ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 2.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.51.1
तम् जाग्रतम् अदम्भेन भ्रातुर् अर्थाय लक्ष्मणम् ।
गुहः सम्ताप सम्तप्तः राघवम् वाक्यम् अब्रवीत् ॥ २.५१.१ ॥
ଭାଇଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ନିଷ୍କପଟରେ ଜାଗ୍ରତ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ଗୁହ ରାଘବଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
2.51.2
इयम् तात सुखा शय्या त्वद् अर्थम् उपकल्पिता ।
प्रत्याश्वसिहि साध्व् अस्याम् राज पुत्र यथा सुखम् ॥ २.५१.२ ॥
ହେ ପ୍ରିୟ, ଏହି ସୁଖଦ ଶଯ୍ୟା ତୁମ ପାଇଁ ହିଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି। ହେ ରାଜକୁମାର, ଏଥିରେ ଭଲ ଭାବେ ସୁଖରେ ବିଶ୍ରାମ କର।
2.51.3
उचितः अयम् जनः सर्वः क्लेशानाम् त्वम् सुख उचितः ।
गुप्ति अर्थम् जागरिष्यामः काकुत्स्थस्य वयम् निशाम् ॥ २.५१.३ ॥
ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ କଷ୍ଟ ସହିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ସୁଖ ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। କାକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆମେ ରାତିସାରା ଜାଗ୍ରତ ରହିବୁ।
2.51.4
न हि रामात् प्रियतरः मम अस्ति भुवि कश्चन ।
ब्रवीम्य् एतत् अहम् सत्यम् सत्येन एव च ते शपे ॥ २.५१.४ ॥
ପୃଥିବୀରେ ରାମଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ମୋର ଆଉ କେହି ନାହାନ୍ତି। ମୁଁ ଏହା ସତ୍ୟ କହୁଛି; ସତ୍ୟରେ ହିଁ ତୁମ ନିକଟରେ ଶପଥ କରୁଛି।
2.51.5
अस्य प्रसादात् आशम्से लोके अस्मिन् सुमहद् यशः ।
धर्म अवाप्तिम् च विपुलाम् अर्थ अवाप्तिम् च केवलाम् ॥ २.५१.५ ॥
ତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ମୁଁ ଏ ଲୋକରେ ମହା ଯଶ, ବିପୁଳ ଧର୍ମ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧନ ପାଇବାର ଆଶା କରୁଛି।
2.51.6
सो अहम् प्रिय सखम् रामम् शयानम् सह सीतया ।
रक्षिष्यामि धनुष् पाणिः सर्वतः ज्ञातिभिः सह ॥ २.५१.६ ॥
ତେଣୁ ସୀତା ସହିତ ଶୟନ କରିଥିବା ପ୍ରିୟ ସଖା ରାମଙ୍କୁ, ହାତରେ ଧନୁ ଧରି, ମୋ ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରୁ ମୁଁ ରକ୍ଷା କରିବି।
2.51.7
न हि मे अविदितम् किम्चित् वने अस्मिमः चरतः सदा ।
चतुर् अन्गम् हि अपि बलम् सुमहत् प्रसहेमहि ॥ २.५१.७ ॥
ଏଠାରେ ବନରେ ସର୍ବଦା ବିଚରଣ କରୁଥିବା ମୋ ପାଇଁ କିଛି ଅଜ୍ଞାତ ନୁହେଁ। ଚତୁରଙ୍ଗ ସେନା ଅତି ବଡ଼ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଆମେ ତାହାକୁ ସହି ପାରିବା।
2.51.8
लक्ष्मणः तम् तदा उवाच रक्ष्यमाणाः त्वया अनघ ।
न अत्र भीता वयम् सर्वे धर्मम् एव अनुपश्यता ॥ २.५१.८ ॥
ସେତେବେଳେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାହାକୁ କହିଲେ: ହେ ନିଷ୍ପାପ, ତୁମ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହୋଇ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଭୀତ ନୁହଁ, କାରଣ ତୁମେ କେବଳ ଧର୍ମକୁ ହିଁ ଦେଖୁଛ।
2.51.9
कथम् दाशरथौ भूमौ शयाने सह सीतया ।
शक्या निद्रा मया लब्धुम् जीवितम् वा सुखानि वा ॥ २.५१.९ ॥
ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ଭୂମିରେ ଶୋଇଥିବା ବେଳେ ମୋର ନିଦ୍ରା କିପରି ସମ୍ଭବ? ଜୀବନ ବା ସୁଖ ମଧ୍ୟ କିପରି ମିଳିବ?
2.51.10
यो न देव असुरैः सर्वैः शक्यः प्रसहितुम् युधि ।
तम् पश्य सुख सम्विष्टम् तृणेषु सह सीतया ॥ २.५१.१० ॥
ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ସମସ୍ତେ ମିଶି ମଧ୍ୟ ଯାହାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ସହି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ଘାସ ଉପରେ ସୁଖରେ ଶୋଇଥିବା ସେହି ଜଣଙ୍କୁ ଦେଖ।
2.51.11
यो मन्त्र तपसा लब्धो विविधैः च परिश्रमैः ।
एको दशरथस्य एष पुत्रः सदृश लक्षणः ॥ २.५१.११ ॥
ମନ୍ତ୍ର ଓ ତପସ୍ୟା ଏବଂ ବିବିଧ ପରିଶ୍ରମରେ ଲବ୍ଧ ଦଶରଥଙ୍କର ଏହି ଏକମାତ୍ର ପୁତ୍ର, ଯୋଗ୍ୟ ଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ।
2.51.12
अस्मिन् प्रव्रजितः राजा न चिरम् वर्तयिष्यति ।
विधवा मेदिनी नूनम् क्षिप्रम् एव भविष्यति ॥ २.५१.१२ ॥
ଏ ବନବାସକୁ ଯିବାରୁ ରାଜା ଦୀର୍ଘକାଳ ଶାସନ କରିବେ ନାହିଁ; ନିଶ୍ଚୟ ପୃଥିବୀ ଶୀଘ୍ର ବିଧବା ହେବ।
2.51.13
विनद्य सुमहा नादम् श्रमेण उपरताः स्त्रियः ।
निर्घोष उपरतम् तात मन्ये राज निवेशनम् ॥ २.५१.१३ ॥
ବଡ଼ ଆର୍ତ୍ତନାଦ କରି ସ୍ତ୍ରୀମାନେ କ୍ଳାନ୍ତିରେ ନୀରବ ହୋଇଛନ୍ତି। ହେ ପ୍ରିୟ, ମୁଁ ଭାବୁଛି ରାଜପ୍ରାସାଦର ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟ ଥମିଯାଇଛି।
2.51.14
कौसल्या चैव राजा च तथैव जननी मम ।
न आशम्से यदि जीवन्ति सर्वे ते शर्वरीम् इमाम् ॥ २.५१.१४ ॥
କୌଶଲ୍ୟା ଓ ରାଜା, ସେହିପରି ମୋ ମାତା — ଏହି ରାତ୍ରିରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଜୀବିତ ରହିବେ ବୋଲି ମୁଁ ଆଶା କରେ ନାହିଁ।
2.51.15
जीवेद् अपि हि मे माता शत्रुघ्नस्य अन्ववेक्षया ।
तत् दुह्खम् यत् तु कौसल्या वीरसूर् विनशिष्यति ॥ २.५१.१५ ॥
ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ଯତ୍ନରେ ମୋ ମାତା ହୁଏତ ବଞ୍ଚିଥିବେ। କିନ୍ତୁ ବୀରମାତା କୌଶଲ୍ୟା ବିନଷ୍ଟ ହେବେ — ଏହା ହିଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଦୁଃଖ।
2.51.16
अनुरक्त जन आकीर्णा सुख आलोक प्रिय आवहा ।
राज व्यसन सम्सृष्टा सा पुरी विनशिष्यति ॥ २.५१.१६ ॥
ଅନୁରକ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ସୁଖ ଓ ପ୍ରିୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଉଥିବା ସେ ନଗରୀ ରାଜାଙ୍କ ବିପଦରେ ଜଡ଼ିତ ହୋଇ ବିନଷ୍ଟ ହେବ।
2.51.17
कथम् पुत्रम् महात्मानम् ज्येष्ठम् प्रियमपस्यतः ।
शरीरम् धारयुष्यान्ति प्राणा राज्ञो महात्मनः ॥ २.५१.१७ ॥
ମହାତ୍ମା, ପ୍ରିୟ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ରକୁ ନ ଦେଖି ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରାଣ କିପରି ଶରୀରକୁ ଧାରଣ କରିବ?
2.51.18
विनष्टे नृपतौ पश्चात्कौसल्या विनशिष्यति ।
अनन्तरम् च माताऽपि मम नाशमुपैष्यति ॥ २.५१.१८ ॥
ରାଜା ବିନଷ୍ଟ ହେଲେ ପରେ କୌଶଲ୍ୟା ବିନଷ୍ଟ ହେବେ। ତା'ପରେ ମୋ ମାତା ମଧ୍ୟ ନାଶକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ।
2.51.19
अतिक्रान्तम् अतिक्रान्तम् अनवाप्य मनोरथम् ।
राज्ये रामम् अनिक्षिप्य पिता मे विनशिष्यति ॥ २.५१.१९ ॥
ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହେଲା, ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହେଲା! ମନୋରଥ ପୂରଣ ନ ହୋଇ, ରାମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ସ୍ଥାପନ ନ କରି, ମୋ ପିତା ବିନଷ୍ଟ ହେବେ।
2.51.20
सिद्ध अर्थाः पितरम् वृत्तम् तस्मिन् काले हि उपस्थिते ।
प्रेत कार्येषु सर्वेषु सम्स्करिष्यन्ति भूमिपम् ॥ २.५१.२० ॥
ସେହି ସମୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ପାଇଥିବା ଲୋକେ ପିତାଙ୍କ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶୁଣି ସମସ୍ତ ପ୍ରେତକାର୍ଯ୍ୟରେ ରାଜାଙ୍କର ସଂସ୍କାର କରିବେ।
2.51.21
रम्य चत्वर सम्स्थानाम् सुविभक्त महा पथाम् ।
हर्म्य प्रसाद सम्पन्नाम् गणिका वर शोभिताम् ॥ २.५१.२१ ॥
ଯାହାର ଚଉରାସ୍ତା ସୁନ୍ଦର ସଜ୍ଜିତ, ବଡ଼ ରାସ୍ତା ସୁବିଭକ୍ତ, ଉଚ୍ଚ ଅଟ୍ଟାଳିକା ଓ ରାଜପ୍ରାସାଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଗଣିକାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
2.51.22
रथ अश्व गज सम्बाधाम् तूर्य नाद विनादिताम् ।
सर्व कल्याण सम्पूर्णाम् हृष्ट पुष्ट जन आकुलाम् ॥ २.५१.२२ ॥
ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ବାଦ୍ୟଧ୍ୱନିରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ, ସର୍ବମଙ୍ଗଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ହୃଷ୍ଟ ଓ ପୁଷ୍ଟ ଲୋକଙ୍କରେ ଜନାକୀର୍ଣ୍ଣ।
2.51.23
आराम उद्यान सम्पन्नाम् समाज उत्सव शालिनीम् ।
सुखिता विचरिष्यन्ति राज धानीम् पितुर् मम ॥ २.५१.२३ ॥
ଉଦ୍ୟାନ ଓ ବଗିଚାରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ସମାଜ ଓ ଉତ୍ସବରେ ଶୋଭିତ ମୋ ପିତାଙ୍କ ରାଜଧାନୀରେ ସେମାନେ ସୁଖରେ ବିଚରଣ କରିବେ।
2.51.24
अपि जीवेद्धशरथो वनवासात्पुनर्वयम् ।
प्रत्यागम्य महात्मानमपि पश्येम सुव्रतम् ॥ २.५१.२४ ॥
ହୁଏତ ଦଶରଥ ଜୀବିତ ଥିବେ; ବନବାସରୁ ଫେରି ଆମେ ସେହି ମହାତ୍ମା, ଦୃଢ଼ବ୍ରତ ରାମଙ୍କୁ ପୁଣି ଦେଖିପାରିବା।
2.51.25
अपि सत्य प्रतिज्ञेन सार्धम् कुशलिना वयम् ।
निवृत्ते वन वासे अस्मिन्न् अयोध्याम् प्रविशेमहि ॥ २.५१.२५ ॥
ସତ୍ୟପ୍ରତିଜ୍ଞ ସହିତ ଆମେ ସମସ୍ତେ କୁଶଳରେ, ଏହି ବନବାସ ସମାପ୍ତ ହେଲେ ଅଯୋଧ୍ୟାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା କି।
2.51.26
परिदेवयमानस्य दुह्ख आर्तस्य महात्मनः ।
तिष्ठतः राज पुत्रस्य शर्वरी सा अत्यवर्तत ॥ २.५१.२६ ॥
ବିଳାପ କରୁଥିବା, ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ସେହି ମହାତ୍ମା ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କର ସେ ରାତ୍ରି ବିତିଗଲା।
2.51.27
तथा हि सत्यम् ब्रुवति प्रजा हिते ।
नर इन्द्र पुत्रे गुरु सौहृदात् गुहः ।
मुमोच बाष्पम् व्यसन अभिपीडितः ।
ज्वरा आतुरः नागैव व्यथा आतुरः ॥ २.५१.२७ ॥
ଏହିପରି ପ୍ରଜାହିତ ପାଇଁ ସତ୍ୟ କହୁଥିବା ନରେନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତି ଗଭୀର ସ୍ନେହରୁ, ବିପଦରେ ପୀଡ଼ିତ ଗୁହ ଜ୍ୱରରେ କାତର ହାତୀ ପରି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଲୁହ ଢାଳିଲେ।