والمیکی رامائن · سرگ 2.56
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.56.1
अथ रात्र्याम् व्यतीतायाम् अवसुप्तम् अनन्तरम् ।
प्रबोधयाम् आस शनैः लक्ष्मणम् रघु नन्दनः ॥ २.५६.१ ॥
پھر رات گزرنے کے بعد، سوئے ہوئے لکشمن کو رگھو نندن رام نے آہستہ سے جگایا۔
2.56.2
सौमित्रे शृणु वन्यानाम् वल्गु व्याहरताम् स्वनम् ।
सम्प्रतिष्ठामहे कालः प्रस्थानस्य परम् तप ॥ २.५६.२ ॥
اے سمتراکے بیٹے، جنگل کے پرندوں کی میٹھی آواز سنو؛ اب روانگی کا مناسب وقت آ گیا ہے، اے دشمنوں کو جلانے والے۔
2.56.3
स सुप्तः समये भ्रात्रा लक्ष्मणः प्रतिबोधितः ।
जहौ निद्राम् च तन्द्रीम् च प्रसक्तम् च पथि श्रमम् ॥ २.५६.३ ॥
بھائی کے وقت پر جگانے سے، لکشمن نے نیند، اونگھ اور راستے کی جمع شدہ تھکان چھوڑ دی۔
2.56.4
ततौत्थाय ते सर्वे स्पृष्ट्वा नद्याः शिवम् जलम् ।
पन्थानम् ऋषिणा उद्दिष्टम् चित्र कूटस्य तम् ययुः ॥ २.५६.४ ॥
پھر سب اٹھے، دریا کے مبارک پانی کو چھوا اور رشی کے بتائے ہوئے چترکوٹ کے راستے پر چل پڑے۔
2.56.5
ततः सम्प्रस्थितः काले रामः सौमित्रिणा सह ।
सीताम् कमल पत्र अक्षीम् इदम् वचनम् अब्रवीत् ॥ २.५६.५ ॥
پھر مناسب وقت پر روانہ ہوئے رام نے سمتراکے بیٹے کے ساتھ، کمل کی پنکھڑی جیسی آنکھوں والی سیتا سے یہ بات کہی۔
2.56.6
आदीप्तान् इव वैदेहि सर्वतः पुष्पितान् नगान् ।
स्वैः पुष्पैः किम्शुकान् पश्य मालिनः शिशिर अत्यये ॥ २.५६.६ ॥
اے ویدیہی، دیکھو، موسمِ سرما کے اختتام پر اپنے ہی پھولوں کی مالا پہنے کنشک کے درخت ہر طرف کھل کر جلتی آگ کی طرح دکھائی دیتے ہیں۔
2.56.7
पश्य भल्लातकान् फुल्लान् नरैः अनुपसेवितान् ।
फल पत्रैः अवनतान् नूनम् शक्ष्यामि जीवितुम् ॥ २.५६.७ ॥
دیکھو، کھلے ہوئے بھلّاتک درخت، جہاں انسان نہیں جاتے، پھلوں اور پتّوں کے بوجھ سے جھکے ہوئے۔ یقیناً میں یہاں جی سکوں گا۔
2.56.8
पश्य द्रोण प्रमाणानि लम्बमानानि लक्ष्मण ।
मधूनि मधु कारीभिः सम्भृतानि नगे नगे ॥ २.५६.८ ॥
دیکھو لکشمن، دروَن کے برابر لٹکتے ہوئے شہد کے چھتے، ہر درخت پر شہد بنانے والی مکھیوں کے جمع کیے ہوئے۔
2.56.9
एष क्रोशति नत्यूहः तम् शिखी प्रतिकूजति ।
रमणीये वन उद्देशे पुष्प सम्स्तर सम्कटे ॥ २.५६.९ ॥
یہ نَتْیُوہ پرندہ پکار رہا ہے، مور اسے جواب دے رہا ہے؛ پھولوں کے بچھونوں سے بھرے اس دلکش جنگلی علاقے میں۔
2.56.10
मातम्ग यूथ अनुसृतम् पक्षि सम्घ अनुनादितम् ।
चित्र कूटम् इमम् पश्य प्रवृद्ध शिखरम् गिरिम् ॥ २.५६.१० ॥
ہاتھیوں کے گلے جس کے پیچھے آتے ہیں، پرندوں کی ڈاروں کی صدا سے جو گونجتا ہے، بلند چوٹیوں والا یہ چترکوٹ پہاڑ دیکھو۔
2.56.11
समभूमितले रम्ये द्रुमैर्बहुभिरावृते ।
पुण्ये रम्स्यामहे तात चित्रकूटस्य कानने ॥ २.५६.११ ॥
اے عزیز بھائی، ہموار زمین پر، دلکش اور بہت سے درختوں سے گھرے، پاک چترکوٹ کے جنگل میں ہم خوش رہیں گے۔
2.56.12
ततः तौ पाद चारेण गच्चन्तौ सह सीतया ।
रम्यम् आसेदतुः शैलम् चित्र कूटम् मनो रमम् ॥ २.५६.१२ ॥
پھر وہ دونوں سیتا کے ساتھ پیدل چلتے ہوئے دلکش اور دل کو بھانے والے چترکوٹ پہاڑ تک پہنچے۔
2.56.13
तम् तु पर्वतम् आसाद्य नाना पक्षि गण आयुतम् ।
बहुमूलफलम् रम्यम् सम्पन्नम् सरसोदकम् ॥ २.५६.१३ ॥
وہ اس پہاڑ پر پہنچے، جو بہت سے پرندوں کے جھنڈوں سے بھرا ہوا، کثیر جڑوں اور پھلوں سے مالامال، دلکش اور جھیلوں جیسے پانی والا تھا۔
2.56.14
मनोज्ञोऽयम् गिरिः सौम्य नानाद्रुमलतायुतः ।
बहुमूलफलो रम्यः स्वाजीवः प्रतिभाति मे ॥ २.५६.१४ ॥
اے سومیہ! یہ پہاڑ بہت سے درختوں اور بیلوں سے بھرا ہوا دلکش ہے؛ کثیر جڑوں اور پھلوں والا، رمنیہ اور اچھی روزی کے وسائل سے بھرپور مجھے دکھائی دیتا ہے۔
2.56.15
मनयश्च महात्मानो वसन्त्य शिलोच्चये ।
अयम् वासो भवेत् तावद् अत्र सौम्य रमेमहि ॥ २.५६.१५ ॥
مہاتما منی اس پتھروں کے ڈھیر پر بسیرا کرتے ہیں۔ اے سومیہ! فی الحال یہی ہماری رہائش ہو، اور یہاں ہم لطف اٹھائیں۔
2.56.16
अभिगम्याश्रमम् सर्वे वाल्मीकि मभिवादयन् ॥ २.५६.१६ ॥
آشرم میں پہنچ کر سب نے والمیکی کو سلام کیا۔
2.56.17
तान्महर्षिः प्रमुदितः पूजयामास धर्मवित् ।
आस्यतामिति चोवाच स्वागतम् तु निवेद्य च ॥ २.५६.१७ ॥
دھرم کے جاننے والے مہارشی نے خوش ہو کر ان کا احترام کیا، 'بیٹھیے' کہا اور خوش آمدید کہا۔
2.56.18
ततोऽब्रवीन्महाबाहुर्लकमणम् लक्ष्मणाग्रजः ।
सम्निवेद्य यथान्याय मात्मानमृष्ये प्रभुः ॥ २.५६.१८ ॥
پھر مہابازو، لکشمن کے بڑے بھائی، پربھو نے رشی کو قاعدے کے مطابق اپنا تعارف کرا کر لکشمن سے کہا۔
2.56.19
लक्ष्मण आनय दारूणि दृढानि च वराणि च ।
कुरुष्व आवसथम् सौम्य वासे मे अभिरतम् मनः ॥ २.५६.१९ ॥
لکشمن، مضبوط اور عمدہ لکڑیاں لاؤ۔ اے سومیہ، رہنے کے لیے ایک جھونپڑی بناؤ، میرا من اسی میں لگا ہوا ہے۔
2.56.20
तस्य तत् वचनम् श्रुत्वा सौमित्रिर् विविधान् द्रुमान् ।
आजहार ततः चक्रे पर्ण शालाम् अरिम् दम ॥ २.५६.२० ॥
ان کے یہ بول سن کر سمترا کے فرزند نے طرح طرح کے درخت لائے؛ پھر، اے دشمن کو زیر کرنے والے، پتوں کی جھونپڑی بنائی۔
