వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 2.56
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.56.1
अथ रात्र्याम् व्यतीतायाम् अवसुप्तम् अनन्तरम् ।
प्रबोधयाम् आस शनैः लक्ष्मणम् रघु नन्दनः ॥ २.५६.१ ॥
అప్పుడు రాత్రి గడిచిపోయిన తర్వాత, నిద్రిస్తున్న లక్ష్మణుడిని రఘునందనుడు రాముడు మెల్లగా మేల్కొలిపాడు.
2.56.2
सौमित्रे शृणु वन्यानाम् वल्गु व्याहरताम् स्वनम् ।
सम्प्रतिष्ठामहे कालः प्रस्थानस्य परम् तप ॥ २.५६.२ ॥
సుమిత్ర కుమారా, అడవి పక్షుల మధుర ధ్వనిని విను; ఇప్పుడు ప్రయాణానికి సరైన సమయం వచ్చింది, శత్రుతాపకా.
2.56.3
स सुप्तः समये भ्रात्रा लक्ष्मणः प्रतिबोधितः ।
जहौ निद्राम् च तन्द्रीम् च प्रसक्तम् च पथि श्रमम् ॥ २.५६.३ ॥
సోదరుడు సరైన సమయంలో మేల్కొలపగా, లక్ష్మణుడు నిద్ర, మగత, దారిలో పేరుకున్న అలసటను విడిచిపెట్టాడు.
2.56.4
ततौत्थाय ते सर्वे स्पृष्ट्वा नद्याः शिवम् जलम् ।
पन्थानम् ऋषिणा उद्दिष्टम् चित्र कूटस्य तम् ययुः ॥ २.५६.४ ॥
అప్పుడు అందరూ లేచి, నది శుభజలాన్ని స్పృశించి, ఋషి సూచించిన చిత్రకూటానికి వెళ్ళే మార్గంలో ప్రయాణించారు.
2.56.5
ततः सम्प्रस्थितः काले रामः सौमित्रिणा सह ।
सीताम् कमल पत्र अक्षीम् इदम् वचनम् अब्रवीत् ॥ २.५६.५ ॥
అప్పుడు సరైన సమయంలో ప్రయాణం మొదలుపెట్టిన రాముడు, సుమిత్ర కుమారునితో కలిసి, కమలపత్రాల వంటి కన్నులున్న సీతతో ఈ మాట అన్నాడు.
2.56.6
आदीप्तान् इव वैदेहि सर्वतः पुष्पितान् नगान् ।
स्वैः पुष्पैः किम्शुकान् पश्य मालिनः शिशिर अत्यये ॥ २.५६.६ ॥
వైదేహీ, చూడు, శిశిర ఋతువు ముగిసేటప్పుడు తమ పూలమాలలు ధరించిన కింశుక వృక్షాలు అన్నివైపులా వికసించి, మండుతున్న అగ్నుల్లా కనిపిస్తున్నాయి.
2.56.7
पश्य भल्लातकान् फुल्लान् नरैः अनुपसेवितान् ।
फल पत्रैः अवनतान् नूनम् शक्ष्यामि जीवितुम् ॥ २.५६.७ ॥
చూడు, పూచిన భల్లాతక వృక్షాలను; మనుషులు చేరనివి, ఫలాలు ఆకులతో వంగినవి. నిశ్చయంగా నేను ఇక్కడ జీవించగలను.
2.56.8
पश्य द्रोण प्रमाणानि लम्बमानानि लक्ष्मण ।
मधूनि मधु कारीभिः सम्भृतानि नगे नगे ॥ २.५६.८ ॥
చూడు లక్ష్మణా, ద్రోణ కొలత పరిమాణంలో వేలాడుతున్న తేనెతుట్టెలు; ప్రతి చెట్టుపైనా తేనెటీగలు సమకూర్చినవి.
2.56.9
एष क्रोशति नत्यूहः तम् शिखी प्रतिकूजति ।
रमणीये वन उद्देशे पुष्प सम्स्तर सम्कटे ॥ २.५६.९ ॥
ఇదిగో నత్యూహ పక్షి అరుస్తోంది, నెమలి దానికి ప్రతిధ్వనిస్తోంది; పూలపరుపులతో నిండిన ఈ రమణీయ వనప్రదేశంలో.
2.56.10
मातम्ग यूथ अनुसृतम् पक्षि सम्घ अनुनादितम् ।
चित्र कूटम् इमम् पश्य प्रवृद्ध शिखरम् गिरिम् ॥ २.५६.१० ॥
ఏనుగుల గుంపులు అనుసరించే, పక్షి సమూహాల ధ్వని ప్రతిధ్వనించే, ఎత్తైన శిఖరాలు కలిగిన ఈ చిత్రకూట పర్వతాన్ని చూడు.
