Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.54.1
ते तु तस्मिन् महा वृक्षौषित्वा रजनीम् शिवाम् ।
विमले अभ्युदिते सूर्ये तस्मात् देशात् प्रतस्थिरे ॥ २.५४.१ ॥
Tras pasar la noche auspiciosa bajo aquel grupo de grandes árboles, y cuando el sol claro se elevó, partieron de aquel lugar.
2.54.2
यत्र भागीरथी गन्गा यमुनाम् अभिवर्तते ।
जग्मुस् तम् देशम् उद्दिश्य विगाह्य सुमहद् वनम् ॥ २.५४.२ ॥
Dirigiéndose hacia la región donde el Bhāgīrathī Gaṅgā fluye hacia el Yamunā, avanzaron adentrándose en un bosque muy vasto.
2.54.3
ते भूमिम् आगान् विविधान् देशामः च अपि मनो रमान् ।
अदृष्ट पूर्वान् पश्यन्तः तत्र तत्र यशस्विनः ॥ २.५४.३ ॥
Aquellos ilustres llegaron a tierras diversas y encantadoras que nunca antes habían visto, contemplándolas aquí y allá.
2.54.4
यथा क्षेमेण गच्चन् स पश्यमः च विविधान् द्रुमान् ।
निवृत्त मात्रे दिवसे रामः सौमित्रिम् अब्रवीत् ॥ २.५४.४ ॥
Mientras avanzaban con seguridad, mirando los diversos árboles, justo cuando el día estaba terminando, Rāma habló a Saumitri.
2.54.5
प्रयागम् अभितः पश्य सौमित्रे धूमम् उन्नतम् ।
अग्नेर् भगवतः केतुम् मन्ये सम्निहितः मुनिः ॥ २.५४.५ ॥
¡Oh Saumitri, mira alrededor de Prayāga el humo que se eleva alto! Creo que hay un sabio cerca; esta es la bandera del fuego sagrado.
2.54.6
नूनम् प्राप्ताः स्म सम्भेदम् गन्गा यमुनयोः वयम् ।
तथा हि श्रूयते शम्ब्दो वारिणा वारि घट्टितः ॥ २.५४.६ ॥
Sin duda hemos llegado a la confluencia del Gaṅgā y el Yamunā, pues se oye el sonido del agua golpeando el agua.
2.54.7
दारूणि परिभिन्नानि वनजैः उपजीविभिः ।
भरद्वाज आश्रमे च एते दृश्यन्ते विविधा द्रुमाः ॥ २.५४.७ ॥
Madera partida por quienes viven del bosque, y en el ermitaño de Bharadvāja se ven estos diversos árboles.
2.54.8
धन्विनौ तौ सुखम् गत्वा लम्बमाने दिवा करे ।
गन्गा यमुनयोह् सम्धौ प्रापतुर् निलयम् मुनेः ॥ २.५४.८ ॥
Los dos arqueros, habiendo caminado cómodamente mientras el sol se inclinaba, llegaron a la morada del sabio en la confluencia del Gaṅgā y el Yamunā.
2.54.9
रामः तु आश्रमम् आसाद्य त्रासयन् मृग पक्षिणः ।
गत्वा मुहूर्तम् अध्वानम् भरद्वाजम् उपागमत् ॥ २.५४.९ ॥
Rāma, llegado al ermitaño y espantando a los ciervos y aves, recorrió un breve trecho del camino y se acercó a Bharadvāja.
2.54.10
ततः तु आश्रमम् आसाद्य मुनेर् दर्शन कान्क्षिणौ ।
सीतया अनुगतौ वीरौ दूरात् एव अवतस्थतुः ॥ २.५४.१० ॥
Entonces, llegados al ermitaño y deseosos de ver al sabio, los dos héroes, seguidos por Sītā, se detuvieron a cierta distancia.
2.54.11
स प्रविश्य महात्मानमृषिम् शिष्यगणैर्वऋतम् ।
सम्शितव्रतमेकाग्रम् तपसा लब्धचक्षुषम् ॥ २.५४.११ ॥
Entró ante el sabio de alma grande, rodeado de grupos de discípulos, firme en sus votos, concentrado, que había obtenido la visión interior por la austeridad.
2.54.12
हुत अग्नि होत्रम् दृष्ट्वा एव महा भागम् कृत अन्जलिः ।
रामः सौमित्रिणा सार्धम् सीतया च अभ्यवादयत् ॥ २.५४.१२ ॥
Al ver el sacrificio del fuego y contemplar al venturoso sabio, Rāma, con las palmas unidas, junto con Saumitri y Sītā, lo saludó.
2.54.13
न्यवेदयत च आत्मानम् तस्मै लक्ष्मण पूर्वजः ।
पुत्रौ दशरथस्य आवाम् भगवन् राम लक्ष्मणौ ॥ २.५४.१३ ॥
El mayor, Rāma, se dio a conocer: "Venerable señor, somos dos hijos de Daśaratha, Rāma y Lakṣmaṇa."
2.54.14
भार्या मम इयम् वैदेही कल्याणी जनक आत्मजा ।
माम् च अनुयाता विजनम् तपो वनम् अनिन्दिता ॥ २.५४.१४ ॥
"Esta es mi esposa Vaidehī, la auspiciosa, hija de Janaka, que me ha seguido a este desolado bosque de austeridad; es irreprochable."
2.54.15
पित्रा प्रव्राज्यमानम् माम् सौमित्रिर् अनुजः प्रियः ।
अयम् अन्वगमद् भ्राता वनम् एव दृढ व्रतः ॥ २.५४.१५ ॥
"Cuando nuestro padre me envió al exilio, este mi querido hermano menor Saumitri, firme en su voto, me siguió hasta el bosque."
2.54.16
पित्रा नियुक्ता भगवन् प्रवेष्यामः तपो वनम् ।
धर्मम् एव आचरिष्यामः तत्र मूल फल अशनाः ॥ २.५४.१६ ॥
"Por orden de nuestro padre, venerable señor, entraremos en el bosque de austeridad, y allí, viviendo de raíces y frutos, practicaremos solo el dharma."
2.54.17
तस्य तत् वचनम् श्रुत्वा राज पुत्रस्य धीमतः ।
उपानयत धर्म आत्मा गाम् अर्घ्यम् उदकम् ततः ॥ २.५४.१७ ॥
Al oír aquellas palabras del sabio príncipe, el sabio de alma justa trajo entonces una vaca, el agua de honor y agua.
2.54.18
नानाविधानन्नरसान् वन्यमूलफलाश्रयान् ।
तेभ्यो ददौ तप्ततपा वासम् चैवाभ्यकल्पयत् ॥ २.५४.१८ ॥
Les dio alimentos de muchas clases y raíces y frutos del bosque, y el sabio, purificado por la austeridad, también les preparó una morada.
2.54.19
मृग पक्षिभिर् आसीनो मुनिभिः च समन्ततः ।
रामम् आगतम् अभ्यर्च्य स्वागतेन आह तम् मुनिः ॥ २.५४.१९ ॥
Rodeado de ciervos y aves, sentado entre los sabios por todas partes, el sabio honró a Rāma, que había llegado, con palabras de bienvenida, y le habló.
2.54.20
प्रतिगृह्य च ताम् अर्चाम् उपविष्टम् स राघवम् ।
भरद्वाजो अब्रवीद् वाक्यम् धर्म युक्तम् इदम् तदा ॥ २.५४.२० ॥
Aceptando aquel honor, Bharadvāja habló entonces estas palabras, conformes al dharma, al Rāghava sentado.
2.54.21
चिरस्य खलु काकुत्स्थ पश्यामि त्वाम् इह आगतम् ।
श्रुतम् तव मया च इदम् विवासनम् अकारणम् ॥ २.५४.२१ ॥
Oh Kākutstha, tras mucho tiempo veo en verdad que has llegado aquí. Y he oído que este destierro tuyo fue sin causa.
2.54.22
अवकाशो विविक्तः अयम् महा नद्योह् समागमे ।
पुण्यः च रमणीयः च वसतु इह भगान् सुखम् ॥ २.५४.२२ ॥
Este lugar apartado en la confluencia de dos grandes ríos es sagrado y agradable. Que el venerable habite aquí con comodidad.
