ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 2.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.50.1
विशालान् कोसलान् रम्यान् यात्वा लक्ष्मण पूर्वजः ।
अयोध्याभिमुखो धीमान् प्राञ्ञ्लिर्वाक्वमब्रवीत् ॥ २.५०.१ ॥
ವಿಶಾಲ ಮತ್ತು ರಮ್ಯವಾದ ಕೋಸಲ ದೇಶವನ್ನು ದಾಟಿ ಹೋಗಿ, ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಸಹೋದರನು ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಕಡೆಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ, ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
2.50.2
आपृच्छे त्वाम् पुरीश्रेष्ठे काकुत्स्थपरिपालिते ।
दैवतानि च यानि त्वाम् पालयन्त्यावसन्ति च ॥ २.५०.२ ॥
ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳೇ, ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ವಂಶದವರಿಂದ ರಕ್ಷಿತಳಾದ ನಗರಿಯೇ, ನಾನು ನಿನ್ನಿಂದ ಬೀಳ್ಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ನಿನ್ನನ್ನು ಕಾಯುವ, ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ದೇವತೆಗಳಿಂದಲೂ.
2.50.3
निवृत्तवनवासस्त्वामनृणो जगतीपतेः ।
पुनर्ध्रक्ष्यामि मात्रा च पित्रा च सह सम्गतः ॥ २.५०.३ ॥
ಅರಣ್ಯವಾಸವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ಭೂಪತಿಯಾದ ತಂದೆಯ ಋಣದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ತಾಯಿ ಮತ್ತು ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೋಡುತ್ತೇನೆ.
2.50.4
ततो रुधिरताम्राक्षो भुजमुद्यम्य दक्षिणम् ।
अश्रुपूर्णमुखो दीनोऽब्रवीज्जानपदम् जनम् ॥ २.५०.४ ॥
ಆಗ ರಕ್ತದಂತೆ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳುಳ್ಳವನಾಗಿ, ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿದ ಮುಖದಿಂದ, ದೀನನಾಗಿ, ಬಲಗೈಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಜನಪದದ ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
2.50.5
अनुक्रोशो दया चैव यथार्हम् मयि वह् कृतः ।
चिरम् दुःखस्य पापीयो गम्यतामर्थसिद्धये ॥ २.५०.५ ॥
ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ನೀವು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ದಯೆ ತೋರಿದ್ದೀರಿ. ದೀರ್ಘ ದುಃಖದ ಈ ಅತಿ ಕಷ್ಟಕರ ಸಮಯ ಕಳೆದುಹೋಗಲಿ; ನಿಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶ ಸಾಧಿಸಲು ಹೋಗಿ.
2.50.6
तेऽभिवाद्य महात्मानम् कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् ।
विलपन्तो नरा घोरम् व्यतिष्ठन्त क्वचित् क्वचित् ॥ २.५०.६ ॥
ಅವರು ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿದರು. ವಿಲಾಪಿಸುತ್ತಾ ಆ ಜನರು ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನಿಂತುಬಿಟ್ಟರು.
2.50.7
तथा विलपताम् तेषामतृप्तानाम् च राघवः ।
अचक्षुरिषयम् प्रायाद्यथार्कः क्षणदामुखे ॥ २.५०.७ ॥
ಅಳುತ್ತಿದ್ದ, ಇನ್ನೂ ತೃಪ್ತರಾಗದ ಅವರಿಂದ ರಾಘವನು ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಮರೆಯಾಗಿ ಹೋದನು, ರಾತ್ರಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ಮರೆಯಾಗುವಂತೆ.
2.50.8
ततो धान्यधनोपेतान् दानशीलजनान् शिवान् ।
अकुतश्चिद्भयान् रम्याम् श्चैत्ययूपसमावृतान् ॥ २.५०.८ ॥
ನಂತರ ಧಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಧನದಿಂದ ಕೂಡಿದ, ದಾನಶೀಲ ಮತ್ತು ಶುಭ ಜನರಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಎಲ್ಲಿಂದಲೂ ಭಯವಿಲ್ಲದ, ರಮಣೀಯ, ಚೈತ್ಯ ಮತ್ತು ಯೂಪಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ (ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅವನು ದಾಟಿದ).