2.56.11
समभूमितले रम्ये द्रुमैर्बहुभिरावृते ।
पुण्ये रम्स्यामहे तात चित्रकूटस्य कानने ॥ २.५६.११ ॥
ప్రియ సోదరా, సమతల భూమిపై, రమణీయమైన, అనేక వృక్షాలతో కప్పబడిన, పవిత్రమైన చిత్రకూట వనంలో మనం ఆనందిస్తాం.
2.56.12
ततः तौ पाद चारेण गच्चन्तौ सह सीतया ।
रम्यम् आसेदतुः शैलम् चित्र कूटम् मनो रमम् ॥ २.५६.१२ ॥
అప్పుడు వారిద్దరూ సీతతో కలిసి కాలినడకన వెళ్లి, రమణీయమైన, మనసును ఆకర్షించే చిత్రకూట పర్వతాన్ని చేరారు.
2.56.13
तम् तु पर्वतम् आसाद्य नाना पक्षि गण आयुतम् ।
बहुमूलफलम् रम्यम् सम्पन्नम् सरसोदकम् ॥ २.५६.१३ ॥
ఆ పర్వతాన్ని చేరుకున్నారు; అది అనేక పక్షుల గుంపులతో నిండి ఉంది, బహుళ వేళ్ళు మరియు ఫలాలతో సంపన్నమై, రమ్యమైనదిగా, సరస్సుల వంటి జలంతో ఉంది.
2.56.14
मनोज्ञोऽयम् गिरिः सौम्य नानाद्रुमलतायुतः ।
बहुमूलफलो रम्यः स्वाजीवः प्रतिभाति मे ॥ २.५६.१४ ॥
సౌమ్యా! ఈ పర్వతం అనేక వృక్షాలు, లతలతో నిండి మనోహరంగా ఉంది; బహు వేళ్ళు, ఫలాలతో, రమ్యంగా, మంచి జీవనోపాధులతో నాకు కనిపిస్తోంది.
2.56.15
मनयश्च महात्मानो वसन्त्य शिलोच्चये ।
अयम् वासो भवेत् तावद् अत्र सौम्य रमेमहि ॥ २.५६.१५ ॥
మహాత్ములైన మునులు ఈ రాతి దిబ్బపై నివసిస్తున్నారు. సౌమ్యా! ఇదే ఇప్పటికి మన నివాసం కావచ్చు; ఇక్కడే మనం ఆనందించుదాం.
2.56.16
अभिगम्याश्रमम् सर्वे वाल्मीकि मभिवादयन् ॥ २.५६.१६ ॥
ఆశ్రమాన్ని చేరుకుని అందరూ వాల్మీకిని అభివాదం చేశారు.
2.56.17
तान्महर्षिः प्रमुदितः पूजयामास धर्मवित् ।
आस्यतामिति चोवाच स्वागतम् तु निवेद्य च ॥ २.५६.१७ ॥
ధర్మజ్ఞుడైన మహర్షి సంతోషంతో వారిని పూజించి, 'కూర్చోండి' అని పలికి, స్వాగతం పలికారు.
2.56.18
ततोऽब्रवीन्महाबाहुर्लकमणम् लक्ष्मणाग्रजः ।
सम्निवेद्य यथान्याय मात्मानमृष्ये प्रभुः ॥ २.५६.१८ ॥
అప్పుడు మహాబాహుడైన, లక్ష్మణుని అన్నయైన ప్రభువు, మునికి యథావిధిగా తనను పరిచయం చేసుకుని లక్ష్మణునితో ఇలా అన్నారు.
2.56.19
लक्ष्मण आनय दारूणि दृढानि च वराणि च ।
कुरुष्व आवसथम् सौम्य वासे मे अभिरतम् मनः ॥ २.५६.१९ ॥
లక్ష్మణా, దృఢమైన మంచి కర్రలను తీసుకురా. సౌమ్యుడా, నివాసానికి ఒక కుటీరాన్ని నిర్మించు; నా మనసు దానిలోనే నిలిచి ఉంది.
2.56.20
तस्य तत् वचनम् श्रुत्वा सौमित्रिर् विविधान् द्रुमान् ।
आजहार ततः चक्रे पर्ण शालाम् अरिम् दम ॥ २.५६.२० ॥
ఆయన ఆ మాటలు విని సుమిత్రా పుత్రుడు రకరకాల చెట్లను తెచ్చాడు; అనంతరం, శత్రుదమనా, ఆకుల కుటీరాన్ని నిర్మించాడు.
