വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.54.1
ते तु तस्मिन् महा वृक्षौषित्वा रजनीम् शिवाम् ।
विमले अभ्युदिते सूर्ये तस्मात् देशात् प्रतस्थिरे ॥ २.५४.१ ॥
അവർ ആ മഹാവൃക്ഷനിരയുടെ കീഴിൽ ശുഭമായ രാത്രി കഴിച്ച്, നിർമ്മലമായ സൂര്യൻ ഉദിച്ചപ്പോൾ ആ സ്ഥലത്തുനിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
2.54.2
यत्र भागीरथी गन्गा यमुनाम् अभिवर्तते ।
जग्मुस् तम् देशम् उद्दिश्य विगाह्य सुमहद् वनम् ॥ २.५४.२ ॥
ഭാഗീരഥി ഗംഗ യമുനയിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന ആ പ്രദേശം ലക്ഷ്യമാക്കി, അവർ അതിവിശാലമായ വനത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് നടന്നു.
2.54.3
ते भूमिम् आगान् विविधान् देशामः च अपि मनो रमान् ।
अदृष्ट पूर्वान् पश्यन्तः तत्र तत्र यशस्विनः ॥ २.५४.३ ॥
ആ യശസ്വികൾ മുമ്പൊരിക്കലും കാണാത്ത, മനോഹരമായ പലതരം പ്രദേശങ്ങളിലെത്തി, അവിടവിടെ അവയെ കണ്ടുകൊണ്ട് മുന്നോട്ടുപോയി.
2.54.4
यथा क्षेमेण गच्चन् स पश्यमः च विविधान् द्रुमान् ।
निवृत्त मात्रे दिवसे रामः सौमित्रिम् अब्रवीत् ॥ २.५४.४ ॥
ഇങ്ങനെ സുരക്ഷിതമായി നടക്കുമ്പോൾ, പലതരം മരങ്ങൾ കണ്ടുകൊണ്ട്, പകൽ അവസാനിക്കാറായപ്പോൾ രാമൻ സൗമിത്രിയോട് പറഞ്ഞു.
2.54.5
प्रयागम् अभितः पश्य सौमित्रे धूमम् उन्नतम् ।
अग्नेर् भगवतः केतुम् मन्ये सम्निहितः मुनिः ॥ २.५४.५ ॥
സൗമിത്രേ, പ്രയാഗയ്ക്ക് ചുറ്റും നോക്കൂ, ഉയർന്നുയരുന്ന പുക കാണൂ; സമീപത്ത് ഒരു മുനി ഉണ്ടെന്നാണ് ഞാൻ കരുതുന്നത്, ഇത് പുണ്യാഗ്നിയുടെ കൊടിയാണ്.
2.54.6
नूनम् प्राप्ताः स्म सम्भेदम् गन्गा यमुनयोः वयम् ।
तथा हि श्रूयते शम्ब्दो वारिणा वारि घट्टितः ॥ २.५४.६ ॥
തീർച്ചയായും നാം ഗംഗയുടെയും യമുനയുടെയും സംഗമത്തിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു; വെള്ളം വെള്ളത്തിൽ തട്ടുന്ന ശബ്ദം കേൾക്കുന്നു.
2.54.7
दारूणि परिभिन्नानि वनजैः उपजीविभिः ।
भरद्वाज आश्रमे च एते दृश्यन्ते विविधा द्रुमाः ॥ २.५४.७ ॥
കാട്ടിൽ ഉപജീവനം നടത്തുന്നവർ പിളർന്ന വിറകുകളും, ഭരദ്വാജന്റെ ആശ്രമത്തിൽ ഈ വിവിധതരം മരങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു.
2.54.8
धन्विनौ तौ सुखम् गत्वा लम्बमाने दिवा करे ।
गन्गा यमुनयोह् सम्धौ प्रापतुर् निलयम् मुनेः ॥ २.५४.८ ॥
ആ രണ്ടു വില്ലാളികളും സുഖമായി നടന്ന്, സൂര്യൻ ചായുന്ന വേളയിൽ ഗംഗയും യമുനയും സംഗമിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് മുനിയുടെ വാസസ്ഥലത്ത് എത്തി.
2.54.9
रामः तु आश्रमम् आसाद्य त्रासयन् मृग पक्षिणः ।
गत्वा मुहूर्तम् अध्वानम् भरद्वाजम् उपागमत् ॥ २.५४.९ ॥
രാമൻ ആശ്രമത്തിലെത്തി, മൃഗങ്ങളെയും പക്ഷികളെയും ഭയപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട്, അല്പദൂരം നടന്ന് ഭരദ്വാജന്റെ അടുത്തെത്തി.
2.54.10
ततः तु आश्रमम् आसाद्य मुनेर् दर्शन कान्क्षिणौ ।
सीतया अनुगतौ वीरौ दूरात् एव अवतस्थतुः ॥ २.५४.१० ॥
പിന്നീട് ആശ്രമത്തിലെത്തി, മുനിയെ ദർശിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, സീതയോടൊപ്പം പിന്തുടർന്ന ആ രണ്ടു വീരന്മാരും ദൂരെനിന്നുതന്നെ നിന്നു.
2.54.11
स प्रविश्य महात्मानमृषिम् शिष्यगणैर्वऋतम् ।
सम्शितव्रतमेकाग्रम् तपसा लब्धचक्षुषम् ॥ २.५४.११ ॥
അദ്ദേഹം മഹാത്മാവായ ഋഷിയുടെ അടുത്തു പ്രവേശിച്ചു; ശിഷ്യസമൂഹങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവനും കഠിനവ്രതനും ഏകാഗ്രനും തപസ്സിനാൽ ദിവ്യദൃഷ്ടി നേടിയവനുമായ ആ ഋഷിയുടെ അടുത്ത്.
2.54.12
हुत अग्नि होत्रम् दृष्ट्वा एव महा भागम् कृत अन्जलिः ।
रामः सौमित्रिणा सार्धम् सीतया च अभ्यवादयत् ॥ २.५४.१२ ॥
അഗ്നിഹോത്രം നടക്കുന്നത് കണ്ട്, ആ മഹാഭാഗനെ കണ്ട്, കൈകൂപ്പിയ രാമൻ സൗമിത്രിയോടും സീതയോടുമൊപ്പം അദ്ദേഹത്തെ വന്ദിച്ചു.
2.54.13
न्यवेदयत च आत्मानम् तस्मै लक्ष्मण पूर्वजः ।
पुत्रौ दशरथस्य आवाम् भगवन् राम लक्ष्मणौ ॥ २.५४.१३ ॥
മൂത്തവനായ രാമൻ അദ്ദേഹത്തോട് തന്നെ പരിചയപ്പെടുത്തി: "ഭഗവാനേ! ഞങ്ങൾ ഇരുവരും ദശരഥന്റെ പുത്രന്മാരാണ്, രാമനും ലക്ഷ്മണനും."
2.54.14
भार्या मम इयम् वैदेही कल्याणी जनक आत्मजा ।
माम् च अनुयाता विजनम् तपो वनम् अनिन्दिता ॥ २.५४.१४ ॥
"ഇവൾ എന്റെ ഭാര്യ വൈദേഹി, കല്യാണി, ജനകന്റെ പുത്രി; ഈ വിജനമായ തപോവനത്തിൽ എന്നെ അനുഗമിച്ചവൾ, കളങ്കമില്ലാത്തവൾ."
2.54.15
पित्रा प्रव्राज्यमानम् माम् सौमित्रिर् अनुजः प्रियः ।
अयम् अन्वगमद् भ्राता वनम् एव दृढ व्रतः ॥ २.५४.१५ ॥
"പിതാവ് വനവാസത്തിന് അയച്ച എന്നെ, എന്റെ പ്രിയ അനുജൻ സൗമിത്രി, ദൃഢവ്രതനായവൻ, ഈ കാട്ടിലേക്ക് അനുഗമിച്ചു."
2.54.16
पित्रा नियुक्ता भगवन् प्रवेष्यामः तपो वनम् ।
धर्मम् एव आचरिष्यामः तत्र मूल फल अशनाः ॥ २.५४.१६ ॥
"പിതാവിന്റെ കല്പനപ്രകാരം, ഭഗവാനേ, ഞങ്ങൾ തപോവനത്തിൽ പ്രവേശിക്കും; അവിടെ കിഴങ്ങും പഴങ്ങളും ഭക്ഷിച്ച് ധർമ്മം മാത്രം ആചരിക്കും."
2.54.17
तस्य तत् वचनम् श्रुत्वा राज पुत्रस्य धीमतः ।
उपानयत धर्म आत्मा गाम् अर्घ्यम् उदकम् ततः ॥ २.५४.१७ ॥
ആ ബുദ്ധിമാനായ രാജകുമാരന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ധർമ്മാത്മാവായ ആ മുനി അപ്പോൾ പശുവിനെയും അർഘ്യവും ജലവും കൊണ്ടുവന്നു.
