ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 2.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.49.1
रामः अपि रात्रि शेषेण तेन एव महद् अन्तरम् ।
जगाम पुरुष व्याघ्रः पितुर् आज्ञाम् अनुस्मरन् ॥ २.४९.१ ॥
ರಾತ್ರಿಯ ಉಳಿದ ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೇ ರಾಮನೂ ಬಹಳ ದೂರ ಸಾಗಿದನು; ತಂದೆಯ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತ ಆ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರನು ಹೋದನು.
2.49.2
तथैव गच्चतः तस्य व्यपायात् रजनी शिवा ।
उपास्य स शिवाम् सम्ध्याम् विषय अन्तम् व्यगाहत ॥ २.४९.२ ॥
ಹೀಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವನ ಶುಭ ರಾತ್ರಿ ಕಳೆಯಿತು; ಶುಭ ಸಂಧ್ಯೆಯ ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡಿ ಅವನು ರಾಜ್ಯದ ಗಡಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
2.49.3
ग्रामान् विकृष्ट सीमान् तान् पुष्पितानि वनानि च ।
पश्यन्न् अतिययौ शीघ्रम् शरैः इव हय उत्तमैः ॥ २.४९.३ ॥
ದೂರದ ಗಡಿಗಳಿದ್ದ ಆ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನೂ ಹೂ ಬಿಟ್ಟ ಕಾಡುಗಳನ್ನೂ ನೋಡುತ್ತ ಅವನು ಉತ್ತಮ ಕುದುರೆಗಳು ಎಸೆದ ಬಾಣಗಳಂತೆ ವೇಗವಾಗಿ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದನು.
2.49.4
शृण्वन् वाचो मनुष्याणाम् ग्राम सम्वास वासिनाम् ।
राजानम् धिग् दशरथम् कामस्य वशम् आगतम् ॥ २.४९.४ ॥
ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತ: "ಕಾಮಕ್ಕೆ ವಶನಾದ ರಾಜ ದಶರಥನಿಗೆ ಧಿಕ್ಕಾರ!" ಎಂದು.
2.49.5
हा नृशम्स अद्य कैकेयी पापा पाप अनुबन्धिनी ।
तीक्ष्णा सम्भिन्न मर्यादा तीक्ष्णे कर्मणि वर्तते ॥ २.४९.५ ॥
ಅಯ್ಯೋ! ಇಂದು ಕೈಕೇಯಿ ಕ್ರೂರಿ, ಪಾಪಿನಿ, ಪಾಪಕ್ಕೆ ಬದ್ಧಳು; ತೀಕ್ಷ್ಣಳಾಗಿ ಮರ್ಯಾದೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ಕ್ರೂರ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾಳೆ.
2.49.6
या पुत्रम् ईदृशम् राज्ञः प्रवासयति धार्मिकम् ।
वन वासे महा प्राज्ञम् सानुक्रोशम् अतन्द्रितम् ॥ २.४९.६ ॥
ರಾಜನ ಅಂತಹ ಧಾರ್ಮಿಕ, ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ, ಕರುಣಾಮಯ, ಅಲಸವಿಲ್ಲದ ಮಗನನ್ನು ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಿರುವಳಲ್ಲ!
2.49.7
कथम् नाम महाभागा सीता जनकनन्दिनी ।
सदा सुखेष्वभिरता दुःखान्यनुभविष्यति ॥ २.४९.७ ॥
ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿ, ಜನಕನ ಮಗಳು ಸೀತೆ, ಸದಾ ಸುಖಗಳಲ್ಲಿ ರಮಿಸಿದವಳು, ಹೇಗೆ ದುಃಖಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವಳು?
2.49.8
अहो दशरथो राजा निस्नेहः स्वसुत प्रियम् ।
प्रजानामनघम् रामम् परित्यक्तुमिहेच्छति ॥ २.४९.८ ॥
ಅಯ್ಯೋ! ರಾಜ ದಶರಥನು ಸ್ನೇಹರಹಿತನು! ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಮಗ, ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾದ ನಿರ್ದೋಷಿ ರಾಮನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತ್ಯಜಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ!
2.49.9
एता वाचो मनुष्याणाम् ग्राम सम्वास वासिनाम् ।
शृण्वन्न् अति ययौ वीरः कोसलान् कोसल ईश्वरः ॥ २.४९.९ ॥
ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಮನುಷ್ಯರ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾ, ಕೋಸಲ ದೇಶದ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ವೀರನು ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದನು.
