蚁垤《罗摩衍那》 · 篇 2.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.58.1
प्रत्याश्वस्तः यदा राजा मोहात् प्रत्यागतः पुनः ।
थाजुहाव तम् सूतम् राम वृत्त अन्त कारणात् ॥ २.५८.१ ॥
国王从昏厥中苏醒过来后，为了了解罗摩的情况，便召唤了那位御者。
2.58.2
तदा सूतो महाराज कृताञ्जलिरुपस्थितः।
राममेव अनुशोचन्तं दुःखशोकसमन्वितम् ॥ २.५८.२ ॥
那时，大王啊，御者双手合十前来站立，他只为罗摩悲痛，充满了忧伤与哀愁。
2.58.3
वृद्धम् परम सम्तप्तम् नव ग्रहम् इव द्विपम् ।
विनिःश्वसन्तम् ध्यायन्तम् अस्वस्थम् इव कुन्जरम् ॥ २.५८.३ ॥
他年老且极其悲痛，好似刚被鳄鱼抓住的大象，深深叹息，陷入沉思，又像一头病倒的象。
2.58.4
राजा तु रजसा सूतम् ध्वस्त अङ्गम् समुपस्थितम् ।
अश्रु पूर्ण मुखम् दीनम् उवाच परम आर्तवत् ॥ २.५८.४ ॥
国王看到御者走近，满身尘土，肢体散乱，满面泪水，形容憔悴，便极其悲痛地说道。
2.58.5
क्व नु वत्स्यति धर्म आत्मा वृक्ष मूलम् उपाश्रितः ।
सो अत्यन्त सुखितः सूत किम् अशिष्यति राघवः ॥ २.५८.५ ॥
那位正直的罗摩，栖身于树根之下，将住在何处？那自幼享受极大安乐的罗怙之后，将吃什么呢？
2.58.6
दुःखस्यानुचितो दुःखम् सुमन्त्र शयनोचितः ।
भूमि पाल आत्मजो भूमौ शेते कथम् अनाथवत् ॥ २.५८.६ ॥
苏曼陀罗啊！不应受苦的人正在受苦；配享卧榻的国王之子，怎么会像无依无靠的人一样睡在地上呢？
2.58.7
यम् यान्तम् अनुयान्ति स्म पदाति रथ कुञ्जराः ।
स वत्स्यति कथम् रामः विजनम् वनम् आश्रितः ॥ २.५८.७ ॥
当他出行时，步兵、战车与象军曾随他而行；如今罗摩已投入这荒无人烟的森林，将如何生活呢？
2.58.8
व्यालैः मृगैः आचरितम् कृष्ण सर्प निषेवितम् ।
कथम् कुमारौ वैदेह्या सार्धम् वनम् उपस्थितौ ॥ २.५८.८ ॥
那两位王子与毗提诃同行，如何抵达这片有猛兽和鹿群出没、黑蛇盘踞的森林？
2.58.9
सुकुमार्या तपस्विन्या सुमन्त्र सह सीतया ।
राज पुत्रौ कथम् पादैः अवरुह्य रथात् गतौ ॥ २.५८.९ ॥
啊，苏曼特罗！与柔弱而如苦行者的悉多同行，那两位王子如何下车，徒步离去？
2.58.10
सिद्ध अर्थः खलु सूत त्वम् येन दृष्टौ मम आत्मजौ ।
वन अन्तम् प्रविशन्तौ ताव् अश्विनाव् इव मन्दरम् ॥ २.५८.१० ॥
御者啊，你确实成功了，因为你看见了我那两个儿子进入森林边缘，如同双马童前往曼达拉山。
2.58.11
किम् उवाच वचो रामः किम् उवाच च लक्ष्मणः ।
सुमन्त्र वनम् आसाद्य किम् उवाच च मैथिली ॥ २.५८.११ ॥
罗摩说了什么话？罗什曼那说了什么？啊，苏曼特罗！到达森林后，摩提里说了什么？
2.58.12
आसितम् शयितम् भुक्तम् सूत रामस्य कीर्तय ।
जीविष्याम्यहमेतेन ययातिरिव साधुषु ॥ २.५८.१२ ॥
御者啊，请叙述罗摩的坐、卧与饮食。我唯有借此而活，正如耶阇第在善人之中得以存活。
2.58.13
उवाच वाचा राजानम् स बाष्प परिर्बद्धया ॥ २.५८.१३ ॥
他以被泪水哽咽的声音对国王说道。
2.58.14
अब्रवीन् माम् महा राज धर्मम् एव अनुपालयन् ।
अन्जलिम् राघवः कृत्वा शिरसा अभिप्रणम्य च ॥ २.५८.१४ ॥
"大王，Rāghava 遵守法度，对我说道。" 他合掌低头，行礼致敬。
2.58.15
सूत मद्वचनात् तस्य तातस्य विदित आत्मनः ।
शिरसा वन्दनीयस्य वन्द्यौ पादौ महात्मनः ॥ २.५८.१५ ॥
"御者啊，依我的话，向我父亲的双足低首致敬，他是自知者，是值得敬礼的大德。"
2.58.16
सर्वम् अन्तः पुरम् वाच्यम् सूत मद्वचनात्त्वया ।
आरोग्यम् अविशेषेण यथा अर्हम् च अभिवादनम् ॥ २.५८.१६ ॥
"御者啊，依我的话，告诉内宫所有人：问候大家安好，并按各人的身份致以敬意。"
2.58.17
माता च मम कौसल्या कुशलम् च अभिवादनम् ।
अप्रमादम् च वक्तव्या ब्रूयाश्चैमिदम् वचः ॥ २.५८.१७ ॥
"向我的母亲考萨利亚问安致敬；也嘱咐她务必谨慎；并转达这番话。"
2.58.18
धर्मनित्या यथाकालमग्न्यगारपरा भव ।
देवि देवस्य पादौ च देववत् परिपालय ॥ २.५८.१८ ॥
"王妃啊，恒守法度，按时专心于火堂；像对待神明一样，侍奉神（国王）的双足。"
2.58.19
अभिमानम् च मानम् च त्यक्त्वा वर्तस्व मातृषु ।
अनु राजान मार्याम् च कैकेयीमम्ब कारय ॥ २.५८.१९ ॥
舍弃骄傲与自尊，恭敬对待诸母。像对待母亲一样侍奉国王与高贵的夫人吉卡伊。
2.58.20
कुमारे भरते वृत्तिर्वर्तितव्याच राजवत् ।
अर्थज्येष्ठा हि राजानो राजधर्ममनुस्मर ॥ २.५८.२० ॥
对待王子婆罗多，应当如同国王一般行事，因为国王以财富为首要；所以要牢记王者之法。
2.58.21
भरतः कुशलम् वाच्यो वाच्यो मद् वचनेन च ।
सर्वास्व एव यथा न्यायम् वृत्तिम् वर्तस्व मातृषु ॥ २.५८.२१ ॥
代我向婆罗多问候，询问他的近况。对待所有的母亲，都要依法而行。
2.58.22
वक्तव्यः च महा बाहुर् इक्ष्वाकु कुल नन्दनः ।
पितरम् यौवराज्यस्थो राज्यस्थम् अनुपालय ॥ २.५८.२२ ॥
也要对伊克舒婆迦家族的喜悦、臂力强大的婆罗多说：你身为太子，应当护卫和侍奉在王位上的父亲。
2.58.23
अतिक्रान्तवया राजा मास्मैनम् व्यवरोरुधः ।
कुमारराज्ये जीव त्वम् तस्यैवाज्ञ्प्रवर्तनाम् ॥ २.५८.२३ ॥
国王年事已高，不要限制或阻拦他。你身为太子，只需遵循他的命令而生活。
2.58.24
अब्रवीच्चापि माम् भूयो भृशमश्रूणि वर्तयन् ।
मातेव मम माता ते द्रष्टव्या पुत्रगर्धिनी ॥ २.५८.२४ ॥
他一再流泪，对我说：“你的母亲，如同我的母亲一样，应当被尊敬，因为她渴望着儿子。”
2.58.25
रामः राजीव ताम्र अक्षो भृशम् अश्रूणि अवर्तयत् ॥ २.५८.२५ ॥
莲花般赤红双眼的罗摩不断流泪。