2.56.21
ताम् निष्ठताम् बद्धकटाम् दृष्ट्वा रमः सुदर्शनाम् ।
शुश्रूषमाणम् एक अग्रम् इदम् वचनम् अब्रवीत् ॥ २.५६.२१ ॥
కట్టిన చాపలతో పూర్తయిన ఆ అందమైన కుటీరాన్ని చూసి, ఏకాగ్రంగా సేవ చేస్తున్న అతనితో రాముడు ఈ మాట అన్నాడు.
2.56.22
ऐणेयम् माम्सम् आहृत्य शालाम् यक्ष्यामहे वयम् ।
कर्त्व्यम् वास्तुशमनम् सौमित्रे चिरजीवभिः ॥ २.५६.२२ ॥
సుమిత్రా పుత్రా, జింక మాంసాన్ని తెచ్చి మనం ఈ కుటీరంలో యాగం చేద్దాం. దీర్ఘాయువు కోరేవారు వాస్తుశాంతి చేయాలి.
2.56.23
मृगम् हत्वाऽऽनय क्षिप्रम् लक्ष्मणेह शुभेक्षणकर्तव्यः शास्त्रदृष्टो हि विधिर्दर्ममनुस्मर ॥ २.५६.२३ ॥
లక్ష్మణా, ఇక్కడ త్వరగా జింకను చంపి తీసుకురా. శుభనయనా, శాస్త్రంలో చెప్పిన విధినే చేయాలి; ధర్మాన్ని స్మరించు.
2.56.24
भ्रातुर्वचन माज्ञाय लक्ष्मणः परवीरहा ।
चकार स यथोक्तम् च तम् रामः पुनरब्रवीत् ॥ २.५६.२४ ॥
అన్న మాటను అర్థం చేసుకుని, పరవీరులను సంహరించే లక్ష్మణుడు చెప్పినట్లే చేశాడు; అప్పుడు రాముడు అతనితో మళ్లీ అన్నాడు.
2.56.25
इणेयम् श्रपयस्वैतच्च्चालाम् यक्ष्यमहे वयम् ।
त्वरसौम्य मुहूर्तोऽयम् ध्रुवश्च दिवसोऽप्ययम् ॥ २.५६.२५ ॥
ఈ జింక మాంసాన్ని వండు; దానితో మనం యాగం చేద్దాం. సౌమ్యుడా, త్వరపడు; ఇది శుభ ముహూర్తం, ఈ దినమూ స్థిరమూ మంగళకరమూ.
2.56.26
स लक्ष्मणः कृष्ण मृगम् हत्वा मेध्यम् पतापवान् ।
अथ चिक्षेप सौमित्रिः समिद्धे जात वेदसि ॥ २.५६.२६ ॥
ఆ పరాక్రమశాలి లక్ష్మణుడు యాగానికి యోగ్యమైన నల్ల జింకను చంపి, సౌమిత్రి దానిని ప్రజ్వలించిన అగ్నిలో వేశాడు.
2.56.27
तम् तु पक्वम् समाज्ञाय निष्टप्तम् चिन्न शोणितम् ।
लक्ष्मणः पुरुष व्याघ्रम् अथ राघवम् अब्रवीत् ॥ २.५६.२७ ॥
అది వండబడి బాగా కాల్చబడి, రక్తం వార్చబడినదని తెలుసుకొని, లక్ష్మణుడు పురుషవ్యాఘ్రుడైన రాఘవునితో ఇలా అన్నాడు.
2.56.28
अयम् कृष्णः समाप्त अन्गः शृतः कृष्ण मृगो यथा ।
देवता देव सम्काश यजस्व कुशलो हि असि ॥ २.५६.२८ ॥
ఈ నల్ల జింక అంగాలన్నీ పూర్తిగా ఉడికిపోయింది. దేవతలతో సమానుడా, యాగం చేయి; నీవు ఇందులో నేర్పరివి.
2.56.29
रामः स्नात्वा तु नियतः गुणवान् जप्य कोविदः ।
सम्ग्रहेणाकरोत्सर्वान् मन्त्रान् सत्रावसानिकान् ॥ २.५६.२९ ॥
రాముడు స్నానం చేసి, నియమంగా, గుణవంతుడై, జపంలో నేర్పరియై, యాగ సత్రం ముగింపుకు సంబంధించిన అన్ని మంత్రాలను సంక్షేపంగా చేశాడు.
