ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 2.56
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.56.1
अथ रात्र्याम् व्यतीतायाम् अवसुप्तम् अनन्तरम् ।
प्रबोधयाम् आस शनैः लक्ष्मणम् रघु नन्दनः ॥ २.५६.१ ॥
ତା'ପରେ ରାତି ପାହିଲା ପରେ, ଶୋଇଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ରଘୁନନ୍ଦନ ରାମ ଧୀରେ ଧୀରେ ଜଗାଇଲେ।
2.56.2
सौमित्रे शृणु वन्यानाम् वल्गु व्याहरताम् स्वनम् ।
सम्प्रतिष्ठामहे कालः प्रस्थानस्य परम् तप ॥ २.५६.२ ॥
ହେ ସୁମିତ୍ରାପୁତ୍ର, ବନର ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ମଧୁର ସ୍ୱର ଶୁଣ; ଏବେ ଯାତ୍ରାର ଠିକ୍ ସମୟ ଆସିଛି, ହେ ଶତ୍ରୁତାପନ।
2.56.3
स सुप्तः समये भ्रात्रा लक्ष्मणः प्रतिबोधितः ।
जहौ निद्राम् च तन्द्रीम् च प्रसक्तम् च पथि श्रमम् ॥ २.५६.३ ॥
ଭାଇଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଠିକ୍ ସମୟରେ ଜଗାଯିବା ପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନିଦ, ତନ୍ଦ୍ରା ଏବଂ ବାଟରେ ଜମିଥିବା ଥକ୍କାପଣ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
2.56.4
ततौत्थाय ते सर्वे स्पृष्ट्वा नद्याः शिवम् जलम् ।
पन्थानम् ऋषिणा उद्दिष्टम् चित्र कूटस्य तम् ययुः ॥ २.५६.४ ॥
ତା'ପରେ ସମସ୍ତେ ଉଠି ନଦୀର ଶୁଭ ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ଏବଂ ଋଷି ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ଚିତ୍ରକୂଟ ପଥରେ ଚାଲିଲେ।
2.56.5
ततः सम्प्रस्थितः काले रामः सौमित्रिणा सह ।
सीताम् कमल पत्र अक्षीम् इदम् वचनम् अब्रवीत् ॥ २.५६.५ ॥
ତା'ପରେ ଠିକ୍ ସମୟରେ ଯାତ୍ରା କରିଥିବା ରାମ ସୁମିତ୍ରାପୁତ୍ରଙ୍କ ସହ କମଳପତ୍ରନୟନା ସୀତାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
2.56.6
आदीप्तान् इव वैदेहि सर्वतः पुष्पितान् नगान् ।
स्वैः पुष्पैः किम्शुकान् पश्य मालिनः शिशिर अत्यये ॥ २.५६.६ ॥
ହେ ବୈଦେହୀ, ଦେଖ, ଶିଶିର ଋତୁ ଶେଷରେ ନିଜ ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧି କିଂଶୁକ ଗଛଗୁଡ଼ିକ ଚାରିଆଡ଼େ ଫୁଟି ଜଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
2.56.7
पश्य भल्लातकान् फुल्लान् नरैः अनुपसेवितान् ।
फल पत्रैः अवनतान् नूनम् शक्ष्यामि जीवितुम् ॥ २.५६.७ ॥
ଦେଖ, ଫୁଟିଥିବା ଭଲ୍ଲାତକ ଗଛ, ଯେଉଁଠାକୁ ମଣିଷ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ, ଫଳ ଓ ପତ୍ରରେ ନଇଁ ପଡ଼ିଥିବା। ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ ଏଠାରେ ବଞ୍ଚି ପାରିବି।
2.56.8
पश्य द्रोण प्रमाणानि लम्बमानानि लक्ष्मण ।
मधूनि मधु कारीभिः सम्भृतानि नगे नगे ॥ २.५६.८ ॥
ଦେଖ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଦ୍ରୋଣ ପରିମାଣର ଝୁଲୁଥିବା ମହୁଚକ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗଛରେ ମହୁମାଛିମାନେ ସଂଗ୍ରହ କରିଥିବା।
2.56.9
एष क्रोशति नत्यूहः तम् शिखी प्रतिकूजति ।
रमणीये वन उद्देशे पुष्प सम्स्तर सम्कटे ॥ २.५६.९ ॥
ଏହି ନତ୍ୟୂହ ପକ୍ଷୀ ଡାକୁଛି, ମୟୂର ତାକୁ ଉତ୍ତର ଦେଉଛି; ଫୁଲ ବିଛଣାରେ ଭରା ଏହି ରମଣୀୟ ବନପ୍ରଦେଶରେ।
2.56.10
मातम्ग यूथ अनुसृतम् पक्षि सम्घ अनुनादितम् ।
चित्र कूटम् इमम् पश्य प्रवृद्ध शिखरम् गिरिम् ॥ २.५६.१० ॥
ହାତୀ ଯୁଥମାନେ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା, ପକ୍ଷୀ ସଙ୍ଘର ଧ୍ୱନିରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ, ଉଚ୍ଚ ଶିଖରବିଶିଷ୍ଟ ଏହି ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତ ଦେଖ।
2.56.11
समभूमितले रम्ये द्रुमैर्बहुभिरावृते ।
पुण्ये रम्स्यामहे तात चित्रकूटस्य कानने ॥ २.५६.११ ॥
ପ୍ରିୟ ଭାଇ, ସମତଳ ଭୂମିରେ, ରମଣୀୟ ଓ ଅନେକ ଗଛରେ ଘେରା ପୁଣ୍ୟ ଚିତ୍ରକୂଟ ବନରେ ଆମେ ଆନନ୍ଦ ପାଇବା।
2.56.12
ततः तौ पाद चारेण गच्चन्तौ सह सीतया ।
रम्यम् आसेदतुः शैलम् चित्र कूटम् मनो रमम् ॥ २.५६.१२ ॥
ତା'ପରେ ସେମାନେ ଦୁହେଁ ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ପଦରେ ଚାଲି ରମଣୀୟ ଓ ମନୋହର ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
2.56.13
तम् तु पर्वतम् आसाद्य नाना पक्षि गण आयुतम् ।
बहुमूलफलम् रम्यम् सम्पन्नम् सरसोदकम् ॥ २.५६.१३ ॥
ସେମାନେ ସେହି ପର୍ବତରେ ପହଞ୍ଚିଲେ; ଯାହା ଅନେକ ପକ୍ଷୀ ଝାଁକରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପ୍ରଚୁର ମୂଳ ଓ ଫଳରେ ସମୃଦ୍ଧ, ରମଣୀୟ ଏବଂ ସରୋବର ପରି ଜଳଯୁକ୍ତ ଥିଲା।
2.56.14
मनोज्ञोऽयम् गिरिः सौम्य नानाद्रुमलतायुतः ।
बहुमूलफलो रम्यः स्वाजीवः प्रतिभाति मे ॥ २.५६.१४ ॥
ହେ ସୌମ୍ୟ! ଏହି ପର୍ବତ ଅନେକ ବୃକ୍ଷ ଓ ଲତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନୋହର; ପ୍ରଚୁର ମୂଳ ଓ ଫଳଯୁକ୍ତ, ରମଣୀୟ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଜୀବିକାର ସାଧନଯୁକ୍ତ ବୋଲି ମୋତେ ମନେ ହେଉଛି।
2.56.15
मनयश्च महात्मानो वसन्त्य शिलोच्चये ।
अयम् वासो भवेत् तावद् अत्र सौम्य रमेमहि ॥ २.५६.१५ ॥
ମହାତ୍ମା ମୁନିଗଣ ଏହି ଶିଳା ଗଦାରେ ବାସ କରନ୍ତି। ହେ ସୌମ୍ୟ! ଏବେ ଏହା ଆମର ବାସସ୍ଥାନ ହେଉ; ଏଠାରେ ଆମେ ରମଣ କରିବା।
2.56.16
अभिगम्याश्रमम् सर्वे वाल्मीकि मभिवादयन् ॥ २.५६.१६ ॥
ଆଶ୍ରମରେ ପହଞ୍ଚି ସମସ୍ତେ ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
2.56.17
