ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 2.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.49.1
रामः अपि रात्रि शेषेण तेन एव महद् अन्तरम् ।
जगाम पुरुष व्याघ्रः पितुर् आज्ञाम् अनुस्मरन् ॥ २.४९.१ ॥
ਰਾਤ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਾਮ ਨੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕੀਤਾ; ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਉਹ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ ਤੁਰ ਪਿਆ।
2.49.2
तथैव गच्चतः तस्य व्यपायात् रजनी शिवा ।
उपास्य स शिवाम् सम्ध्याम् विषय अन्तम् व्यगाहत ॥ २.४९.२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਂਦਿਆਂ ਉਸਦੀ ਸ਼ੁਭ ਰਾਤ ਬੀਤ ਗਈ; ਸ਼ੁਭ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ।
2.49.3
ग्रामान् विकृष्ट सीमान् तान् पुष्पितानि वनानि च ।
पश्यन्न् अतिययौ शीघ्रम् शरैः इव हय उत्तमैः ॥ २.४९.३ ॥
ਦੂਰ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਵਾਲੇ ਉਹ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਜੰਗਲ ਵੇਖਦਾ ਉਹ ਉੱਤਮ ਘੋੜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੇ ਤੀਰਾਂ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਲੰਘ ਗਿਆ।
2.49.4
शृण्वन् वाचो मनुष्याणाम् ग्राम सम्वास वासिनाम् ।
राजानम् धिग् दशरथम् कामस्य वशम् आगतम् ॥ २.४९.४ ॥
ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਦਾ: "ਕਾਮ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਗਏ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ ਹੈ!"
2.49.5
हा नृशम्स अद्य कैकेयी पापा पाप अनुबन्धिनी ।
तीक्ष्णा सम्भिन्न मर्यादा तीक्ष्णे कर्मणि वर्तते ॥ २.४९.५ ॥
ਹਾਏ! ਅੱਜ ਕੈਕੇਈ ਕ੍ਰੂਰ ਹੈ, ਪਾਪਣ ਹੈ, ਪਾਪ ਨਾਲ ਬੱਝੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਤਿੱਖੀ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਤੋੜਨ ਵਾਲੀ ਉਹ ਇੱਕ ਕਠੋਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ।
2.49.6
या पुत्रम् ईदृशम् राज्ञः प्रवासयति धार्मिकम् ।
वन वासे महा प्राज्ञम् सानुक्रोशम् अतन्द्रितम् ॥ २.४९.६ ॥
ਰਾਜੇ ਦੇ ਐਸੇ ਧਾਰਮਿਕ, ਮਹਾਪ੍ਰਾਗਯ, ਦਿਆਲੂ, ਅਣਥੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜੋ ਬਨਵਾਸ ਲਈ ਭੇਜ ਰਹੀ ਹੈ!
2.49.7
कथम् नाम महाभागा सीता जनकनन्दिनी ।
सदा सुखेष्वभिरता दुःखान्यनुभविष्यति ॥ २.४९.७ ॥
ਮਹਾਭਾਗਾ ਜਨਕਨੰਦਿਨੀ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਸਦਾ ਸੁਖਾਂ ਵਿੱਚ ਰਮੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਦੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਭੋਗੇਗੀ?
2.49.8
अहो दशरथो राजा निस्नेहः स्वसुत प्रियम् ।
प्रजानामनघम् रामम् परित्यक्तुमिहेच्छति ॥ २.४९.८ ॥
ਹਾਏ! ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਸਨੇਹਹੀਨ ਹੈ! ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰਾਮ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ!
2.49.9
एता वाचो मनुष्याणाम् ग्राम सम्वास वासिनाम् ।
शृण्वन्न् अति ययौ वीरः कोसलान् कोसल ईश्वरः ॥ २.४९.९ ॥
ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣਦਾ ਹੋਇਆ, ਕੋਸਲ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਵੀਰ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
2.49.10
ततः वेद श्रुतिम् नाम शिव वारि वहाम् नदीम् ।
उत्तीर्य अभिमुखः प्रायात् अगस्त्य अध्युषिताम् दिशम् ॥ २.४९.१० ॥
ਫਿਰ ਵੇਦਸ਼੍ਰੁਤੀ ਨਾਮਕ, ਸ਼ੁਭ ਜਲ ਵਹਾਉਂਦੀ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਅਗਸਤਯ ਦੁਆਰਾ ਵਸਾਈ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
2.49.11
गत्वा तु सुचिरम् कालम् ततः शीत जलाम् नदीम् ।
गोमतीम् गोयुत अनूपाम् अतरत् सागरम् गमाम् ॥ २.४९.११ ॥
ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਠੰਢੇ ਜਲ ਵਾਲੀ ਗੋਮਤੀ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕੀਤੀ; ਉਸਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਗਦੀ ਨਦੀ ਹੈ।
2.49.12
गोमतीम् च अपि अतिक्रम्य राघवः शीघ्रगैः हयैः ।
मयूर हम्स अभिरुताम् ततार स्यन्दिकाम् नदीम् ॥ २.४९.१२ ॥
ਗੋਮਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਰਾਘਵ ਨੇ, ਤੇਜ਼ ਦੌੜਨ ਵਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਮੋਰਾਂ ਅਤੇ ਹੰਸਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੀ ਸਿੰਦਿਕਾ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕੀਤੀ।
2.49.13
स महीम् मनुना राज्ञा दत्ताम् इक्ष्वाकवे पुरा ।
स्फीताम् राष्ट्र आवृताम् रामः वैदेहीम् अन्वदर्शयत् ॥ २.४९.१३ ॥
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਰਾਜਾ ਮਨੂ ਨੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਉਹ ਧਰਤੀ ਰਾਮ ਨੇ ਵੈਦੇਹੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਿਖਾਈ।
2.49.14
सूतैति एव च आभाष्य सारथिम् तम् अभीक्ष्णशः ।
हम्स मत्त स्वरः श्रीमान् उवाच पुरुष ऋषभः ॥ २.४९.१४ ॥
ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ 'ਹੇ ਸੂਤ' ਆਖ ਕੇ, ਹੰਸ ਵਰਗੀ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੇ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
2.49.15
कदा अहम् पुनर् आगम्य सरय्वाः पुष्पिते वने ।
मृगयाम् पर्याटष्यामि मात्रा पित्रा च सम्गतः ॥ २.४९.१५ ॥
ਸਰਯੂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਭਰੇ ਬਣ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਫਿਰ ਕਦੋਂ ਆ ਕੇ, ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਘੁੰਮਾਂਗਾ?
2.49.16
न अत्यर्थम् अभिकान्क्षामि मृगयाम् सरयू वने ।
रतिर् हि एषा अतुला लोके राज ऋषि गण सम्मता ॥ २.४९.१६ ॥
ਸਰਯੂ ਦੇ ਬਣ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਬਹੁਤ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਨੰਦ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਤੁਲ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।
2.49.17
राजर्षीणाम् हि लोकेऽस्मिन् रत्यर्थम् मृगया वने ।
काले कृताम् ताम् मनुजैर्धन्विनामभिकाङ्क्षिताम् ॥ २.४९.१७ ॥
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਅਨੰਦ ਲਈ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਬਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਧਨੁਰਧਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚਾਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
2.49.18
स तम् अध्वानम् ऐक्ष्वाकः सूतम् मधुरया गिरातम् तम् अर्थम् अभिप्रेत्य ययौवाक्यम् उदीरयन् ॥ २.४९.१८ ॥
ਉਹ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ੀ ਉਸ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਜਾਂਦਿਆਂ, ਉਸੇ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਸਾਰਥੀ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।