Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.60
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.60.1
ततः भूत उपसृष्टा इव वेपमाना पुनः पुनः ।
धरण्याम् गत सत्त्वा इव कौसल्या सूतम् अब्रवीत् ॥ २.६०.१ ॥
Entonces Kausalyā, temblando como poseída por un espíritu y cayendo una y otra vez al suelo como sin vida, habló al auriga.
2.60.2
नय माम् यत्र काकुत्स्थः सीता यत्र च लक्ष्मणः ।
तान् विना क्षणम् अपि अत्र जीवितुम् न उत्सहे हि अहम् ॥ २.६०.२ ॥
Llévame adonde está Rāma, descendiente de Kakutstha, y adonde están Sītā y Lakṣmaṇa; sin ellos no tengo fuerzas para vivir aquí ni un instante.
2.60.3
निवर्तय रथम् शीघ्रम् दण्डकान् नय माम् अपि ।
अथ तान् न अनुगच्चामि गमिष्यामि यम क्षयम् ॥ २.६०.३ ॥
Da la vuelta al carro rápidamente, o llévame al bosque de Daṇḍaka. Si no puedo seguirlos, iré a la morada de Yama.
2.60.4
बाष्प वेगौपहतया स वाचा सज्जमानया ।
इदम् आश्वासयन् देवीम् सूतः प्रान्जलिर् अब्रवीत् ॥ २.६०.४ ॥
Con una voz ahogada y vacilante por el torrente de sus lágrimas, el auriga, consolando a la reina, habló con las manos juntas.
2.60.5
त्यज शोकम् च मोहम् च सम्भ्रमम् दुह्खजम् तथा ।
व्यवधूय च सम्तापम् वने वत्स्यति राघवः ॥ २.६०.५ ॥
Abandona el dolor y la confusión, y la agitación nacida del pesar; sacúdete la angustia. Rāghava morará en el bosque.
2.60.6
लक्ष्मणः च अपि रामस्य पादौ परिचरन् वने ।
आराधयति धर्मज्ञः पर लोकम् जित इन्द्रियः ॥ २.६०.६ ॥
También Lakṣmaṇa, sirviendo los pies de Rāma en el bosque, conocedor del dharma y dueño de sus sentidos, honra el mundo supremo.
2.60.7
विजने अपि वने सीता वासम् प्राप्य गृहेष्व् इव ।
विस्रम्भम् लभते अभीता रामे सम्न्यस्त मानसा ॥ २.६०.७ ॥
Incluso en el bosque solitario, Sītā, habiendo hallado morada como en una casa, alcanza confianza, sin temor, con su mente entregada por completo a Rāma.
2.60.8
न अस्या दैन्यम् कृतम् किम्चित् सुसूक्ष्मम् अपि लक्षये ।
उचिता इव प्रवासानाम् वैदेही प्रतिभाति मा ॥ २.६०.८ ॥
No percibo en ella ni la más mínima aflicción sutil; Vaidehī me parece propia de quienes viven en el exilio.
2.60.9
नगर उपवनम् गत्वा यथा स्म रमते पुरा ।
तथैव रमते सीता निर्जनेषु वनेष्व् अपि ॥ २.६०.९ ॥
Como antes, al ir al jardín de la ciudad se deleitaba, así Sītā se deleita incluso en los bosques solitarios.
2.60.10
बाला इव रमते सीता बाल चन्द्र निभ आनना ।
रामा रामे हि अदीन आत्मा विजने अपि वने सती ॥ २.६०.१० ॥
Sītā, de rostro como la luna creciente, se deleita como una niña; fiel a Rāma, de ánimo no abatido, la esposa virtuosa se deleita incluso en el bosque solitario.
2.60.11
तत् गतम् हृदयम् हि अस्याः तत् अधीनम् च जीवितम् ।
अयोध्या अपि भवेत् तस्या राम हीना तथा वनम् ॥ २.६०.११ ॥
Su corazón se ha ido hacia él y su vida depende de él; sin Rāma, incluso Ayodhyā sería para ella como el bosque.
2.60.12
परि पृच्चति वैदेही ग्रामामः च नगराणि च ।
गतिम् दृष्ट्वा नदीनाम् च पादपान् विविधान् अपि ॥ २.६०.१२ ॥
Vaidehī, al ver el curso de los ríos y los diversos árboles, pregunta también por las aldeas y las ciudades.
