ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 2.60
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.60.1
ततः भूत उपसृष्टा इव वेपमाना पुनः पुनः ।
धरण्याम् गत सत्त्वा इव कौसल्या सूतम् अब्रवीत् ॥ २.६०.१ ॥
ତା'ପରେ ଭୂତଗ୍ରସ୍ତ ପରି କମ୍ପମାନ ହୋଇ, ବାରମ୍ବାର ଭୂମିରେ ଖସି ପଡ଼ୁଥିବା କୌଶଲ୍ୟା ସାରଥିଙ୍କୁ କହିଲେ।
2.60.2
नय माम् यत्र काकुत्स्थः सीता यत्र च लक्ष्मणः ।
तान् विना क्षणम् अपि अत्र जीवितुम् न उत्सहे हि अहम् ॥ २.६०.२ ॥
କାକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି ସେଠାକୁ ମୋତେ ନେଇ ଚାଲ; ସେମାନଙ୍କ ବିନା ଏଠାରେ ଏକ କ୍ଷଣ ବି ବଞ୍ଚିବାକୁ ମୋର ସାହସ ନାହିଁ।
2.60.3
निवर्तय रथम् शीघ्रम् दण्डकान् नय माम् अपि ।
अथ तान् न अनुगच्चामि गमिष्यामि यम क्षयम् ॥ २.६०.३ ॥
ରଥକୁ ଶୀଘ୍ର ଫେରାଅ, କିମ୍ବା ମୋତେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ନେଇ ଚାଲ। ଯଦି ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ପଛେ ଯାଇ ନ ପାରେ, ତେବେ ମୁଁ ଯମଲୋକକୁ ଚାଲିଯିବି।
2.60.4
बाष्प वेगौपहतया स वाचा सज्जमानया ।
इदम् आश्वासयन् देवीम् सूतः प्रान्जलिर् अब्रवीत् ॥ २.६०.४ ॥
ଲୁହର ବେଗରେ ରୁଦ୍ଧ ସେହି ଅଟକି ଅଟକି ବୋଲୁଥିବା ସ୍ୱରରେ, ଦେବୀଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଉ ଦେଉ ସାରଥି କରଯୋଡ଼ି ଏହା କହିଲା।
2.60.5
त्यज शोकम् च मोहम् च सम्भ्रमम् दुह्खजम् तथा ।
व्यवधूय च सम्तापम् वने वत्स्यति राघवः ॥ २.६०.५ ॥
ଶୋକ ଓ ମୋହ, ଦୁଃଖରୁ ଜାତ ବ୍ୟାକୁଳତା ତ୍ୟାଗ କର; ସନ୍ତାପ ଝାଡ଼ି ଦିଅ। ରାଘବ ବନରେ ବାସ କରିବେ।
2.60.6
लक्ष्मणः च अपि रामस्य पादौ परिचरन् वने ।
आराधयति धर्मज्ञः पर लोकम् जित इन्द्रियः ॥ २.६०.६ ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ବନରେ ରାମଙ୍କ ପାଦସେବା କରି, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ହୋଇ ପରଲୋକକୁ ଆରାଧନା କରୁଛନ୍ତି।
2.60.7
विजने अपि वने सीता वासम् प्राप्य गृहेष्व् इव ।
विस्रम्भम् लभते अभीता रामे सम्न्यस्त मानसा ॥ २.६०.७ ॥
ନିର୍ଜନ ବନରେ ମଧ୍ୟ ସୀତା ଘରେ ଥିବା ପରି ବାସ ପାଇ, ରାମଙ୍କଠାରେ ମନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମର୍ପଣ କରି, ନିର୍ଭୟରେ ବିଶ୍ୱାସ ଲାଭ କରନ୍ତି।
2.60.8
न अस्या दैन्यम् कृतम् किम्चित् सुसूक्ष्मम् अपि लक्षये ।
उचिता इव प्रवासानाम् वैदेही प्रतिभाति मा ॥ २.६०.८ ॥
ତାଙ୍କଠାରେ ଟିକିଏ ମଧ୍ୟ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦୀନତା ମୁଁ ଦେଖେ ନାହିଁ; ବୈଦେହୀ ମୋତେ ପ୍ରବାସୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚିତ ପରି ଲାଗନ୍ତି।