2.54.23
एवम् उक्तः तु वचनम् भरद्वाजेन राघवः ।
प्रत्युवाच शुभम् वाक्यम् रामः सर्व हिते रतः ॥ २.५४.२३ ॥
Así interpelado por Bharadvāja, Rāghava Rāma, dedicado al bien de todos, respondió con palabras auspiciosas.
2.54.24
भगवन्न् इत आसन्नः पौर जानपदो जनः ।
सुदर्शमिह माम् प्रेक्ष्य मन्येऽह मिममाश्रमम् ॥ २.५४.२४ ॥
Venerable, cerca de aquí están las gentes de la ciudad y del campo. Viéndome aquí, fácilmente obtendrán mi visión; así pienso de este ermitaño.
2.54.25
आगमिष्यति वैदेहीम् माम् च अपि प्रेक्षको जनः ।
अनेन कारणेन अहम् इह वासम् न रोचये ॥ २.५४.२५ ॥
Vendrá gente también a ver a Vaidehī y a mí. Por esta razón no me agrada residir aquí.
2.54.26
एक अन्ते पश्य भगवन्न् आश्रम स्थानम् उत्तमम् ।
रमते यत्र वैदेही सुख अर्हा जनक आत्मजा ॥ २.५४.२६ ॥
Venerable señor, mire este excelente sitio de ermita en un rincón, donde Vaidehī, hija de Janaka, digna de felicidad, se deleitará.
2.54.27
एतत् श्रुत्वा शुभम् वाक्यम् भरद्वाजो महा मुनिः ।
राघवस्य ततः वाक्यम् अर्थ ग्राहकम् अब्रवीत् ॥ २.५४.२७ ॥
Habiendo escuchado este auspicioso discurso de Rāghava, el gran sabio Bharadvāja entonces habló palabras llenas de sentido.
2.54.28
दश क्रोशैतः तात गिरिर् यस्मिन् निवत्स्यसि ।
महर्षि सेवितः पुण्यः सर्वतः सुख दर्शनः ॥ २.५४.२८ ॥
Querido, a diez krośas de aquí está la montaña donde habitarás, frecuentada por grandes videntes, sagrada y agradable de contemplar por todos lados.
2.54.29
गो लान्गूल अनुचरितः वानर ऋष्क निषेवितः ।
चित्र कूटैति ख्यातः गन्ध मादन सम्निभः ॥ २.५४.२९ ॥
Esa montaña es recorrida por monos langur y frecuentada por monos y osos. Renombrada como Chitrakūṭa, es semejante a Gandhamādana.
2.54.30
यावता चित्र कूटस्य नरः शृन्गाणि अवेक्षते ।
कल्याणानि समाधत्ते न पापे कुरुते मनः ॥ २.५४.३० ॥
Mientras un hombre contemple los picos de Chitrakūṭa, dirige su mente a lo auspicioso, y su mente no se inclina al mal.
2.54.31
ऋषयः तत्र बहवो विहृत्य शरदाम् शतम् ।
तपसा दिवम् आरूधाः कपाल शिरसा सह ॥ २.५४.३१ ॥
Allí muchos sabios, habiendo vivido cien otoños, ascendieron al cielo por la austeridad, junto con sus cabezas-cuenco de calavera.
2.54.32
प्रविविक्तम् अहम् मन्ये तम् वासम् भवतः सुखम् ।
इह वा वन वासाय वस राम मया सह ॥ २.५४.३२ ॥
Considero que esta morada tuya es apartada y agradable. Oh Rāma, para la vida en el bosque, quédate aquí conmigo.
2.54.33
स रामम् सर्व कामैः तम् भरद्वाजः प्रिय अतिथिम् ।
सभार्यम् सह च भ्रात्रा प्रतिजग्राह धर्मवित् ॥ २.५४.३३ ॥
Bharadvāja, conocedor del dharma, recibió a Rāma, su querido huésped, junto con su esposa y su hermano, satisfaciendo todos sus deseos.
2.54.34
तस्य प्रयागे रामस्य तम् महर्षिम् उपेयुषः ।
प्रपन्ना रजनी पुण्या चित्राः कथयतः कथाः ॥ २.५४.३४ ॥
En Prayāga, cuando Rāma se acercó a aquel gran sabio, llegó la noche auspiciosa, y ellos siguieron contando historias maravillosas.
2.54.35
सीतातृतीय काकुत्स्थह् परिश्रान्तः सुखोचितः ।
भरद्वाजाश्रमे रम्ये ताम् रात्रि मवस्त्सुखम् ॥ २.५४.३५ ॥
Con Sītā como tercera, Rāma, descendiente de Kakutstha, muy cansado y acostumbrado a la comodidad, pasó felizmente aquella noche en el hermoso ermitaño de Bharadvāja.
2.54.36
प्रभातायाम् रजन्याम् तु भरद्वाजम् उपागमत् ।
उवाच नर शार्दूलो मुनिम् ज्वलित तेजसम् ॥ २.५४.३६ ॥
Cuando la noche había pasado y llegó el alba, Rāma, tigre entre los hombres, se acercó a Bharadvāja y habló al sabio resplandeciente.
2.54.37
शर्वरीम् भवनन्न् अद्य सत्य शील तव आश्रमे ।
उषिताः स्म इह वसतिम् अनुजानातु नो भवान् ॥ २.५४.३७ ॥
Oh sabio de conducta veraz, hemos pasado esta noche en tu ermita. Ahora concédenos permiso para partir.
2.54.38
रात्र्याम् तु तस्याम् व्युष्टायाम् भरद्वाजो अब्रवीद् इदम् ।
मधु मूल फल उपेतम् चित्र कूटम् व्रज इति ह ॥ २.५४.३८ ॥
Cuando aquella noche pasó y llegó el alba, Bharadvāja dijo: "Ve a Citrakūṭa, rico en miel, raíces y frutos."
2.54.39
वासमौपयिकम् मन्ये तव राम महाबल ।
नानानगगणोपेतः किन्नरोरगसेवितह् ॥ २.५४.३९ ॥
Oh Rāma de gran poder, creo que ese es un lugar adecuado para tu morada; está rico en muchas arboledas y lo frecuentan kinnaras y serpientes.
2.54.40
मयूरनादाभिरुतो गजराजनिषेवितः ।
गम्यताम् भवता शैलश्चित्रकूटः स विश्रुतः ॥ २.५४.४० ॥
Que vayas a la famosa montaña Citrakūṭa, que resuena con los gritos de los pavos reales y es frecuentada por los elefantes reales.
2.54.41
पुण्यश्च रमणीयश्च बहुमूलफलायुतः ।
तत्र कुन्जर यूथानि मृग यूथानि च अभितः ॥ २.५४.४१ ॥
Es sagrado y delicioso, rico en muchas raíces y frutos; allí, por todas partes, vagan manadas de elefantes y manadas de ciervos.
2.54.42
विचरन्ति वन अन्तेषु तानि द्रक्ष्यसि राघव ।
सरित्प्रस्रवणप्रस्थान् दरीकन्धरनिर्घरान् ॥ २.५४.४२ ॥
Oh Rāghava, ellos vagan por los bordes del bosque, y los verás: mesetas de ríos y manantiales, cuevas, barrancos y cascadas.
2.54.43
चरतः सीतया सार्धम् नन्दिष्यति मनस्तव ।
प्रहृष्ट कोयष्टिक कोकिल स्वनैः ।
र्विनादितम् तम् वसुधा धरम् शिवम् ।
मृगैः च मत्तैः बहुभिः च कुन्जरैः ।
सुरम्यम् आसाद्य समावस आश्रमम् ॥ २.५४.४३ ॥
Recorriendo estos parajes junto a Sītā, tu mente se regocijará. Habiendo llegado a este ermita sumamente deleitable, en aquella montaña auspiciosa que sostiene la tierra, resonante con los gozosos cantos de cuclillos y chacales, y entre muchos ciervos y elefantes embriagados, habita aquí.