ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 2.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.51.1
तम् जाग्रतम् अदम्भेन भ्रातुर् अर्थाय लक्ष्मणम् ।
गुहः सम्ताप सम्तप्तः राघवम् वाक्यम् अब्रवीत् ॥ २.५१.१ ॥
ಸಹೋದರನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಕಪಟವಿಲ್ಲದೆ ಎಚ್ಚರದಿಂದಿದ್ದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ನೋಡಿ, ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ಗುಹನು ರಾಘವನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
2.51.2
इयम् तात सुखा शय्या त्वद् अर्थम् उपकल्पिता ।
प्रत्याश्वसिहि साध्व् अस्याम् राज पुत्र यथा सुखम् ॥ २.५१.२ ॥
ಪ್ರಿಯನೇ, ಈ ಸುಖಕರ ಹಾಸಿಗೆಯನ್ನು ನಿನಗಾಗಿಯೇ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಾಜಕುಮಾರನೇ, ಇದರ ಮೇಲೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸುಖವಾಗಿ ವಿಶ್ರಮಿಸು.
2.51.3
उचितः अयम् जनः सर्वः क्लेशानाम् त्वम् सुख उचितः ।
गुप्ति अर्थम् जागरिष्यामः काकुत्स्थस्य वयम् निशाम् ॥ २.५१.३ ॥
ಈ ಜನರೆಲ್ಲರೂ ಕಷ್ಟಗಳಿಗೆ ಯೋಗ್ಯರು; ನೀನು ಸುಖಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನು. ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ನಾವು ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಎಚ್ಚರದಿಂದಿರುತ್ತೇವೆ.
2.51.4
न हि रामात् प्रियतरः मम अस्ति भुवि कश्चन ।
ब्रवीम्य् एतत् अहम् सत्यम् सत्येन एव च ते शपे ॥ २.५१.४ ॥
ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರಾಮನಿಗಿಂತ ನನಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಿಯನಾದವನು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ನಾನು ಸತ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಸತ್ಯದ ಮೇಲೆಯೇ ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ಆಣೆ ಇಡುತ್ತೇನೆ.
2.51.5
अस्य प्रसादात् आशम्से लोके अस्मिन् सुमहद् यशः ।
धर्म अवाप्तिम् च विपुलाम् अर्थ अवाप्तिम् च केवलाम् ॥ २.५१.५ ॥
ಅವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನೂ, ವಿಪುಲ ಧರ್ಮವನ್ನೂ, ಪೂರ್ಣ ಸಂಪತ್ತನ್ನೂ ಪಡೆಯುವೆನೆಂದು ಆಶಿಸುತ್ತೇನೆ.
2.51.6
सो अहम् प्रिय सखम् रामम् शयानम् सह सीतया ।
रक्षिष्यामि धनुष् पाणिः सर्वतः ज्ञातिभिः सह ॥ २.५१.६ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಲಗಿರುವ ಪ್ರಿಯ ಗೆಳೆಯ ರಾಮನನ್ನು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ಲು ಹಿಡಿದು, ನನ್ನ ಬಂಧುಗಳೊಡನೆ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಿಂದ ನಾನು ಕಾಯುತ್ತೇನೆ.
2.51.7
न हि मे अविदितम् किम्चित् वने अस्मिमः चरतः सदा ।
चतुर् अन्गम् हि अपि बलम् सुमहत् प्रसहेमहि ॥ २.५१.७ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸದಾ ಸಂಚರಿಸುವ ನನಗೆ ಏನೂ ಅಜ್ಞಾತವಿಲ್ಲ. ಚತುರಂಗ ಸೇನೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದನ್ನೂ ನಾವು ಎದುರಿಸಬಲ್ಲೆವು.
2.51.8
लक्ष्मणः तम् तदा उवाच रक्ष्यमाणाः त्वया अनघ ।
न अत्र भीता वयम् सर्वे धर्मम् एव अनुपश्यता ॥ २.५१.८ ॥
ಆಗ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: ನಿಷ್ಪಾಪನೇ, ನಿನ್ನಿಂದ ರಕ್ಷಿತರಾದ ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಭಯಗೊಂಡಿಲ್ಲ; ನೀನು ಧರ್ಮವನ್ನೇ ಕಾಣುವವನು.
2.51.9
कथम् दाशरथौ भूमौ शयाने सह सीतया ।
शक्या निद्रा मया लब्धुम् जीवितम् वा सुखानि वा ॥ २.५१.९ ॥
ದಶರಥನ ಮಗ ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿರುವಾಗ ನನಗೆ ನಿದ್ರೆ ಹೇಗೆ ದೊರೆಯಬಲ್ಲದು? ಜೀವನವಾಗಲಿ ಸುಖಗಳಾಗಲಿ ಹೇಗೆ ಲಭಿಸಬಲ್ಲವು?
2.51.10
यो न देव असुरैः सर्वैः शक्यः प्रसहितुम् युधि ।
तम् पश्य सुख सम्विष्टम् तृणेषु सह सीतया ॥ २.५१.१० ॥
ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸುರರೆಲ್ಲರೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಲಾಗದವನನ್ನು, ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ಹುಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಸುಖವಾಗಿ ಮಲಗಿರುವವನನ್ನು ನೋಡು.
2.51.11
यो मन्त्र तपसा लब्धो विविधैः च परिश्रमैः ।
एको दशरथस्य एष पुत्रः सदृश लक्षणः ॥ २.५१.११ ॥
ಮಂತ್ರ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಹಾಗೂ ನಾನಾ ಪರಿಶ್ರಮಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ, ದಶರಥನ ಏಕೈಕ ಮಗ, ಯೋಗ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳುಳ್ಳವನು ಇವನು.
2.51.12
अस्मिन् प्रव्रजितः राजा न चिरम् वर्तयिष्यति ।
विधवा मेदिनी नूनम् क्षिप्रम् एव भविष्यति ॥ २.५१.१२ ॥
ಇವನು ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಹೊರಟುಹೋದ ಕಾರಣ ರಾಜನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸನು; ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಭೂಮಿ ಶೀಘ್ರವೇ ವಿಧವೆಯಾಗುವಳು.
2.51.13
विनद्य सुमहा नादम् श्रमेण उपरताः स्त्रियः ।
निर्घोष उपरतम् तात मन्ये राज निवेशनम् ॥ २.५१.१३ ॥
ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಆಕ್ರಂದನ ಮಾಡಿ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಆಯಾಸದಿಂದ ಸುಮ್ಮನಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಿಯನೇ, ರಾಜಭವನದ ಧ್ವನಿಯೂ ಅಡಗಿದೆ ಎಂದು ನನಗನಿಸುತ್ತದೆ.
2.51.14
कौसल्या चैव राजा च तथैव जननी मम ।
न आशम्से यदि जीवन्ति सर्वे ते शर्वरीम् इमाम् ॥ २.५१.१४ ॥
ಕೌಸಲ್ಯೆ, ರಾಜ, ಹಾಗೆಯೇ ನನ್ನ ತಾಯಿ — ಈ ರಾತ್ರಿ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಜೀವಂತವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನಾನು ಆಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
2.51.15
जीवेद् अपि हि मे माता शत्रुघ्नस्य अन्ववेक्षया ।
तत् दुह्खम् यत् तु कौसल्या वीरसूर् विनशिष्यति ॥ २.५१.१५ ॥
ಶತ್ರುಘ್ನನ ಆರೈಕೆಯಿಂದ ನನ್ನ ತಾಯಿ ಬದುಕಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ವೀರಮಾತೆ ಕೌಸಲ್ಯೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬುದೇ ದೊಡ್ಡ ದುಃಖ.
2.51.16
अनुरक्त जन आकीर्णा सुख आलोक प्रिय आवहा ।
राज व्यसन सम्सृष्टा सा पुरी विनशिष्यति ॥ २.५१.१६ ॥
ಅನುರಕ್ತ ಜನರಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಸುಖ ಮತ್ತು ಪ್ರಿಯ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಆ ನಗರ, ರಾಜನ ವಿಪತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.
2.51.17
कथम् पुत्रम् महात्मानम् ज्येष्ठम् प्रियमपस्यतः ।
शरीरम् धारयुष्यान्ति प्राणा राज्ञो महात्मनः ॥ २.५१.१७ ॥
ಮಹಾತ್ಮನಾದ, ಪ್ರಿಯ ಹಿರಿಯ ಮಗನನ್ನು ಕಾಣದೆ, ಮಹಾತ್ಮ ರಾಜನ ಪ್ರಾಣಗಳು ದೇಹವನ್ನು ಹೇಗೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ?
2.51.18
विनष्टे नृपतौ पश्चात्कौसल्या विनशिष्यति ।
अनन्तरम् च माताऽपि मम नाशमुपैष्यति ॥ २.५१.१८ ॥
ರಾಜ ನಾಶವಾದ ಬಳಿಕ ಕೌಸಲ್ಯೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಅದಾದ ನಂತರ ನನ್ನ ತಾಯಿಯೂ ನಾಶಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾಳೆ.
2.51.19
अतिक्रान्तम् अतिक्रान्तम् अनवाप्य मनोरथम् ।
राज्ये रामम् अनिक्षिप्य पिता मे विनशिष्यति ॥ २.५१.१९ ॥
ಕಳೆದುಹೋಯಿತು, ಕಳೆದುಹೋಯಿತು! ಮನೋರಥ ಈಡೇರದೆ, ರಾಮನನ್ನು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಭಿಷೇಕಿಸದೆ, ನನ್ನ ತಂದೆ ನಾಶವಾಗುವರು.
2.51.20
सिद्ध अर्थाः पितरम् वृत्तम् तस्मिन् काले हि उपस्थिते ।
प्रेत कार्येषु सर्वेषु सम्स्करिष्यन्ति भूमिपम् ॥ २.५१.२० ॥
ಆ ಸಮಯ ಬಂದಾಗ, ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದವರು ತಂದೆಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರೇತಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ರಾಜನಿಗೆ ಸಂಸ್ಕಾರ ಮಾಡುವರು.
2.51.21
रम्य चत्वर सम्स्थानाम् सुविभक्त महा पथाम् ।
हर्म्य प्रसाद सम्पन्नाम् गणिका वर शोभिताम् ॥ २.५१.२१ ॥
ಸುಂದರ ಚೌಕಗಳು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ವಿಶಾಲ ಬೀದಿಗಳು ಚೆನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಮಹಲುಗಳು ಅರಮನೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೇಶ್ಯೆಯರಿಂದ ಶೋಭಿಸುವ ನಗರ.
2.51.22
रथ अश्व गज सम्बाधाम् तूर्य नाद विनादिताम् ।
सर्व कल्याण सम्पूर्णाम् हृष्ट पुष्ट जन आकुलाम् ॥ २.५१.२२ ॥
ರಥ, ಕುದುರೆ, ಆನೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ವಾದ್ಯಧ್ವನಿಯಿಂದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತ, ಸರ್ವಮಂಗಲಗಳಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ, ಹರ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧ ಜನರಿಂದ ತುಂಬಿದ ನಗರ.
2.51.23
आराम उद्यान सम्पन्नाम् समाज उत्सव शालिनीम् ।
सुखिता विचरिष्यन्ति राज धानीम् पितुर् मम ॥ २.५१.२३ ॥
ಉದ್ಯಾನ ಮತ್ತು ತೋಟಗಳಿಂದ ಕೂಡಿ, ಸಮಾರಂಭ ಮತ್ತು ಉತ್ಸವಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುವ ನನ್ನ ತಂದೆಯ ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ಸುಖದಿಂದ ಸಂಚರಿಸುವರು.
2.51.24
अपि जीवेद्धशरथो वनवासात्पुनर्वयम् ।
प्रत्यागम्य महात्मानमपि पश्येम सुव्रतम् ॥ २.५१.२४ ॥
ಬಹುಶಃ ದಶರಥ ಜೀವಂತವಿರಬಹುದು; ವನವಾಸದಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗಿ ನಾವು ಆ ಮಹಾತ್ಮ, ದೃಢವ್ರತನನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೋಡಬಹುದು.
2.51.25
अपि सत्य प्रतिज्ञेन सार्धम् कुशलिना वयम् ।
निवृत्ते वन वासे अस्मिन्न् अयोध्याम् प्रविशेमहि ॥ २.५१.२५ ॥
ಸತ್ಯಪ್ರತಿಜ್ಞನೊಂದಿಗೆ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಕ್ಷೇಮದಿಂದ ಈ ವನವಾಸ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಅಯೋಧ್ಯೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದೇ.
2.51.26
परिदेवयमानस्य दुह्ख आर्तस्य महात्मनः ।
तिष्ठतः राज पुत्रस्य शर्वरी सा अत्यवर्तत ॥ २.५१.२६ ॥
ಪರಿದೇವಿಸುತ್ತ, ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಆ ಮಹಾತ್ಮ ರಾಜಕುಮಾರನ ಆ ರಾತ್ರಿ ಕಳೆಯಿತು.
2.51.27
तथा हि सत्यम् ब्रुवति प्रजा हिते ।
नर इन्द्र पुत्रे गुरु सौहृदात् गुहः ।
मुमोच बाष्पम् व्यसन अभिपीडितः ।
ज्वरा आतुरः नागैव व्यथा आतुरः ॥ २.५१.२७ ॥
ಹೀಗೆ ಪ್ರಜೆಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಸತ್ಯ ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ನರೇಂದ್ರಪುತ್ರನೊಂದಿಗೆ ಆಳವಾದ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ, ಸಂಕಟದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ಗುಹನು ಜ್ವರದಿಂದ ಬಳಲುವ ಆನೆಯಂತೆ ವ್ಯಥೆಯಿಂದ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸಿದನು.