รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.54.1
ते तु तस्मिन् महा वृक्षौषित्वा रजनीम् शिवाम् ।
विमले अभ्युदिते सूर्ये तस्मात् देशात् प्रतस्थिरे ॥ २.५४.१ ॥
ทั้งสามคนพักค้างคืนอันเป็นมงคลใต้กลุ่มต้นไม้ใหญ่นั้น ครั้นอรุณรุ่งและดวงอาทิตย์ขึ้นอย่างแจ่มใส ก็ออกเดินทางจากสถานที่นั้น
2.54.2
यत्र भागीरथी गन्गा यमुनाम् अभिवर्तते ।
जग्मुस् तम् देशम् उद्दिश्य विगाह्य सुमहद् वनम् ॥ २.५४.२ ॥
มุ่งสู่ดินแดนที่แม่น้ำภาคีรถีคงคาไหลเข้าหาแม่น้ำยมุนา ทั้งหมดเดินต่อไปโดยฝ่าเข้าไปในป่าใหญ่ยิ่ง
2.54.3
ते भूमिम् आगान् विविधान् देशामः च अपि मनो रमान् ।
अदृष्ट पूर्वान् पश्यन्तः तत्र तत्र यशस्विनः ॥ २.५४.३ ॥
ผู้ทรงเกียรติเหล่านั้นมาถึงแผ่นดินต่าง ๆ อันหลากหลายและน่ารื่นรมย์ ที่ไม่เคยเห็นมาก่อน และได้ชมดูทิวทัศน์เหล่านั้นไปตามทางทีละแห่ง
2.54.4
यथा क्षेमेण गच्चन् स पश्यमः च विविधान् द्रुमान् ।
निवृत्त मात्रे दिवसे रामः सौमित्रिम् अब्रवीत् ॥ २.५४.४ ॥
ขณะที่เดินทางไปอย่างปลอดภัย และชมต้นไม้นานาชนิดไปด้วย เมื่อวันกำลังจะสิ้นสุดลง พระรามตรัสกับพระสมิตรินทร์ว่า
2.54.5
प्रयागम् अभितः पश्य सौमित्रे धूमम् उन्नतम् ।
अग्नेर् भगवतः केतुम् मन्ये सम्निहितः मुनिः ॥ २.५४.५ ॥
ดูไปทั่วบริเวณประยาคะเถิด พระลักษมณ์ ควันพวยพุ่งขึ้นสูง เราคิดว่าฤๅษีผู้หนึ่งอยู่ใกล้ ๆ นี้ นั่นคือธงแห่งไฟบูชาอันศักดิ์สิทธิ์
2.54.6
नूनम् प्राप्ताः स्म सम्भेदम् गन्गा यमुनयोः वयम् ।
तथा हि श्रूयते शम्ब्दो वारिणा वारि घट्टितः ॥ २.५४.६ ॥
แน่นอนว่าเราได้มาถึงจุดบรรจบของแม่น้ำคงคาและยมุนาแล้ว เพราะได้ยินเสียงน้ำกระทบน้ำ
2.54.7
दारूणि परिभिन्नानि वनजैः उपजीविभिः ।
भरद्वाज आश्रमे च एते दृश्यन्ते विविधा द्रुमाः ॥ २.५४.७ ॥
มีไม้ที่ถูกตัดผ่า ซึ่งคนในป่าที่หาเลี้ยงชีพด้วยการอยู่ในป่าได้ตัดไว้ และในอาศรมของพระภารทวาชะก็เห็นต้นไม้หลากชนิดเหล่านี้
2.54.8
धन्विनौ तौ सुखम् गत्वा लम्बमाने दिवा करे ।
गन्गा यमुनयोह् सम्धौ प्रापतुर् निलयम् मुनेः ॥ २.५४.८ ॥
ทั้งสองนักธนูเดินทางไปอย่างสบายขณะที่ดวงอาทิตย์ลอยต่ำลง และไปถึงที่พักของฤๅษี ซึ่งตั้งอยู่ตรงจุดบรรจบของแม่น้ำคงคาและยมุนา
2.54.9
रामः तु आश्रमम् आसाद्य त्रासयन् मृग पक्षिणः ।
गत्वा मुहूर्तम् अध्वानम् भरद्वाजम् उपागमत् ॥ २.५४.९ ॥
