వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 2.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.51.1
तम् जाग्रतम् अदम्भेन भ्रातुर् अर्थाय लक्ष्मणम् ।
गुहः सम्ताप सम्तप्तः राघवम् वाक्यम् अब्रवीत् ॥ २.५१.१ ॥
సోదరుని మేలు కోసం కపటం లేకుండా మేల్కొని ఉన్న లక్ష్మణుని చూసి, దుఃఖంతో బాధపడిన గుహుడు రాఘవునితో ఈ మాటలు పలికాడు.
2.51.2
इयम् तात सुखा शय्या त्वद् अर्थम् उपकल्पिता ।
प्रत्याश्वसिहि साध्व् अस्याम् राज पुत्र यथा सुखम् ॥ २.५१.२ ॥
ప్రియమైనవాడా, ఈ సుఖమైన పడక నీ కోసమే సిద్ధం చేయబడింది. రాజకుమారా, దీనిపై సుఖంగా బాగా విశ్రమించు.
2.51.3
उचितः अयम् जनः सर्वः क्लेशानाम् त्वम् सुख उचितः ।
गुप्ति अर्थम् जागरिष्यामः काकुत्स्थस्य वयम् निशाम् ॥ २.५१.३ ॥
ఈ ప్రజలందరూ కష్టాలకు తగినవారు, కానీ నీవు సుఖానికి తగినవాడివి. కాకుత్స్థుని రక్షణ కోసం మేమంతా రాత్రంతా మేల్కొని ఉంటాము.
2.51.4
न हि रामात् प्रियतरः मम अस्ति भुवि कश्चन ।
ब्रवीम्य् एतत् अहम् सत्यम् सत्येन एव च ते शपे ॥ २.५१.४ ॥
భూమిపై రాముని కంటే నాకు అధిక ప్రియమైనవాడు ఎవ్వరూ లేరు. ఇది నేను సత్యంగా చెబుతున్నాను; సత్యం మీదే నీ ముందు ప్రమాణం చేస్తున్నాను.
2.51.5
अस्य प्रसादात् आशम्से लोके अस्मिन् सुमहद् यशः ।
धर्म अवाप्तिम् च विपुलाम् अर्थ अवाप्तिम् च केवलाम् ॥ २.५१.५ ॥
ఆయన అనుగ్రహం వలన ఈ లోకంలో గొప్ప కీర్తిని, విపులమైన ధర్మాన్ని, సమగ్రమైన సంపదను పొందగలనని ఆశిస్తున్నాను.
2.51.6
सो अहम् प्रिय सखम् रामम् शयानम् सह सीतया ।
रक्षिष्यामि धनुष् पाणिः सर्वतः ज्ञातिभिः सह ॥ २.५१.६ ॥
అందువల్ల సీతతో కలిసి పడుకుని ఉన్న ప్రియమిత్రుడు రాముని, చేతిలో విల్లు ధరించి, నా బంధువులతో కలిసి, అన్ని వైపులా నేను కాపాడుతాను.
2.51.7
न हि मे अविदितम् किम्चित् वने अस्मिमः चरतः सदा ।
चतुर् अन्गम् हि अपि बलम् सुमहत् प्रसहेमहि ॥ २.५१.७ ॥
ఇక్కడ అడవిలో ఎల్లప్పుడూ సంచరించే నాకు ఏదీ తెలియనిది కాదు. నాలుగు అంగాల సేన అంత పెద్దదైనా మేము ఎదుర్కోగలము.
2.51.8
लक्ष्मणः तम् तदा उवाच रक्ष्यमाणाः त्वया अनघ ।
न अत्र भीता वयम् सर्वे धर्मम् एव अनुपश्यता ॥ २.५१.८ ॥
అప్పుడు లక్ష్మణుడు అతనితో ఇలా అన్నాడు: నిష్కల్మషుడా, నీ చేత రక్షించబడుతున్న మేము ఇక్కడ ఎవరమూ భయపడటం లేదు; నీవు ధర్మాన్నే చూస్తున్నావు.
2.51.9
कथम् दाशरथौ भूमौ शयाने सह सीतया ।
शक्या निद्रा मया लब्धुम् जीवितम् वा सुखानि वा ॥ २.५१.९ ॥
దశరథ కుమారుడు సీతతో కలిసి నేలపై పడుకుని ఉండగా, నాకు నిద్ర ఎలా లభిస్తుంది? జీవితమైనా సుఖాలైనా ఎలా లభిస్తాయి?