2.50.9
उद्यानाम्रवनोपेतान् सम्पन्नसलिलाशयान् ।
तुष्टपुष्टजनाकीर्णान् गोकुलाकुलसेवितान् ॥ २.५०.९ ॥
ಉದ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಮಾವಿನ ತೋಪುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ನೀರಿನ ಕೆರೆಗಳು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರುವ, ತೃಪ್ತ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಟ ಜನರಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಗೋಸಮೂಹಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಪ್ತ ಮತ್ತು ಸೇವಿತ (ಪ್ರದೇಶ).
2.50.10
लक्षणीयान्न रेम्द्राणाम् ब्रह्मघोषाभिनादितान् ।
रथेन पुरुषव्याघ्रः कोसलानत्यवर्तत ॥ २.५०.१० ॥
ರಾಜರಿಗೆ ಯೋಗ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ವೇದಘೋಷದಿಂದ ಮೊಳಗುತ್ತಿರುವ (ಪ್ರದೇಶ), ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರನಾದ ಅವನು ರಥದಲ್ಲಿ ಕೋಸಲ ದೇಶವನ್ನು ದಾಟಿದ.
2.50.11
मध्येन मुदितम् स्फीतम् रम्योद्यानसमाकुलम् ।
राज्यम् भोग्यम् नरेन्द्राणाम् ययौ धृतिमताम् वरः ॥ २.५०.११ ॥
ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಮೂಲಕ ಆನಂದಕರ, ಸಮೃದ್ಧ, ರಮ್ಯ ಉದ್ಯಾನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ರಾಜರು ಅನುಭವಿಸುವ ರಾಜ್ಯದ ಮೂಲಕ, ಧೈರ್ಯವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಹೋದನು.
2.50.12
तत्र त्रिपथगाम् दिव्याम् शिव तोयाम् अशैवलाम् ।
ददर्श राघवो गन्गाम् पुण्याम् ऋषि निसेविताम् ॥ २.५०.१२ ॥
ಅಲ್ಲಿ ರಾಘವನು ಮೂರು ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ, ದಿವ್ಯ, ಶುಭಜಲದ, ಪಾಚಿರಹಿತ, ಪುಣ್ಯ ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳಿಂದ ಸೇವಿತ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಕಂಡನು.
2.50.13
आश्रमैरविदूर्स्थैः श्रीमद्भिः समलम् कृताम् ।
कालेऽप्सरोभिर्हृष्टाभिः सेविताम्भोह्रदाम् शिवाम् ॥ २.५०.१३ ॥
ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀಮಂತ ಆಶ್ರಮಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತಳಾದ, ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಸಂತೋಷಿತ ಅಪ್ಸರೆಯರಿಂದ ಸೇವಿತಳಾದ, ನೀರಿನ ಕೊಳಗಳುಳ್ಳ, ಶುಭಕರಳಾದ (ಗಂಗೆ).
2.50.14
देवदानवगन्धर्वैः किन्नरैरुपशोभिताम् ।
नागगन्धर्वपत्नीभिः सेविताम् सततम् शिवाम् ॥ २.५०.१४ ॥
ದೇವ, ದಾನವ, ಗಂಧರ್ವ, ಕಿನ್ನರರಿಂದ ಅಲಂಕೃತಳಾದ, ನಾಗ ಹಾಗೂ ಗಂಧರ್ವ ಪತ್ನಿಯರಿಂದ ಸದಾ ಸೇವಿತಳಾದ, ಶುಭಕರಳಾದ (ಗಂಗೆ).
2.50.15
देवाक्रीडशताकीर्णाम् देवोद्यानशतायुताम् ।
देवार्थमाकाशगमाम् विख्याताम् देवपद्मिनीम् ॥ २.५०.१५ ॥
ದೇವತೆಗಳ ನೂರಾರು ಕ್ರೀಡಾಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ನೂರಾರು ಸಾವಿರ ದಿವ್ಯ ಉದ್ಯಾನಗಳುಳ್ಳ, ದೇವತೆಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ, ಖ್ಯಾತ ದಿವ್ಯ ಪದ್ಮಿನಿ (ಗಂಗೆ).