2.58.26
लक्ष्मणः तु सुसम्क्रुद्धो निह्श्वसन् वाक्यम् अब्रवीत् ।
केन अयम् अपराधेन राज पुत्रः विवासितः ॥ २.५८.२६ ॥
罗什曼那极为愤怒，叹息着说道：“这位王子因何过错被放逐？”
2.58.27
राज्ञा तु खलु कैकेय्या लघु त्वाश्रित्य शासनम् ।
कृतम् कार्यमकार्यम् वा वयम् येनाभिपीडिताः ॥ २.५८.२७ ॥
国王因急于听从凯凯伊的命令，做了或当或不当的事，我们因此受苦。
2.58.28
यदि प्रव्राजितः रामः लोभ कारण कारितम् ।
वर दान निमित्तम् वा सर्वथा दुष्कृतम् कृतम् ॥ २.५८.२८ ॥
如果罗摩是因贪欲或为了兑现恩赐而被放逐，那么这完全是恶行。
2.58.29
इदम् तावद्यथाकाममीश्वरस्य कृते कृतम् ।
रामस्य तु परित्यागे न हेतुम् उपलक्षये ॥ २.५८.२९ ॥
这一切都是依国王的意愿而做的；但我看不出抛弃罗摩的任何理由。
2.58.30
असमीक्ष्य समारब्धम् विरुद्धम् बुद्धि लाघवात् ।
जनयिष्यति सम्क्रोशम् राघवस्य विवासनम् ॥ २.५८.३० ॥
此事未经深思、出于心智轻率，违背法道，必将引起众人对罗ghava被放逐的哀号。
2.58.31
अहम् तावन् महा राजे पितृत्वम् न उपलक्षये ।
भ्राता भर्ता च बन्धुः च पिता च मम राघवः ॥ २.५८.३१ ॥
至于大王，我看不出他有父亲的样子。对我来说，罗怙婆就是兄长、主人、亲族和父亲。
2.58.32
सर्व लोक प्रियम् त्यक्त्वा सर्व लोक हिते रतम् ।
सर्व लोको अनुरज्येत कथम् त्वा अनेन कर्मणा ॥ २.५८.३२ ॥
抛弃了为一切世人所爱、致力于众生福祉的他，以此行为，世人怎会对你心存亲近？
2.58.33
सर्वप्रजाभिरामम् हि रामम् प्रव्राज्य धार्मिकम् ।
सर्वलोकम् विरुध्येमम् कथम् राजा भविष्यसि ॥ २.५८.३३ ॥
放逐了令一切臣民欢喜的正法之人罗摩，又与整个世界对立，你如何能成为国王？
2.58.34
जानकी तु महा राज निःश्वसन्ती तपस्विनी ।
भूत उपहत चित्ता इव विष्ठिता वृष्मृता स्थिता ॥ २.५८.३४ ॥
然而，大王啊，悉达女深深叹息，这位苦行女仿佛心被鬼魅所伤，呆立在那里。
2.58.35
अदृष्ट पूर्व व्यसना राज पुत्री यशस्विनी ।
तेन दुह्खेन रुदती न एव माम् किम्चित् अब्रवीत् ॥ २.५८.३५ ॥
这位从未经历过如此灾难的名门公主，因悲痛而哭泣，竟一言未对我说。
2.58.36
उद्वीक्षमाणा भर्तारम् मुखेन परिशुष्यता ।
मुमोच सहसा बाष्पम् माम् प्रयान्तम् उदीक्ष्य सा ॥ २.५८.३६ ॥
她望着丈夫，面容枯槁，看见我离去，便忽然落下泪来。
2.58.37
तथैव रामः अश्रु मुखः कृत अन्जलिः ।
स्थितः अभवल् लक्ष्मण बाहु पालितः स्थितः ।
तथैव सीता रुदती तपस्विनी ।
निरीक्षते राज रथम् तथैव माम् ॥ २.५८.३७ ॥
同样，罗摩泪流满面，合掌而立，由罗什曼那的手臂扶持着。同样，哭泣的苦行女悉多凝视着国王的车，也凝视着我。