तान्महर्षिः प्रमुदितः पूजयामास धर्मवित् ।
आस्यतामिति चोवाच स्वागतम् तु निवेद्य च ॥ २.५६.१७ ॥
ଧର୍ମଜ୍ଞ ମହର୍ଷି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କୁ ସତ୍କାର କଲେ, 'ବସନ୍ତୁ' କହିଲେ ଏବଂ ସ୍ୱାଗତ ଜଣାଇଲେ।
2.56.18
ततोऽब्रवीन्महाबाहुर्लकमणम् लक्ष्मणाग्रजः ।
सम्निवेद्य यथान्याय मात्मानमृष्ये प्रभुः ॥ २.५६.१८ ॥
ତା'ପରେ ମହାବାହୁ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପ୍ରଭୁ ଋଷିଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ନିଜର ପରିଚୟ ଦେଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
2.56.19
लक्ष्मण आनय दारूणि दृढानि च वराणि च ।
कुरुष्व आवसथम् सौम्य वासे मे अभिरतम् मनः ॥ २.५६.१९ ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଦୃଢ଼ ଓ ଉତ୍ତମ କାଠ ଆଣ। ହେ ସୌମ୍ୟ, ବାସ ପାଇଁ ଏକ କୁଟୀର ନିର୍ମାଣ କର; ମୋ ମନ ତାହାରିଠାରେ ଆସକ୍ତ।
2.56.20
तस्य तत् वचनम् श्रुत्वा सौमित्रिर् विविधान् द्रुमान् ।
आजहार ततः चक्रे पर्ण शालाम् अरिम् दम ॥ २.५६.२० ॥
ତାଙ୍କ ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ସୁମିତ୍ରାପୁତ୍ର ବିବିଧ ବୃକ୍ଷ ଆଣିଲେ; ତା'ପରେ, ହେ ଅରିନ୍ଦମ, ପତ୍ରକୁଟୀର ନିର୍ମାଣ କଲେ।
2.56.21
ताम् निष्ठताम् बद्धकटाम् दृष्ट्वा रमः सुदर्शनाम् ।
शुश्रूषमाणम् एक अग्रम् इदम् वचनम् अब्रवीत् ॥ २.५६.२१ ॥
ବାନ୍ଧିଥିବା ଚଟାଣୀରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେହି ସୁନ୍ଦର କୁଟୀର ଦେଖି, ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ସେବା କରୁଥିବା ତାଙ୍କୁ ରାମ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।
2.56.22
ऐणेयम् माम्सम् आहृत्य शालाम् यक्ष्यामहे वयम् ।
कर्त्व्यम् वास्तुशमनम् सौमित्रे चिरजीवभिः ॥ २.५६.२२ ॥
ହେ ସୁମିତ୍ରାପୁତ୍ର, ହରିଣ ମାଂସ ଆଣି ଆମେ ଏହି କୁଟୀରରେ ଯଜ୍ଞ କରିବା। ଦୀର୍ଘାୟୁ ଇଚ୍ଛୁକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବାସ୍ତୁଶାନ୍ତି କରିବା ଉଚିତ।
2.56.23
मृगम् हत्वाऽऽनय क्षिप्रम् लक्ष्मणेह शुभेक्षणकर्तव्यः शास्त्रदृष्टो हि विधिर्दर्ममनुस्मर ॥ २.५६.२३ ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏଠାରେ ଶୀଘ୍ର ହରିଣ ମାରି ଆଣ। ହେ ଶୁଭନୟନ, ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ବିଧି ହିଁ କରିବା ଉଚିତ; ଧର୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କର।
2.56.24
भ्रातुर्वचन माज्ञाय लक्ष्मणः परवीरहा ।
चकार स यथोक्तम् च तम् रामः पुनरब्रवीत् ॥ २.५६.२४ ॥
ଭାଇଙ୍କ ବଚନ ବୁଝି ଶତ୍ରୁବୀରହା ଲକ୍ଷ୍ମଣ କହିଥିବା ପରି କଲେ; ତା'ପରେ ରାମ ପୁଣି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
