والمیکی رامائن · سرگ 2.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.54.1
ते तु तस्मिन् महा वृक्षौषित्वा रजनीम् शिवाम् ।
विमले अभ्युदिते सूर्ये तस्मात् देशात् प्रतस्थिरे ॥ २.५४.१ ॥
وہ اُس بڑے درختوں کے جھنڈ تلے مبارک رات گزار کر، صاف سورج طلوع ہونے پر اُس جگہ سے روانہ ہوئے۔
2.54.2
यत्र भागीरथी गन्गा यमुनाम् अभिवर्तते ।
जग्मुस् तम् देशम् उद्दिश्य विगाह्य सुमहद् वनम् ॥ २.५४.२ ॥
جہاں بھاگیرتھی گنگا جمنا کی طرف بہتی ہے، اُس مقام کو نشانہ بنا کر وہ نہایت وسیع جنگل میں داخل ہو کر چل پڑے۔
2.54.3
ते भूमिम् आगान् विविधान् देशामः च अपि मनो रमान् ।
अदृष्ट पूर्वान् पश्यन्तः तत्र तत्र यशस्विनः ॥ २.५४.३ ॥
وہ یشسوی لوگ ایسے مختلف اور دلکش علاقوں میں پہنچے جنہیں انہوں نے پہلے کبھی نہ دیکھا تھا، اور جگہ جگہ انہیں دیکھتے گئے۔
2.54.4
यथा क्षेमेण गच्चन् स पश्यमः च विविधान् द्रुमान् ।
निवृत्त मात्रे दिवसे रामः सौमित्रिम् अब्रवीत् ॥ २.५४.४ ॥
اس طرح سلامتی سے چلتے ہوئے، مختلف درختوں کو دیکھتے ہوئے، جب دن ڈھلنے کو تھا تو رام نے سومتری سے کہا۔
2.54.5
प्रयागम् अभितः पश्य सौमित्रे धूमम् उन्नतम् ।
अग्नेर् भगवतः केतुम् मन्ये सम्निहितः मुनिः ॥ २.५४.५ ॥
اے سومتری، پریاگ کے چاروں طرف دیکھو، بلند ہوتا دھواں دیکھو؛ میرے خیال میں قریب کوئی منی ہیں، یہ مقدس آگ کا پرچم ہے۔
2.54.6
नूनम् प्राप्ताः स्म सम्भेदम् गन्गा यमुनयोः वयम् ।
तथा हि श्रूयते शम्ब्दो वारिणा वारि घट्टितः ॥ २.५४.६ ॥
یقیناً ہم گنگا اور جمنا کے سنگم پر پہنچ گئے ہیں، کیونکہ پانی کے پانی سے ٹکرانے کی آواز سنائی دیتی ہے۔
2.54.7
दारूणि परिभिन्नानि वनजैः उपजीविभिः ।
भरद्वाज आश्रमे च एते दृश्यन्ते विविधा द्रुमाः ॥ २.५४.७ ॥
جنگل میں گزر بسر کرنے والوں کے ہاتھوں چیرے گئے لکڑی کے ٹکڑے، اور بھرّدواج کے آشرم میں یہ طرح طرح کے درخت دکھائی دیتے ہیں۔
2.54.8
धन्विनौ तौ सुखम् गत्वा लम्बमाने दिवा करे ।
गन्गा यमुनयोह् सम्धौ प्रापतुर् निलयम् मुनेः ॥ २.५४.८ ॥
وہ دونوں کمان دار آرام سے چل کر، جب سورج ڈھل رہا تھا، گنگا اور جمنا کے سنگم پر منی کی رہائش گاہ تک پہنچ گئے۔
2.54.9
रामः तु आश्रमम् आसाद्य त्रासयन् मृग पक्षिणः ।
गत्वा मुहूर्तम् अध्वानम् भरद्वाजम् उपागमत् ॥ २.५४.९ ॥
رام آشرم پہنچ کر، ہرنوں اور پرندوں کو ڈراتے ہوئے، کچھ دیر راستہ طے کر کے بھرّدواج کے پاس پہنچے۔
2.54.10
ततः तु आश्रमम् आसाद्य मुनेर् दर्शन कान्क्षिणौ ।
सीतया अनुगतौ वीरौ दूरात् एव अवतस्थतुः ॥ २.५४.१० ॥
پھر آشرم پہنچ کر، منی کے درشن کی خواہش سے، سیتا کے ساتھ پیچھے چلتے ہوئے وہ دونوں بہادر دور ہی سے ٹھہر گئے۔
2.54.11
स प्रविश्य महात्मानमृषिम् शिष्यगणैर्वऋतम् ।
सम्शितव्रतमेकाग्रम् तपसा लब्धचक्षुषम् ॥ २.५४.११ ॥