2.49.10
ततः वेद श्रुतिम् नाम शिव वारि वहाम् नदीम् ।
उत्तीर्य अभिमुखः प्रायात् अगस्त्य अध्युषिताम् दिशम् ॥ २.४९.१० ॥
ನಂತರ ವೇದಶ್ರುತಿ ಎಂಬ, ಶುಭಜಲ ಹರಿಸುವ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿ, ಅಗಸ್ತ್ಯರು ವಾಸಿಸಿದ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದನು.
2.49.11
गत्वा तु सुचिरम् कालम् ततः शीत जलाम् नदीम् ।
गोमतीम् गोयुत अनूपाम् अतरत् सागरम् गमाम् ॥ २.४९.११ ॥
ಬಹಳ ಕಾಲ ಸಾಗಿದ ನಂತರ, ತಣ್ಣನೆಯ ನೀರಿನ ಗೋಮತಿ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿದನು; ಅದರ ತೀರದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಗೋಸಮೂಹಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದವು; ಅದು ಸಮುದ್ರದ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಯುವ ನದಿ.
2.49.12
गोमतीम् च अपि अतिक्रम्य राघवः शीघ्रगैः हयैः ।
मयूर हम्स अभिरुताम् ततार स्यन्दिकाम् नदीम् ॥ २.४९.१२ ॥
ಗೋಮತಿಯನ್ನೂ ದಾಟಿದ ರಾಘವನು, ವೇಗವಾಗಿ ಓಡುವ ಕುದುರೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ನವಿಲು ಮತ್ತು ಹಂಸಗಳ ಕೂಗಿನಿಂದ ಮೊಳಗುವ ಸ್ಯಂದಿಕಾ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿದನು.
2.49.13
स महीम् मनुना राज्ञा दत्ताम् इक्ष्वाकवे पुरा ।
स्फीताम् राष्ट्र आवृताम् रामः वैदेहीम् अन्वदर्शयत् ॥ २.४९.१३ ॥
ಹಿಂದೆ ಮನು ರಾಜನು ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ, ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ರಾಮನು ವೈದೇಹಿ ಸೀತೆಗೆ ತೋರಿಸಿದನು.
2.49.14
सूतैति एव च आभाष्य सारथिम् तम् अभीक्ष्णशः ।
हम्स मत्त स्वरः श्रीमान् उवाच पुरुष ऋषभः ॥ २.४९.१४ ॥
ಸಾರಥಿಯನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ 'ಸೂತನೇ' ಎಂದು ಕರೆದು, ಹಂಸದಂತೆ ಮಧುರ ಸ್ವರವುಳ್ಳ, ಶ್ರೀಮಂತನಾದ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಮನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
2.49.15
कदा अहम् पुनर् आगम्य सरय्वाः पुष्पिते वने ।
मृगयाम् पर्याटष्यामि मात्रा पित्रा च सम्गतः ॥ २.४९.१५ ॥
ಸರಯೂ ನದಿಯ ಹೂ ಬಿರಿದ ಕಾಡಿಗೆ ನಾನು ಮತ್ತೆ ಯಾವಾಗ ಬಂದು, ತಾಯಿ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಬೇಟೆಯಾಡಲು ತಿರುಗುವೆನು?
2.49.16
न अत्यर्थम् अभिकान्क्षामि मृगयाम् सरयू वने ।
रतिर् हि एषा अतुला लोके राज ऋषि गण सम्मता ॥ २.४९.१६ ॥
ಸರಯೂ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಾನು ಬೇಟೆಯನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಸಂತೋಷ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅತುಲ್ಯವಾದುದು, ರಾಜರ್ಷಿಗಳ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಮಾನ್ಯವಾದುದು.
2.49.17
राजर्षीणाम् हि लोकेऽस्मिन् रत्यर्थम् मृगया वने ।
काले कृताम् ताम् मनुजैर्धन्विनामभिकाङ्क्षिताम् ॥ २.४९.१७ ॥
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ರಾಜರ್ಷಿಗಳು ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಾರೆ; ಅದು ಬಿಲ್ಲುಗಾರರಿಂದ ಬಯಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು.
2.49.18
स तम् अध्वानम् ऐक्ष्वाकः सूतम् मधुरया गिरातम् तम् अर्थम् अभिप्रेत्य ययौवाक्यम् उदीरयन् ॥ २.४९.१८ ॥
ಆ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದವನು ಆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತ, ಆ ವಿಷಯವನ್ನೇ ಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಮಧುರ ವಾಣಿಯಿಂದ ಸಾರಥಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಹೋದನು.