Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.52.1
प्रभातायाम् तु शर्वर्याम् पृथु वृक्षा महा यशाः ।
उवाच रामः सौमित्रिम् लक्ष्मणम् शुभ लक्षणम् ॥ २.५२.१ ॥
Ao raiar da aurora, Rāma de grande renome falou a Lakṣmaṇa, filho de Sumitrā, de sinais auspiciosos.
2.52.2
भास्कर उदय कालो अयम् गता भगवती निशा ।
असौ सुकृष्णो विहगः कोकिलः तात कूजति ॥ २.५२.२ ॥
Esta é a hora do nascer do sol; a venerável noite passou. Querido, aquela ave muito escura, o cuco, está cantando.
2.52.3
बर्हिणानाम् च निर्घोषः श्रूयते नदताम् वने ।
तराम जाह्नवीम् सौम्य शीघ्रगाम् सागरम् गमाम् ॥ २.५२.३ ॥
Na floresta ouve-se o clamor dos pavões que cantam. Gentil amigo, atravessemos o veloz Gaṅgā e sigamos para o oceano.
2.52.4
विज्ञाय रामस्य वचः सौमित्रिर् मित्र नन्दनः ।
गुहम् आमन्त्र्य सूतम् च सो अतिष्ठद् भ्रातुर् अग्रतः ॥ २.५२.४ ॥
Tendo compreendido as palavras de Rāma, Saumitri, a alegria de seu amigo, dirigiu-se a Guha e ao cocheiro, e então se pôs diante de seu irmão.
2.52.5
स तु रामस्य वचनम् निशम्य प्रतिगृह्य च ।
स्थपतिस्तूर्णमाहुय सचिवानिदमब्रवीत् ॥ २.५२.५ ॥
Tendo ouvido e aceito as palavras de Rāma, chamou depressa o mestre construtor e disse isto aos seus ministros.
2.52.6
अस्य वाहनसम्युक्ताम् कर्णग्राहवतीम् शुभाम् ।
सुप्रताराम् दृढाम् तीर्खे शीग्रम् नावमुपाहर ॥ २.५२.६ ॥
Na passagem deste rio, traga depressa uma bela barca sólida, provida de seus aparelhos, com leme e alças, fácil de atravessar.
2.52.7
तम् निशम्य समादेशम् गुहामात्यगणो महान् ।
उपोह्य रुचिराम् नावम् गुहाय प्रत्यवेदयत् ॥ २.५२.७ ॥
Ao ouvir aquela ordem, o grande grupo de ministros de Guha preparou o belo barco e informou Guha.
2.52.8
ततः सप्राञ्जलिर्भूत्वा गुहो राघवमब्रवीत् ।
उपस्थितेयम् नौर्देव भूयः किम् करवाणि ते ॥ २.५२.८ ॥
Então Guha, de mãos juntas, disse a Rāghava: «Ó senhor, este barco está pronto; o que mais devo fazer por ti?»
2.52.9
तवामरसुतप्रख्य तर्तुम् सागरगाम् नदीम् ।
नौरियम् पुरुषव्याग्र ताम् त्वमारोह सुव्रत ॥ २.५२.९ ॥
Ó tu, resplandecente como filho dos imortais, este barco é para que atravesses o rio que corre para o mar. Ó melhor dos homens, ó de votos firmes, sobe a bordo.
2.52.10
अथोवाच महातेजा रामो गुहमिदम् वचः ।
कृतकामोऽस्मि भवता शीघ्रमारोप्यतामिति ॥ २.५२.१० ॥
Então Rāma, de grande esplendor, disse estas palavras a Guha: «Por ti meu desejo foi cumprido; que nos façam embarcar depressa.»
2.52.11
ततः कलापान् सम्नह्य खड्गौ बद्ध्वा च धन्विनौ ।
जग्मतुर् येन तौ गन्गाम् सीतया सह राघवौ ॥ २.५२.११ ॥
Então, prendendo as aljavas e atando as espadas, os dois arqueiros Rāghavas foram com Sītā em direção ao Gaṅgā.
2.52.12
रामम् एव तु धर्मज्ञम् उपगम्य विनीतवत् ।
किम् अहम् करवाणि इति सूतः प्रान्जलिर् अब्रवीत् ॥ २.५२.१२ ॥
Aproximando-se humildemente de Rāma, conhecedor do dharma, o cocheiro disse de mãos juntas: «Que devo fazer?»
2.52.13
ततोऽब्रवीद्दाशरथिः सुमन्त्रम् ।
स्पृशन् करेणोत्तमदक्षिणेन ।
सुमन्त्र शीघ्रम् पुनरेव याहि ।
राज्ञः सकाशे भवचाप्रमत्तः ॥ २.५२.१३ ॥
Então Rāma, filho de Daśaratha, disse a Sumantra, tocando-o com sua excelente mão direita: Sumantra, volte logo ao rei, e seja atento.
2.52.14
निवर्तस्व इति उवाच एनम् एतावद्द् हि कृतम् मम ।
रथम् विहाय पद्भ्याम् तु गमिष्यामि महावनम् ॥ २.५२.१४ ॥
Disse-lhe: volte; isto já basta por mim. Deixando a carruagem, irei a pé para a grande floresta.
2.52.15
आत्मानम् तु अभ्यनुज्ञातम् अवेक्ष्य आर्तः स सारथिः ।
सुमन्त्रः पुरुष व्याघ्रम् ऐक्ष्वाकम् इदम् अब्रवीत् ॥ २.५२.१५ ॥
Vendo que lhe fora concedida licença, o cocheiro aflito Sumantra dirigiu estas palavras a Rāma da linhagem de Ikṣvāku, tigre entre os homens.
2.52.16
न अतिक्रान्तम् इदम् लोके पुरुषेण इह केनचित् ।
तव सभ्रातृ भार्यस्य वासः प्राकृतवद् वने ॥ २.५२.१६ ॥
Nenhum homem neste mundo transgrediu isto: que tu, com teu irmão e tua esposa, habites a floresta como gente comum.
2.52.17
न मन्ये ब्रह्म चर्ये अस्ति स्वधीते वा फल उदयः ।
मार्दव आर्जवयोः वा अपि त्वाम् चेद् व्यसनम् आगतम् ॥ २.५२.१७ ॥
Não penso que haja fruto na castidade nem no estudo dos Vedas, nem na mansidão e retidão, se tal calamidade te sobreveio.
2.52.18
सह राघव वैदेह्या भ्रात्रा चैव वने वसन् ।
त्वम् गतिम् प्राप्स्यसे वीर त्रीम्ल् लोकाम्स् तु जयन्न् इव ॥ २.५२.१८ ॥
Rāghava, morando na floresta com Vaidehī e teu irmão, ó herói, alcançarás teu destino como quem conquista os três mundos.
2.52.19
वयम् खलु हता राम ये तया अपि उपवन्चिताः ।
कैकेय्या वशम् एष्यामः पापाया दुह्ख भागिनः ॥ २.५२.१९ ॥
Rāma, nós estamos de fato arruinados, nós que também fomos enganados por ela. Sob o poder da perversa Kaikeyī, tornar-nos-emos partícipes do sofrimento.
2.52.20
दृष्ट्वा दुर गतम् रामम् दुह्ख आर्तः रुरुदे चिरम् ॥ २.५२.२० ॥
Ao ver Rāma partir para longe, atormentado pela dor, chorou por muito tempo.
2.52.21
ततः तु विगते बाष्पे सूतम् स्पृष्ट उदकम् शुचिम् ।
रामः तु मधुरम् वाक्यम् पुनः पुनर् उवाच तम् ॥ २.५२.२१ ॥
Então, cessadas as lágrimas, tocando água pura, Rāma repetidamente dirigiu palavras doces ao cocheiro.
2.52.22
इक्ष्वाकूणाम् त्वया तुल्यम् सुहृदम् न उपलक्षये ।
यथा दशरथो राजा माम् न शोचेत् तथा कुरु ॥ २.५२.२२ ॥
Entre os Ikṣvākus não vejo um amigo igual a ti. Age de modo que o rei Daśaratha não se aflija por mim.
2.52.23
शोक उपहत चेताः च वृद्धः च जगती पतिः ।
काम भार अवसन्नः च तस्मात् एतत् ब्रवीमि ते ॥ २.५२.२३ ॥
O rei, senhor da terra, tem o coração ferido pela dor, é idoso e está curvado sob o peso do desejo; por isso te digo isto.
2.52.24
यद् यद् आज्ञापयेत् किम्चित् स महात्मा मही पतिः ।
कैकेय्याः प्रिय काम अर्थम् कार्यम् तत् अविकान्क्षया ॥ २.५२.२४ ॥
Tudo o que o magnânimo senhor da terra ordenar deve ser cumprido sem hesitação, para agradar a Kaikeyī.
2.52.25
एतत् अर्थम् हि राज्यानि प्रशासति नर ईश्वराः ।
यद् एषाम् सर्व कृत्येषु मनो न प्रतिहन्यते ॥ २.५२.२५ ॥
É precisamente para isso que os reis governam seus reinos: para que, em todos os seus assuntos, a mente não seja contrariada.
2.52.26
यद्यथा स महा राजो न अलीकम् अधिगच्चति ।
न च ताम्यति दुह्खेन सुमन्त्र कुरु तत् तथा ॥ २.५२.२६ ॥
Ó Sumantra, faz de modo que o grande rei não incorra em falsidade nem seja consumido pela dor.
2.52.27
अदृष्ट दुह्खम् राजानम् वृद्धम् आर्यम् जित इन्द्रियम् ।
ब्रूयाः त्वम् अभिवाद्य एव मम हेतोर् इदम् वचः ॥ २.५२.२७ ॥
Ó Sumantra, tendo saudado o rei, que nunca conheceu a dor, velho, nobre e senhor de seus sentidos, deves dizer estas palavras em meu nome.
2.52.28
न एव अहम् अनुशोचामि लक्ष्मणो न च मैथिली ।
अयोध्यायाः च्युताः च इति वने वत्स्यामह इति वा ॥ २.५२.२८ ॥
Eu não lamento, nem Lakṣmaṇa nem Maithilī, por sermos afastados de Ayodhyā e vivermos na floresta.
2.52.29
चतुर् दशसु वर्षेषु निवृत्तेषु पुनः पुनः ।
लक्ष्मणम् माम् च सीताम् च द्रक्ष्यसि क्षिप्रम् आगतान् ॥ २.५२.२९ ॥
Quando os catorze anos tiverem passado, logo verás Lakṣmaṇa, a mim e a Sītā de volta.
2.52.30
एवम् उक्त्वा तु राजानम् मातरम् च सुमन्त्र मे ।
अन्याः च देवीः सहिताः कैकेयीम् च पुनः पुनः ॥ २.५२.३० ॥
Ó Sumantra, tendo falado assim repetidamente ao rei, à minha mãe, às outras rainhas reunidas e a Kaikeyī.
2.52.31
आरोग्यम् ब्रूहि कौसल्याम् अथ पाद अभिवन्दनम् ।
सीताया मम च आर्यस्य वचनाल् लक्ष्मणस्य च ॥ २.५२.३१ ॥
Diga a Kausalyā que estou bem e preste-lhe minhas saudações aos pés; também de Sītā, de mim e, pela palavra do nobre, de Lakṣmaṇa.
2.52.32
ब्रूयाः च हि महा राजम् भरतम् क्षिप्रम् आनय ।
आगतः च अपि भरतः स्थाप्यो नृप मते पदे ॥ २.५२.३२ ॥
Diga ao grande rei que mande trazer Bharata depressa; e, quando Bharata tiver chegado, ó rei, que ele seja estabelecido naquele posto segundo a vossa opinião.
2.52.33
भरतम् च परिष्वज्य यौवराज्ये अभिषिच्य च ।
अस्मत् सम्तापजम् दुह्खम् न त्वाम् अभिभविष्यति ॥ २.५२.३३ ॥
Tendo abraçado Bharata e o ungido príncipe herdeiro, que a dor nascida de nossa aflição não vos sobrepuje.
2.52.34
भरतः च अपि वक्तव्यो यथा राजनि वर्तसे ।
तथा मातृषु वर्तेथाः सर्वास्व् एव अविशेषतः ॥ २.५२.३४ ॥
Também a Bharata deve ser dito: assim como te comportas com o rei, comporta-te igualmente com todas as mães, sem distinção.
2.52.35
यथा च तव कैकेयी सुमित्रा च अविशेषतः ।
तथैव देवी कौसल्या मम माता विशेषतः ॥ २.५२.३५ ॥
Assim como Kaikeyī e Sumitrā são tuas mães, assim sem distinção; mas a rainha Kausalyā é minha mãe, e por isso especialmente.
2.52.36
तातस्य प्रियकामेन यौवराज्यमपेक्षता ।
लोकयोरुभयोः शक्यम् त्वया यत्सुखमेधितुम् ॥ २.५२.३६ ॥
Desejando agradar teu pai e aspirando ao cargo de príncipe herdeiro, podes multiplicar essa felicidade nos dois mundos.
2.52.37
निवर्त्यमानो रामेण सुमन्त्रः शोक कर्शितः ।
तत् सर्वम् वचनम् श्रुत्वा स्नेहात् काकुत्स्थम् अब्रवीत् ॥ २.५२.३७ ॥
Sumantra, sendo mandado de volta por Rāma e consumido pela dor, tendo ouvido todas aquelas palavras, falou com afeto a Rāma da linhagem de Kakutstha.
2.52.38
यद् अहम् न उपचारेण ब्रूयाम् स्नेहात् अविक्लवः ।
भक्तिमान् इति तत् तावद् वाक्यम् त्वम् क्षन्तुम् अर्हसि ॥ २.५२.३८ ॥
Que eu não falo por bajulação, mas por afeto, sem medo e com devoção; peço que perdoes estas palavras por ora.
2.52.39
कथम् हि त्वद् विहीनो अहम् प्रतियास्यामि ताम् पुरीम् ।
तव तात वियोगेन पुत्र शोक आकुलाम् इव ॥ २.५२.३९ ॥
Como, então, privado de ti, voltarei àquela cidade? Querido filho, pela tua separação ela será como uma mãe aflita com a dor de seu filho.
2.52.40
सरामम् अपि तावन् मे रथम् दृष्ट्वा तदा जनः ।
विना रामम् रथम् दृष्ट्वा विदीर्येत अपि सा पुरी ॥ २.५२.४० ॥
Mesmo ao ver o meu carro com Rāma, o povo teria então algum consolo; mas ao ver o carro sem Rāma, aquela cidade se despedaçaria.
2.52.41
दैन्यम् हि नगरी गच्चेद् दृष्ट्वा शून्यम् इमम् रथम् ।
सूत अवशेषम् स्वम् सैन्यम् हत वीरम् इव आहवे ॥ २.५२.४१ ॥
Ao ver este carro vazio, restando apenas o auriga, a cidade cairia no abatimento, como um exército próprio na batalha, com seus heróis mortos e só o auriga sobrevivente.
2.52.42
दूरे अपि निवसन्तम् त्वाम् मानसेन अग्रतः स्थितम् ।
चिन्तयन्त्यो अद्य नूनम् त्वाम् निराहाराः कृताः प्रजाः ॥ २.५२.४२ ॥
Embora morando longe, pensando em ti como se estivesses diante deles na mente, certamente hoje o povo ficou sem comer, pensando só em ti.
2.52.43
दृष्टं तद्धि त्वया राम यादृशम् त्वत्प्रवासने ।
प्रजानाम् सम्कुलम् वृत्तम् त्वच्छोकक्लान्तचेतसाम् ॥ २.५२.४३ ॥
Rāma, tu mesmo viste que tumulto havia entre o povo quando partiste para o exílio, com as mentes exauridas pela tua falta.
2.52.44
आर्त नादो हि यः पौरैः मुक्तः तत् विप्रवासने ।
रथस्थम् माम् निशाम्य एव कुर्युः शत गुणम् ततः ॥ २.५२.४४ ॥
O grito de angústia que os cidadãos soltaram no banimento do brâmane foi real; ao ver-me de pé na carruagem, tê-lo-iam multiplicado por cem.
2.52.45
अहम् किम् च अपि वक्ष्यामि देवीम् तव सुतः मया ।
नीतः असौ मातुल कुलम् सम्तापम् मा कृथा इति ॥ २.५२.४५ ॥
O que direi à rainha? Que levei o teu filho à família do seu tio materno, e que ela não deve afligir-se?
2.52.46
असत्यम् अपि न एव अहम् ब्रूयाम् वचनम् ईदृशम् ।
कथम् अप्रियम् एव अहम् ब्रूयाम् सत्यम् इदम् वचः ॥ २.५२.४६ ॥
Nem mesmo falsamente diria tais palavras; como, pois, diria esta palavra verdadeira mas desagradável?
2.52.47
मम तावन् नियोगस्थाः त्वद् बन्धु जन वाहिनः ।
कथम् रथम् त्वया हीनम् प्रवक्ष्यन्ति हय उत्तमाः ॥ २.५२.४७ ॥
Como puxarão esses excelentes cavalos, sob a minha guarda e habituados a transportar os teus parentes, esta carruagem sem ti?
2.52.48
तन्न शक्ष्याम्यहम् गन्तुमयोध्याम् त्वदृतेऽनघ ।
वनवासानुयानाय मामनुज्ञातुमर्हसि ॥ २.५२.४८ ॥
Portanto, ó sem mácula, não poderei voltar a Ayodhyā sem ti; deves permitir-me seguir-te no exílio na floresta.
2.52.49
यदि मे याचमानस्य त्यागम् एव करिष्यसि ।
सरथो अग्निम् प्रवेक्ष्यामि त्यक्त मात्रैह त्वया ॥ २.५२.४९ ॥
Se, mesmo eu suplicando, de fato me abandonares, então, assim que me deixares aqui, entrarei no fogo com minha carruagem.
2.52.50
भविष्यन्ति वने यानि तपो विघ्न कराणि ते ।
रथेन प्रतिबाधिष्ये तानि सत्त्वानि राघव ॥ २.५२.५० ॥
Quaisquer criaturas que na floresta forem obstáculo às tuas austeridades, ó Rāghava, eu as conterei com a carruagem.
2.52.51
तत् कृतेन मया प्राप्तम् रथ चर्या कृतम् सुखम् ।
आशम्से त्वत् कृतेन अहम् वन वास कृतम् सुखम् ॥ २.५२.५१ ॥
Por aquele ato obtive o prazer de viajar de carruagem; e pelo que tu fizeste, espero obter o prazer de viver na floresta.
2.52.52
प्रसीद इच्चामि ते अरण्ये भवितुम् प्रत्यनन्तरः ।
प्रीत्या अभिहितम् इच्चामि भव मे पत्यनन्तरः ॥ २.५२.५२ ॥
Sê benevolente: desejo estar bem atrás de ti na floresta. Digo-o com afeto: desejo que continues a ser meu esposo.
2.52.53
इमे चापि हया वीर यदि ते वनवासिनः ।
परिचर्याम् करिष्यन्ति प्राप्स्यन्ति परमाम् गतिम् ॥ २.५२.५३ ॥
Ó herói, se também estes teus cavalos se tornarem habitantes da floresta, prestar-te-ão serviço e alcançarão o destino supremo.
2.52.54
तव शुश्रूषणम् मूर्ध्ना करिष्यामि वने वसन् ।
अयोध्याम् देव लोकम् वा सर्वथा प्रजहाम्य् अहम् ॥ २.५२.५४ ॥
Vivendo na floresta, cumprirei o teu serviço de cabeça inclinada. Ayodhyā, ou mesmo o mundo dos deuses, abandoná-los-ei por completo.
2.52.55
न हि शक्या प्रवेष्टुम् सा मया अयोध्या त्वया विना ।
राज धानी महा इन्द्रस्य यथा दुष्कृत कर्मणा ॥ २.५२.५५ ॥
Sem ti, não posso entrar em Ayodhyā, assim como quem praticou ações más não pode entrar na capital do grande Indra.
2.52.56
वन वासे क्षयम् प्राप्ते मम एष हि मनो रथः ।
यद् अनेन रथेन एव त्वाम् वहेयम् पुरीम् पुनः ॥ २.५२.५६ ॥
Quando chegar o fim do teu exílio na floresta, este é o meu desejo: levar-te de volta à cidade neste mesmo carro.
2.52.57
चतुर् दश हि वर्षाणि सहितस्य त्वया वने ।
क्षण भूतानि यास्यन्ति शतशः तु ततः अन्यथा ॥ २.५२.५७ ॥
Até os catorze anos que passares comigo na floresta passarão como instantes — não de outro modo, mas centenas de vezes assim.
2.52.58
भृत्य वत्सल तिष्ठन्तम् भर्तृ पुत्र गते पथि ।
भक्तम् भृत्यम् स्थितम् स्थित्याम् त्वम् न माम् हातुम् अर्हसि ॥ २.५२.५८ ॥
Ó tu, que amas os teus servos! Sou a tua serva devota, firme no meu lugar; não te convém abandonar-me, tu, filho do senhor, que partiste pelo caminho.
2.52.59
एवम् बहु विधम् दीनम् याचमानम् पुनः पुनः ।
रामः भृत्य अनुकम्पी तु सुमन्त्रम् इदम् अब्रवीत् ॥ २.५२.५९ ॥
Vendo Sītā, que suplicava vezes sem conta, de muitos modos, com pesar, Rāma, compassivo para com os seus servidores, disse estas palavras a Sumantra.
2.52.60
जानामि परमाम् भक्तिम् मयि ते भर्तृ वत्सल ।
शृणु च अपि यद् अर्थम् त्वाम् प्रेषयामि पुरीम् इतः ॥ २.५२.६० ॥
Ó tu, que amas o teu senhor! Conheço a tua suprema devoção a mim; ouve a razão pela qual te envio daqui de volta à cidade.
2.52.61
नगरीम् त्वाम् गतम् दृष्ट्वा जननी मे यवीयसी ।
कैकेयी प्रत्ययम् गच्चेद् इति रामः वनम् गतः ॥ २.५२.६१ ॥
Ao vê-lo de volta à cidade, minha mãe mais nova Kaikeyī terá a confiança de que Rāma partiu para a floresta.
2.52.62
परितुष्टा हि सा देवि वन वासम् गते मयि ।
राजानम् न अतिशन्केत मिथ्या वादी इति धार्मिकम् ॥ २.५२.६२ ॥
Ó rainha, ela ficará satisfeita pelo meu exílio na floresta e não suspeitará que o rei fale falsamente, pois ele é justo.
2.52.63
एष मे प्रथमः कल्पो यद् अम्बा मे यवीयसी ।
भरत आरक्षितम् स्फीतम् पुत्र राज्यम् अवाप्नुयात् ॥ २.५२.६३ ॥
Este é o meu primeiro plano: que o filho de minha mãe mais nova, Bharata, obtenha um reino protegido e próspero.
2.52.64
मम प्रिय अर्थम् राज्ञः च सरथः त्वम् पुरीम् व्रज ।
सम्दिष्टः च असि या अनर्थाम्स् ताम्स् तान् ब्रूयाः तथा तथा ॥ २.५२.६४ ॥
Pelo meu querido bem e pelo do rei, vá com a sua carruagem à cidade, e diga exatamente aquelas palavras desagradáveis que lhe foram confiadas.
2.52.65
गुहम् वचनम् अक्लीबम् रामः हेतुमद् अब्रवीत् ॥ २.५२.६५ ॥
Rāma disse a Guha estas palavras firmes e fundamentadas.
2.52.66
नेदानीम् गुह योग्योऽयम् वसो मे सजने वने ।
अवश्यम् ह्याश्रमे वासह् कर्तव्यस्तद्गतो विधिः ॥ २.५२.६६ ॥
Ó Guha, esta morada entre tanta gente na floresta não me convém agora; certamente devo viver num eremitério, pois essa é a regra para a minha condição.
2.52.67
सोऽहम् गृहीत्वा नियमम् तपस्विजनभूषणम् ।
हितकामः पितुर्भूयः सीताया लक्ष्मणस्य च ॥ २.५२.६७ ॥
Tendo tomado este voto, ornamento dos ascetas, desejo novamente o bem de nosso pai, de Sītā e de Lakṣmaṇa.
2.52.68
जटाः कृत्वा गमिष्यामि न्यग्रोध क्षीरम् आनय ।
तत् क्षीरम् राज पुत्राय गुहः क्षिप्रम् उपाहरत् ॥ २.५२.६८ ॥
Tendo feito as jaṭās, partirei; traze o leite do nyagrodha. Guha trouxe rapidamente esse leite para o príncipe.
2.52.69
लक्ष्मणस्य आत्मनः चैव रामः तेन अकरोज् जटाः ।
दीर्घबाहुर्नरव्याघ्रो जटिलत्व मधारयत् ॥ २.५२.६९ ॥
Com esse leite Rāma fez as jaṭās para Lakṣmaṇa e para si mesmo; o de braços longos, tigre entre os homens, assumiu a condição de portador de jaṭās.
2.52.70
तौ तदा चीर वसनौ जटा मण्डल धारिणौ ।
अशोभेताम् ऋषि समौ भ्रातरौ राम रक्ष्मणौ ॥ २.५२.७० ॥
Então os dois irmãos, Rāma e Lakṣmaṇa, vestidos com roupas de casca e portando círculos de jaṭās, brilharam como sábios.
2.52.71
ततः वैखानसम् मार्गम् आस्थितः सह लक्ष्मणः ।
व्रतम् आदिष्टवान् रामः सहायम् गुहम् अब्रवीत् ॥ २.५२.७१ ॥
Então, tomando com Lakṣmaṇa o caminho vaikhānasa, Rāma deu a instrução sobre o voto e falou a Guha, seu auxiliar.
2.52.72
अप्रमत्तः बले कोशे दुर्गे जन पदे तथा ।
भवेथा गुह राज्यम् हि दुरारक्षतमम् मतम् ॥ २.५२.७२ ॥
Ó Guha, sê vigilante quanto ao exército, ao tesouro, à fortaleza e ao reino; proteger um reino é considerado o mais difícil.
2.52.73
ततः तम् समनुज्ञाय गुहम् इक्ष्वाकु नन्दनः ।
जगाम तूर्णम् अव्यग्रः सभार्यः सह लक्ष्मणः ॥ २.५२.७३ ॥
Então Rāma, alegria da linhagem de Ikṣvāku, despediu-se de Guha e, calmo e rápido, partiu com sua esposa e Lakṣmaṇa.
2.52.74
स तु दृष्ट्वा नदी तीरे नावम् इक्ष्वाकु नन्दनः ।
तितीर्षुः शीघ्रगाम् गन्गाम् इदम् लक्ष्मणम् अब्रवीत् ॥ २.५२.७४ ॥
Mas Rāma, alegria da linhagem de Ikṣvāku, vendo um barco na margem do rio e desejando atravessar o Ganges de correnteza rápida, disse estas palavras a Lakṣmaṇa.
2.52.75
आरोह त्वम् नर व्याघ्र स्थिताम् नावम् इमाम् शनैः ।
सीताम् च आरोपय अन्वक्षम् परिगृह्य मनस्विनीम् ॥ २.५२.७५ ॥
Sobe, ó tigre entre os homens, neste barco que aqui está, devagar; e primeiro toma a magnânima Sītā pela mão e faze-a subir.
2.52.76
स भ्रातुः शासनम् श्रुत्वा सर्वम् अप्रतिकूलयन् ।
आरोप्य मैथिलीम् पूर्वम् आरुरोह आत्मवाम्स् ततः ॥ २.५२.७६ ॥
Tendo ouvido toda a ordem do irmão e sem se opor, primeiro fez subir Maithilī Sītā, e então subiu o autocontrolado Lakṣmaṇa.
2.52.77
अथ आरुरोह तेजस्वी स्वयम् लक्ष्मण पूर्वजः ।
ततः निषाद अधिपतिर् गुहो ज्ञातीन् अचोदयत् ॥ २.५२.७७ ॥
Então o resplandecente irmão mais velho de Lakṣmaṇa subiu ele mesmo; em seguida Guha, senhor dos Niṣādas, instruiu seus parentes.
2.52.78
राघवोऽपि महातेजा नावमारुह्य ताम् ततः ।
ब्रह्मवत् क्षत्रवच्चैव जजाप हितमात्मनः ॥ २.५२.७८ ॥
Também Rāghava, de grande brilho, tendo subido àquele barco, então recitou em voz baixa para seu próprio bem, como faz um brâmane e como faz um kṣatriya.
2.52.79
आचम्य च यथाशास्त्रम् नदीम् ताम् सह सीतया ।
प्राणमत्प्रीतिसम्हृष्टो लक्ष्मणश्चामितप्रभः ॥ २.५२.७९ ॥
Após fazer o ācamana segundo as escrituras, curvou-se diante daquele rio junto com Sītā, e Lakṣmaṇa, de esplendor sem limites, cheio de afeto e alegria, também se curvou.
2.52.80
अनुज्ञाय सुमन्त्रम् च सबलम् चैव तम् गुहम् ।
आस्थाय नावम् रामः तु चोदयाम् आस नाविकान् ॥ २.५२.८० ॥
Após despedir-se de Sumantra e de Guha com seu exército, Rāma subiu no barco e ordenou aos barqueiros que remassem.
2.52.81
ततः तैः चोदिता सा नौः कर्ण धार समाहिता ।
शुभ स्फ्य वेग अभिहता शीघ्रम् सलिलम् अत्यगात् ॥ २.५२.८१ ॥
Então aquele barco, impulsionado pelos barqueiros, conduzido com cuidado pelos timoneiros e movido pela força dos belos remos, cruzou rapidamente as águas.
2.52.82
मध्यम् तु समनुप्राप्य भागीरथ्याः तु अनिन्दिता ।
वैदेही प्रान्जलिर् भूत्वा ताम् नदीम् इदम् अब्रवीत् ॥ २.५२.८२ ॥
Ao chegar ao meio do Bhāgīrathī, a irrepreensível Vaidehī, Sītā, de mãos postas, falou assim àquele rio.
2.52.83
पुत्रः दशरथस्य अयम् महा राजस्य धीमतः ।
निदेशम् पालयतु एनम् गन्गे त्वद् अभिरक्षितः ॥ २.५२.८३ ॥
Que este filho de Daśaratha, do grande e sábio rei, cumpra o seu mandato; ó Gaṅgā, que ele, protegido por ti, o faça.
2.52.84
चतुर् दश हि वर्षाणि समग्राणि उष्य कानने ।
भ्रात्रा सह मया चैव पुनः प्रत्यागमिष्यति ॥ २.५२.८४ ॥
Depois de passar quatorze anos completos na floresta, junto com seu irmão e comigo, ele voltará novamente.
2.52.85
ततः त्वाम् देवि सुभगे क्षेमेण पुनर् आगता ।
यक्ष्ये प्रमुदिता गन्गे सर्व काम समृद्धये ॥ २.५२.८५ ॥
Então, ó deusa, ó afortunada, regressei em segurança. Ó Gaṅgā, com alegria te venerarei para a realização de todos os desejos.
2.52.86
त्वम् हि त्रिपथगा देवि ब्रह्म लोकम् समीक्षसे ।
भार्या च उदधि राजस्य लोके अस्मिन् सम्प्रदृश्यसे ॥ २.५२.८६ ॥
Tu, ó deusa, fluis por três caminhos; contemplas o mundo de Brahmā. E neste mundo és vista como a consorte do rei do oceano.
2.52.87
सा त्वाम् देवि नमस्यामि प्रशम्सामि च शोभने ।
प्राप्त राज्ये नर व्याघ्र शिवेन पुनर् आगते ॥ २.५२.८७ ॥
Ó deusa, ó resplandecente, eu me inclino diante de ti e te louvo, pois o melhor dos homens obteve o reino e regressou em segurança.
2.52.88
गवाम् शत सहस्राणि वस्त्राणि अन्नम् च पेशलम् ।
ब्राह्मणेभ्यः प्रदास्यामि तव प्रिय चिकीर्षया ॥ २.५२.८८ ॥
Por desejo de te agradar, darei aos brâmanes centenas de milhares de vacas, vestes e alimentos selecionados.
2.52.89
सुराघटसहस्रेण माम्सभूतोदनेन च ।
यक्ष्ये त्वाम् प्रयता देवि पुरीम् पुनरुपागता ॥ २.५२.८९ ॥
Ó deusa, tendo regressado à cidade, honrar-te-ei com devoção, com mil cântaros de vinho e arroz misturado com carne.
2.52.90
यानि त्वत्तीरवासीनि दैवतानि च सन्ति हि ।
तानि सर्वाणि यक्ष्यामि तीर्थान्यायतनानि च ॥ २.५२.९० ॥
Todas as divindades que habitam as tuas margens, e os vaus sagrados e santuários, honrá-los-ei.
2.52.91
पुनरेव महाबाहुर्मया भ्रात्रा च सम्गतः ।
अयोध्याम् वनवासात्तु प्रविशत्वनघोऽनघे ॥ २.५२.९१ ॥
Ó imaculada, que Rāma, de braços poderosos, reunido de novo comigo e com meu irmão, entre em Ayodhyā ao fim do exílio na floresta.
2.52.92
तथा सम्भाषमाणा सा सीता गन्गाम् अनिन्दिता ।
दक्षिणा दक्षिणम् तीरम् क्षिप्रम् एव अभ्युपागमत् ॥ २.५२.९२ ॥
Falando assim, a imaculada Sītā chegou rapidamente à margem sul do Gaṅgā.
2.52.93
तीरम् तु समनुप्राप्य नावम् हित्वा नर ऋषभः ।
प्रातिष्ठत सह भ्रात्रा वैदेह्या च परम् तपः ॥ २.५२.९३ ॥
Ao chegar à margem e deixar o barco, o melhor dos homens Rāma partiu com seu irmão e Vaidehī.
2.52.94
अथ अब्रवीन् महा बाहुः सुमित्र आनन्द वर्धनम् ।
भव सम्रक्षणार्थाय सजने विजनेऽपि वा ॥ २.५२.९४ ॥
Então Rāma, de braços poderosos, disse a Lakṣmaṇa, o que aumenta a alegria de Sumitrā: "Esteja pronto para proteger, em lugar habitado ou deserto."
2.52.95
अवश्यम् रक्षणम् कार्यमदृष्टे विजने वने ।
अग्रतः गच्च सौमित्रे सीता त्वाम् अनुगच्चतु ॥ २.५२.९५ ॥
Na floresta deserta, onde nada se vê, a proteção deve certamente ser assegurada. Ó Saumitri, vá à frente; que Sītā te siga.
2.52.96
पृष्ठतः अहम् गमिष्यामि त्वाम् च सीताम् च पालयन् ।
अद्य दुह्खम् तु वैदेही वन वासस्य वेत्स्यति ॥ २.५२.९६ ॥
Irei atrás, protegendo você e Sītā. Hoje Vaidehī conhecerá a dor do exílio na floresta.
2.52.97
न हि तावदतिक्रान्ता सुकरा काचन क्रिया ।
अद्य दुःखम् तु वैदेही वनवासस्य वेत्स्यति ॥ २.५२.९७ ॥
Até agora nenhuma ação foi facilmente realizada; hoje Vaidehī conhecerá a dor do exílio na floresta.
2.52.98
प्रणष्टजनसम्बाधम् क्षेत्रारामविवर्बितम् ।
विषमम् च प्रपातम् च वनमद्य प्रवेक्ष्यति ॥ २.५२.९८ ॥
Hoje ela entrará numa floresta despovoada, sem campos nem jardins, áspera e cheia de precipícios.
2.52.99
श्रुत्वा रामस्य वचनम् प्रतिस्थे लक्ष्मणोऽग्रतः ।
अनन्तरम् च सीताया राघवो रघनन्धनः ॥ २.५२.९९ ॥
Ao ouvir as palavras de Rāma, Lakṣmaṇa partiu à frente; e atrás de Sītā seguia Rāghava, a alegria dos Raghu.
2.52.100
गतम् तु गन्गा पर पारम् आशु ।
रामम् सुमन्त्रः प्रततम् निरीक्ष्य ।
अध्व प्रकर्षात् विनिवृत्त दृष्टिर् ।
र्मुमोच बाष्पम् व्यथितः तपस्वी ॥ २.५२.१०० ॥
Sumantra fitava sem cessar Rāma, que rapidamente atravessara para a margem distante do Gaṅgā; com a longa distância do caminho, seu olhar voltou-se, e o aflito asceta derramou lágrimas.
2.52.101
स लोकपालप्रतिमप्रभाववाम् ।
स्तीर्त्वा महात्मा वरदो महानदीम् ।
ततः समृद्धान् शुभसस्यमालिनः ।
क्रमेण वत्सान् मुदितानुपागमत् ॥ २.५२.१०१ ॥
Aquele magnânimo, de poder igual ao dos guardiões do mundo, dador de bênçãos, tendo atravessado o grande rio, chegou pouco a pouco às aldeias prósperas e alegres, adornadas de colheitas auspiciosas.
2.52.102
तौ तत्र हत्वा चतुरः महा मृगान् ।
वराहम् ऋश्यम् पृषतम् महा रुरुम् ।
आदाय मेध्यम् त्वरितम् बुभुक्षितौ।
वासाय काले ययतुर् वनः पतिम् ॥ २.५२.१०२ ॥
Ali, tendo matado quatro grandes cervos — o javali, o ṛśya, a antílope malhada e o grande ruru — e tomado rapidamente a carne pura, famintos, foram no momento certo ao senhor da floresta, uma grande árvore, para ali habitar.