ヴァールミーキのラーマーヤナ · サルガ 2.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.52.1
प्रभातायाम् तु शर्वर्याम् पृथु वृक्षा महा यशाः ।
उवाच रामः सौमित्रिम् लक्ष्मणम् शुभ लक्षणम् ॥ २.५२.१ ॥
夜が明けると、偉大な名声を持つラーマは、吉相をそなえたスミトラーの子ラクシュマナに語った。
2.52.2
भास्कर उदय कालो अयम् गता भगवती निशा ।
असौ सुकृष्णो विहगः कोकिलः तात कूजति ॥ २.५२.२ ॥
今は日の出の時。尊き夜は過ぎ去った。愛しい弟よ、あの黒い鳥、カッコウが鳴いている。
2.52.3
बर्हिणानाम् च निर्घोषः श्रूयते नदताम् वने ।
तराम जाह्नवीम् सौम्य शीघ्रगाम् सागरम् गमाम् ॥ २.५२.३ ॥
森では鳴き叫ぶ孔雀の声が聞こえる。優しき者よ、速く流れるガンジスを渡り、大海へ向かおう。
2.52.4
विज्ञाय रामस्य वचः सौमित्रिर् मित्र नन्दनः ।
गुहम् आमन्त्र्य सूतम् च सो अतिष्ठद् भ्रातुर् अग्रतः ॥ २.५२.४ ॥
ラーマの言葉を理解すると、友を喜ばせるスミトラーの子は、グハと御者に呼びかけ、兄の前に立った。
2.52.5
स तु रामस्य वचनम् निशम्य प्रतिगृह्य च ।
स्थपतिस्तूर्णमाहुय सचिवानिदमब्रवीत् ॥ २.५२.५ ॥
ラーマの言葉を聞き入れて承諾すると、彼はすぐに造船の長を呼び、大臣たちにこう言った。
2.52.6
अस्य वाहनसम्युक्ताम् कर्णग्राहवतीम् शुभाम् ।
सुप्रताराम् दृढाम् तीर्खे शीग्रम् नावमुपाहर ॥ २.५२.६ ॥
この川の渡し場へ、すぐに舵と握りを備えた、美しく堅固で容易に渡れる舟を持って来い。
2.52.7
तम् निशम्य समादेशम् गुहामात्यगणो महान् ।
उपोह्य रुचिराम् नावम् गुहाय प्रत्यवेदयत् ॥ २.५२.७ ॥
その命令を聞いて、グハの大臣たちの一団は美しい舟を整え、グハに報告した。
2.52.8
ततः सप्राञ्जलिर्भूत्वा गुहो राघवमब्रवीत् ।
उपस्थितेयम् नौर्देव भूयः किम् करवाणि ते ॥ २.५२.८ ॥
するとグハは合掌してラーガヴァに言った。「神よ、この舟は用意ができました。ほかに何をいたしましょうか。」
2.52.9
तवामरसुतप्रख्य तर्तुम् सागरगाम् नदीम् ।
नौरियम् पुरुषव्याग्र ताम् त्वमारोह सुव्रत ॥ २.५२.९ ॥
不死者の御子のごとく輝く方よ、海へ流れるこの川を渡るために、この舟はあなたのためのものです。人の中の虎よ、堅き誓いの方よ、どうぞこれにお乗りください。
2.52.10
अथोवाच महातेजा रामो गुहमिदम् वचः ।
कृतकामोऽस्मि भवता शीघ्रमारोप्यतामिति ॥ २.५२.१० ॥
すると大いに輝くラーマはグハにこう言った。「あなたのおかげで私の望みはかなった。すぐにこれに乗せてくれ。」
2.52.11
ततः कलापान् सम्नह्य खड्गौ बद्ध्वा च धन्विनौ ।
जग्मतुर् येन तौ गन्गाम् सीतया सह राघवौ ॥ २.५२.११ ॥
それから矢筒を背負い、剣を帯びた二人の弓の名手ラーガヴァは、シーターと共にガンガーの方へ進んだ。
2.52.12
रामम् एव तु धर्मज्ञम् उपगम्य विनीतवत् ।
किम् अहम् करवाणि इति सूतः प्रान्जलिर् अब्रवीत् ॥ २.५२.१२ ॥
法を知るラーマのもとへ謙虚に近づき、御者は合掌して言った。「私は何をすればよいのでしょうか。」
2.52.13
ततोऽब्रवीद्दाशरथिः सुमन्त्रम् ।
स्पृशन् करेणोत्तमदक्षिणेन ।
सुमन्त्र शीघ्रम् पुनरेव याहि ।
राज्ञः सकाशे भवचाप्रमत्तः ॥ २.५२.१३ ॥
そこでダシャラタの子ラーマは、優れた右手でスマントラに触れながら言った。スマントラよ、速やかに再び王のもとへ行き、怠りなく仕えよ。
2.52.14
निवर्तस्व इति उवाच एनम् एतावद्द् हि कृतम् मम ।
रथम् विहाय पद्भ्याम् तु गमिष्यामि महावनम् ॥ २.५२.१४ ॥
彼は言った。戻れ、私のためにはこれだけで十分だ。戦車を捨てて、私は徒歩で大森林へ行こう。
2.52.15
आत्मानम् तु अभ्यनुज्ञातम् अवेक्ष्य आर्तः स सारथिः ।
सुमन्त्रः पुरुष व्याघ्रम् ऐक्ष्वाकम् इदम् अब्रवीत् ॥ २.५२.१५ ॥
自分が許しを得たのを見て、憂えた御者スマントラは、人中の虎であるイクシュヴァーク族のラーマにこう言った。
2.52.16
न अतिक्रान्तम् इदम् लोके पुरुषेण इह केनचित् ।
तव सभ्रातृ भार्यस्य वासः प्राकृतवद् वने ॥ २.५२.१६ ॥
この世で誰一人としてこれを踏み越えた者はいない。兄弟と妻とともに、あなたが普通の人々のように森に住むことなど。
2.52.17
न मन्ये ब्रह्म चर्ये अस्ति स्वधीते वा फल उदयः ।
मार्दव आर्जवयोः वा अपि त्वाम् चेद् व्यसनम् आगतम् ॥ २.५२.१७ ॥
もしあなたにこのような災いが降りかかったのなら、梵行にも、ヴェーダの学習にも、柔和さにも直直さにも実りはないと私は思う。
2.52.18
सह राघव वैदेह्या भ्रात्रा चैव वने वसन् ।
त्वम् गतिम् प्राप्स्यसे वीर त्रीम्ल् लोकाम्स् तु जयन्न् इव ॥ २.५२.१८ ॥
ラーガヴァよ、ヴァイデーヒーと弟とともに森に住めば、英雄よ、三界を征服する者のように、あなたは目的の地に至るだろう。
2.52.19
वयम् खलु हता राम ये तया अपि उपवन्चिताः ।
कैकेय्या वशम् एष्यामः पापाया दुह्ख भागिनः ॥ २.५२.१९ ॥
ラーマよ、私たちは確かに滅びた。彼女にも欺かれた私たちは。罪深いカイケーイーの支配下に入り、苦しみを分かつことになるだろう。
2.52.20
दृष्ट्वा दुर गतम् रामम् दुह्ख आर्तः रुरुदे चिरम् ॥ २.५२.२० ॥
ラーマが遠ざかっていくのを見て、悲しみに打ちひしがれ、長いあいだ泣いた。
2.52.21
ततः तु विगते बाष्पे सूतम् स्पृष्ट उदकम् शुचिम् ।
रामः तु मधुरम् वाक्यम् पुनः पुनर् उवाच तम् ॥ २.५२.२१ ॥
やがて涙が止まると、清らかな水に触れ、ラーマは御者に何度も優しい言葉をかけた。
2.52.22
इक्ष्वाकूणाम् त्वया तुल्यम् सुहृदम् न उपलक्षये ।
यथा दशरथो राजा माम् न शोचेत् तथा कुरु ॥ २.५२.२२ ॥
イクシュヴァーク族の中で、あなたに匹敵する良き友を私は見ない。ダシャラタ王が私のために嘆くことのないように振る舞ってくれ。
2.52.23
शोक उपहत चेताः च वृद्धः च जगती पतिः ।
काम भार अवसन्नः च तस्मात् एतत् ब्रवीमि ते ॥ २.५२.२३ ॥
大地の主である王は、悲しみに心を打たれ、老いており、欲望の重荷に押しつぶされている。だから私はあなたにこう言うのだ。
2.52.24
यद् यद् आज्ञापयेत् किम्चित् स महात्मा मही पतिः ।
कैकेय्याः प्रिय काम अर्थम् कार्यम् तत् अविकान्क्षया ॥ २.५२.२४ ॥
偉大なる大地の主が何を命じられようとも、カイケーイーを喜ばせるために、ためらうことなくそれを行わねばならない。
2.52.25
एतत् अर्थम् हि राज्यानि प्रशासति नर ईश्वराः ।
यद् एषाम् सर्व कृत्येषु मनो न प्रतिहन्यते ॥ २.५२.२५ ॥
まさにそのために王たちは国を治めるのだ。すべての事において心が妨げられないように。
2.52.26
यद्यथा स महा राजो न अलीकम् अधिगच्चति ।
न च ताम्यति दुह्खेन सुमन्त्र कुरु तत् तथा ॥ २.५२.२६ ॥
スマントラよ、あの偉大な王が偽りに陥ることなく、悲しみに苦しむことのないように、そのようにせよ。
2.52.27
अदृष्ट दुह्खम् राजानम् वृद्धम् आर्यम् जित इन्द्रियम् ।
ब्रूयाः त्वम् अभिवाद्य एव मम हेतोर् इदम् वचः ॥ २.५२.२७ ॥
スマントラよ、悲しみを知らず、年老いて尊く、感覚を制した王に礼をして、私のためにこの言葉を伝えてくれ。
2.52.28
न एव अहम् अनुशोचामि लक्ष्मणो न च मैथिली ।
अयोध्यायाः च्युताः च इति वने वत्स्यामह इति वा ॥ २.५२.२८ ॥
私は嘆かない。ラクシュマナもマイティリーも嘆かない。アヨーディヤーから追われ、森に住むことになっても。
2.52.29
चतुर् दशसु वर्षेषु निवृत्तेषु पुनः पुनः ।
लक्ष्मणम् माम् च सीताम् च द्रक्ष्यसि क्षिप्रम् आगतान् ॥ २.५२.२९ ॥
十四年が過ぎ去ったとき、ラクシュマナと私とシータが戻ってくるのを、お前はすぐに見るだろう。
2.52.30
एवम् उक्त्वा तु राजानम् मातरम् च सुमन्त्र मे ।
अन्याः च देवीः सहिताः कैकेयीम् च पुनः पुनः ॥ २.५२.३० ॥
スマントラよ、このように王に、私の母に、他の王妃たちみなに、そしてカイケーイーにも、繰り返し語った後に。
2.52.31
आरोग्यम् ब्रूहि कौसल्याम् अथ पाद अभिवन्दनम् ।
सीताया मम च आर्यस्य वचनाल् लक्ष्मणस्य च ॥ २.५२.३१ ॥
カウサリャーに私の無事を伝え、その足元に礼拝してください。シーター、私、そして高貴な方（ラクシュマナ）の言葉により、ラクシュマナからも。
2.52.32
ब्रूयाः च हि महा राजम् भरतम् क्षिप्रम् आनय ।
आगतः च अपि भरतः स्थाप्यो नृप मते पदे ॥ २.५२.३२ ॥
偉大な王に伝えてください、バラタを速やかに呼び戻してください。バラタが来たら、王よ、あなたのお考えどおりに、その地位に据えてください。
2.52.33
भरतम् च परिष्वज्य यौवराज्ये अभिषिच्य च ।
अस्मत् सम्तापजम् दुह्खम् न त्वाम् अभिभविष्यति ॥ २.५२.३३ ॥
バラタを抱きしめ、太子の位に灌頂してから、私たちが招いた苦悩による悲しみが、あなたを圧倒しませんように。
2.52.34
भरतः च अपि वक्तव्यो यथा राजनि वर्तसे ।
तथा मातृषु वर्तेथाः सर्वास्व् एव अविशेषतः ॥ २.५२.३४ ॥
バラタにも伝えてください。王に対するように、すべての母に区別なく接しなさい、と。
2.52.35
यथा च तव कैकेयी सुमित्रा च अविशेषतः ।
तथैव देवी कौसल्या मम माता विशेषतः ॥ २.५२.३५ ॥
カイケーイーとスミトラーがあなたの母であるように、区別なく。しかしデーヴィー・カウサリャーは私の母ですので、特に。
2.52.36
तातस्य प्रियकामेन यौवराज्यमपेक्षता ।
लोकयोरुभयोः शक्यम् त्वया यत्सुखमेधितुम् ॥ २.५२.३६ ॥
父の喜びを願い、太子の位を望むなら、あなたはその幸福を両世界において増すことができるでしょう。
2.52.37
निवर्त्यमानो रामेण सुमन्त्रः शोक कर्शितः ।
तत् सर्वम् वचनम् श्रुत्वा स्नेहात् काकुत्स्थम् अब्रवीत् ॥ २.५२.३७ ॥
ラーマに引き返させられ、悲しみに痩せ衰えたスマントラは、それらの言葉をすべて聞き、愛情から、カークツステ家のラーマに語りかけた。
2.52.38
यद् अहम् न उपचारेण ब्रूयाम् स्नेहात् अविक्लवः ।
भक्तिमान् इति तत् तावद् वाक्यम् त्वम् क्षन्तुम् अर्हसि ॥ २.५२.३८ ॥
私はへつらいからではなく、愛情から恐れずに、信心をもって話しています。どうかこの言葉をお許しください。
2.52.39
कथम् हि त्वद् विहीनो अहम् प्रतियास्यामि ताम् पुरीम् ।
तव तात वियोगेन पुत्र शोक आकुलाम् इव ॥ २.५२.३९ ॥
あなたを失って、どうしてあの都市に戻れましょうか。愛しい息子よ、あなたとの別れによって、都は息子を悲しむ母のようになるでしょう。
2.52.40
सरामम् अपि तावन् मे रथम् दृष्ट्वा तदा जनः ।
विना रामम् रथम् दृष्ट्वा विदीर्येत अपि सा पुरी ॥ २.५२.४० ॥
ラーマと共にある私の戦車を見れば、人々はまだいくらか慰められたでしょう。しかしラーマなき戦車を見れば、あの都市さえも引き裂かれるでしょう。
2.52.41
दैन्यम् हि नगरी गच्चेद् दृष्ट्वा शून्यम् इमम् रथम् ।
सूत अवशेषम् स्वम् सैन्यम् हत वीरम् इव आहवे ॥ २.५२.४१ ॥
御者だけが残った空の戦車を見て、都は悲嘆に沈むでしょう。戦で勇士たちが倒れ、御者だけが残った自軍のように。
2.52.42
दूरे अपि निवसन्तम् त्वाम् मानसेन अग्रतः स्थितम् ।
चिन्तयन्त्यो अद्य नूनम् त्वाम् निराहाराः कृताः प्रजाः ॥ २.५२.४२ ॥
あなたは遠くに住んでいても、心の中であなたが目の前に立っているかのように思い、今日民は食も断ち、ひたすらあなたのことを思っているに違いありません。
2.52.43
दृष्टं तद्धि त्वया राम यादृशम् त्वत्प्रवासने ।
प्रजानाम् सम्कुलम् वृत्तम् त्वच्छोकक्लान्तचेतसाम् ॥ २.५२.४३ ॥
ラーマよ、あなたが流浪に出た時、あなたへの悲しみに心を疲れ果てさせた民衆の間にどれほどの混乱があったか、あなた自身が見たのだ。
2.52.44
आर्त नादो हि यः पौरैः मुक्तः तत् विप्रवासने ।
रथस्थम् माम् निशाम्य एव कुर्युः शत गुणम् ततः ॥ २.५२.४४ ॥
バラモンの追放の時に市民があげた苦悶の叫びは確かにあった。戦車の上に立つ私を見れば、彼らはそれを百倍にしたことだろう。
2.52.45
अहम् किम् च अपि वक्ष्यामि देवीम् तव सुतः मया ।
नीतः असौ मातुल कुलम् सम्तापम् मा कृथा इति ॥ २.५२.४५ ॥
私は王妃に何と言えばよいのか。あなたの息子を母方の叔父の家へ連れて行った、どうか悲しまないでください、と言うのか。
2.52.46
असत्यम् अपि न एव अहम् ब्रूयाम् वचनम् ईदृशम् ।
कथम् अप्रियम् एव अहम् ब्रूयाम् सत्यम् इदम् वचः ॥ २.५२.४६ ॥
偽りであってもこのような言葉は私は言わない。ましてや真実であっても、この不快な言葉をどうして言えようか。
2.52.47
मम तावन् नियोगस्थाः त्वद् बन्धु जन वाहिनः ।
कथम् रथम् त्वया हीनम् प्रवक्ष्यन्ति हय उत्तमाः ॥ २.५२.४७ ॥
私の管理下にあり、あなたの親族を運んできた優れた馬たちは、あなたを失ったこの戦車をどうして引くのでしょうか。
2.52.48
तन्न शक्ष्याम्यहम् गन्तुमयोध्याम् त्वदृतेऽनघ ।
वनवासानुयानाय मामनुज्ञातुमर्हसि ॥ २.५२.४८ ॥
ですから、無垢なる人よ、あなたなしにはアヨーディヤーへ戻ることはできません。森での流浪にあなたに従うことをお許しください。
2.52.49
यदि मे याचमानस्य त्यागम् एव करिष्यसि ।
सरथो अग्निम् प्रवेक्ष्यामि त्यक्त मात्रैह त्वया ॥ २.५२.४९ ॥
私が懇願しているのに、あなたが本当に私を捨てるのであれば、ここであなたに見捨てられたその時、私は車ごと火の中に入ります。
2.52.50
भविष्यन्ति वने यानि तपो विघ्न कराणि ते ।
रथेन प्रतिबाधिष्ये तानि सत्त्वानि राघव ॥ २.५२.५० ॥
森で、あなたの苦行の妨げとなる生き物がいれば、ラーガヴァよ、私は車でそれらを退けましょう。
2.52.51
तत् कृतेन मया प्राप्तम् रथ चर्या कृतम् सुखम् ।
आशम्से त्वत् कृतेन अहम् वन वास कृतम् सुखम् ॥ २.५२.५१ ॥
その行いによって私は馬車の旅の喜びを得ました。そしてあなたのなさることによって、私は森の暮らしの喜びを得られると期待しています。
2.52.52
प्रसीद इच्चामि ते अरण्ये भवितुम् प्रत्यनन्तरः ।
प्रीत्या अभिहितम् इच्चामि भव मे पत्यनन्तरः ॥ २.५२.५२ ॥
どうかお許しください。私は森で、あなたのすぐ後ろに付き従いたいのです。愛をこめて申します。あなたが私の夫であり続けてくださることを望みます。
2.52.53
इमे चापि हया वीर यदि ते वनवासिनः ।
परिचर्याम् करिष्यन्ति प्राप्स्यन्ति परमाम् गतिम् ॥ २.५२.५३ ॥
勇士よ、あなたのこの馬たちも森に住む者となるなら、あなたに仕え、最高の境地に至るでしょう。
2.52.54
तव शुश्रूषणम् मूर्ध्ना करिष्यामि वने वसन् ।
अयोध्याम् देव लोकम् वा सर्वथा प्रजहाम्य् अहम् ॥ २.५२.५४ ॥
森に住み、頭を垂れてあなたにお仕えいたします。アヨーディヤーであれ、神々の世界であれ、私は完全に捨て去ります。
2.52.55
न हि शक्या प्रवेष्टुम् सा मया अयोध्या त्वया विना ।
राज धानी महा इन्द्रस्य यथा दुष्कृत कर्मणा ॥ २.५२.५५ ॥
あなたなしには、私はアヨーディヤーに入ることはできません。ちょうど悪行を犯した者が偉大なインドラの王都に入れないように。
2.52.56
वन वासे क्षयम् प्राप्ते मम एष हि मनो रथः ।
यद् अनेन रथेन एव त्वाम् वहेयम् पुरीम् पुनः ॥ २.५२.५६ ॥
森での流謫が終わるとき、私の心からの願いは、まさにこの戦車であなたを再び都へお連れすることです。
2.52.57
चतुर् दश हि वर्षाणि सहितस्य त्वया वने ।
क्षण भूतानि यास्यन्ति शतशः तु ततः अन्यथा ॥ २.५२.५७ ॥
あなたと森で過ごす十四年さえ、瞬きのように過ぎ去るでしょう。異なることなく、幾百度もそのように。
2.52.58
भृत्य वत्सल तिष्ठन्तम् भर्तृ पुत्र गते पथि ।
भक्तम् भृत्यम् स्थितम् स्थित्याम् त्वम् न माम् हातुम् अर्हसि ॥ २.५२.५८ ॥
従者を慈しむお方よ！私はあなたの忠実な侍女、自分の立場に留まっています。主人の御子であるあなたが道に出られたとき、私を見捨てるべきではありません。
2.52.59
एवम् बहु विधम् दीनम् याचमानम् पुनः पुनः ।
रामः भृत्य अनुकम्पी तु सुमन्त्रम् इदम् अब्रवीत् ॥ २.५२.५९ ॥
さまざまに哀れに、幾度も懇願するシーターを見て、従者に慈悲深いラーマはスマントラにこう言った。
2.52.60
जानामि परमाम् भक्तिम् मयि ते भर्तृ वत्सल ।
शृणु च अपि यद् अर्थम् त्वाम् प्रेषयामि पुरीम् इतः ॥ २.५२.६० ॥
主君を慕うお方よ！私へのあなたの最上の忠誠はよく知っています。聞きなさい、なぜここからあなたを都へ遣わすのかを。
2.52.61
नगरीम् त्वाम् गतम् दृष्ट्वा जननी मे यवीयसी ।
कैकेयी प्रत्ययम् गच्चेद् इति रामः वनम् गतः ॥ २.५२.६१ ॥
あなたが都に戻ったのを見れば、私の若い母カイケーイーは、ラーマが森へ去ったと信じるだろう。
2.52.62
परितुष्टा हि सा देवि वन वासम् गते मयि ।
राजानम् न अतिशन्केत मिथ्या वादी इति धार्मिकम् ॥ २.५२.६२ ॥
女王よ、私が森へ追放されたことを彼女は喜び、王が偽りを言う者だとは疑わないでしょう、王は正しい人なのですから。
2.52.63
एष मे प्रथमः कल्पो यद् अम्बा मे यवीयसी ।
भरत आरक्षितम् स्फीतम् पुत्र राज्यम् अवाप्नुयात् ॥ २.५२.६३ ॥
これが私の第一の策です。私の若い母の子バラタが、守られた豊かな王国を得ることです。
2.52.64
मम प्रिय अर्थम् राज्ञः च सरथः त्वम् पुरीम् व्रज ।
सम्दिष्टः च असि या अनर्थाम्स् ताम्स् तान् ब्रूयाः तथा तथा ॥ २.५२.६४ ॥
私の大切な人と王のために、戦車で都へ行きなさい。そして、あなたに託された不快な言葉を、そのまま伝えなさい。
2.52.65
गुहम् वचनम् अक्लीबम् रामः हेतुमद् अब्रवीत् ॥ २.५२.६५ ॥
ラーマはグハに、このように断固として理にかなった言葉を告げた。
2.52.66
नेदानीम् गुह योग्योऽयम् वसो मे सजने वने ।
अवश्यम् ह्याश्रमे वासह् कर्तव्यस्तद्गतो विधिः ॥ २.५२.६६ ॥
グハよ、今、人の多いこの森に住むのは私にふさわしくない。必ず庵に住まねばならない、それが定めなのだ。
2.52.67
सोऽहम् गृहीत्वा नियमम् तपस्विजनभूषणम् ।
हितकामः पितुर्भूयः सीताया लक्ष्मणस्य च ॥ २.५२.६७ ॥
苦行者の飾りであるこの誓いを受け、私は父、シーター、ラクシュマナの幸福を改めて願う。
2.52.68
जटाः कृत्वा गमिष्यामि न्यग्रोध क्षीरम् आनय ।
तत् क्षीरम् राज पुत्राय गुहः क्षिप्रम् उपाहरत् ॥ २.५२.६८ ॥
ジャターを作って私は行く。バニヤンの乳を持って来い。グハはすぐにその乳を王子に差し出した。
2.52.69
लक्ष्मणस्य आत्मनः चैव रामः तेन अकरोज् जटाः ।
दीर्घबाहुर्नरव्याघ्रो जटिलत्व मधारयत् ॥ २.५२.६९ ॥
その乳でラーマはラクシュマナと自分のためにジャターを作った。長い腕の人中の虎は、ジャターを戴く姿となった。
2.52.70
तौ तदा चीर वसनौ जटा मण्डल धारिणौ ।
अशोभेताम् ऋषि समौ भ्रातरौ राम रक्ष्मणौ ॥ २.५२.७० ॥
そのとき樹皮の衣をまとい、ジャターの輪を戴いた二人の兄弟、ラーマとラクシュマナは聖仙のように輝いた。
2.52.71
ततः वैखानसम् मार्गम् आस्थितः सह लक्ष्मणः ।
व्रतम् आदिष्टवान् रामः सहायम् गुहम् अब्रवीत् ॥ २.५२.७१ ॥
それからラクシュマナと共にヴァイカーナサの道に入り、ラーマは誓いを命じ、助けとなるグハに語った。
2.52.72
अप्रमत्तः बले कोशे दुर्गे जन पदे तथा ।
भवेथा गुह राज्यम् हि दुरारक्षतमम् मतम् ॥ २.५२.७२ ॥
グハよ、軍勢、国庫、城砦、国土に油断するな。王国を守ることは最も難しいと考えられている。
2.52.73
ततः तम् समनुज्ञाय गुहम् इक्ष्वाकु नन्दनः ।
जगाम तूर्णम् अव्यग्रः सभार्यः सह लक्ष्मणः ॥ २.५२.७३ ॥
そこでイクシュヴァーク家の喜びであるラーマは、グハに別れを告げ、落ち着いて速やかに、妻とラクシュマナを伴って出発した。
2.52.74
स तु दृष्ट्वा नदी तीरे नावम् इक्ष्वाकु नन्दनः ।
तितीर्षुः शीघ्रगाम् गन्गाम् इदम् लक्ष्मणम् अब्रवीत् ॥ २.५२.७४ ॥
しかしイクシュヴァーク家の喜びであるラーマは、川岸に舟を見つけ、速く流れるガンガーを渡ろうと思い、ラクシュマナにこう言った。
2.52.75
आरोह त्वम् नर व्याघ्र स्थिताम् नावम् इमाम् शनैः ।
सीताम् च आरोपय अन्वक्षम् परिगृह्य मनस्विनीम् ॥ २.५२.७५ ॥
人中の虎よ、そこに係留された舟に静かに乗れ。まず高潔なシーターの手をとり、彼女を先に乗せよ。
2.52.76
स भ्रातुः शासनम् श्रुत्वा सर्वम् अप्रतिकूलयन् ।
आरोप्य मैथिलीम् पूर्वम् आरुरोह आत्मवाम्स् ततः ॥ २.५२.७६ ॥
兄の命令をすべて聞き、逆らうことなく、まずマイティリーのシーターを乗せ、それから自制心のあるラクシュマナが乗った。
2.52.77
अथ आरुरोह तेजस्वी स्वयम् लक्ष्मण पूर्वजः ।
ततः निषाद अधिपतिर् गुहो ज्ञातीन् अचोदयत् ॥ २.५२.७७ ॥