2.56.21
ताम् निष्ठताम् बद्धकटाम् दृष्ट्वा रमः सुदर्शनाम् ।
शुश्रूषमाणम् एक अग्रम् इदम् वचनम् अब्रवीत् ॥ २.५६.२१ ॥
بندھی ہوئی چٹائیوں والی اس خوبصورت جھونپڑی کو مکمل دیکھ کر، یکسوئی سے خدمت کرتے ہوئے اس سے رام نے یہ بات کہی۔
2.56.22
ऐणेयम् माम्सम् आहृत्य शालाम् यक्ष्यामहे वयम् ।
कर्त्व्यम् वास्तुशमनम् सौमित्रे चिरजीवभिः ॥ २.५६.२२ ॥
اے سمترا کے فرزند، ہرن کا گوشت لا کر ہم اس جھونپڑی میں یج्ञ کریں گے۔ طویل عمر چاہنے والوں کو وَاستُ شانتی کرنی چاہیے۔
2.56.23
मृगम् हत्वाऽऽनय क्षिप्रम् लक्ष्मणेह शुभेक्षणकर्तव्यः शास्त्रदृष्टो हि विधिर्दर्ममनुस्मर ॥ २.५६.२३ ॥
لکشمن، یہاں جلدی ہرن مار کر لاؤ۔ اے خوبصورت آنکھوں والے، شاستر میں بتائی گئی وِدھی ہی کرنی چاہیے؛ دھرم کو یاد کرو۔
2.56.24
भ्रातुर्वचन माज्ञाय लक्ष्मणः परवीरहा ।
चकार स यथोक्तम् च तम् रामः पुनरब्रवीत् ॥ २.५६.२४ ॥
بھائی کی بات سمجھ کر دشمن کے بہادروں کو مارنے والے لکشمن نے ویسا ہی کیا جیسا کہا گیا تھا؛ تب رام نے اس سے پھر کہا۔
2.56.25
इणेयम् श्रपयस्वैतच्च्चालाम् यक्ष्यमहे वयम् ।
त्वरसौम्य मुहूर्तोऽयम् ध्रुवश्च दिवसोऽप्ययम् ॥ २.५६.२५ ॥
یہ ہرن کا گوشت پکاؤ؛ اسی سے ہم یگیہ کریں گے۔ اے سومیہ، جلدی کرو؛ یہ گھڑی شبھ ہے اور یہ دن بھی قائم اور مبارک ہے۔
2.56.26
स लक्ष्मणः कृष्ण मृगम् हत्वा मेध्यम् पतापवान् ।
अथ चिक्षेप सौमित्रिः समिद्धे जात वेदसि ॥ २.५६.२६ ॥
اس پراکرمی لکشمن نے یگیہ کے لائق کالے ہرن کو مار کر، پھر سومتری نے اسے دہکتی آگ میں ڈال دیا۔
2.56.27
तम् तु पक्वम् समाज्ञाय निष्टप्तम् चिन्न शोणितम् ।
लक्ष्मणः पुरुष व्याघ्रम् अथ राघवम् अब्रवीत् ॥ २.५६.२७ ॥
اسے پکا ہوا، خوب تپا ہوا اور خون نکلا ہوا جان کر، لکشمن نے پرشویاگھر راگھو سے کہا۔
2.56.28
अयम् कृष्णः समाप्त अन्गः शृतः कृष्ण मृगो यथा ।
देवता देव सम्काश यजस्व कुशलो हि असि ॥ २.५६.२८ ॥
یہ کالا ہرن تمام اعضا سمیت پک چکا ہے۔ اے دیوتاؤں جیسے، یگیہ کرو؛ تم اس میں ماہر ہو۔
2.56.29
रामः स्नात्वा तु नियतः गुणवान् जप्य कोविदः ।
सम्ग्रहेणाकरोत्सर्वान् मन्त्रान् सत्रावसानिकान् ॥ २.५६.२९ ॥
رام نے اشنان کر کے، ضبط کے ساتھ، باصفات اور جپ میں ماہر ہو کر، ستر کے اختتام سے متعلق تمام منتروں کو مختصراً ادا کیا۔
2.56.30
इष्ट्वा देवगणान् सर्वान् विवेशावसथम् शुचिः ।
बभूव च मनोह्लादो रामस्यामिततेजसः ॥ २.५६.३० ॥