พระรามเมื่อถึงอาศรมแล้ว ทำให้กวางและนกทั้งหลายตกใจ จึงเดินต่อไปตามทางอีกครู่หนึ่ง แล้วจึงเข้าไปหาพระภารทวาชะ
2.54.10
ततः तु आश्रमम् आसाद्य मुनेर् दर्शन कान्क्षिणौ ।
सीतया अनुगतौ वीरौ दूरात् एव अवतस्थतुः ॥ २.५४.१० ॥
ครั้นถึงอาศรมแล้ว วีรบุรุษทั้งสองผู้ปรารถนาจะพบฤๅษี มีนางสีดาตามมาเบื้องหลัง จึงหยุดยืนอยู่แต่ไกล
2.54.11
स प्रविश्य महात्मानमृषिम् शिष्यगणैर्वऋतम् ।
सम्शितव्रतमेकाग्रम् तपसा लब्धचक्षुषम् ॥ २.५४.११ ॥
พระรามเข้าไปเฝ้าฤๅษีผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ซึ่งล้อมรอบด้วยหมู่ศิษย์ มั่นคงในศีลวัต มีใจแน่วแน่ และได้รับดวงตาแห่งปัญญาด้วยตบะ
2.54.12
हुत अग्नि होत्रम् दृष्ट्वा एव महा भागम् कृत अन्जलिः ।
रामः सौमित्रिणा सार्धम् सीतया च अभ्यवादयत् ॥ २.५४.१२ ॥
เมื่อเห็นการถวายเครื่องบูชาในกองไฟ และเห็นฤๅษีผู้มีโชคอันยิ่งใหญ่ พระรามก็ประนมมือ พร้อมกับพระสมิตรินทร์และนางสีดา ถวายบังคมฤๅษี
2.54.13
न्यवेदयत च आत्मानम् तस्मै लक्ष्मण पूर्वजः ।
पुत्रौ दशरथस्य आवाम् भगवन् राम लक्ष्मणौ ॥ २.५४.१३ ॥
พระลักษมณ์ผู้เป็นพี่ได้แนะนำตนแก่ฤๅษีว่า "ข้าแต่ท่านผู้เจริญ พวกข้าทั้งสองคือโอรสของท้าวทศรถ คือพระรามและพระลักษมณ์"
2.54.14
भार्या मम इयम् वैदेही कल्याणी जनक आत्मजा ।
माम् च अनुयाता विजनम् तपो वनम् अनिन्दिता ॥ २.५४.१४ ॥
"นางนี้คือภรรยาของข้า คือพระนางไวเทหี ผู้งดงามเป็นมงคล ธิดาของพระชนก นางตามข้ามาในป่าตบะอันเปล่าเปลี่ยวนี้ โดยไม่มีข้อตำหนิ"
2.54.15
पित्रा प्रव्राज्यमानम् माम् सौमित्रिर् अनुजः प्रियः ।
अयम् अन्वगमद् भ्राता वनम् एव दृढ व्रतः ॥ २.५४.१५ ॥
"เมื่อข้าถูกบิดาให้ลี้ภัยออกไป น้องชายคนเล็กที่รักของข้า คือพระสมิตรินทร์ ผู้มั่นคงในคำปฏิญาณ ก็ได้ตามข้ามาในป่านี้เอง"
2.54.16
पित्रा नियुक्ता भगवन् प्रवेष्यामः तपो वनम् ।
धर्मम् एव आचरिष्यामः तत्र मूल फल अशनाः ॥ २.५४.१६ ॥
"ข้าแต่ท่านผู้เจริญ พวกข้าได้รับคำสั่งจากบิดา จะเข้าไปยังป่าตบะ และที่นั่นจะดำรงชีวิตด้วยรากไม้และผลไม้ ประพฤติตามธรรมเท่านั้น"
2.54.17
तस्य तत् वचनम् श्रुत्वा राज पुत्रस्य धीमतः ।
उपानयत धर्म आत्मा गाम् अर्घ्यम् उदकम् ततः ॥ २.५४.१७ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของเจ้าชายผู้มีปัญญานั้นแล้ว ฤๅษีผู้มีจิตใจตั้งมั่นในธรรม จึงนำโคและน้ำสำหรับถวายการต้อนรับมาถวาย
2.54.18
नानाविधानन्नरसान् वन्यमूलफलाश्रयान् ।