2.51.10
यो न देव असुरैः सर्वैः शक्यः प्रसहितुम् युधि ।
तम् पश्य सुख सम्विष्टम् तृणेषु सह सीतया ॥ २.५१.१० ॥
దేవతలు, రాక్షసులు అందరూ కలిసినా యుద్ధంలో ఎదుర్కోలేనివాడిని, సీతతో కలిసి గడ్డిపై సుఖంగా పడుకుని ఉన్నవాడిని చూడు.
2.51.11
यो मन्त्र तपसा लब्धो विविधैः च परिश्रमैः ।
एको दशरथस्य एष पुत्रः सदृश लक्षणः ॥ २.५१.११ ॥
మంత్రం, తపస్సు, వివిధ శ్రమల ద్వారా పొందబడిన దశరథుని ఏకైక కుమారుడు, తగిన లక్షణాలు కలవాడు ఇతడు.
2.51.12
अस्मिन् प्रव्रजितः राजा न चिरम् वर्तयिष्यति ।
विधवा मेदिनी नूनम् क्षिप्रम् एव भविष्यति ॥ २.५१.१२ ॥
ఇతడు వనవాసానికి వెళ్ళిపోవడంతో రాజు ఎక్కువ కాలం పాలన చేయడు; నిశ్చయంగా భూమి త్వరలోనే వితంతువు అవుతుంది.
2.51.13
विनद्य सुमहा नादम् श्रमेण उपरताः स्त्रियः ।
निर्घोष उपरतम् तात मन्ये राज निवेशनम् ॥ २.५१.१३ ॥
ఎంతో గొప్పగా రోదించి స్త్రీలు అలసటతో మౌనమయ్యారు. ప్రియమైనవాడా, రాజభవనపు ధ్వని కూడా ఆగిపోయిందని నేను అనుకుంటున్నాను.
2.51.14
कौसल्या चैव राजा च तथैव जननी मम ।
न आशम्से यदि जीवन्ति सर्वे ते शर्वरीम् इमाम् ॥ २.५१.१४ ॥
కౌసల్య, రాజు, అలాగే నా తల్లి కూడా — ఈ రాత్రి వారంతా జీవించి ఉంటారని నేను ఆశించను.
2.51.15
जीवेद् अपि हि मे माता शत्रुघ्नस्य अन्ववेक्षया ।
तत् दुह्खम् यत् तु कौसल्या वीरसूर् विनशिष्यति ॥ २.५१.१५ ॥
శత్రుఘ్నుడి సంరక్షణ వల్ల నా తల్లి బహుశా జీవించి ఉండవచ్చు. కానీ వీరమాత కౌసల్య నశిస్తుంది అన్నదే గొప్ప దుఃఖం.
2.51.16
अनुरक्त जन आकीर्णा सुख आलोक प्रिय आवहा ।
राज व्यसन सम्सृष्टा सा पुरी विनशिष्यति ॥ २.५१.१६ ॥
అనురాగంగల జనులతో నిండి, సుఖాన్ని, ప్రియమైన దృశ్యాలను ఇచ్చే ఆ నగరం, రాజు విపత్తుతో కలిసి నశిస్తుంది.
2.51.17
कथम् पुत्रम् महात्मानम् ज्येष्ठम् प्रियमपस्यतः ।
शरीरम् धारयुष्यान्ति प्राणा राज्ञो महात्मनः ॥ २.५१.१७ ॥
మహాత్ముడైన, ప్రియమైన జ్యేష్ఠ పుత్రుడిని చూడకుండా, మహాత్ముడైన రాజు ప్రాణాలు శరీరాన్ని ఎలా నిలబెట్టుకుంటాయి?
2.51.18
विनष्टे नृपतौ पश्चात्कौसल्या विनशिष्यति ।
अनन्तरम् च माताऽपि मम नाशमुपैष्यति ॥ २.५१.१८ ॥
రాజు నశించిన తర్వాత కౌసల్య నశిస్తుంది. ఆ తర్వాత నా తల్లి కూడా నాశనాన్ని పొందుతుంది.