2.60.9
नगर उपवनम् गत्वा यथा स्म रमते पुरा ।
तथैव रमते सीता निर्जनेषु वनेष्व् अपि ॥ २.६०.९ ॥
ପୂର୍ବେ ନଗରର ଉପବନକୁ ଯାଇ ଯେପରି ସେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଥିଲେ, ସେପରି ସୀତା ନିର୍ଜନ ବନରେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ରହନ୍ତି।
2.60.10
बाला इव रमते सीता बाल चन्द्र निभ आनना ।
रामा रामे हि अदीन आत्मा विजने अपि वने सती ॥ २.६०.१० ॥
ବାଳଚନ୍ଦ୍ର ପରି ମୁଖ ଥିବା ସୀତା ବାଳିକା ପରି ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି; ରାମଙ୍କଠାରେ ଅନୁରକ୍ତା, ଦୀନତାହୀନ ମନର ସତୀ ନିର୍ଜନ ବନରେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ।
2.60.11
तत् गतम् हृदयम् हि अस्याः तत् अधीनम् च जीवितम् ।
अयोध्या अपि भवेत् तस्या राम हीना तथा वनम् ॥ २.६०.११ ॥
ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଓ ଜୀବନ ତାଙ୍କରେ ଲାଗିଛି ଏବଂ ତାଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ; ରାମଙ୍କ ବିନା ଅଯୋଧ୍ୟା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବନ ପରି ହେବ।
2.60.12
परि पृच्चति वैदेही ग्रामामः च नगराणि च ।
गतिम् दृष्ट्वा नदीनाम् च पादपान् विविधान् अपि ॥ २.६०.१२ ॥
ବୈଦେହୀ ନଦୀର ଗତି ଓ ବିବିଧ ବୃକ୍ଷ ଦେଖି ଗ୍ରାମ ଓ ନଗର ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ପଚାରନ୍ତି।
2.60.13
रामम् हि लक्ष्मनम् वापि पृष्ट्वा जानाति जानती ।
अयोध्याक्रोशमात्रे तु विहारमिव सम्श्रिता ॥ २.६०.१३ ॥
ରାମ ବା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ପଚାରି ସେ ଜାଣିପାରନ୍ତି; ଅଯୋଧ୍ୟାରୁ ଏକ କ୍ରୋଶ ଦୂରରେ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ସେ ଯେମିତି ବିହାରରେ ଯାଉଥିଲେ।
2.60.14
इदमेव स्मराम्यस्याः सहसैवोपजल्पितम् ।
कैकेयीसम्श्रितम् वाक्यम् नेदानीम् प्रतिभाति माम् ॥ २.६०.१४ ॥
କୈକେୟୀ ହଠାତ୍ କହିଥିବା ଏହି କଥା ମୋର ମନେ ପଡ଼ୁଛି; ବର୍ତ୍ତମାନ ସେ ବାକ୍ୟ ମୋ ନିକଟରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଉନାହିଁ।
2.60.15
ध्वम्सयित्वा तु तद्वाक्यम् प्रमादात्पर्युपस्थितम् ।
ह्लदनम् वचनम् सूतो देव्या मधुरमब्रवीत् ॥ २.६०.१५ ॥
କିନ୍ତୁ ଅସାବଧାନତାବଶତଃ ଆସିଥିବା ସେହି କଥାକୁ ଦୂରେଇ ଦେଇ, ସାରଥି ରାଣୀଙ୍କ ସହ ମଧୁର ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କଥା କହିଲା।
2.60.16
अध्वना वात वेगेन सम्भ्रमेण आतपेन च ।
न हि गच्चति वैदेह्याः चन्द्र अम्शु सदृशी प्रभा ॥ २.६०.१६ ॥
ପଥ ଶ୍ରମ, ପବନର ବେଗ, ବ୍ୟସ୍ତତା ଓ ରୌଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ବି ବୈଦେହୀଙ୍କ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ପରି ଜ୍ୟୋତି କମୁନାହିଁ।
2.60.17
सदृशम् शत पत्रस्य पूर्ण चन्द्र उपम प्रभम् ।
वदनम् तत् वदान्याया वैदेह्या न विकम्पते ॥ २.६०.१७ ॥
ପଦ୍ମ ସଦୃଶ, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦୀପ୍ତିଯୁକ୍ତ ସେହି ମୁଖ, ଉଦାର ବୈଦେହୀଙ୍କ ମୁଖ ଏବେ ବି ଥରୁନାହିଁ।
2.60.18
अलक्त रस रक्त अभाव् अलक्त रस वर्जितौ ।
अद्य अपि चरणौ तस्याः पद्म कोश सम प्रभौ ॥ २.६०.१८ ॥
ଅଲକ୍ତକ ରସରେ ରଞ୍ଜିତ ନ ଥିବାରୁ, ତାଙ୍କ ଦୁଇ ପାଦ ଆଜି ବି ପଦ୍ମକଳି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଛି।
2.60.19
नूपुर उद्घुष्ट हेला इव खेलम् गच्चति भामिनी ।
इदानीम् अपि वैदेही तत् रागा न्यस्त भूषणा ॥ २.६०.१९ ॥
ନୂପୁରର ଝଙ୍କାରରେ ଯେପରି ଖେଳୁଥିବା ପରି ସେହି ସୁନ୍ଦରୀ ଚାଲନ୍ତି; ଏବେ ବି ବୈଦେହୀ ସେହି ରଙ୍ଗର ଅଳଙ୍କାର ଖୋଲି ରଖିଛନ୍ତି।
2.60.20
गजम् वा वीक्ष्य सिम्हम् वा व्याघ्रम् वा वनम् आश्रिता ।
न आहारयति सम्त्रासम् बाहू रामस्य सम्श्रिता ॥ २.६०.२० ॥
ହାତୀ, ସିଂହ କିମ୍ବା ବାଘ ଦେଖି ମଧ୍ୟ, ବନର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ରାମଙ୍କ ବାହୁକୁ ଆଶ୍ରିତ ହୋଇଥିବାରୁ ସେ ଭୟ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
2.60.21
न शोच्याः ते न च आत्मा ते शोच्यो न अपि जन अधिपः ।
इदम् हि चरितम् लोके प्रतिष्ठास्यति शाश्वतम् ॥ २.६०.२१ ॥
ସେମାନେ ଶୋକ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି; ତୁମ ଆତ୍ମା ମଧ୍ୟ ଶୋକ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ଜନାଧିପତି ମଧ୍ୟ ଶୋକ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି; ଏହି ଚରିତ୍ର ଜଗତରେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେବ।
2.60.22
विधूय शोकम् परिहृष्ट मानसा ।
महर्षि याते पथि सुव्यवस्थिताः ।
वने रता वन्य फल अशनाः पितुः ।
शुभाम् प्रतिज्ञाम् परिपालयन्ति ते ॥ २.६०.२२ ॥
ଶୋକ ତ୍ୟାଗ କରି, ମନ ପ୍ରସନ୍ନ ରଖି, ମହର୍ଷି ଚାଲିଯିବା ପରେ ପଥରେ ଦୃଢ଼ ରହି, ବନରେ ରମି, ବନ ଫଳ ଖାଇ ସେମାନେ ପିତାଙ୍କ ଶୁଭ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଳନ କରୁଛନ୍ତି।
2.60.23
तथा अपि सूतेन सुयुक्त वादिना ।
निवार्यमाणा सुत शोक कर्शिता ।
न चैव देवी विरराम कूजितात् ।
प्रिय इति पुत्र इति च राघव इति च ॥ २.६०.२३ ॥
ତଥାପି ସାରଥି ସୁଯୁକ୍ତ ବାଣୀରେ ନିବାରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ, ପୁତ୍ରଶୋକରେ କ୍ଷୀଣା ଦେବୀ ବିଳାପରୁ ବିରତ ହେଲେ ନାହିଁ; 'ପ୍ରିୟ', 'ପୁତ୍ର' ଓ 'ରାଘବ' ବୋଲି ସେ କାନ୍ଦି ଚାଲିଲେ।