وہ مہاتما رشی کے پاس داخل ہوا؛ جو شاگردوں کے گروہوں میں گھرے ہوئے، سخت ورت والے، یکسو اور تپسیا سے باطنی بصیرت پائے ہوئے تھے۔
2.54.12
हुत अग्नि होत्रम् दृष्ट्वा एव महा भागम् कृत अन्जलिः ।
रामः सौमित्रिणा सार्धम् सीतया च अभ्यवादयत् ॥ २.५४.१२ ॥
آگ ہوتر ہوتے دیکھ کر، اس مہابھاگ کو دیکھ کر، ہاتھ جوڑے ہوئے رام نے سومتری اور سیتا کے ساتھ ان کو پرنام کیا۔
2.54.13
न्यवेदयत च आत्मानम् तस्मै लक्ष्मण पूर्वजः ।
पुत्रौ दशरथस्य आवाम् भगवन् राम लक्ष्मणौ ॥ २.५४.१३ ॥
بڑے بھائی رام نے ان کو اپنا تعارف کرایا: "اے بھگوان! ہم دونوں دشرتھ کے بیٹے، رام اور لکشمن ہیں۔"
2.54.14
भार्या मम इयम् वैदेही कल्याणी जनक आत्मजा ।
माम् च अनुयाता विजनम् तपो वनम् अनिन्दिता ॥ २.५४.१४ ॥
"یہ میری بیوی ویدیہی ہے، کلیانی، جنک کی بیٹی؛ اس سنسان تپوون میں میرے پیچھے آئی ہے، بے عیب۔"
2.54.15
पित्रा प्रव्राज्यमानम् माम् सौमित्रिर् अनुजः प्रियः ।
अयम् अन्वगमद् भ्राता वनम् एव दृढ व्रतः ॥ २.५४.१५ ॥
"والد کے جلاوطن کرنے پر میرے پیچھے، میرا پیارا چھوٹا بھائی سومتری، پختہ عہد والا، اس جنگل تک آیا۔"
2.54.16
पित्रा नियुक्ता भगवन् प्रवेष्यामः तपो वनम् ।
धर्मम् एव आचरिष्यामः तत्र मूल फल अशनाः ॥ २.५४.१६ ॥
"والد کے حکم سے، اے بھگوان، ہم تپوون میں داخل ہوں گے؛ وہاں جڑیں اور پھل کھا کر بس دھرم ہی پر عمل کریں گے۔"
2.54.17
तस्य तत् वचनम् श्रुत्वा राज पुत्रस्य धीमतः ।
उपानयत धर्म आत्मा गाम् अर्घ्यम् उदकम् ततः ॥ २.५४.१७ ॥
اس دانا شہزادے کی بات سن کر دھرماتما (منی) نے پھر گائے، ارگھیہ اور پانی پیش کیا۔
2.54.18
नानाविधानन्नरसान् वन्यमूलफलाश्रयान् ।
तेभ्यो ददौ तप्ततपा वासम् चैवाभ्यकल्पयत् ॥ २.५४.१८ ॥
طرح طرح کے اناج کے عرق اور جنگل کی جڑیں اور پھل ان کو دیے؛ تپ سے تپے ہوئے اس منی نے ان کے رہنے کا انتظام بھی کیا۔
2.54.19
मृग पक्षिभिर् आसीनो मुनिभिः च समन्ततः ।
रामम् आगतम् अभ्यर्च्य स्वागतेन आह तम् मुनिः ॥ २.५४.१९ ॥
ہرنوں اور پرندوں سے گھرے ہوئے، ہر طرف مُنیوں کے درمیان بیٹھے اُس مُنی نے آئے ہوئے رام کا خیرمقدمی کلمات سے احترام کر کے اُن سے کہا۔
2.54.20
प्रतिगृह्य च ताम् अर्चाम् उपविष्टम् स राघवम् ।
भरद्वाजो अब्रवीद् वाक्यम् धर्म युक्तम् इदम् तदा ॥ २.५४.२० ॥
اُس تعظیم کو قبول کر کے بیٹھے ہوئے راگھَو سے تب بھرد्वاج نے دھرم کے موافق یہ بات کہی۔
2.54.21
चिरस्य खलु काकुत्स्थ पश्यामि त्वाम् इह आगतम् ।
श्रुतम् तव मया च इदम् विवासनम् अकारणम् ॥ २.५४.२१ ॥
اے کاکُتستھ! بہت عرصے کے بعد میں تمہیں یہاں آیا ہوا دیکھ رہا ہوں۔ اور میں نے سنا ہے کہ تمہاری یہ جلاوطنی بے سبب ہوئی ہے۔
2.54.22
अवकाशो विविक्तः अयम् महा नद्योह् समागमे ।
पुण्यः च रमणीयः च वसतु इह भगान् सुखम् ॥ २.५४.२२ ॥