2.56.30
इष्ट्वा देवगणान् सर्वान् विवेशावसथम् शुचिः ।
बभूव च मनोह्लादो रामस्यामिततेजसः ॥ २.५६.३० ॥
దేవగణాలందరినీ పూజించి, శుచియై రాముడు నివాసంలో ప్రవేశించాడు; అమిత తేజస్వి అయిన రాముని మనస్సు ఆనందించింది.
2.56.31
वैश्वदेवबलिम् कृत्वा रौद्रम् वैष्णवमेव च ।
वास्तुसम्शमनीयानि मङ्गलानि प्रवर्तयन् ॥ २.५६.३१ ॥
విశ్వదేవతలకు బలి సమర్పించి, రుద్రునికి మరియు విష్ణువుకు కూడా, వాస్తు-శాంతి వంటి మంగళ కర్మలను నిర్వహిస్తూ.
2.56.32
जपम् च न्यायतः कृत्वा स्नात्वा नद्याम् यथाविधि ।
पाप सम्शमनम् रामः चकार बलिम् उत्तमम् ॥ २.५६.३२ ॥
విధ్యుక్తంగా జపం చేసి, నదిలో యథావిధిగా స్నానం చేసి, పాపశమనం కోసం రాముడు ఉత్తమ బలిని సమర్పించాడు.
2.56.33
वेदिस्थलविधानानि चैत्यान्यायतनानि च ।
आश्रमस्यानुरूपाणि स्थापयामास राघवः ॥ २.५६.३३ ॥
రాఘవుడు ఆశ్రమానికి తగినట్లు వేదిక-స్థలాలు, చైత్యాలు, ఆలయాలు స్థాపించాడు.
2.56.34
वन्यैर्माल्यैः फलैर्मूलैः पक्वैर्माम्सैर्यथाविधि ।
अद्भर्जपैश्च वेदोक्तै र्धर्भैश्च ससमित्कुशैः ॥ २.५६.३४ ॥
అడవి పూలదండలు, పండ్లు, దుంపలు, వండిన ఆహారం, విధిప్రకారం నీరు, జపం, వేదోక్త కర్మలు, సమిధలు, దర్భలతో.
2.56.35
तौ तर्पयित्वा भूतानि राघवौ सह सीतया ।
तदा विविशतुः शालाम् सुशुभाम् शुभलक्षणौ ॥ २.५६.३५ ॥
సీతతో కలిసి ఆ ఇద్దరు రాఘవులు ప్రాణులను తృప్తిపరచి, అప్పుడు ఆ అందమైన శాలలో ప్రవేశించారు; వారు శుభలక్షణులు.
2.56.36
ताम् वृक्ष पर्णच् चदनाम् मनोज्ञाम् ।
यथा प्रदेशम् सुकृताम् निवाताम् ।
वासाय सर्वे विविशुः समेताः ।
सभाम् यथा देव गणाः सुधर्माम् ॥ २.५६.३६ ॥
చెట్ల ఆకులతో కప్పబడిన, మనోహరమైన, ప్రదేశానికి తగినట్లు చక్కగా నిర్మించిన, గాలి తగలని ఆ శాలలో నివసించడానికి అందరూ కలిసి ప్రవేశించారు; దేవగణాలు సుధర్మ సభలో ప్రవేశించినట్లు.
2.56.37
अनेक नाना मृग पक्षि सम्कुले ।
विचित्र पुष्प स्तबलैः द्रुमैः युते ।
वन उत्तमे व्याल मृग अनुनादिते ।
तथा विजह्रुः सुसुखम् जित इन्द्रियाः ॥ २.५६.३७ ॥
అనేక రకాల మృగాలు, పక్షులతో నిండి, విచిత్రమైన పువ్వులు, గుత్తులు గల వృక్షాలతో కూడిన ఉత్తమ వనంలో, క్రూర మృగాల, జింకల ధ్వనులు ప్రతిధ్వనించగా, ఇంద్రియాలను జయించినవారు ఆ విధంగా అత్యంత సుఖంగా విహరించారు.
2.56.38
सुरम्यम् आसाद्य तु चित्र कूटम् ।
नदीम् च ताम् माल्यवतीम् सुतीर्थाम् ।
ननन्द हृष्टः मृग पक्षि जुष्टाम् ।
जहौ च दुह्खम् पुर विप्रवासात् ॥ २.५६.३८ ॥
అత్యంత రమణీయమైన చిత్రకూటాన్ని చేరి, మంచి రేవులు కలిగిన మాల్యవతీ నదిని చూచి, మృగాలు పక్షులు నివసించే ఆ ప్రదేశంలో సంతోషించాడు; నగరవాసం వీడిన దుఃఖాన్ని విడిచిపెట్టాడు.