2.51.19
अतिक्रान्तम् अतिक्रान्तम् अनवाप्य मनोरथम् ।
राज्ये रामम् अनिक्षिप्य पिता मे विनशिष्यति ॥ २.५१.१९ ॥
గతించిపోయింది, గతించిపోయింది! కోరిక తీరకుండా, రాముణ్ణి రాజ్యంలో అభిషేకించకుండా, నా తండ్రి నశించిపోతారు.
2.51.20
सिद्ध अर्थाः पितरम् वृत्तम् तस्मिन् काले हि उपस्थिते ।
प्रेत कार्येषु सर्वेषु सम्स्करिष्यन्ति भूमिपम् ॥ २.५१.२० ॥
ఆ సమయం వచ్చినప్పుడు, కార్యసిద్ధి పొందినవారు తండ్రి మరణవార్త విని, అన్ని ప్రేతకార్యాలతో రాజుకు సంస్కారం చేస్తారు.
2.51.21
रम्य चत्वर सम्स्थानाम् सुविभक्त महा पथाम् ।
हर्म्य प्रसाद सम्पन्नाम् गणिका वर शोभिताम् ॥ २.५१.२१ ॥
అందమైన కూడళ్లు చక్కగా అమర్చబడి, విశాలమైన రహదారులు చక్కగా విభజించబడి, మేడలు రాజభవనాలతో కూడి, ఉత్తమ గణికలతో శోభిల్లే నగరం.
2.51.22
रथ अश्व गज सम्बाधाम् तूर्य नाद विनादिताम् ।
सर्व कल्याण सम्पूर्णाम् हृष्ट पुष्ट जन आकुलाम् ॥ २.५१.२२ ॥
రథాలు, గుర్రాలు, ఏనుగులతో నిండి, వాద్యధ్వనులతో మారుమోగుతూ, సకల శుభాలతో నిండి, ఆనందంగా సంపన్నులైన ప్రజలతో కిక్కిరిసిన నగరం.
2.51.23
आराम उद्यान सम्पन्नाम् समाज उत्सव शालिनीम् ।
सुखिता विचरिष्यन्ति राज धानीम् पितुर् मम ॥ २.५१.२३ ॥
ఉద్యానవనాలు, తోటలతో కూడి, సమాజాలు ఉత్సవాలతో శోభిల్లే నా తండ్రి రాజధానిలో సుఖంగా విహరిస్తారు.
2.51.24
अपि जीवेद्धशरथो वनवासात्पुनर्वयम् ।
प्रत्यागम्य महात्मानमपि पश्येम सुव्रतम् ॥ २.५१.२४ ॥
బహుశా దశరథుడు జీవించి ఉండవచ్చు; వనవాసం నుండి తిరిగివచ్చి మేము ఆ మహాత్ముడు, దృఢవ్రతుడైన రాముణ్ణి మళ్లీ చూడగలము.
2.51.25
अपि सत्य प्रतिज्ञेन सार्धम् कुशलिना वयम् ।
निवृत्ते वन वासे अस्मिन्न् अयोध्याम् प्रविशेमहि ॥ २.५१.२५ ॥
సత్య ప్రతిజ్ఞుడైన ఇతనితో కలిసి మనం క్షేమంగా ఈ వనవాసం ముగిసిన తర్వాత అయోధ్యలో ప్రవేశించగలమేమో.
2.51.26
परिदेवयमानस्य दुह्ख आर्तस्य महात्मनः ।
तिष्ठतः राज पुत्रस्य शर्वरी सा अत्यवर्तत ॥ २.५१.२६ ॥
విలపిస్తూ, దుఃఖంతో పీడితుడైన ఆ మహాత్ముడైన రాజకుమారుని ఆ రాత్రి గడిచిపోయింది.
2.51.27
तथा हि सत्यम् ब्रुवति प्रजा हिते ।
नर इन्द्र पुत्रे गुरु सौहृदात् गुहः ।
मुमोच बाष्पम् व्यसन अभिपीडितः ।
ज्वरा आतुरः नागैव व्यथा आतुरः ॥ २.५१.२७ ॥
ఈ విధంగా ప్రజాహితం కోసం సత్యం పలుకుతున్న నరేంద్రపుత్రునితో గాఢమైన ప్రేమతో, విపత్తుతో పీడితుడైన గుహుడు జ్వరపీడితమైన ఏనుగువలె వ్యథతో కన్నీరు కార్చాడు.