2.60.13
रामम् हि लक्ष्मनम् वापि पृष्ट्वा जानाति जानती ।
अयोध्याक्रोशमात्रे तु विहारमिव सम्श्रिता ॥ २.६०.१३ ॥
Ella lo sabría preguntando a Rāma o a Lakṣmaṇa; pero, a un solo krośa de Ayodhyā, estaba como si hubiera salido de paseo.
2.60.14
इदमेव स्मराम्यस्याः सहसैवोपजल्पितम् ।
कैकेयीसम्श्रितम् वाक्यम् नेदानीम् प्रतिभाति माम् ॥ २.६०.१४ ॥
Recuerdo esta misma palabra que Kaikeyī pronunció de repente; ahora aquella frase no me viene con claridad.
2.60.15
ध्वम्सयित्वा तु तद्वाक्यम् प्रमादात्पर्युपस्थितम् ।
ह्लदनम् वचनम् सूतो देव्या मधुरमब्रवीत् ॥ २.६०.१५ ॥
Pero, desechando aquella palabra que había surgido por descuido, el auriga habló dulcemente y con palabras que alegraban a la reina.
2.60.16
अध्वना वात वेगेन सम्भ्रमेण आतपेन च ।
न हि गच्चति वैदेह्याः चन्द्र अम्शु सदृशी प्रभा ॥ २.६०.१६ ॥
Ni el camino, ni la fuerza del viento, ni la agitación, ni el calor del sol han apagado el resplandor de Vaidehī, semejante a los rayos de la luna.
2.60.17
सदृशम् शत पत्रस्य पूर्ण चन्द्र उपम प्रभम् ।
वदनम् तत् वदान्याया वैदेह्या न विकम्पते ॥ २.६०.१७ ॥
Aquel rostro, semejante al loto y de un resplandor como la luna llena, el rostro de la generosa Vaidehī, no tiembla.
2.60.18
अलक्त रस रक्त अभाव् अलक्त रस वर्जितौ ।
अद्य अपि चरणौ तस्याः पद्म कोश सम प्रभौ ॥ २.६०.१८ ॥
Porque no están teñidos con el rojo del tinte de laca, sus dos pies aún hoy brillan como capullos de loto.
2.60.19
नूपुर उद्घुष्ट हेला इव खेलम् गच्चति भामिनी ।
इदानीम् अपि वैदेही तत् रागा न्यस्त भूषणा ॥ २.६०.१९ ॥
Con el tintineo de sus tobilleras, la hermosa mujer camina como jugando; incluso ahora Vaidehī se ha quitado sus adornos de color.
2.60.20
गजम् वा वीक्ष्य सिम्हम् वा व्याघ्रम् वा वनम् आश्रिता ।
न आहारयति सम्त्रासम् बाहू रामस्य सम्श्रिता ॥ २.६०.२० ॥
Aunque ve un elefante, un león o un tigre, habiéndose refugiado en el bosque y confiando en los brazos de Rāma, no siente temor.
2.60.21
न शोच्याः ते न च आत्मा ते शोच्यो न अपि जन अधिपः ।
इदम् हि चरितम् लोके प्रतिष्ठास्यति शाश्वतम् ॥ २.६०.२१ ॥
No son dignos de lamento, ni tu propio ser lo es, ni siquiera el señor del pueblo; esta hazaña perdurará para siempre en el mundo.
2.60.22
विधूय शोकम् परिहृष्ट मानसा ।
महर्षि याते पथि सुव्यवस्थिताः ।
वने रता वन्य फल अशनाः पितुः ।
शुभाम् प्रतिज्ञाम् परिपालयन्ति ते ॥ २.६०.२२ ॥
Desechando el dolor y con el ánimo alegre, firmes en el camino tras la partida del gran sabio, deleitándose en el bosque y comiendo sus frutos silvestres, cumplen el auspicioso voto de su padre.
2.60.23
तथा अपि सूतेन सुयुक्त वादिना ।
निवार्यमाणा सुत शोक कर्शिता ।
न चैव देवी विरराम कूजितात् ।
प्रिय इति पुत्र इति च राघव इति च ॥ २.६०.२३ ॥
Aunque el auriga la contuvo con palabras bien razonadas, la reina, consumida por el dolor de su hijo, no cesó en sus lamentos; llamando «¡Amado!», «¡hijo!» y «¡Rāghava!», seguía gimiendo.