تمام دیوتاؤں کی پوجا کر کے، پاک ہو کر رام قیام گاہ میں داخل ہوئے؛ لامحدود تیج والے رام کے دل کو مسرت حاصل ہوئی۔
2.56.31
वैश्वदेवबलिम् कृत्वा रौद्रम् वैष्णवमेव च ।
वास्तुसम्शमनीयानि मङ्गलानि प्रवर्तयन् ॥ २.५६.३१ ॥
وشوادیوؤں کو بلی پیش کرکے، رُدر اور وشنو کے لیے بھی اسی طرح، واستو-شانتی جیسے مبارک کام انجام دیتے ہوئے۔
2.56.32
जपम् च न्यायतः कृत्वा स्नात्वा नद्याम् यथाविधि ।
पाप सम्शमनम् रामः चकार बलिम् उत्तमम् ॥ २.५६.३२ ॥
قاعدے کے مطابق جپ کرکے، دریا میں دستور کے مطابق غسل کرکے، گناہ کے ازالے کے لیے رام نے اعلیٰ بلی پیش کی۔
2.56.33
वेदिस्थलविधानानि चैत्यान्यायतनानि च ।
आश्रमस्यानुरूपाणि स्थापयामास राघवः ॥ २.५६.३३ ॥
راگھو نے آشرم کے مطابق ویدی کے مقامات، چیتیہ اور مقدس احاطے قائم کرائے۔
2.56.34
वन्यैर्माल्यैः फलैर्मूलैः पक्वैर्माम्सैर्यथाविधि ।
अद्भर्जपैश्च वेदोक्तै र्धर्भैश्च ससमित्कुशैः ॥ २.५६.३४ ॥
جنگلی ہاروں، پھلوں، جڑوں، پکے ہوئے گوشت سے، دستور کے مطابق پانی، جپ، ویدوں کے بیان کردہ دھرموں اور سمدھ و کُش کے ساتھ۔
2.56.35
तौ तर्पयित्वा भूतानि राघवौ सह सीतया ।
तदा विविशतुः शालाम् सुशुभाम् शुभलक्षणौ ॥ २.५६.३५ ॥
سیتا کے ساتھ ان دونوں راگھووں نے جانداروں کو سیر کرکے اس وقت اس خوبصورت جھونپڑی میں داخل ہوئے؛ وہ دونوں مبارک نشانیوں والے تھے۔
2.56.36
ताम् वृक्ष पर्णच् चदनाम् मनोज्ञाम् ।
यथा प्रदेशम् सुकृताम् निवाताम् ।
वासाय सर्वे विविशुः समेताः ।
सभाम् यथा देव गणाः सुधर्माम् ॥ २.५६.३६ ॥
درختوں کے پتوں سے چھائی ہوئی، دلکش، جگہ کے مطابق خوب بنی ہوئی، ہوا سے محفوظ اس جھونپڑی میں رہنے کے لیے سب ایک ساتھ داخل ہوئے، جیسے دیوتا سُدھرما سبھا میں داخل ہوتے ہیں۔
2.56.37
अनेक नाना मृग पक्षि सम्कुले ।
विचित्र पुष्प स्तबलैः द्रुमैः युते ।
वन उत्तमे व्याल मृग अनुनादिते ।
तथा विजह्रुः सुसुखम् जित इन्द्रियाः ॥ २.५६.३७ ॥
طرح طرح کے مرگوں اور پرندوں سے بھرے، عجیب پھولوں اور گچھوں والے درختوں سے آراستہ، درندوں اور ہرنوں کی گونج سے پرجوش اس اعلیٰ جنگل میں، حواس پر قابو رکھنے والے یوں نہایت خوشی سے وہاں رہنے لگے۔
2.56.38
सुरम्यम् आसाद्य तु चित्र कूटम् ।
नदीम् च ताम् माल्यवतीम् सुतीर्थाम् ।
ननन्द हृष्टः मृग पक्षि जुष्टाम् ।
जहौ च दुह्खम् पुर विप्रवासात् ॥ २.५६.३८ ॥
نہایت دلکش چتر کوٹ پر پہنچ کر اور اچھے گھاٹوں والی مالیavatī ندی کو دیکھ کر، ہرنوں اور پرندوں سے آباد اس مقام پر وہ خوش ہوئے اور شہر سے جلاوطنی کا غم چھوڑ دیا۔