そこで輝けるラクシュマナの兄自身が乗った。その後、ニシャーダの主グハは親族に指示を与えた。
2.52.78
राघवोऽपि महातेजा नावमारुह्य ताम् ततः ।
ब्रह्मवत् क्षत्रवच्चैव जजाप हितमात्मनः ॥ २.५२.७८ ॥
大いなる輝きのラーガヴァ（ラーマ）もまたその舟に乗り、バラモンのように、またクシャトリヤのように、自らの幸福のために祈りの言葉を唱えた。
2.52.79
आचम्य च यथाशास्त्रम् नदीम् ताम् सह सीतया ।
प्राणमत्प्रीतिसम्हृष्टो लक्ष्मणश्चामितप्रभः ॥ २.५२.७९ ॥
聖典に従って沐浴の作法をし、シーターとともにその川に礼拝した。無量の威光を持つラクシュマナも愛と喜びに満ちて礼拝した。
2.52.80
अनुज्ञाय सुमन्त्रम् च सबलम् चैव तम् गुहम् ।
आस्थाय नावम् रामः तु चोदयाम् आस नाविकान् ॥ २.५२.८० ॥
スマントラと軍勢を率いるグハに別れを告げ、ラーマは舟に乗り、船頭たちに漕ぐよう命じた。
2.52.81
ततः तैः चोदिता सा नौः कर्ण धार समाहिता ।
शुभ स्फ्य वेग अभिहता शीघ्रम् सलिलम् अत्यगात् ॥ २.५२.८१ ॥
その時、船頭たちに促され、舵取りたちに慎重に操られ、美しい櫂の勢いに押されて、舟は速やかに水を渡った。
2.52.82
मध्यम् तु समनुप्राप्य भागीरथ्याः तु अनिन्दिता ।
वैदेही प्रान्जलिर् भूत्वा ताम् नदीम् इदम् अब्रवीत् ॥ २.५२.८२ ॥
バーギーラティーの中ほどに至ったとき、無垢なるヴァイデーヒーのシーターは合掌して、その川にこう語りかけた。
2.52.83
पुत्रः दशरथस्य अयम् महा राजस्य धीमतः ।
निदेशम् पालयतु एनम् गन्गे त्वद् अभिरक्षितः ॥ २.५२.८३ ॥
この賢明な大王ダシャラタの御子が、父王の命令を守りますように。ガンガーよ、あなたに守られて、彼がそうされますように。
2.52.84
चतुर् दश हि वर्षाणि समग्राणि उष्य कानने ।
भ्रात्रा सह मया चैव पुनः प्रत्यागमिष्यति ॥ २.५२.८४ ॥
森で十四年の歳月を満たして過ごし、弟と私とともに、彼はまた帰ってくるでしょう。
2.52.85
ततः त्वाम् देवि सुभगे क्षेमेण पुनर् आगता ।
यक्ष्ये प्रमुदिता गन्गे सर्व काम समृद्धये ॥ २.५२.८५ ॥
女神よ、幸いなる者よ、わたしは無事に戻ってまいりました。ガンガーよ、あらゆる願いの成就のために、喜んであなたを供養いたしましょう。
2.52.86
त्वम् हि त्रिपथगा देवि ब्रह्म लोकम् समीक्षसे ।
भार्या च उदधि राजस्य लोके अस्मिन् सम्प्रदृश्यसे ॥ २.५२.८६ ॥
女神よ、あなたは三つの流れをもつ者、ブラフマーの世界を見そなわす。そしてこの世界において、海王の妃としても見られるのです。
2.52.87
सा त्वाम् देवि नमस्यामि प्रशम्सामि च शोभने ।
प्राप्त राज्ये नर व्याघ्र शिवेन पुनर् आगते ॥ २.५२.८७ ॥
女神よ、輝ける方よ、わたしはあなたに礼拝し、讃えます。人の中の雄は王国を得て、無事に帰還されたのですから。
2.52.88
गवाम् शत सहस्राणि वस्त्राणि अन्नम् च पेशलम् ।
ब्राह्मणेभ्यः प्रदास्यामि तव प्रिय चिकीर्षया ॥ २.५२.८८ ॥
あなたを喜ばせたいという思いから、わたしはバラモンたちに数十万頭の牛と衣服、そして上等の食べ物を施します。
2.52.89
सुराघटसहस्रेण माम्सभूतोदनेन च ।
यक्ष्ये त्वाम् प्रयता देवि पुरीम् पुनरुपागता ॥ २.५२.८९ ॥
女神よ、都に戻ってまいりましたので、千の壺の酒と肉を混ぜた飯によって、慎み深く、あなたを供養いたしましょう。
2.52.90
यानि त्वत्तीरवासीनि दैवतानि च सन्ति हि ।
तानि सर्वाणि यक्ष्यामि तीर्थान्यायतनानि च ॥ २.५२.९० ॥