دو بڑے دریاؤں کے سنگم پر یہ خلوت کی جگہ پاکیزہ اور دلکش ہے۔ اے بھگوان، آپ یہاں سکھ سے قیام کریں۔
2.54.23
एवम् उक्तः तु वचनम् भरद्वाजेन राघवः ।
प्रत्युवाच शुभम् वाक्यम् रामः सर्व हिते रतः ॥ २.५४.२३ ॥
بھرد्वاج کے اِن الفاظ سے یوں مخاطب ہو کر، سب کی بھلائی میں لگے ہوئے راگھَو رام نے شُبھ کلمات میں جواب دیا۔
2.54.24
भगवन्न् इत आसन्नः पौर जानपदो जनः ।
सुदर्शमिह माम् प्रेक्ष्य मन्येऽह मिममाश्रमम् ॥ २.५४.२४ ॥
اے بھگوان، یہاں سے قریب ہی شہر اور دیہات کے لوگ ہیں۔ یہاں مجھے دیکھ کر وہ آسانی سے درشن پا لیں گے، اس آشرم کے بارے میں میں یہی سمجھتا ہوں۔
2.54.25
आगमिष्यति वैदेहीम् माम् च अपि प्रेक्षको जनः ।
अनेन कारणेन अहम् इह वासम् न रोचये ॥ २.५४.२५ ॥
وَیدیہی اور مجھے دیکھنے کے لیے بھی لوگ آئیں گے۔ اسی سبب سے یہاں رہنا مجھے پسند نہیں۔
2.54.26
एक अन्ते पश्य भगवन्न् आश्रम स्थानम् उत्तमम् ।
रमते यत्र वैदेही सुख अर्हा जनक आत्मजा ॥ २.५४.२६ ॥
اے بھگوان، ایک گوشے میں اس عمدہ آشرم کی جگہ کو دیکھیے، جہاں سکھ کی حق دار جنک کی بیٹی وَیدیہی خوش رہے گی۔
2.54.27
एतत् श्रुत्वा शुभम् वाक्यम् भरद्वाजो महा मुनिः ।
राघवस्य ततः वाक्यम् अर्थ ग्राहकम् अब्रवीत् ॥ २.५४.२७ ॥
راگھو کی یہ شبھ بات سن کر مہامنی بھردواج نے بامعنی بات کہی۔
2.54.28
दश क्रोशैतः तात गिरिर् यस्मिन् निवत्स्यसि ।
महर्षि सेवितः पुण्यः सर्वतः सुख दर्शनः ॥ २.५४.२८ ॥
اے بیٹے، یہاں سے دس کوس کے فاصلے پر وہ پہاڑ ہے جہاں تم رہو گے۔ مہرشیوں سے آراستہ، پوتر، ہر طرف سے سکھ دینے والی نظر آنے والا۔
2.54.29
गो लान्गूल अनुचरितः वानर ऋष्क निषेवितः ।
चित्र कूटैति ख्यातः गन्ध मादन सम्निभः ॥ २.५४.२९ ॥
اس پہاڑ پر لنگور گھومتے ہیں؛ بندر اور ریچھ اس کی خدمت کرتے ہیں۔ چتر کوٹ کے نام سے مشہور یہ گندھمادن جیسا ہے۔
2.54.30
यावता चित्र कूटस्य नरः शृन्गाणि अवेक्षते ।
कल्याणानि समाधत्ते न पापे कुरुते मनः ॥ २.५४.३० ॥
چتر کوٹ کی چوٹیوں کو آدمی جہاں تک دیکھتا ہے، اتنی دور تک وہ نیک کاموں میں دل لگاتا ہے؛ گناہ کی طرف اس کا دل نہیں جاتا۔
2.54.31
ऋषयः तत्र बहवो विहृत्य शरदाम् शतम् ।
तपसा दिवम् आरूधाः कपाल शिरसा सह ॥ २.५४.३१ ॥
وہاں بہت سے رشی سو شرد رُتیں گزار کر، تپسیا کے بل سے کپال-سر کے ساتھ سورگ کو سدھارے۔
2.54.32
प्रविविक्तम् अहम् मन्ये तम् वासम् भवतः सुखम् ।
इह वा वन वासाय वस राम मया सह ॥ २.५४.३२ ॥
میں سمجھتی ہوں کہ آپ کا یہ قیام تنہا اور خوشگوار ہے۔ اے رام، بن باس کے لیے یہیں میرے ساتھ رہیے۔
2.54.33
स रामम् सर्व कामैः तम् भरद्वाजः प्रिय अतिथिम् ।
सभार्यम् सह च भ्रात्रा प्रतिजग्राह धर्मवित् ॥ २.५४.३३ ॥
دھرم کو جاننے والے بھردواج نے بیوی اور بھائی کے ساتھ آئے ہوئے پیارے مہمان رام کا تمام خواہشات پوری کر کے استقبال کیا۔
2.54.34
तस्य प्रयागे रामस्य तम् महर्षिम् उपेयुषः ।
प्रपन्ना रजनी पुण्या चित्राः कथयतः कथाः ॥ २.५४.३४ ॥
پریاگ میں رام کے اس مہارشی کے پاس پہنچنے پر پُنیہ رات آئی، اور وہ عجیب کہانیاں سناتے رہے۔
2.54.35
सीतातृतीय काकुत्स्थह् परिश्रान्तः सुखोचितः ।
भरद्वाजाश्रमे रम्ये ताम् रात्रि मवस्त्सुखम् ॥ २.५४.३५ ॥
سیتا کے ساتھ تیسرے، بہت تھکے ہوئے اور آرام کے عادی کاکُتستھ رام نے بھردواج کے دلکش آشرم میں وہ رات آرام سے گزاری۔
2.54.36
प्रभातायाम् रजन्याम् तु भरद्वाजम् उपागमत् ।
उवाच नर शार्दूलो मुनिम् ज्वलित तेजसम् ॥ २.५४.३६ ॥
رات گزرنے پر صبح کو نرشاردول رام بھردواج کے پاس گئے اور روشن تیج والے منی سے بولے۔
2.54.37
शर्वरीम् भवनन्न् अद्य सत्य शील तव आश्रमे ।
उषिताः स्म इह वसतिम् अनुजानातु नो भवान् ॥ २.५४.३७ ॥
اے سچے اخلاق والے! آج کی رات ہم نے آپ کے آشرم میں قیام کیا۔ اب یہاں سے روانہ ہونے کی ہمیں اجازت دیجیے۔
2.54.38
रात्र्याम् तु तस्याम् व्युष्टायाम् भरद्वाजो अब्रवीद् इदम् ।
मधु मूल फल उपेतम् चित्र कूटम् व्रज इति ह ॥ २.५४.३८ ॥
اس رات کے گزرنے پر، صبح ہوئی تو بھردواج نے کہا: "شہد، جڑوں اور پھلوں سے بھرے چتر کوٹ کو جاؤ۔"
2.54.39
वासमौपयिकम् मन्ये तव राम महाबल ।
नानानगगणोपेतः किन्नरोरगसेवितह् ॥ २.५४.३९ ॥
اے مہابلی رام! میرے خیال میں وہ تمہارے قیام کے لیے موزوں جگہ ہے۔ وہ بہت سے درختوں کے جھنڈوں سے بھرا ہے اور کنnaroں اور ناگوں کا مسکن ہے۔
2.54.40
मयूरनादाभिरुतो गजराजनिषेवितः ।
गम्यताम् भवता शैलश्चित्रकूटः स विश्रुतः ॥ २.५४.४० ॥
مور کی آواز سے گونجتا، گجراجوں کا مسکن، وہ مشہور چتر کوٹ پہاڑ ہے، جہاں تمہیں جانا چاہیے۔
2.54.41
पुण्यश्च रमणीयश्च बहुमूलफलायुतः ।
तत्र कुन्जर यूथानि मृग यूथानि च अभितः ॥ २.५४.४१ ॥
وہ مقدس اور دلکش ہے، بہت سی جڑوں اور پھلوں سے بھرپور۔ وہاں چاروں طرف ہاتھیوں کے غول اور ہرنوں کی ٹولیاں گھومتی ہیں۔
2.54.42
विचरन्ति वन अन्तेषु तानि द्रक्ष्यसि राघव ।
सरित्प्रस्रवणप्रस्थान् दरीकन्धरनिर्घरान् ॥ २.५४.४२ ॥
اے راگھو! وہ جنگل کے کناروں پر گھومتے ہیں، تم انہیں دیکھو گے۔ دریاؤں اور چشموں والی سطح مرتفع، غار، وادیاں اور آبشاریں۔
2.54.43
चरतः सीतया सार्धम् नन्दिष्यति मनस्तव ।
प्रहृष्ट कोयष्टिक कोकिल स्वनैः ।
र्विनादितम् तम् वसुधा धरम् शिवम् ।
मृगैः च मत्तैः बहुभिः च कुन्जरैः ।
सुरम्यम् आसाद्य समावस आश्रमम् ॥ २.५४.४३ ॥
سیتا کے ساتھ گھومتے ہوئے تمہارا دل خوش ہوگا۔ کوئلوں اور گیدڑوں کی خوشی بھری آوازوں سے گونجتے، زمین کو تھامے کھڑے اس مبارک پہاڑ پر، مست بہت سے ہرنوں اور ہاتھیوں کے درمیان، اس نہایت دلکش آشرم میں پہنچ کر قیام کرو۔