వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 2.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.50.1
विशालान् कोसलान् रम्यान् यात्वा लक्ष्मण पूर्वजः ।
अयोध्याभिमुखो धीमान् प्राञ्ञ्लिर्वाक्वमब्रवीत् ॥ २.५०.१ ॥
విశాలమైన, రమణీయమైన కోసల దేశాన్ని దాటి వెళ్లి, జ్ఞానియైన జ్యేష్ఠ సోదరుడు అయోధ్య వైపు ముఖం తిప్పి, చేతులు జోడించి ఈ మాట పలికాడు.
2.50.2
आपृच्छे त्वाम् पुरीश्रेष्ठे काकुत्स्थपरिपालिते ।
दैवतानि च यानि त्वाम् पालयन्त्यावसन्ति च ॥ २.५०.२ ॥
నగరాలలో శ్రేష్ఠమైనదా, కాకుత్స్థ వంశీయులచే రక్షించబడిన పురీ, నేను నీ నుండి వీడ్కోలు తీసుకుంటున్నాను; నిన్ను రక్షించే, నీలో నివసించే దేవతలకు కూడా.
2.50.3
निवृत्तवनवासस्त्वामनृणो जगतीपतेः ।
पुनर्ध्रक्ष्यामि मात्रा च पित्रा च सह सम्गतः ॥ २.५०.३ ॥
అరణ్యవాసం ముగించి, భూపతియైన తండ్రి ఋణం నుండి విముక్తుడనై, తల్లితోనూ తండ్రితోనూ కలిసి నిన్ను మళ్లీ చూస్తాను.
2.50.4
ततो रुधिरताम्राक्षो भुजमुद्यम्य दक्षिणम् ।
अश्रुपूर्णमुखो दीनोऽब्रवीज्जानपदम् जनम् ॥ २.५०.४ ॥
అప్పుడు, రక్తంలా ఎర్రబడిన కన్నులతో, కన్నీటితో నిండిన ముఖంతో, దీనుడై, కుడిచేతిని పైకెత్తి జనపద ప్రజలతో పలికాడు.
2.50.5
अनुक्रोशो दया चैव यथार्हम् मयि वह् कृतः ।
चिरम् दुःखस्य पापीयो गम्यतामर्थसिद्धये ॥ २.५०.५ ॥
తగినంత కరుణ, దయ మీరు నాపై చూపారు. దీర్ఘకాల దుఃఖపు ఈ పాపకరమైన సమయం గతించుగాక; మీ ప్రయోజనం సిద్ధించుటకై మీరు వెళ్లండి.
2.50.6
तेऽभिवाद्य महात्मानम् कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् ।
विलपन्तो नरा घोरम् व्यतिष्ठन्त क्वचित् क्वचित् ॥ २.५०.६ ॥
వారు మహాత్ముడికి నమస్కరించి, ఆయనకు ప్రదక్షిణం చేశారు. విలపిస్తూ ఆ మనుషులు భయంకరంగా ఇక్కడక్కడ నిలబడిపోయారు.
2.50.7
तथा विलपताम् तेषामतृप्तानाम् च राघवः ।
अचक्षुरिषयम् प्रायाद्यथार्कः क्षणदामुखे ॥ २.५०.७ ॥
విలపిస్తున్న, ఇంకా తృప్తి చెందని వారిని విడిచి రాఘవుడు చూపుకు అందనంతగా వెళ్ళాడు; రాత్రి ప్రారంభంలో సూర్యుడు అస్తమించినట్లు.
2.50.8
ततो धान्यधनोपेतान् दानशीलजनान् शिवान् ।
अकुतश्चिद्भयान् रम्याम् श्चैत्ययूपसमावृतान् ॥ २.५०.८ ॥
అప్పుడు ధాన్య ధనాలతో సంపన్నమై, దానశీలురైన శుభప్రదమైన ప్రజలతో నిండి, ఎక్కడి నుంచీ భయం లేని, రమ్యమైన, చైత్యాలు యూపాలతో చుట్టబడిన (ప్రదేశాన్ని దాటాడు).