あなたの岸に住まう神々すべて、そして聖なる渡し場と祠を、わたしは供養いたします。
2.52.91
पुनरेव महाबाहुर्मया भ्रात्रा च सम्गतः ।
अयोध्याम् वनवासात्तु प्रविशत्वनघोऽनघे ॥ २.५२.९१ ॥
汚れなき人よ、大腕のラーマが私と兄とに再び会い、森の追放から阿逾陀へ入られますように。
2.52.92
तथा सम्भाषमाणा सा सीता गन्गाम् अनिन्दिता ।
दक्षिणा दक्षिणम् तीरम् क्षिप्रम् एव अभ्युपागमत् ॥ २.५२.९२ ॥
そう語りながら、汚れなきシーターは速やかにガンガーの南岸に着いた。
2.52.93
तीरम् तु समनुप्राप्य नावम् हित्वा नर ऋषभः ।
प्रातिष्ठत सह भ्रात्रा वैदेह्या च परम् तपः ॥ २.५२.९३ ॥
岸に着き舟を降りると、人中の雄牛ラーマは弟とヴァイデーヒーと共に進み出た。
2.52.94
अथ अब्रवीन् महा बाहुः सुमित्र आनन्द वर्धनम् ।
भव सम्रक्षणार्थाय सजने विजनेऽपि वा ॥ २.५२.९४ ॥
すると大腕のラーマは、スミトラーの喜びを増すラクシュマナに言った。「人里でも人気のない地でも、守護の備えをせよ。」
2.52.95
अवश्यम् रक्षणम् कार्यमदृष्टे विजने वने ।
अग्रतः गच्च सौमित्रे सीता त्वाम् अनुगच्चतु ॥ २.५२.९५ ॥
人けのない森、見えぬ所では必ず守らねばならぬ。サウミトリよ、前を行け。シーターは君に続くように。
2.52.96
पृष्ठतः अहम् गमिष्यामि त्वाम् च सीताम् च पालयन् ।
अद्य दुह्खम् तु वैदेही वन वासस्य वेत्स्यति ॥ २.५२.९६ ॥
私は後ろから行き、君とシーターを守ろう。今日、ヴァイデーヒーは森の追放の苦しみを知るだろう。
2.52.97
न हि तावदतिक्रान्ता सुकरा काचन क्रिया ।
अद्य दुःखम् तु वैदेही वनवासस्य वेत्स्यति ॥ २.५२.९७ ॥
これまでのところ、容易に成し遂げられた行いはない。今日、ヴァイデーヒーは森での流浪の苦しみを知るであろう。
2.52.98
प्रणष्टजनसम्बाधम् क्षेत्रारामविवर्बितम् ।
विषमम् च प्रपातम् च वनमद्य प्रवेक्ष्यति ॥ २.५२.९८ ॥
人の気配が絶え、田畑も庭園もない、険しく断崖の多い森へ、今日彼女は入るであろう。
2.52.99
श्रुत्वा रामस्य वचनम् प्रतिस्थे लक्ष्मणोऽग्रतः ।
अनन्तरम् च सीताया राघवो रघनन्धनः ॥ २.५२.९९ ॥
ラーマの言葉を聞き、ラクシュマナは先頭に立って進んだ。そしてシーターの後ろには、ラグ族の喜びたるラーガヴァが続いた。
2.52.100
गतम् तु गन्गा पर पारम् आशु ।
रामम् सुमन्त्रः प्रततम् निरीक्ष्य ।
अध्व प्रकर्षात् विनिवृत्त दृष्टिर् ।
र्मुमोच बाष्पम् व्यथितः तपस्वी ॥ २.५२.१०० ॥
ガンガーの彼岸へ速やかに渡ったラーマを、スマントラはじっと見つめ続けた。道が遠く延びて視線は戻り、苦しみに沈む苦行者は涙を流した。
2.52.101
स लोकपालप्रतिमप्रभाववाम् ।
स्तीर्त्वा महात्मा वरदो महानदीम् ।
ततः समृद्धान् शुभसस्यमालिनः ।
क्रमेण वत्सान् मुदितानुपागमत् ॥ २.५२.१०१ ॥
世界守護神に等しい威徳を持つ、偉大な魂の持ち主であり、恩恵を授ける彼は、あの大河を渡り、次第に豊かで、吉兆の作物に飾られ、喜びに満ちた村々へと到着した。
2.52.102
तौ तत्र हत्वा चतुरः महा मृगान् ।
वराहम् ऋश्यम् पृषतम् महा रुरुम् ।
आदाय मेध्यम् त्वरितम् बुभुक्षितौ।
वासाय काले ययतुर् वनः पतिम् ॥ २.५२.१०२ ॥
二人はそこで四匹の大きな鹿——野猪、ṛśya、斑のある羚羊、大ruru——を殺し、清浄な肉を急いで取り、空腹のまま、適切な時に森の主である大樹のもとへ住まいを求めて向かった。