःखान्यनुभविष्यति ॥ २.४९.७ ॥
మహాభాగ్యవతి, జనకుని కుమార్తె సీత, ఎల్లప్పుడూ సుఖాలలో రమించినది, ఎలా దుఃఖాలను అనుభవించగలదు?
2.49.8
अहो दशरथो राजा निस्नेहः स्वसुत प्रियम् ।
प्रजानामनघम् रामम् परित्यक्तुमिहेच्छति ॥ २.४९.८ ॥
అయ్యో! రాజు దశరథుడు స్నేహరహితుడు! తన ప్రియ కుమారుడు, ప్రజలకు ప్రియుడు, నిర్దోషుడైన రాముడిని ఇక్కడ త్యజించాలని కోరుతున్నాడు!
2.49.9
एता वाचो मनुष्याणाम् ग्राम सम्वास वासिनाम् ।
शृण्वन्न् अति ययौ वीरः कोसलान् कोसल ईश्वरः ॥ २.४९.९ ॥
గ్రామాలలో నివసించే మనుషుల ఈ మాటలను వింటూ, కోసల రాజ్యాధిపతి, వీరుడు ముందుకు సాగిపోయాడు.
2.49.10
ततः वेद श्रुतिम् नाम शिव वारि वहाम् नदीम् ।
उत्तीर्य अभिमुखः प्रायात् अगस्त्य अध्युषिताम् दिशम् ॥ २.४९.१० ॥
అనంతరం వేదశ్రుతి అనే, శుభజలాలను ప్రవహింపజేసే నదిని దాటి, అగస్త్యుడు నివసించిన దిక్కు వైపు ముందుకు సాగాడు.
2.49.11
गत्वा तु सुचिरम् कालम् ततः शीत जलाम् नदीम् ।
गोमतीम् गोयुत अनूपाम् अतरत् सागरम् गमाम् ॥ २.४९.११ ॥
చాలా కాలం ప్రయాణించిన తరువాత, చల్లని జలాలు గల గోమతీ నదిని దాటాడు; దాని తీర మైదానాలు గోసమూహాలతో నిండి ఉన్నాయి. అది సముద్రం వైపు ప్రవహించే నది.
2.49.12
गोमतीम् च अपि अतिक्रम्य राघवः शीघ्रगैः हयैः ।
मयूर हम्स अभिरुताम् ततार स्यन्दिकाम् नदीम् ॥ २.४९.१२ ॥
గోమతిని కూడా దాటిన రాఘవుడు, వేగంగా పరుగెత్తే గుర్రాలతో, నెమళ్ళు మరియు హంసల ధ్వనులతో మారుమోగే స్యందికా నదిని దాటాడు.
2.49.13
स महीम् मनुना राज्ञा दत्ताम् इक्ष्वाकवे पुरा ।
स्फीताम् राष्ट्र आवृताम् रामः वैदेहीम् अन्वदर्शयत् ॥ २.४९.१३ ॥
పూర్వం మనువు రాజు ఇక్ష్వాకునికి ఇచ్చిన, సుసంపన్నమైన రాజ్యాలతో చుట్టబడిన ఆ భూమిని రాముడు వైదేహి సీతకు చూపించాడు.
2.49.14
सूतैति एव च आभाष्य सारथिम् तम् अभीक्ष्णशः ।
हम्स मत्त स्वरः श्रीमान् उवाच पुरुष ऋषभः ॥ २.४९.१४ ॥
సారథిని పదే పదే 'సూతా' అని సంబోధించి, హంసలా మధురమైన స్వరం గల, శ్రీమంతుడైన పురుషోత్తముడు రాముడు ఇలా అన్నాడు.
2.49.15
कदा अहम् पुनर् आगम्य सरय्वाः पुष्पिते वने ।
मृगयाम् पर्याटष्यामि मात्रा पित्रा च सम्गतः ॥ २.४९.१५ ॥
సరయూ నది పూలతో నిండిన అడవికి మళ్ళీ ఎప్పుడు వచ్చి, తల్లిదండ్రులతో కలిసి వేటాడుతూ తిరుగుతాను?
2.49.16
न अत्यर्थम् अभिकान्क्षामि मृगयाम् सरयू वने ।
रतिर् हि एषा अतुला लोके राज ऋषि गण सम्मता ॥ २.४९.१६ ॥
సరయూ అడవిలో వేటను నేను అత్యధికంగా కోరుకోను; ఎందుకంటే ఈ ఆనందం లోకంలో సాటిలేనిది, రాజర్షుల సమూహం ఆమోదించినది.
2.49.17
राजर्षीणाम् हि लोकेऽस्मिन् रत्यर्थम् मृगया वने ।
काले कृताम् ताम् मनुजैर्धन्विनामभिकाङ्क्षिताम् ॥ २.४९.१७ ॥
ఈ లోకంలో రాజర్షులు ఆనందం కోసం అడవిలో తగిన కాలంలో వేటాడతారు; అది విలుకాండ్రచే కోరబడేది.
2.49.18
स तम् अध्वानम् ऐक्ष्वाकः सूतम् मधुरया गिरातम् तम् अर्थम् अभिप्रेत्य ययौवाक्यम् उदीरयन् ॥ २.४९.१८ ॥
ఆ ఇక్ష్వాకు వంశీయుడు ఆ మార్గంలో వెళ్తూ, ఆ విషయాన్నే మనసులో ఉంచుకుని, మధురమైన స్వరంతో సారథితో మాటలు పలుకుతూ సాగాడు.