2.56.25
इणेयम् श्रपयस्वैतच्च्चालाम् यक्ष्यमहे वयम् ।
त्वरसौम्य मुहूर्तोऽयम् ध्रुवश्च दिवसोऽप्ययम् ॥ २.५६.२५ ॥
ଏହି ହରିଣ ମାଂସ ରାନ୍ଧ; ତାହାରି ସହିତ ଆମେ ଯଜ୍ଞ କରିବା। ହେ ସୌମ୍ୟ, ଶୀଘ୍ର କର; ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଶୁଭ ଏବଂ ଏହି ଦିନ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିର ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ।
2.56.26
स लक्ष्मणः कृष्ण मृगम् हत्वा मेध्यम् पतापवान् ।
अथ चिक्षेप सौमित्रिः समिद्धे जात वेदसि ॥ २.५६.२६ ॥
ସେହି ପରାକ୍ରମୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଯଜ୍ଞୋପଯୁକ୍ତ କଳା ହରିଣକୁ ବଧ କଲେ; ପରେ ସୌମିତ୍ରି ତାହାକୁ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ପକାଇଲେ।
2.56.27
तम् तु पक्वम् समाज्ञाय निष्टप्तम् चिन्न शोणितम् ।
लक्ष्मणः पुरुष व्याघ्रम् अथ राघवम् अब्रवीत् ॥ २.५६.२७ ॥
ତାହା ପକ୍ୱ, ଭଲ ଭାବେ ତପ୍ତ ଓ ରକ୍ତ ନିଷ୍କାସିତ ବୋଲି ଜାଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ।
2.56.28
अयम् कृष्णः समाप्त अन्गः शृतः कृष्ण मृगो यथा ।
देवता देव सम्काश यजस्व कुशलो हि असि ॥ २.५६.२८ ॥
ଏହି କଳା ହରିଣ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ସହିତ ପକ୍ୱ ହୋଇଛି। ହେ ଦେବସମ, ଯଜ୍ଞ କର; ତୁମେ ଏଥିରେ ନିପୁଣ।
2.56.29
रामः स्नात्वा तु नियतः गुणवान् जप्य कोविदः ।
सम्ग्रहेणाकरोत्सर्वान् मन्त्रान् सत्रावसानिकान् ॥ २.५६.२९ ॥
ରାମ ସ୍ନାନ କରି, ସଂଯମ ସହିତ, ଗୁଣବାନ୍ ଓ ଜପରେ ନିପୁଣ ହୋଇ, ଯଜ୍ଞସତ୍ରର ଅନ୍ତ ସହିତ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ସଂକ୍ଷେପରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
2.56.30
इष्ट्वा देवगणान् सर्वान् विवेशावसथम् शुचिः ।
बभूव च मनोह्लादो रामस्यामिततेजसः ॥ २.५६.३० ॥
ସମସ୍ତ ଦେବଗଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପବିତ୍ର ହୋଇ ରାମ ନିବାସରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ ରାମଙ୍କ ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଜାଗିଲା।
2.56.31
वैश्वदेवबलिम् कृत्वा रौद्रम् वैष्णवमेव च ।
वास्तुसम्शमनीयानि मङ्गलानि प्रवर्तयन् ॥ २.५६.३१ ॥
ବିଶ୍ୱଦେବଙ୍କୁ ବଳି ଅର୍ପଣ କରି, ରୁଦ୍ର ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି, ବାସ୍ତୁ-ଶାନ୍ତି ପରି ମଙ୍ଗଳ କର୍ମ ସମ୍ପାଦନ କରି।
2.56.32
जपम् च न्यायतः कृत्वा स्नात्वा नद्याम् यथाविधि ।
पाप सम्शमनम् रामः चकार बलिम् उत्तमम् ॥ २.५६.३२ ॥
ନ୍ୟାୟାନୁସାରେ ଜପ କରି, ନଦୀରେ ଯଥାବିଧି ସ୍ନାନ କରି, ପାପ ଶମନ ପାଇଁ ରାମ ଉତ୍ତମ ବଳି ଅର୍ପଣ କଲେ।
2.56.33
वेदिस्थलविधानानि चैत्यान्यायतनानि च ।
आश्रमस्यानुरूपाणि स्थापयामास राघवः ॥ २.५६.३३ ॥
ରାଘବ ଆଶ୍ରମ ଅନୁରୂପ ବେଦିସ୍ଥଳ, ଚୈତ୍ୟ ଓ ଆୟତନ ସ୍ଥାପନ କଲେ।
2.56.34
वन्यैर्माल्यैः फलैर्मूलैः पक्वैर्माम्सैर्यथाविधि ।
अद्भर्जपैश्च वेदोक्तै र्धर्भैश्च ससमित्कुशैः ॥ २.५६.३४ ॥
ବନ୍ୟ ମାଳା, ଫଳ, ମୂଳ, ରାନ୍ଧା ମାଂସ, ଯଥାବିଧି ଜଳ, ଜପ, ବେଦୋକ୍ତ କର୍ମ, ସମିଧ ଓ କୁଶ ସହିତ।
2.56.35
तौ तर्पयित्वा भूतानि राघवौ सह सीतया ।
तदा विविशतुः शालाम् सुशुभाम् शुभलक्षणौ ॥ २.५६.३५ ॥
ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ସେହି ଦୁଇ ରାଘବ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରି, ତେବେ ସେହି ସୁନ୍ଦର ଶାଳାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସେମାନେ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ଥିଲେ।
2.56.36
ताम् वृक्ष पर्णच् चदनाम् मनोज्ञाम् ।
यथा प्रदेशम् सुकृताम् निवाताम् ।
वासाय सर्वे विविशुः समेताः ।
सभाम् यथा देव गणाः सुधर्माम् ॥ २.५६.३६ ॥
ଗଛ ପତ୍ରରେ ଛାଇ ହୋଇଥିବା, ମନୋହର, ସ୍ଥାନାନୁସାରେ ସୁନିର୍ମିତ, ପବନରୁ ସୁରକ୍ଷିତ ସେହି ଶାଳାରେ ବାସ ପାଇଁ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଯେପରି ଦେବଗଣ ସୁଧର୍ମା ସଭାରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
2.56.37
अनेक नाना मृग पक्षि सम्कुले ।
विचित्र पुष्प स्तबलैः द्रुमैः युते ।
वन उत्तमे व्याल मृग अनुनादिते ।
तथा विजह्रुः सुसुखम् जित इन्द्रियाः ॥ २.५६.३७ ॥
ଅନେକ ପ୍ରକାରର ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବିଚିତ୍ର ପୁଷ୍ପ ଓ ଗୁଚ୍ଛଯୁକ୍ତ ବୃକ୍ଷରେ ଭରା, ହିଂସ୍ର ପଶୁ ଓ ମୃଗର ନାଦରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ଉତ୍ତମ ବନରେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ସେମାନେ ଏହିପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁଖରେ ବିହାର କଲେ।
2.56.38
सुरम्यम् आसाद्य तु चित्र कूटम् ।
नदीम् च ताम् माल्यवतीम् सुतीर्थाम् ।
ननन्द हृष्टः मृग पक्षि जुष्टाम् ।
जहौ च दुह्खम् पुर विप्रवासात् ॥ २.५६.३८ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ ରମଣୀୟ ଚିତ୍ରକୂଟରେ ପହଞ୍ଚି ଓ ସୁନ୍ଦର ଘାଟଯୁକ୍ତ ମାଲ୍ୟବତୀ ନଦୀକୁ ଦେଖି, ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ସେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ଏବଂ ନଗରରୁ ନିର୍ବାସନର ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।