2.50.16
जलघाताट्टहासोग्राम् फेननिर्मलहासिनीम् ।
क्वचिद्वेणीकृतजलाम् क्वचिदावर्तशोभिताम् ॥ २.५०.१६ ॥
ನೀರಿನ ಹೊಡೆತದ ಭೀಕರ ಅಟ್ಟಹಾಸದಿಂದ ಉಗ್ರಳಾದ, ನೊರೆಯ ನಿರ್ಮಲ ನಗೆಯುಳ್ಳ, ಕೆಲವೆಡೆ ಜಡೆಯಂತೆ ಹೆಣೆದ ನೀರುಳ್ಳ, ಕೆಲವೆಡೆ ಸುಳಿಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುವ (ಗಂಗೆ).
2.50.17
क्वचित्स्तिमितगम्भीराम् क्वचिद्वेगजलाकुलाम् ।
क्वचिद्गम्भीरनिर्घोषाम् क्वचिद्भैरवनिस्वनाम् ॥ २.५०.१७ ॥
ಕೆಲವೆಡೆ ನಿಶ್ಚಲವೂ ಗಂಭೀರವೂ ಆಗಿ, ಕೆಲವೆಡೆ ವೇಗದ ನೀರಿನಿಂದ ಕಲಕಿ, ಕೆಲವೆಡೆ ಗಂಭೀರ ಘೋಷವುಳ್ಳ, ಕೆಲವೆಡೆ ಭೀಕರ ಧ್ವನಿ ಮಾಡುವ (ಗಂಗೆ).
2.50.18
देवसम्घाप्लुतजलाम् निर्मलोत्पलशोभिताम् ।
क्वचिदाभोगपुलिनाम् क्वचिन्नर्मलवालुकाम् ॥ २.५०.१८ ॥
ದೇವತೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಸ್ನಾನಮಾಡುವ ನೀರುಳ್ಳ, ನಿರ್ಮಲ ನೀಲೋತ್ಪಲಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುವ, ಕೆಲವೆಡೆ ವಿಶಾಲ ದಡಗಳುಳ್ಳ, ಕೆಲವೆಡೆ ಶುದ್ಧ ಮರಳಿನ (ಗಂಗೆ).
2.50.19
हम्स सरस सम्घुष्टाम् चक्र वाक उपकूजिताम् ।
सदामदैश्च विहगैरभिसम्नादिताम् तराम् ॥ २.५०.१९ ॥
ಆ ನದಿಯು ಹಂಸ, ಸಾರಸ, ಚಕ್ರವಾಕ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು; ಸದಾ ಮದೋನ್ಮತ್ತ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕೂಗಿನಿಂದ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
2.50.20
क्वचित्तीररुहैर्वृक्षैर्मालाभिरिव शोभिताम् ।
क्वचित्फुल्लोत्पलच्छन्नाम् क्वचित्पद्मवनाकुलाम् ॥ २.५०.२० ॥
ಆ ನದಿಯು ಕೆಲವೆಡೆ ತೀರದ ಮರಗಳಿಂದ ಮಾಲೆಗಳಂತೆ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಕೆಲವೆಡೆ ಅರಳಿದ ನೀಲ ಕಮಲಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು; ಕೆಲವೆಡೆ ಕಮಲವನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು.
2.50.21
क्वचित्कुमुदष्ण्डैश्च कुड्मलैरुपशोभिताम् ।
नानापुष्परजोध्वस्ताम् समदामिव च क्वचित् ॥ २.५०.२१ ॥
ಆ ನದಿಯು ಕೆಲವೆಡೆ ಬಿಳಿ ಕುಮುದ ಗೊಂಚಲುಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಮೊಗ್ಗುಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ನಾನಾ ಹೂವುಗಳ ಪರಾಗದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿ, ಕೆಲವೆಡೆ ಮದೋನ್ಮತ್ತವಂತೆ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು.