2.50.9
उद्यानाम्रवनोपेतान् सम्पन्नसलिलाशयान् ।
तुष्टपुष्टजनाकीर्णान् गोकुलाकुलसेवितान् ॥ २.५०.९ ॥
ఉద్యానవనాలు, మామిడి తోటలతో కూడిన, నీటి కొలనులు సమృద్ధిగా ఉన్న, తృప్తిగా పుష్టిగా ఉన్న ప్రజలతో నిండిన, గోసమూహాలతో నిండి సేవించబడిన (ప్రదేశాన్ని).
2.50.10
लक्षणीयान्न रेम्द्राणाम् ब्रह्मघोषाभिनादितान् ।
रथेन पुरुषव्याघ्रः कोसलानत्यवर्तत ॥ २.५०.१० ॥
రాజులకు తగిన లక్షణాలతో, బ్రాహ్మణుల వేదఘోషతో ప్రతిధ్వనించే (ప్రదేశాలను), పురుష వ్యాఘ్రుడు (శ్రేష్ఠుడైన రాముడు) రథంపై కోసల దేశాన్ని దాటాడు.
2.50.11
मध्येन मुदितम् स्फीतम् रम्योद्यानसमाकुलम् ।
राज्यम् भोग्यम् नरेन्द्राणाम् ययौ धृतिमताम् वरः ॥ २.५०.११ ॥
మధ్య భాగం గుండా ఆనందంగా, సమృద్ధిగా, రమ్యమైన ఉద్యానవనాలతో నిండిన, రాజులు అనుభవించదగిన రాజ్యం గుండా, ధైర్యవంతులలో శ్రేష్ఠుడు వెళ్ళాడు.
2.50.12
तत्र त्रिपथगाम् दिव्याम् शिव तोयाम् अशैवलाम् ।
ददर्श राघवो गन्गाम् पुण्याम् ऋषि निसेविताम् ॥ २.५०.१२ ॥
అక్కడ రాఘవుడు మూడు మార్గాలుగా ప్రవహించే, దివ్యమైన, శుభజలాలు గల, పాచి లేని, పవిత్రమైన, ఋషులు సేవించే గంగను చూశాడు.
2.50.13
आश्रमैरविदूर्स्थैः श्रीमद्भिः समलम् कृताम् ।
कालेऽप्सरोभिर्हृष्टाभिः सेविताम्भोह्रदाम् शिवाम् ॥ २.५०.१३ ॥
సమీపంలోని శోభాయుతమైన ఆశ్రమాలతో అలంకరించబడినది, తగిన సమయంలో సంతోషించిన అప్సరసలచే సేవించబడినది, నీటి మడుగులు కలిగినది, శుభకరమైనది (గంగ).
2.50.14
देवदानवगन्धर्वैः किन्नरैरुपशोभिताम् ।
नागगन्धर्वपत्नीभिः सेविताम् सततम् शिवाम् ॥ २.५०.१४ ॥
దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, కిన్నరులచే అలంకరించబడినది, నాగ, గంధర్వ పత్నులచే నిత్యం సేవించబడినది, శుభకరమైనది (గంగ).
2.50.15
देवाक्रीडशताकीर्णाम् देवोद्यानशतायुताम् ।
देवार्थमाकाशगमाम् विख्याताम् देवपद्मिनीम् ॥ २.५०.१५ ॥
దేవతల వందలాది క్రీడాస్థలాలతో నిండినది, వందలాది దివ్య ఉద్యానాలు కలిగినది, దేవతల కోసం ఆకాశమార్గంలో ప్రవహించేది, ప్రసిద్ధమైన దివ్య పద్మినీ (గంగ).
2.50.16
जलघाताट्टहासोग्राम् फेननिर्मलहासिनीम् ।
क्वचिद्वेणीकृतजलाम् क्वचिदावर्तशोभिताम् ॥ २.५०.१६ ॥
నీటి ఘాతాల భీకర అట్టహాసంతో ఉగ్రమైనది, నురుగుల నిర్మల నవ్వు కలది, ఎక్కడో నీరు జడలా అల్లబడినది, ఎక్కడో సుడులతో శోభిస్తున్నది (గంగ).
2.50.17
क्वचित्स्तिमितगम्भीराम् क्वचिद्वेगजलाकुलाम् ।
क्वचिद्गम्भीरनिर्घोषाम् क्वचिद्भैरवनिस्वनाम् ॥ २.५०.१७ ॥
ఎక్కడో నిశ్చలమై గంభీరంగా, ఎక్కడో వేగజలాలతో కలవరపడి, ఎక్కడో గంభీర ఘోష కలిగి, ఎక్కడో భయంకర ధ్వని చేస్తూ (గంగ).
2.50.18
देवसम्घाप्लुतजलाम् निर्मलोत्पलशोभिताम् ।
क्वचिदाभोगपुलिनाम् क्वचिन्नर्मलवालुकाम् ॥ २.५०.१८ ॥
దేవగణాలు స్నానం చేసే జలాలు కలది, నిర్మల నీలకమలాలతో శోభిస్తున్నది, ఎక్కడో విశాల తీరాలు కలది, ఎక్కడో నిర్మల ఇసుక కలది (గంగ).
2.50.19
हम्स सरस सम्घुष्टाम् चक्र वाक उपकूजिताम् ।
सदामदैश्च विहगैरभिसम्नादिताम् तराम् ॥ २.५०.१९ ॥
ఆ నది హంసలు, సారసాలు, చక్రవాకాల ధ్వనులతో నిండి ఉండెను; ఎల్లప్పుడూ ఆనందోన్మత్తములైన పక్షుల కూతలతో చుట్టూ ప్రతిధ్వనించెను.
2.50.20
क्वचित्तीररुहैर्वृक्षैर्मालाभिरिव शोभिताम् ।
क्वचित्फुल्लोत्पलच्छन्नाम् क्वचित्पद्मवनाकुलाम् ॥ २.५०.२० ॥
ఆ నది ఒకచోట తీరంపై ఉన్న చెట్లతో మాలల వలె అలంకృతమై ఉండెను; ఒకచోట వికసించిన నీలి కలువలతో కప్పబడి ఉండెను; ఒకచోట పద్మవనాలతో నిండి ఉండెను.
2.50.21
क्वचित्कुमुदष्ण्डैश्च कुड्मलैरुपशोभिताम् ।
नानापुष्परजोध्वस्ताम् समदामिव च क्वचित् ॥ २.५०.२१ ॥
ఆ నది ఒకచోట తెల్ల కలువల గుంపులతో, మొగ్గలతో శోభించెను; ఒకచోట అనేక రకాల పూల పుప్పొడితో కప్పబడి, మదోన్మత్తమైనట్లుగా కనిపించెను.
2.50.22
व्यपेतमलसम्घाताम् मणिनिर्मलदर्शनाम् ।
दिशागजैर्वनगजैर्मत्तैश्च वरवारणैः ॥ २.५०.२२ ॥
ఆ నది మలినములేక మణివలె స్వచ్ఛముగా కనిపించెను; దిక్గజములు, అడవి ఏనుగులు, మదించిన శ్రేష్ఠ గజములు దానిలో ఉండెను.
2.50.23
देवोपवाह्यश्च मुहुः सम्नादितवनान्तराम् ।
प्रमदामिव यत्ने न भूषिताम् भूषणोत्तमैः ॥ २.५०.२३ ॥
ఆ నది దేవతల వాహనములచే మాటిమాటికి ప్రతిధ్వనించెను, దాని అడవుల మధ్య భాగములు మారుమోగెను; ఉత్తమ ఆభరణములతో యత్నపూర్వకముగా అలంకరించిన స్త్రీవలె అది ఉండెను.
2.50.24
फलैः पुष्पैः किसलयैर्वऋताम् गुल्मैद्द्विजैस्तथा ।
शिम्शुमरैः च नक्रैः च भुजम्गैः च निषेविताम् ॥ २.५०.२४ ॥
ఆ నది ఫలములు, పుష్పములు, చిగుళ్ళు గల వృక్షములతో, పొదలతో, పక్షులతో, అలాగే శింశుమారములు, మొసళ్ళు, పాములతో సేవించబడెను.
2.50.25
विष्णुपादच्युताम् दिव्यामपापाम् पापनाशिनीम् ।
ताम् शङ्करजटाजूटाद्भ्रष्टाम् सागरतेजसा ॥ २.५०.२५ ॥
విష్ణు పాదము నుండి జారినది, దివ్యమైనది, పాపరహితమైనది, పాపాన్ని నశింపజేసేది అయిన ఆమెను, సాగరుని తేజస్సుచే శంకరుని జటాజూటం నుండి దిగివచ్చినదిగా.
2.50.26
समुद्रमहीषीम् गङ्गाम् सारसक्रौञ्चनादिताम् ।
आससाद महाबाहुः शृङ्गिबेरपुरम् प्रति ॥ २.५०.२६ ॥
సముద్రపు రాణి, సారస క్రౌంచ పక్షుల నాదంతో ప్రతిధ్వనించే గంగను మహాబాహువు శృంగిబేరపురం వైపు చేరుకున్నాడు.
2.50.27
ताम् ऊर्मि कलिल आवर्ताम् अन्ववेक्ष्य महा रथः ।
सुमन्त्रम् अब्रवीत् सूतम् इह एव अद्य वसामहे ॥ २.५०.२७ ॥
అలలు, సుడులతో నిండిన ఆమెను చూసిన మహారథుడు సారథి సుమంత్రునితో ఇలా అన్నాడు: 'ఈ రోజు ఇక్కడే ఉందాం.'
2.50.28
अविदूरात् अयम् नद्या बहु पुष्प प्रवालवान् ।
सुमहान् इन्गुदी वृक्षो वसामः अत्र एव सारथे ॥ २.५०.२८ ॥
'సారథీ, నది నుండి దూరంగా లేని, అనేక పువ్వులు, చిగుళ్ళతో కూడిన ఈ గొప్ప ఇంగుదీ వృక్షం ఉంది; మనం ఇక్కడే ఉందాం.'
2.50.29
द्रक्ष्यामः सरिताम् श्रेष्ठाम् सम्मान्यसलिलाम् शिवाम् ।
देवदानवगन्धर्वमृगमानुषपक्षिणाम् ॥ २.५०.२९ ॥
'నదులలో శ్రేష్ఠమైనది, గౌరవనీయమైన జలం కలది, శుభకరమైనది, దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, మృగాలు, మనుషులు, పక్షులకు చెందినది అయిన గంగను మనం చూద్దాం.'
2.50.30
लक्षणः च सुमन्त्रः च बाढम् इति एव राघवम् ।
उक्त्वा तम् इन्गुदी वृक्षम् तदा उपययतुर् हयैः ॥ २.५०.३० ॥
లక్ష్మణుడు, సుమంత్రుడు 'సరే' అని రాఘవునితో అని, అప్పుడు గుర్రాలతో ఆ ఇంగుదీ వృక్షం వైపు వెళ్ళారు.
2.50.31
रामः अभियाय तम् रम्यम् वृक्षम् इक्ष्वाकु नन्दनः ।
रथात् अवातरत् तस्मात् सभार्यः सह लक्ष्मणः ॥ २.५०.३१ ॥
ఇక్ష్వాకు వంశానందుడు రాముడు ఆ రమణీయ వృక్షం వద్దకు చేరి, భార్యతో మరియు లక్ష్మణునితో కలిసి రథం నుండి దిగాడు.
2.50.32
सुमन्त्रः अपि अवतीर्य एव मोचयित्वा हय उत्तमान् ।
वृक्ष मूल गतम् रामम् उपतस्थे कृत अन्जलिः ॥ २.५०.३२ ॥
సుమంత్రుడు కూడా దిగి, ఉత్తమ అశ్వాలను విప్పి, వృక్షమూలంలో ఉన్న రాముని వద్ద చేతులు జోడించి నిలిచాడు.
2.50.33
तत्र राजा गुहो नाम रामस्य आत्म समः सखा ।
निषाद जात्यो बलवान् स्थपतिः च इति विश्रुतः ॥ २.५०.३३ ॥
అక్కడ గుహుడు అనే రాజు ఉండెను; అతడు రామునికి ఆత్మసమానుడైన మిత్రుడు, నిషాద జాతికి చెందినవాడు, బలవంతుడు, నాయకుడిగా ప్రసిద్ధుడు.
2.50.34
स श्रुत्वा पुरुष व्याघ्रम् रामम् विषयम् आगतम् ।
वृद्धैः परिवृतः अमात्यैः ज्ञातिभिः च अपि उपागतः ॥ २.५०.३४ ॥
రాముడు తమ దేశానికి వచ్చాడని విని, అతడు పెద్దలు, అమాత్యులు, బంధువులచే చుట్టబడి సమీపించెను.
2.50.35
ततः निषाद अधिपतिम् दृष्ट्वा दूरात् अवस्थितम् ।
सह सौमित्रिणा रामः समागच्चद् गुहेन सः ॥ २.५०.३५ ॥
అప్పుడు దూరంలో నిలిచిన నిషాదాధిపతిని చూసి, రాముడు సౌమిత్రితో కలిసి గుహుని ఎదుర్కొనడానికి వెళ్ళెను.
2.50.36
तम् आर्तः सम्परिष्वज्य गुहो राघवम् अब्रवीत् ।
यथा अयोध्या तथा इदम् ते राम किम् करवाणि ते ॥ २.५०.३६ ॥
బాధపడిన గుహుడు రాఘవుని గట్టిగా కౌగిలించుకొని ఇలా అన్నాడు: 'రామా! అయోధ్య ఎలాగో ఇదీ నీదే; నీకు ఏమి చేయమంటావు?'
2.50.37
ईदृशम् हि महाबाहो कः प्रप्स्यत्यतिथिम् प्रियम् ।
ततः गुणवद् अन्न अद्यम् उपादाय पृथग् विधम् ।
अर्घ्यम् च उपानयत् क्षिप्रम् वाक्यम् च इदम् उवाच ह ॥ २.५०.३७ ॥
ఓ మహాబాహో, ఇంతటి ప్రియమైన అతిథిని ఎవరు పొందగలరు? అప్పుడతడు వివిధ రకాల శ్రేష్ఠమైన ఆహారాన్ని తెచ్చి, త్వరగా అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించి, ఈ మాటలు పలికాడు.
2.50.38
स्वागतम् ते महा बाहो तव इयम् अखिला मही ।
वयम् प्रेष्या भवान् भर्ता साधु राज्यम् प्रशाधि नः ॥ २.५०.३८ ॥
ఓ మహాబాహో, నీకు స్వాగతం. ఈ సమస్త భూమి నీదే. మేము నీ సేవకులం, నీవే మా ప్రభువు; మమ్ములను చక్కగా పాలించు.
2.50.39
भक्ष्यम् भोज्यम् च पेयम् च लेह्यम् च इदम् उपस्थितम् ।
शयनानि च मुख्यानि वाजिनाम् खादनम् च ते ॥ २.५०.३९ ॥
తినదగిన, భుజించదగిన, త్రాగదగిన, నాకదగిన పదార్థాలు ఇక్కడ నీకోసం సిద్ధంగా ఉన్నాయి; శ్రేష్ఠమైన పడకలు, నీ గుర్రాలకు మేతా కూడా ఉన్నాయి.
2.50.40
गुहम् एव ब्रुवाणम् तम् राघवः प्रत्युवाच ह ॥ २.५०.४० ॥
గుహుడు ఇలా చెబుతుండగానే, రాఘవుడు అతనికి ప్రత్యుత్తరమిచ్చాడు.
2.50.41
अर्चिताः चैव हृष्टाः च भवता सर्वथा वयम् ।
पद्भ्याम् अभिगमाच् चैव स्नेह सम्दर्शनेन च ॥ २.५०.४१ ॥
నీ వల్ల మేము అన్ని విధాలుగా గౌరవించబడి సంతోషించాము; పాదాలతో నడిచి దగ్గరకు వచ్చి, స్నేహం చూపించడం ద్వారా కూడా.
2.50.42
भुजाभ्याम् साधु वृत्ताभ्याम् पीडयन् वाक्यम् अब्रवीत् ।
दिष्ट्या त्वाम् गुह पश्यामि अरोगम् सह बान्धवैः ॥ २.५०.४२ ॥
తన సుందరమైన గుండ్రని బాహువులతో అతన్ని నొక్కుతూ ఈ మాటలు పలికాడు: ఓ గుహా, అదృష్టవశాత్తు నిన్ను బంధువులతో సహా ఆరోగ్యంగా చూస్తున్నాను.
2.50.43
अपि ते कूशलम् राष्ट्रे मित्रेषु च धनेषु च ।
यत् तु इदम् भवता किम्चित् प्रीत्या समुपकल्पितम् ।
सर्वम् तत् अनुजानामि न हि वर्ते प्रतिग्रहे ॥ २.५०.४३ ॥
నీ రాజ్యంలో, మిత్రులలో, ధనంలో క్షేమమా? ప్రేమతో నీవు ఇక్కడ ఏదైనా ఏర్పాటు చేసి ఉంటే, అదంతా నేను అంగీకరిస్తున్నాను; ఎందుకంటే నేను దానం స్వీకరించే వాడిని కాదు.
2.50.44
कुश चीर अजिन धरम् फल मूल अशनम् च माम् ।
विद्धि प्रणिहितम् धर्मे तापसम् वन गोचरम् ॥ २.५०.४४ ॥
కుశ గడ్డి, నారచీరలు, జింకచర్మం ధరించి, పండ్లు వేళ్లు తింటూ, ధర్మంలో నిమగ్నుడైన, అడవిలో సంచరించే తాపసుడినని నన్ను తెలుసుకో.
2.50.45
अश्वानाम् खादनेन अहम् अर्थी न अन्येन केनचित् ।
एतावता अत्र भवता भविष्यामि सुपूजितः ॥ २.५०.४५ ॥
గుర్రాలకు ఆహారం పెట్టడం తప్ప నాకు మరొకటి అక్కర లేదు; ఇంతతో నీవు ఇక్కడ నన్ను బాగా గౌరవించినట్లు అవుతుంది.
2.50.46
एते हि दयिता राज्ञः पितुर् दशरथस्य मे ।
एतैः सुविहितैः अश्वैः भविष्याम्य् अहम् अर्चितः ॥ २.५०.४६ ॥
ఇవి నా తండ్రి రాజు దశరథునికి ప్రియమైనవి; బాగా సంరక్షించబడిన ఈ గుర్రాలతో నేను గౌరవించబడినవాడనవుతాను.
2.50.47
अश्वानाम् प्रतिपानम् च खादनम् चैव सो अन्वशात् ।
गुहः तत्र एव पुरुषाम्स् त्वरितम् दीयताम् इति ॥ २.५०.४७ ॥
అప్పుడే గుహుడు అక్కడి సేవకులకు, గుర్రాలకు త్వరగా నీళ్లు, మేత ఇవ్వమని ఆజ్ఞాపించాడు.
2.50.48
ततः चीर उत्तर आसन्गः सम्ध्याम् अन्वास्य पश्चिमाम् ।
जलम् एव आददे भोज्यम् लक्ष्मणेन आहृतम् स्वयम् ॥ २.५०.४८ ॥
అప్పుడు నారచీర ఉత్తరీయంగా కప్పుకొని, సాయంసంధ్యా వందనం చేసి, లక్ష్మణుడు స్వయంగా తెచ్చిన నీటినే ఆహారంగా స్వీకరించాడు.
2.50.49
तस्य भूमौ शयानस्य पादौ प्रक्षाल्य लक्ष्मणः ।
सभार्यस्य ततः अभ्येत्य तस्थौ वृष्कम् उपाश्रितः ॥ २.५०.४९ ॥
నేలపై పడుకుని ఉన్న ఆయన, భార్యతో ఉన్న ఆయన పాదాలను కడిగి, లక్ష్మణుడు దగ్గరకు వచ్చి ఒక చెట్టుకు ఆనుకుని నిలిచాడు.
2.50.50
गुहो अपि सह सूतेन सौमित्रिम् अनुभाषयन् ।
अन्वजाग्रत् ततः रामम् अप्रमत्तः धनुर् धरः ॥ २.५०.५० ॥
గుహుడు కూడా సారథితో కలిసి లక్ష్మణునితో మాట్లాడుతూ, అప్పుడు అప్రమత్తంగా విల్లు ధరించి రాముని పక్కన మేల్కొని ఉన్నాడు.
2.50.51
तथा शयानस्य ततः अस्य धीमतः ।
यशस्विनो दाशरथेर् महात्मनः ।
अदृष्ट दुह्खस्य सुख उचितस्य सा ।
तदा व्यतीयाय चिरेण शर्वरी ॥ २.५०.५१ ॥
ఈ విధంగా పడుకున్న ఆ బుద్ధిమంతుడు, యశస్వి, మహాత్ముడైన దశరథ కుమారునికి, దుఃఖాన్ని ఎన్నడూ చూడనివాడు, సుఖానికి తగినవాడైన ఆయనకు ఆ రాత్రి అప్పుడు నెమ్మదిగా గడిచిపోయింది.