2.54.18
नानाविधानन्नरसान् वन्यमूलफलाश्रयान् ।
तेभ्यो ददौ तप्ततपा वासम् चैवाभ्यकल्पयत् ॥ २.५४.१८ ॥
പലവിധ ഭോജ്യരസങ്ങളും കാട്ടിലെ കിഴങ്ങും പഴങ്ങളും അവർക്കു നൽകി; തപസ്സിനാൽ തപിച്ചുശുദ്ധനായ ആ മുനി അവർക്കു പാർപ്പിടവും ഒരുക്കി.
2.54.19
मृग पक्षिभिर् आसीनो मुनिभिः च समन्ततः ।
रामम् आगतम् अभ्यर्च्य स्वागतेन आह तम् मुनिः ॥ २.५४.१९ ॥
മാനുകളും പക്ഷികളും ചുറ്റും, മുനിമാരുടെ നടുവിൽ ഇരുന്ന ആ മുനി വന്നെത്തിയ രാമനെ സ്വാഗതവചനങ്ങളാൽ ആദരിച്ച് അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞു.
2.54.20
प्रतिगृह्य च ताम् अर्चाम् उपविष्टम् स राघवम् ।
भरद्वाजो अब्रवीद् वाक्यम् धर्म युक्तम् इदम् तदा ॥ २.५४.२० ॥
ആ ആദരം സ്വീകരിച്ച്, ഇരിക്കുന്ന രാഘവനോട് അപ്പോൾ ഭരദ്വാജൻ ധർമ്മോചിതമായ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
2.54.21
चिरस्य खलु काकुत्स्थ पश्यामि त्वाम् इह आगतम् ।
श्रुतम् तव मया च इदम् विवासनम् अकारणम् ॥ २.५४.२१ ॥
ഹേ കാകുത്സ്ഥാ, വളരെക്കാലത്തിനു ശേഷം നീ ഇവിടെ വന്നെത്തിയതായി ഞാൻ കാണുന്നു. നിന്റെ ഈ പ്രവാസം കാരണമില്ലാത്തതാണെന്ന് ഞാൻ കേട്ടിരിക്കുന്നു.
2.54.22
अवकाशो विविक्तः अयम् महा नद्योह् समागमे ।
पुण्यः च रमणीयः च वसतु इह भगान् सुखम् ॥ २.५४.२२ ॥
രണ്ട് മഹാനദികളുടെ സംഗമത്തിലുള്ള ഈ ഏകാന്തസ്ഥലം പുണ്യവും മനോഹരവുമാണ്. ഭഗവാനേ, നീ ഇവിടെ സുഖമായി വസിച്ചാലും.
2.54.23
एवम् उक्तः तु वचनम् भरद्वाजेन राघवः ।
प्रत्युवाच शुभम् वाक्यम् रामः सर्व हिते रतः ॥ २.५४.२३ ॥
ഭരദ്വാജൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, എല്ലാവരുടെയും ഹിതത്തിൽ മുഴുകിയ രാഘവൻ രാമൻ മംഗളമായ വാക്കുകളാൽ മറുപടി പറഞ്ഞു.
2.54.24
भगवन्न् इत आसन्नः पौर जानपदो जनः ।
सुदर्शमिह माम् प्रेक्ष्य मन्येऽह मिममाश्रमम् ॥ २.५४.२४ ॥
ഭഗവാനേ, ഇവിടെനിന്ന് അടുത്തുതന്നെ നഗരത്തിലെയും ഗ്രാമത്തിലെയും ജനങ്ങളുണ്ട്. ഇവിടെ എന്നെ കണ്ട് അവർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ദർശനം ലഭിക്കും എന്ന് ഞാൻ ഈ ആശ്രമത്തെപ്പറ്റി കരുതുന്നു.
2.54.25
आगमिष्यति वैदेहीम् माम् च अपि प्रेक्षको जनः ।
अनेन कारणेन अहम् इह वासम् न रोचये ॥ २.५४.२५ ॥
വൈദേഹിയെയും എന്നെയും കാണാൻ ആളുകൾ വരും. ഈ കാരണത്താൽ ഇവിടെ വസിക്കുന്നത് എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ല.
2.54.26
एक अन्ते पश्य भगवन्न् आश्रम स्थानम् उत्तमम् ।
रमते यत्र वैदेही सुख अर्हा जनक आत्मजा ॥ २.५४.२६ ॥
ഭഗവാനേ, ഒരു ഭാഗത്തുള്ള ഈ ഉത്തമ ആശ്രമസ്ഥലം നോക്കൂ. സുഖത്തിന് അർഹയായ ജനകന്റെ മകൾ വൈദേഹി ഇവിടെ സന്തോഷിക്കും.
2.54.27
एतत् श्रुत्वा शुभम् वाक्यम् भरद्वाजो महा मुनिः ।
राघवस्य ततः वाक्यम् अर्थ ग्राहकम् अब्रवीत् ॥ २.५४.२७ ॥
രാഘവന്റെ ഈ ശുഭവാക്യം കേട്ട് മഹാമുനി ഭരദ്വാജൻ അർത്ഥവത്തായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
2.54.28
दश क्रोशैतः तात गिरिर् यस्मिन् निवत्स्यसि ।
महर्षि सेवितः पुण्यः सर्वतः सुख दर्शनः ॥ २.५४.२८ ॥
മകനേ, ഇവിടെ നിന്ന് പത്തു ക്രോശം ദൂരെ ആ പർവതമുണ്ട്; അവിടെ നീ വസിക്കും. മഹർഷിമാർ സേവിച്ച, പുണ്യമായ, എല്ലാ വശത്തുനിന്നും സുഖകരമായി കാണുന്ന പർവതമാണത്.
2.54.29
गो लान्गूल अनुचरितः वानर ऋष्क निषेवितः ।
चित्र कूटैति ख्यातः गन्ध मादन सम्निभः ॥ २.५४.२९ ॥
ആ പർവതത്തിൽ ലംഗൂരുകൾ സഞ്ചരിക്കുന്നു; വാനരന്മാരും കരടികളും സേവിക്കുന്നു. ചിത്രകൂടം എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായ അത് ഗന്ധമാദനത്തിന് തുല്യമാണ്.
2.54.30
यावता चित्र कूटस्य नरः शृन्गाणि अवेक्षते ।
कल्याणानि समाधत्ते न पापे कुरुते मनः ॥ २.५४.३० ॥
ചിത്രകൂടത്തിന്റെ ശിഖരങ്ങൾ മനുഷ്യൻ കാണുന്നിടത്തോളം അവൻ നന്മകളിൽ മനസ്സുറപ്പിക്കുന്നു; പാപത്തിൽ മനസ്സ് വെക്കുന്നില്ല.
2.54.31
ऋषयः तत्र बहवो विहृत्य शरदाम् शतम् ।
तपसा दिवम् आरूधाः कपाल शिरसा सह ॥ २.५४.३१ ॥
അവിടെ നിരവധി ഋഷിമാർ നൂറു ശരത്കാലങ്ങൾ കഴിച്ച് തപസ്സിനാൽ കപാല-ശിരസ്സോടെ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ആരോഹണം ചെയ്തു.
2.54.32
प्रविविक्तम् अहम् मन्ये तम् वासम् भवतः सुखम् ।
इह वा वन वासाय वस राम मया सह ॥ २.५४.३२ ॥
നിങ്ങളുടെ ഈ വാസം ഏകാന്തവും സുഖകരവുമാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. ഹേ രാമാ, വനവാസത്തിനായി ഇവിടെ എന്നോടൊപ്പം വസിക്കൂ.
2.54.33
स रामम् सर्व कामैः तम् भरद्वाजः प्रिय अतिथिम् ।
सभार्यम् सह च भ्रात्रा प्रतिजग्राह धर्मवित् ॥ २.५४.३३ ॥
ധർമ്മജ്ഞനായ ഭരദ്വാജൻ, ഭാര്യയും സഹോദരനുമൊത്ത് വന്ന പ്രിയ അതിഥിയായ രാമനെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റി സ്വീകരിച്ചു.
2.54.34
तस्य प्रयागे रामस्य तम् महर्षिम् उपेयुषः ।
प्रपन्ना रजनी पुण्या चित्राः कथयतः कथाः ॥ २.५४.३४ ॥
പ്രയാഗയിൽ രാമൻ ആ മഹർഷിയെ സമീപിച്ചപ്പോൾ പുണ്യമായ രാത്രി വന്നു; അവർ അത്ഭുതകഥകൾ പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നു.
2.54.35
सीतातृतीय काकुत्स्थह् परिश्रान्तः सुखोचितः ।
भरद्वाजाश्रमे रम्ये ताम् रात्रि मवस्त्सुखम् ॥ २.५४.३५ ॥
സീതയോടൊപ്പം മൂന്നാമനായി, അത്യന്തം ക്ഷീണിതനും സുഖത്തിൽ ശീലിച്ചവനുമായ കാകുത്സ്ഥൻ രാമൻ ഭരദ്വാജന്റെ മനോഹര ആശ്രമത്തിൽ ആ രാത്രി സുഖമായി പാർത്തു.
2.54.36
प्रभातायाम् रजन्याम् तु भरद्वाजम् उपागमत् ।
उवाच नर शार्दूलो मुनिम् ज्वलित तेजसम् ॥ २.५४.३६ ॥
രാത്രി കഴിഞ്ഞ് പ്രഭാതമായപ്പോൾ നരശ്രേഷ്ഠനായ രാമൻ ഭരദ്വാജനെ സമീപിച്ച്, ജ്വലിക്കുന്ന തേജസ്സുള്ള മുനിയോട് പറഞ്ഞു.
2.54.37
शर्वरीम् भवनन्न् अद्य सत्य शील तव आश्रमे ।
उषिताः स्म इह वसतिम् अनुजानातु नो भवान् ॥ २.५४.३७ ॥
സത്യശീലനായവനേ, ഇന്ന് രാത്രി ഞങ്ങൾ അങ്ങയുടെ ആശ്രമത്തിൽ വസിച്ചു. ഇവിടെനിന്ന് പോകുവാൻ ഞങ്ങൾക്ക് അനുവാദം തന്നാലും.
2.54.38
रात्र्याम् तु तस्याम् व्युष्टायाम् भरद्वाजो अब्रवीद् इदम् ।
मधु मूल फल उपेतम् चित्र कूटम् व्रज इति ह ॥ २.५४.३८ ॥
ആ രാത്രി കഴിഞ്ഞ് പ്രഭാതമായപ്പോൾ ഭരദ്വാജൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: "തേനും കിഴങ്ങുകളും പഴങ്ങളും നിറഞ്ഞ ചിത്രകൂടത്തിലേക്ക് പോകൂ."
2.54.39
वासमौपयिकम् मन्ये तव राम महाबल ।
नानानगगणोपेतः किन्नरोरगसेवितह् ॥ २.५४.३९ ॥
മഹാബലനായ രാമാ, അത് നിനക്ക് വസിക്കാൻ യോജിച്ച സ്ഥലമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. അനേകം വൃക്ഷസമൂഹങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും കിന്നരന്മാരും നാഗങ്ങളും സേവിക്കുന്നതുമാണത്.
2.54.40
मयूरनादाभिरुतो गजराजनिषेवितः ।
गम्यताम् भवता शैलश्चित्रकूटः स विश्रुतः ॥ २.५४.४० ॥
മയിലുകളുടെ നാദത്താൽ മുഴങ്ങുന്നതും ഗജരാജന്മാർ സേവിക്കുന്നതുമായ, നിങ്ങൾ പോകേണ്ട പ്രസിദ്ധമായ ചിത്രകൂടപർവതം അതാണ്.
2.54.41
पुण्यश्च रमणीयश्च बहुमूलफलायुतः ।
तत्र कुन्जर यूथानि मृग यूथानि च अभितः ॥ २.५४.४१ ॥
അത് പുണ്യവും മനോഹരവുമാണ്, ഏറെ കിഴങ്ങുകളും പഴങ്ങളും നിറഞ്ഞത്. അവിടെ ചുറ്റിലും ആനക്കൂട്ടങ്ങളും മാൻകൂട്ടങ്ങളും വിഹരിക്കുന്നു.
2.54.42
विचरन्ति वन अन्तेषु तानि द्रक्ष्यसि राघव ।
सरित्प्रस्रवणप्रस्थान् दरीकन्धरनिर्घरान् ॥ २.५४.४२ ॥
രാഘവാ, അവ കാടിന്റെ അതിരുകളിൽ വിഹരിക്കുന്നു; അവയെ നീ കാണും. നദികളും നീരുറവകളും നിറഞ്ഞ പീഠഭൂമികൾ, ഗുഹകൾ, താഴ്വരകൾ, വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾ.
2.54.43
चरतः सीतया सार्धम् नन्दिष्यति मनस्तव ।
प्रहृष्ट कोयष्टिक कोकिल स्वनैः ।
र्विनादितम् तम् वसुधा धरम् शिवम् ।
मृगैः च मत्तैः बहुभिः च कुन्जरैः ।
सुरम्यम् आसाद्य समावस आश्रमम् ॥ २.५४.४३ ॥
സീതയോടൊപ്പം സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ നിന്റെ മനസ്സ് സന്തോഷിക്കും. കോകിലങ്ങളുടെയും കുറുക്കന്മാരുടെയും ആഹ്ലാദസ്വരങ്ങളാൽ മുഴങ്ങുന്ന, ഭൂമിയെ താങ്ങുന്ന ആ മംഗളകരമായ പർവതത്തിൽ, മദിച്ച അനേകം മൃഗങ്ങളും ആനകളുമുള്ള ഈ അതിമനോഹരമായ ആശ്രമത്തിലെത്തി വസിക്കുക.