2.50.22
व्यपेतमलसम्घाताम् मणिनिर्मलदर्शनाम् ।
दिशागजैर्वनगजैर्मत्तैश्च वरवारणैः ॥ २.५०.२२ ॥
ಆ ನದಿಯು ಕಲ್ಮಶದ ರಾಶಿಗಳಿಲ್ಲದೆ ಮಣಿಯಂತೆ ನಿರ್ಮಲವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು; ದಿಗ್ಗಜಗಳು, ಕಾಡಾನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮದೋನ್ಮತ್ತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆನೆಗಳು ಅದರಲ್ಲಿದ್ದವು.
2.50.23
देवोपवाह्यश्च मुहुः सम्नादितवनान्तराम् ।
प्रमदामिव यत्ने न भूषिताम् भूषणोत्तमैः ॥ २.५०.२३ ॥
ಆ ನದಿಯು ದೇವತೆಗಳ ವಾಹನಗಳಿಂದ ಪದೇ ಪದೇ ನಿನಾದಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಅದರ ಕಾಡಿನ ನಡುವೆ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಯತ್ನದಿಂದ ಅಲಂಕೃತಳಾದ ಸ್ತ್ರೀಯಂತೆ ಇತ್ತು.
2.50.24
फलैः पुष्पैः किसलयैर्वऋताम् गुल्मैद्द्विजैस्तथा ।
शिम्शुमरैः च नक्रैः च भुजम्गैः च निषेविताम् ॥ २.५०.२४ ॥
ಆ ನದಿಯು ಫಲ, ಹೂವು, ಚಿಗುರುಗಳಿರುವ ಮರಗಳು, ಪೊದೆಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಶಿಂಶುಮಾರ, ಮೊಸಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಾವುಗಳಿಂದ ಸೇವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.
2.50.25
विष्णुपादच्युताम् दिव्यामपापाम् पापनाशिनीम् ।
ताम् शङ्करजटाजूटाद्भ्रष्टाम् सागरतेजसा ॥ २.५०.२५ ॥
ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಾದದಿಂದ ಜಾರಿದವಳು, ದಿವ್ಯಳು, ಪಾಪರಹಿತಳು, ಪಾಪನಾಶಿನಿಯಾದ ಆಕೆಯನ್ನು, ಸಾಗರನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಶಂಕರನ ಜಟಾಜೂಟದಿಂದ ಇಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟವಳನ್ನು.
2.50.26
समुद्रमहीषीम् गङ्गाम् सारसक्रौञ्चनादिताम् ।
आससाद महाबाहुः शृङ्गिबेरपुरम् प्रति ॥ २.५०.२६ ॥
ಸಮುದ್ರದ ರಾಣಿಯಾದ, ಸಾರಸ ಮತ್ತು ಕ್ರೌಂಚ ಪಕ್ಷಿಗಳ ನಾದದಿಂದ ಮೊಳಗುವ ಗಂಗೆಯನ್ನು ತಲುಪಿ, ಮಹಾಬಾಹುವು ಶೃಂಗಿಬೇರಪುರದ ಕಡೆಗೆ ಹೋದನು.
2.50.27
ताम् ऊर्मि कलिल आवर्ताम् अन्ववेक्ष्य महा रथः ।
सुमन्त्रम् अब्रवीत् सूतम् इह एव अद्य वसामहे ॥ २.५०.२७ ॥
ಅಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುಳಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆಕೆಯನ್ನು ನೋಡಿದ ಮಹಾರಥನು ಸಾರಥಿ ಸುಮಂತ್ರನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಇಂದು ಇಲ್ಲಿಯೇ ತಂಗೋಣ.'
2.50.28
अविदूरात् अयम् नद्या बहु पुष्प प्रवालवान् ।
सुमहान् इन्गुदी वृक्षो वसामः अत्र एव सारथे ॥ २.५०.२८ ॥
'ಸಾರಥಿಯೇ, ನದಿಯಿಂದ ದೂರವಿಲ್ಲದ, ಬಹಳ ಹೂವು ಮತ್ತು ಚಿಗುರುಗಳಿರುವ ಈ ದೊಡ್ಡ ಇಂಗುದಿ ಮರವಿದೆ; ನಾವು ಇಲ್ಲಿಯೇ ತಂಗೋಣ.'