तेभ्यो ददौ तप्ततपा वासम् चैवाभ्यकल्पयत् ॥ २.५४.१८ ॥
ท่านนำอาหารรสต่าง ๆ มากมาย รวมทั้งรากไม้และผลไม้จากป่ามาถวาย และผู้มีตบะอันบริสุทธิ์นั้นยังจัดที่พักไว้ให้ด้วย
2.54.19
मृग पक्षिभिर् आसीनो मुनिभिः च समन्ततः ।
रामम् आगतम् अभ्यर्च्य स्वागतेन आह तम् मुनिः ॥ २.५४.१९ ॥
ฤๅษีนั่งอยู่ท่ามกลางกวางและนก และหมู่ฤๅษีที่ล้อมรอบอยู่โดยรอบ ได้บูชาพระรามผู้มาถึง ด้วยถ้อยคำต้อนรับ แล้วกล่าวกับพระรามว่า
2.54.20
प्रतिगृह्य च ताम् अर्चाम् उपविष्टम् स राघवम् ।
भरद्वाजो अब्रवीद् वाक्यम् धर्म युक्तम् इदम् तदा ॥ २.५४.२० ॥
พระภารทวาชะรับการบูชานั้นแล้ว จึงกล่าวถ้อยคำอันสอดคล้องกับธรรมแก่พระราฆวะผู้นั่งอยู่ในขณะนั้น
2.54.21
चिरस्य खलु काकुत्स्थ पश्यामि त्वाम् इह आगतम् ।
श्रुतम् तव मया च इदम् विवासनम् अकारणम् ॥ २.५४.२१ ॥
กากุตสถ์เอ๋ย เนิ่นนานเหลือเกินที่ข้าได้เห็นท่านมาถึงที่นี่ และข้าได้ยินมาว่าการเนรเทศของท่านนั้นไร้เหตุผล
2.54.22
अवकाशो विविक्तः अयम् महा नद्योह् समागमे ।
पुण्यः च रमणीयः च वसतु इह भगान् सुखम् ॥ २.५४.२२ ॥
สถานที่สงัดแห่งนี้ อยู่ ณ จุดบรรจบของแม่น้ำสายใหญ่สองสาย เป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์และงดงามน่ารื่นรมย์ ขอให้ท่านผู้ทรงเกียรติพำนักอยู่ที่นี่อย่างสุขสบายเถิด
2.54.23
एवम् उक्तः तु वचनम् भरद्वाजेन राघवः ।
प्रत्युवाच शुभम् वाक्यम् रामः सर्व हिते रतः ॥ २.५४.२३ ॥
เมื่อพระภารทวาชกล่าวดังนี้ พระรามผู้เป็นราฆวะ ผู้ยินดีในความเกื้อกูลแก่สรรพสัตว์ จึงตอบด้วยถ้อยคำอันเป็นมงคล
2.54.24
भगवन्न् इत आसन्नः पौर जानपदो जनः ।
सुदर्शमिह माम् प्रेक्ष्य मन्येऽह मिममाश्रमम् ॥ २.५४.२४ ॥
ท่านผู้ทรงเกียรติ ผู้คนจากในเมืองและชนบทอยู่ใกล้จากที่นี่ เมื่อเห็นข้าพเจ้าอยู่ที่นี่ เขาจะได้เห็นข้าพเจ้าได้โดยง่าย ข้าพเจ้าคิดว่าอาศรมนี้ไม่เหมาะแก่ข้าพเจ้า
2.54.25
आगमिष्यति वैदेहीम् माम् च अपि प्रेक्षको जनः ।
अनेन कारणेन अहम् इह वासम् न रोचये ॥ २.५४.२५ ॥
ผู้คนจะมาดูไวเทหีและดูข้าพเจ้าด้วย เพราะเหตุนี้ ข้าพเจ้าจึงไม่ปรารถนาจะพำนักอยู่ที่นี่
2.54.26
एक अन्ते पश्य भगवन्न् आश्रम स्थानम् उत्तमम् ।
रमते यत्र वैदेही सुख अर्हा जनक आत्मजा ॥ २.५४.२६ ॥
ท่านผู้ทรงเกียรติ ขอโปรดดูสถานที่อาศรมอันประเสริฐซึ่งอยู่ที่มุมหนึ่ง ที่ซึ่งไวเทหี ธิดาของพระชนก ผู้ควรแก่ความสุข จะได้ยินดีอยู่
2.54.27
एतत् श्रुत्वा शुभम् वाक्यम् भरद्वाजो महा मुनिः ।
राघवस्य ततः वाक्यम् अर्थ ग्राहकम् अब्रवीत् ॥ २.५४.२७ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำอันเป็นมงคลของพระราฆวะนี้แล้ว พระมหาฤๅษีภารทวาชจึงตอบด้วยถ้อยคำที่มีความหมายชัดเจน
2.54.28
दश क्रोशैतः तात गिरिर् यस्मिन् निवत्स्यसि ।
महर्षि सेवितः पुण्यः सर्वतः सुख दर्शनः ॥ २.५४.२८ ॥
ลูกรัก จากที่นี่ไปสิบโกรศ มีภูเขาที่ท่านจะพำนักอยู่ มหาฤๅษีเคยมาอยู่อาศัยเป็นประจำ ศักดิ์สิทธิ์ และงดงามน่าชมไปทุกด้าน
2.54.29
गो लान्गूल अनुचरितः वानर ऋष्क निषेवितः ।
चित्र कूटैति ख्यातः गन्ध मादन सम्निभः ॥ २.५४.२९ ॥
ภูเขานั้นมีลิงแสมเดินท่องไปมา และมีลิงและหมีมาอาศัยอยู่ ภูเขาที่มีชื่อเสียงว่าจิตรกูฏนี้ เปรียบได้กับคันธมาทนะ
2.54.30
यावता चित्र कूटस्य नरः शृन्गाणि अवेक्षते ।
कल्याणानि समाधत्ते न पापे कुरुते मनः ॥ २.५४.३० ॥
ตราบเท่าที่คนผู้หนึ่งเพ่งมองยอดเขาของจิตรกูฏ ตราบนั้นเขาจะตั้งใจอยู่กับสิ่งที่เป็นมงคล และใจของเขาจะไม่หันไปหาความชั่ว
2.54.31
ऋषयः तत्र बहवो विहृत्य शरदाम् शतम् ।
तपसा दिवम् आरूधाः कपाल शिरसा सह ॥ २.५४.३१ ॥
ที่นั่น มีฤๅษีจำนวนมากอาศัยอยู่ตลอดหนึ่งร้อยฤดูสารท ได้ขึ้นสู่สวรรค์ด้วยการบำเพ็ญตบะ พร้อมกับศีรษะที่มีกะโหลกเป็นภาชนะ
2.54.32
प्रविविक्तम् अहम् मन्ये तम् वासम् भवतः सुखम् ।
इह वा वन वासाय वस राम मया सह ॥ २.५४.३२ ॥
ข้าพเจ้าเห็นว่าที่พำนักของท่านนั้นสงัดและน่ารื่นรมย์ ข้าแต่พระราม ท่านจงพำนักอยู่ที่นี่กับข้าพเจ้าเพื่อการดำรงชีวิตในป่าเถิด
2.54.33
स रामम् सर्व कामैः तम् भरद्वाजः प्रिय अतिथिम् ।
सभार्यम् सह च भ्रात्रा प्रतिजग्राह धर्मवित् ॥ २.५४.३३ ॥
พระภารทวาช ผู้รู้ธรรม ได้ต้อนรับพระรามผู้เป็นแขกอันเป็นที่รัก พร้อมด้วยภรรยาและพระอนุชา และได้ประทานทุกสิ่งที่ปรารถนา
2.54.34
तस्य प्रयागे रामस्य तम् महर्षिम् उपेयुषः ।
प्रपन्ना रजनी पुण्या चित्राः कथयतः कथाः ॥ २.५४.३४ ॥
ที่ประยาคะ เมื่อพระรามเข้าไปหามหาฤๅษีนั้น ราตรีอันเป็นมงคลก็มาถึง และทั้งสองก็เล่าเรื่องอัศจรรย์กันอยู่
2.54.35
सीतातृतीय काकुत्स्थह् परिश्रान्तः सुखोचितः ।
भरद्वाजाश्रमे रम्ये ताम् रात्रि मवस्त्सुखम् ॥ २.५४.३५ ॥
พระรามผู้สืบเชื้อสายกากุตสถ์ มีสีดาเป็นองค์ที่สาม ทรงเหน็ดเหนื่อยและเคยอยู่สุขสบาย ได้ประทับอยู่อย่างมีความสุขในคืนนั้น ณ อาศรมอันงดงามของพระภารทวาช
2.54.36
प्रभातायाम् रजन्याम् तु भरद्वाजम् उपागमत् ।
उवाच नर शार्दूलो मुनिम् ज्वलित तेजसम् ॥ २.५४.३६ ॥
เมื่อคืนผ่านไปและอรุณรุ่งมาถึง พระราม ผู้เปรียบเสมือนพยัคฆ์ในหมู่มนุษย์ ได้เข้าไปหาพระภารทวาช และตรัสกับฤๅษีผู้มีเดชรุ่งโรจน์
2.54.37
शर्वरीम् भवनन्न् अद्य सत्य शील तव आश्रमे ।
उषिताः स्म इह वसतिम् अनुजानातु नो भवान् ॥ २.५४.३७ ॥
ข้าแต่ฤๅษีผู้มีความประพฤติซื่อสัตย์ คืนนี้พวกเราได้พักอยู่ในอาศรมของท่าน บัดนี้ขอท่านอนุญาตให้พวกเราจากไปจากที่นี่เถิด
2.54.38
रात्र्याम् तु तस्याम् व्युष्टायाम् भरद्वाजो अब्रवीद् इदम् ।
मधु मूल फल उपेतम् चित्र कूटम् व्रज इति ह ॥ २.५४.३८ ॥
เมื่อคืนนั้นผ่านไปและอรุณรุ่งมาถึง พระภารทวาชได้กล่าวว่า "จงไปยังจิตรกูฏ ซึ่งอุดมด้วยน้ำผึ้ง รากไม้ และผลไม้"
2.54.39
वासमौपयिकम् मन्ये तव राम महाबल ।
नानानगगणोपेतः किन्नरोरगसेवितह् ॥ २.५४.३९ ॥
ข้าแต่พระรามผู้มีกำลังมหาศาล ข้าพเจ้าเห็นว่านั่นเป็นที่พำนักที่เหมาะสมสำหรับท่าน ที่นั่นมีกลุ่มป่าไม้มากมาย และเป็นที่อาศัยของกินนรและงู
2.54.40
मयूरनादाभिरुतो गजराजनिषेवितः ।
गम्यताम् भवता शैलश्चित्रकूटः स विश्रुतः ॥ २.५४.४० ॥
ขอให้ท่านไปยังภูเขาจิตรกูฏอันโด่งดังนั้น ซึ่งก้องด้วยเสียงร้องของนกยูง และเป็นที่อยู่อาศัยของช้างพระยาทั้งหลาย
2.54.41
पुण्यश्च रमणीयश्च बहुमूलफलायुतः ।
तत्र कुन्जर यूथानि मृग यूथानि च अभितः ॥ २.५४.४१ ॥
ที่นั้นศักดิ์สิทธิ์และงดงาม อุดมด้วยรากไม้และผลไม้มากมาย ทั่วบริเวณนั้นมีฝูงช้างและฝูงกวางท่องเที่ยวอยู่
2.54.42
विचरन्ति वन अन्तेषु तानि द्रक्ष्यसि राघव ।
सरित्प्रस्रवणप्रस्थान् दरीकन्धरनिर्घरान् ॥ २.५४.४२ ॥
ข้าแต่พระราฆวะ ฝูงสัตว์เหล่านั้นท่องเที่ยวอยู่ตามชายป่า พระองค์จะได้เห็น ทั้งที่ราบริมแม่น้ำและน้ำพุ ถ้ำ หุบเขา และน้ำตก
2.54.43
चरतः सीतया सार्धम् नन्दिष्यति मनस्तव ।
प्रहृष्ट कोयष्टिक कोकिल स्वनैः ।
र्विनादितम् तम् वसुधा धरम् शिवम् ।
मृगैः च मत्तैः बहुभिः च कुन्जरैः ।
सुरम्यम् आसाद्य समावस आश्रमम् ॥ २.५४.४३ ॥
เมื่อเสด็จท่องเที่ยวไปกับสีดา พระทัยของพระองค์จะเบิกบาน เมื่อถึงอาศรมอันงดงามบนภูเขาอันเป็นมงคลที่แบกรับแผ่นดินไว้ ซึ่งก้องด้วยเสียงนกคุ่มและนกโกกิลาที่ร่าเริง ท่ามกลางกวางและช้างจำนวนมากที่กำลังเมามัน ขอให้พระองค์ประทับอยู่ที่นี่เถิด