ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 2.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.51.1
तम् जाग्रतम् अदम्भेन भ्रातुर् अर्थाय लक्ष्मणम् ।
गुहः सम्ताप सम्तप्तः राघवम् वाक्यम् अब्रवीत् ॥ २.५१.१ ॥
ਭਰਾ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਨਿਸ਼ਕਪਟ ਭਾਵ ਨਾਲ ਜਾਗਦੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਗੁਹ ਨੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
2.51.2
इयम् तात सुखा शय्या त्वद् अर्थम् उपकल्पिता ।
प्रत्याश्वसिहि साध्व् अस्याम् राज पुत्र यथा सुखम् ॥ २.५१.२ ॥
ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਇਹ ਸੁਖਦਾਈ ਸੇਜ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਹੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਇਸ ਉੱਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਖ ਨਾਲ ਆਰਾਮ ਕਰੋ।
2.51.3
उचितः अयम् जनः सर्वः क्लेशानाम् त्वम् सुख उचितः ।
गुप्ति अर्थम् जागरिष्यामः काकुत्स्थस्य वयम् निशाम् ॥ २.५१.३ ॥
ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ; ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਸੁੱਖ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ। ਕਾਕੁਤਸਥ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਅਸੀਂ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਜਾਗਦੇ ਰਹਾਂਗੇ।
2.51.4
न हि रामात् प्रियतरः मम अस्ति भुवि कश्चन ।
ब्रवीम्य् एतत् अहम् सत्यम् सत्येन एव च ते शपे ॥ २.५१.४ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਿਆਰਾ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਮੈਂ ਸੱਚ ਆਖਦਾ ਹਾਂ; ਸੱਚ ਦੀ ਹੀ ਸੌਂਹ ਖਾ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।
2.51.5
अस्य प्रसादात् आशम्से लोके अस्मिन् सुमहद् यशः ।
धर्म अवाप्तिम् च विपुलाम् अर्थ अवाप्तिम् च केवलाम् ॥ २.५१.५ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਕੀਰਤੀ, ਭਰਪੂਰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ।
2.51.6
सो अहम् प्रिय सखम् रामम् शयानम् सह सीतया ।
रक्षिष्यामि धनुष् पाणिः सर्वतः ज्ञातिभिः सह ॥ २.५१.६ ॥
ਇਸ ਲਈ ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਰਾਮ ਦੀ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਮੈਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ।
2.51.7
न हि मे अविदितम् किम्चित् वने अस्मिमः चरतः सदा ।
चतुर् अन्गम् हि अपि बलम् सुमहत् प्रसहेमहि ॥ २.५१.७ ॥
ਇੱਥੇ ਬਨ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਵਿਚਰਦੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਚਤੁਰੰਗ ਸੈਨਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਅਸੀਂ ਉਸਦਾ ਸਾਮਣਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
2.51.8
लक्ष्मणः तम् तदा उवाच रक्ष्यमाणाः त्वया अनघ ।
न अत्र भीता वयम् सर्वे धर्मम् एव अनुपश्यता ॥ २.५१.८ ॥
ਤਦ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਰਹੇ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇੱਥੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ।
2.51.9
कथम् दाशरथौ भूमौ शयाने सह सीतया ।
शक्या निद्रा मया लब्धुम् जीवितम् वा सुखानि वा ॥ २.५१.९ ॥
ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਨੀਂਦ ਕਿਵੇਂ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਜੀਵਨ ਜਾਂ ਸੁਖ ਵੀ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ?
2.51.10
यो न देव असुरैः सर्वैः शक्यः प्रसहितुम् युधि ।
तम् पश्य सुख सम्विष्टम् तृणेषु सह सीतया ॥ २.५१.१० ॥
ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਵੀ ਜਿਸਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਲੇਟੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ।
2.51.11
यो मन्त्र तपसा लब्धो विविधैः च परिश्रमैः ।
एको दशरथस्य एष पुत्रः सदृश लक्षणः ॥ २.५१.११ ॥
ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿਹਨਤਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਇਹ ਇਕੱਲਾ ਪੁੱਤਰ, ਢੁਕਵੇਂ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲਾ।
2.51.12
अस्मिन् प्रव्रजितः राजा न चिरम् वर्तयिष्यति ।
विधवा मेदिनी नूनम् क्षिप्रम् एव भविष्यति ॥ २.५१.१२ ॥
ਇਹ ਬਨਵਾਸ ਨੂੰ ਚਲੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ; ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਧਰਤੀ ਛੇਤੀ ਹੀ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
2.51.13
विनद्य सुमहा नादम् श्रमेण उपरताः स्त्रियः ।
निर्घोष उपरतम् तात मन्ये राज निवेशनम् ॥ २.५१.१३ ॥
ਵੱਡਾ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਕੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਪਿਆਰਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜ-ਮਹਿਲ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵੀ ਥੰਮ ਗਈ ਹੈ।
2.51.14
कौसल्या चैव राजा च तथैव जननी मम ।
न आशम्से यदि जीवन्ति सर्वे ते शर्वरीम् इमाम् ॥ २.५१.१४ ॥
ਕੌਸ਼ੱਲਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜਾ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ — ਇਸ ਰਾਤ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹਿਣਗੇ, ਇਹ ਮੈਂ ਆਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
2.51.15
जीवेद् अपि हि मे माता शत्रुघ्नस्य अन्ववेक्षया ।
तत् दुह्खम् यत् तु कौसल्या वीरसूर् विनशिष्यति ॥ २.५१.१५ ॥
ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਨਾਲ ਸ਼ਾਇਦ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਵੀ ਜਿਉਂਦੀ ਰਹੇ। ਪਰ ਵੀਰਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਕੌਸ਼ੱਲਿਆ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਇਹੀ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੈ।
2.51.16
अनुरक्त जन आकीर्णा सुख आलोक प्रिय आवहा ।
राज व्यसन सम्सृष्टा सा पुरी विनशिष्यति ॥ २.५१.१६ ॥
ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਸੁਖ ਅਤੇ ਪਿਆਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਉਹ ਨਗਰੀ ਰਾਜੇ ਦੀ ਬਿਪਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
2.51.17
कथम् पुत्रम् महात्मानम् ज्येष्ठम् प्रियमपस्यतः ।
शरीरम् धारयुष्यान्ति प्राणा राज्ञो महात्मनः ॥ २.५१.१७ ॥
ਮਹਾਤਮਾ, ਪਿਆਰੇ ਜੇਠੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਟਿਕਾਉਣਗੇ?
2.51.18
विनष्टे नृपतौ पश्चात्कौसल्या विनशिष्यति ।
अनन्तरम् च माताऽपि मम नाशमुपैष्यति ॥ २.५१.१८ ॥
ਰਾਜੇ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਕੌਸ਼ੱਲਿਆ ਨਾਸ਼ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਵੀ ਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗੀ।
2.51.19
अतिक्रान्तम् अतिक्रान्तम् अनवाप्य मनोरथम् ।
राज्ये रामम् अनिक्षिप्य पिता मे विनशिष्यति ॥ २.५१.१९ ॥
ਬੀਤ ਗਿਆ, ਬੀਤ ਗਿਆ! ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋਏ ਬਿਨਾਂ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਏ ਬਿਨਾਂ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
2.51.20
सिद्ध अर्थाः पितरम् वृत्तम् तस्मिन् काले हि उपस्थिते ।
प्रेत कार्येषु सर्वेषु सम्स्करिष्यन्ति भूमिपम् ॥ २.५१.२० ॥
ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਸਿੱਧ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਪਿਤਾ ਦਾ ਹਾਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੇਤ-ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਦਾ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨਗੇ।
2.51.21
रम्य चत्वर सम्स्थानाम् सुविभक्त महा पथाम् ।
हर्म्य प्रसाद सम्पन्नाम् गणिका वर शोभिताम् ॥ २.५१.२१ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਚੌਰਾਹੇ ਸੁੰਦਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੰਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਉੱਚੀਆਂ ਹਵੇਲੀਆਂ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਗਣਿਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ।
2.51.22
रथ अश्व गज सम्बाधाम् तूर्य नाद विनादिताम् ।
सर्व कल्याण सम्पूर्णाम् हृष्ट पुष्ट जन आकुलाम् ॥ २.५१.२२ ॥
ਰਥਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੀ, ਸਾਰੇ ਕਲਿਆਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ।
2.51.23
आराम उद्यान सम्पन्नाम् समाज उत्सव शालिनीम् ।
सुखिता विचरिष्यन्ति राज धानीम् पितुर् मम ॥ २.५१.२३ ॥
ਬਾਗਾਂ ਅਤੇ ਉਦਯਾਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਤਸਵਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੁਖ ਨਾਲ ਵਿਚਰਨਗੇ।
2.51.24
अपि जीवेद्धशरथो वनवासात्पुनर्वयम् ।
प्रत्यागम्य महात्मानमपि पश्येम सुव्रतम् ॥ २.५१.२४ ॥
ਸ਼ਾਇਦ ਦਸ਼ਰਥ ਜਿਉਂਦੇ ਹੋਣ; ਬਨਵਾਸ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਅਸੀਂ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਵ੍ਰਤ ਰਾਮ ਨੂੰ ਫਿਰ ਵੇਖ ਸਕੀਏ।
2.51.25
अपि सत्य प्रतिज्ञेन सार्धम् कुशलिना वयम् ।
निवृत्ते वन वासे अस्मिन्न् अयोध्याम् प्रविशेमहि ॥ २.५१.२५ ॥
ਸੱਤਿਆਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਕੁਸ਼ਲ ਰਹਿ ਕੇ, ਇਸ ਬਨਵਾਸ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਾਂਗੇ।
2.51.26
परिदेवयमानस्य दुह्ख आर्तस्य महात्मनः ।
तिष्ठतः राज पुत्रस्य शर्वरी सा अत्यवर्तत ॥ २.५१.२६ ॥
ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੀ ਉਹ ਰਾਤ ਬੀਤ ਗਈ।
2.51.27
तथा हि सत्यम् ब्रुवति प्रजा हिते ।
नर इन्द्र पुत्रे गुरु सौहृदात् गुहः ।
मुमोच बाष्पम् व्यसन अभिपीडितः ।
ज्वरा आतुरः नागैव व्यथा आतुरः ॥ २.५१.२७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਜਾ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਸੱਚ ਬੋਲਦੇ ਨਰੇਂਦਰਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਤੀ ਡੂੰਘੇ ਪਿਆਰ ਕਾਰਨ, ਬਿਪਤਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਗੁਹ ਬੁਖ਼ਾਰ ਨਾਲ ਬੇਹਾਲ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਹੰਝੂ ਵਹਾਉਣ ਲੱਗਾ।