2.50.29
द्रक्ष्यामः सरिताम् श्रेष्ठाम् सम्मान्यसलिलाम् शिवाम् ।
देवदानवगन्धर्वमृगमानुषपक्षिणाम् ॥ २.५०.२९ ॥
'ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾದ, ಗೌರವಾರ್ಹ ಜಲವುಳ್ಳ, ಶುಭಕರಳಾದ, ದೇವ-ದಾನವ-ಗಂಧರ್ವ-ಮೃಗ-ಮಾನವ-ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಆಕೆಯನ್ನು ನಾವು ನೋಡೋಣ.'
2.50.30
लक्षणः च सुमन्त्रः च बाढम् इति एव राघवम् ।
उक्त्वा तम् इन्गुदी वृक्षम् तदा उपययतुर् हयैः ॥ २.५०.३० ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಮತ್ತು ಸುಮಂತ್ರರು 'ಸರಿ' ಎಂದು ರಾಘವನಿಗೆ ಹೇಳಿ, ಆಗ ಕುದುರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಆ ಇಂಗುದಿ ಮರದ ಕಡೆಗೆ ಹೋದರು.
2.50.31
रामः अभियाय तम् रम्यम् वृक्षम् इक्ष्वाकु नन्दनः ।
रथात् अवातरत् तस्मात् सभार्यः सह लक्ष्मणः ॥ २.५०.३१ ॥
ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದ ಆನಂದ ರಾಮನು ಆ ರಮಣೀಯ ವೃಕ್ಷದ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಂದಿಗೆ ರಥದಿಂದ ಇಳಿದನು.
2.50.32
सुमन्त्रः अपि अवतीर्य एव मोचयित्वा हय उत्तमान् ।
वृक्ष मूल गतम् रामम् उपतस्थे कृत अन्जलिः ॥ २.५०.३२ ॥
ಸುಮಂತ್ರನೂ ಇಳಿದು, ಉತ್ತಮ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿ, ವೃಕ್ಷದ ಬುಡದಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಮನ ಬಳಿ ಕೈಮುಗಿದು ನಿಂತನು.
2.50.33
तत्र राजा गुहो नाम रामस्य आत्म समः सखा ।
निषाद जात्यो बलवान् स्थपतिः च इति विश्रुतः ॥ २.५०.३३ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಗುಹ ಎಂಬ ರಾಜನಿದ್ದನು; ಅವನು ರಾಮನಿಗೆ ತನ್ನಂತೆಯೇ ಇದ್ದ ಸ್ನೇಹಿತ, ನಿಷಾದ ಜಾತಿಯವನು, ಬಲಶಾಲಿ ಮತ್ತು ನಾಯಕನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನು.
2.50.34
स श्रुत्वा पुरुष व्याघ्रम् रामम् विषयम् आगतम् ।
वृद्धैः परिवृतः अमात्यैः ज्ञातिभिः च अपि उपागतः ॥ २.५०.३४ ॥
ರಾಮನು ತಮ್ಮ ನಾಡಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆಂದು ಕೇಳಿ, ಅವನು ಹಿರಿಯರು, ಮಂತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟು ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದನು.
2.50.35
ततः निषाद अधिपतिम् दृष्ट्वा दूरात् अवस्थितम् ।
सह सौमित्रिणा रामः समागच्चद् गुहेन सः ॥ २.५०.३५ ॥
ಆಗ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ನಿಷಾದಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾಮನು ಸೌಮಿತ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ ಗುಹನನ್ನು ಎದುರಾಗಿ ಹೋದನು.
2.50.36
तम् आर्तः सम्परिष्वज्य गुहो राघवम् अब्रवीत् ।
यथा अयोध्या तथा इदम् ते राम किम् करवाणि ते ॥ २.५०.३६ ॥
ದುಃಖಿತನಾದ ಗುಹನು ರಾಘವನನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಹೇಳಿದನು: 'ರಾಮಾ! ಅಯೋಧ್ಯೆ ಹೇಗೋ ಹಾಗೆಯೇ ಇದೂ ನಿನ್ನದೇ; ನಿನಗಾಗಿ ನಾನೇನು ಮಾಡಲಿ?'
2.50.37
ईदृशम् हि महाबाहो कः प्रप्स्यत्यतिथिम् प्रियम् ।
ततः गुणवद् अन्न अद्यम् उपादाय पृथग् विधम् ।
अर्घ्यम् च उपानयत् क्षिप्रम् वाक्यम् च इदम् उवाच ह ॥ २.५०.३७ ॥
ಓ ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ಇಂತಹ ಪ್ರಿಯ ಅತಿಥಿಯನ್ನು ಯಾರು ಪಡೆಯುವರು? ಅನಂತರ ಅವನು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ನಾನಾ ವಿಧದ ಆಹಾರವನ್ನು ತಂದು, ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
2.50.38
स्वागतम् ते महा बाहो तव इयम् अखिला मही ।
वयम् प्रेष्या भवान् भर्ता साधु राज्यम् प्रशाधि नः ॥ २.५०.३८ ॥
ಓ ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ನಿನಗೆ ಸ್ವಾಗತ. ಈ ಇಡೀ ಭೂಮಿ ನಿನ್ನದೇ. ನಾವು ನಿನ್ನ ಸೇವಕರು, ನೀನೇ ನಮ್ಮ ಒಡೆಯ; ನಮ್ಮನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಳು.
2.50.39
भक्ष्यम् भोज्यम् च पेयम् च लेह्यम् च इदम् उपस्थितम् ।
शयनानि च मुख्यानि वाजिनाम् खादनम् च ते ॥ २.५०.३९ ॥
ತಿನ್ನುವ, ಊಟ ಮಾಡುವ, ಕುಡಿಯುವ, ನೆಕ್ಕುವ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನಿನಗಾಗಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ; ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹಾಸಿಗೆಗಳೂ, ನಿನ್ನ ಕುದುರೆಗಳಿಗೆ ಮೇವೂ ಇವೆ.
2.50.40
गुहम् एव ब्रुवाणम् तम् राघवः प्रत्युवाच ह ॥ २.५०.४० ॥
ಗುಹನು ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರಲು, ರಾಘವನು ಅವನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
2.50.41
अर्चिताः चैव हृष्टाः च भवता सर्वथा वयम् ।
पद्भ्याम् अभिगमाच् चैव स्नेह सम्दर्शनेन च ॥ २.५०.४१ ॥
ನಿನ್ನಿಂದ ನಾವು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿದ್ದೇವೆ; ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದು ಸಮೀಪಿಸಿದುದರಿಂದಲೂ, ಸ್ನೇಹವನ್ನು ತೋರಿಸಿದುದರಿಂದಲೂ ಹೀಗಾಯಿತು.
2.50.42
भुजाभ्याम् साधु वृत्ताभ्याम् पीडयन् वाक्यम् अब्रवीत् ।
दिष्ट्या त्वाम् गुह पश्यामि अरोगम् सह बान्धवैः ॥ २.५०.४२ ॥
ತನ್ನ ಸುಂದರವಾದ ದುಂಡಾದ ಭುಜಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಒತ್ತುತ್ತಾ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು: ಓ ಗುಹನೇ, ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ನಿನ್ನನ್ನು ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ರೋಗರಹಿತನಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
2.50.43
अपि ते कूशलम् राष्ट्रे मित्रेषु च धनेषु च ।
यत् तु इदम् भवता किम्चित् प्रीत्या समुपकल्पितम् ।
सर्वम् तत् अनुजानामि न हि वर्ते प्रतिग्रहे ॥ २.५०.४३ ॥
ನಿನ್ನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮಿತ್ರರಲ್ಲಿ, ಧನದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇಮವೇ? ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದರೆ, ಅದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ದಾನ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವನಲ್ಲ.
2.50.44
कुश चीर अजिन धरम् फल मूल अशनम् च माम् ।
विद्धि प्रणिहितम् धर्मे तापसम् वन गोचरम् ॥ २.५०.४४ ॥
ಕುಶ ಹುಲ್ಲು, ನಾರುಬಟ್ಟೆ, ಜಿಂಕೆಚರ್ಮ ಧರಿಸಿ, ಹಣ್ಣು ಬೇರುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತ, ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ತಾಪಸನೆಂದು ನನ್ನನ್ನು ತಿಳಿ.
2.50.45
अश्वानाम् खादनेन अहम् अर्थी न अन्येन केनचित् ।
एतावता अत्र भवता भविष्यामि सुपूजितः ॥ २.५०.४५ ॥
ಕುದುರೆಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನನಗೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಬೇಕಿಲ್ಲ; ಇಷ್ಟರಿಂದಲೇ ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗೌರವಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ.
2.50.46
एते हि दयिता राज्ञः पितुर् दशरथस्य मे ।
एतैः सुविहितैः अश्वैः भविष्याम्य् अहम् अर्चितः ॥ २.५०.४६ ॥
ಇವು ನನ್ನ ತಂದೆ ರಾಜ ದಶರಥನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದವು; ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪಾಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ನಾನು ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುವೆನು.
2.50.47
अश्वानाम् प्रतिपानम् च खादनम् चैव सो अन्वशात् ।
गुहः तत्र एव पुरुषाम्स् त्वरितम् दीयताम् इति ॥ २.५०.४७ ॥
ಆಗ ಗುಹನು ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಸೇವಕರಿಗೆ, ಕುದುರೆಗಳಿಗೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನೀರು ಮತ್ತು ಮೇವು ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು.
2.50.48
ततः चीर उत्तर आसन्गः सम्ध्याम् अन्वास्य पश्चिमाम् ।
जलम् एव आददे भोज्यम् लक्ष्मणेन आहृतम् स्वयम् ॥ २.५०.४८ ॥
ಆಗ ನಾರುಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಮೇಲುಡಿಗೆಯಾಗಿ ಹೊದ್ದು, ಪಶ್ಚಿಮ ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆ ಮಾಡಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಸ್ವತಃ ತಂದ ನೀರನ್ನೇ ಆಹಾರವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.
2.50.49
तस्य भूमौ शयानस्य पादौ प्रक्षाल्य लक्ष्मणः ।
सभार्यस्य ततः अभ्येत्य तस्थौ वृष्कम् उपाश्रितः ॥ २.५०.४९ ॥
ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದ ಅವನ, ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗಿದ್ದ ಅವನ ಪಾದಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದು ಒಂದು ಮರಕ್ಕೆ ಒರಗಿ ನಿಂತನು.
2.50.50
गुहो अपि सह सूतेन सौमित्रिम् अनुभाषयन् ।
अन्वजाग्रत् ततः रामम् अप्रमत्तः धनुर् धरः ॥ २.५०.५० ॥
ಗುಹನೂ ಸಾರಥಿಯೊಂದಿಗೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಡನೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತ, ಆಗ ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಬಿಲ್ಲು ಹಿಡಿದು ರಾಮನ ಬಳಿ ಜಾಗರೂಕನಾಗಿ ಎಚ್ಚರವಾಗಿದ್ದನು.
2.50.51
तथा शयानस्य ततः अस्य धीमतः ।
यशस्विनो दाशरथेर् महात्मनः ।
अदृष्ट दुह्खस्य सुख उचितस्य सा ।
तदा व्यतीयाय चिरेण शर्वरी ॥ २.५०.५१ ॥
ಹೀಗೆ ಮಲಗಿದ್ದ ಆ ಬುದ್ಧಿವಂತ, ಯಶಸ್ವಿ, ಮಹಾತ್ಮ ದಶರಥಪುತ್ರನಿಗೆ, ದುಃಖವನ್ನು ಕಾಣದವನೂ ಸುಖಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನೂ ಆದವನಿಗೆ, ಆ ರಾತ್ರಿ ಆಗ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಳೆಯಿತು.