ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 2.60
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.60.1
ततः भूत उपसृष्टा इव वेपमाना पुनः पुनः ।
धरण्याम् गत सत्त्वा इव कौसल्या सूतम् अब्रवीत् ॥ २.६०.१ ॥
ಆಗ ಭೂತಾವೇಶಕ್ಕೊಳಗಾದವಳಂತೆ ನಡುಗುತ್ತ, ಪದೇ ಪದೇ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದ ಕೌಸಲ್ಯೆ ಸಾರಥಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು.
2.60.2
नय माम् यत्र काकुत्स्थः सीता यत्र च लक्ष्मणः ।
तान् विना क्षणम् अपि अत्र जीवितुम् न उत्सहे हि अहम् ॥ २.६०.२ ॥
ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ರಾಮನಿರುವಲ್ಲಿಗೆ, ಸೀತೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರಿರುವಲ್ಲಿಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯು; ಅವರಿಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ಷಣವೂ ಬದುಕಲು ನನಗೆ ಧೈರ್ಯವಿಲ್ಲ.
2.60.3
निवर्तय रथम् शीघ्रम् दण्डकान् नय माम् अपि ।
अथ तान् न अनुगच्चामि गमिष्यामि यम क्षयम् ॥ २.६०.३ ॥
ರಥವನ್ನು ಬೇಗನೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸು, ಅಥವಾ ನನ್ನನ್ನು ದಂಡಕಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯು. ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಲಾರದಿದ್ದರೆ ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ.
2.60.4
बाष्प वेगौपहतया स वाचा सज्जमानया ।
इदम् आश्वासयन् देवीम् सूतः प्रान्जलिर् अब्रवीत् ॥ २.६०.४ ॥
ಕಣ್ಣೀರಿನ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಗದ್ಗದಿತವಾದ ಆ ಮಾತಿನಿಂದ, ದೇವಿಯನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸುತ್ತ ಸಾರಥಿ ಕೈಮುಗಿದು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
2.60.5
त्यज शोकम् च मोहम् च सम्भ्रमम् दुह्खजम् तथा ।
व्यवधूय च सम्तापम् वने वत्स्यति राघवः ॥ २.६०.५ ॥
ಶೋಕವನ್ನೂ ಮೋಹವನ್ನೂ, ದುಃಖದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕಳವಳವನ್ನೂ ಬಿಡು; ಸಂತಾಪವನ್ನು ಕೊಡವಿ ಎಸೆ. ರಾಘವನು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವನು.
2.60.6
लक्ष्मणः च अपि रामस्य पादौ परिचरन् वने ।
आराधयति धर्मज्ञः पर लोकम् जित इन्द्रियः ॥ २.६०.६ ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣನೂ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ರಾಮನ ಪಾದಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತ, ಧರ್ಮಜ್ಞನೂ ಇಂದ್ರಿಯಜಿತನೂ ಆಗಿ ಪರಲೋಕವನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
2.60.7
विजने अपि वने सीता वासम् प्राप्य गृहेष्व् इव ।
विस्रम्भम् लभते अभीता रामे सम्न्यस्त मानसा ॥ २.६०.७ ॥
ನಿರ್ಜನ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿಯೂ ಸೀತೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ವಾಸಿಸಿ, ರಾಮನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇಟ್ಟು, ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ವಿಶ್ವಾಸ ಪಡೆಯುತ್ತಾಳೆ.
2.60.8
न अस्या दैन्यम् कृतम् किम्चित् सुसूक्ष्मम् अपि लक्षये ।
उचिता इव प्रवासानाम् वैदेही प्रतिभाति मा ॥ २.६०.८ ॥
ಅವಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣದೊಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದೈನ್ಯವನ್ನೂ ನಾನು ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ವೈದೇಹಿ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ತಕ್ಕವಳಂತೆ ತೋರುತ್ತಾಳೆ.
2.60.9
नगर उपवनम् गत्वा यथा स्म रमते पुरा ।
तथैव रमते सीता निर्जनेषु वनेष्व् अपि ॥ २.६०.९ ॥
ಹಿಂದೆ ನಗರದ ಉಪವನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಹೇಗೆ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಿದ್ದಳೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಸೀತೆ ನಿರ್ಜನ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾಳೆ.
2.60.10
बाला इव रमते सीता बाल चन्द्र निभ आनना ।
रामा रामे हि अदीन आत्मा विजने अपि वने सती ॥ २.६०.१० ॥
ಬಾಲಚಂದ್ರನಂತೆ ಮುಖವುಳ್ಳ ಸೀತೆ ಬಾಲಕಿಯಂತೆ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾಳೆ; ರಾಮನಲ್ಲಿ ಅನುರಕ್ತಳಾದ, ದೀನತೆಯಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸಿನ ಸತಿಯು ನಿರ್ಜನ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿಯೂ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾಳೆ.
2.60.11
तत् गतम् हृदयम् हि अस्याः तत् अधीनम् च जीवितम् ।
अयोध्या अपि भवेत् तस्या राम हीना तथा वनम् ॥ २.६०.११ ॥
ಅವಳ ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಜೀವನ ಅವನಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿ, ಅವನ ಮೇಲೆಯೇ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ; ರಾಮನಿಲ್ಲದೆ ಅಯೋಧ್ಯೆಯೂ ಅವಳಿಗೆ ಕಾಡಿನಂತೆಯೇ ಇರುವುದು.
2.60.12
परि पृच्चति वैदेही ग्रामामः च नगराणि च ।
गतिम् दृष्ट्वा नदीनाम् च पादपान् विविधान् अपि ॥ २.६०.१२ ॥
ವೈದೇಹಿ ನದಿಗಳ ಹರಿವನ್ನೂ ವಿವಿಧ ಮರಗಳನ್ನೂ ನೋಡಿ, ಗ್ರಾಮಗಳ ಮತ್ತು ನಗರಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ.
2.60.13
रामम् हि लक्ष्मनम् वापि पृष्ट्वा जानाति जानती ।
अयोध्याक्रोशमात्रे तु विहारमिव सम्श्रिता ॥ २.६०.१३ ॥
ರಾಮನನ್ನೋ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನೋ ಕೇಳಿ ಅವಳು ತಿಳಿಯಬಲ್ಲಳು; ಅಯೋಧ್ಯೆಯಿಂದ ಒಂದು ಕ್ರೋಶ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅವಳು ವಿಹಾರಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿದವಳಂತಿದ್ದಳು.
2.60.14
इदमेव स्मराम्यस्याः सहसैवोपजल्पितम् ।
कैकेयीसम्श्रितम् वाक्यम् नेदानीम् प्रतिभाति माम् ॥ २.६०.१४ ॥
ಕೈಕೇಯಿ ಸಹಸಾ ಹೇಳಿದ ಈ ಮಾತನ್ನು ನಾನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ಈಗ ಆ ವಾಕ್ಯ ನನಗೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ.
2.60.15
ध्वम्सयित्वा तु तद्वाक्यम् प्रमादात्पर्युपस्थितम् ।
ह्लदनम् वचनम् सूतो देव्या मधुरमब्रवीत् ॥ २.६०.१५ ॥
ಆದರೆ ಅಸಾವಧಾನದಿಂದ ಬಂದ ಆ ಮಾತನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು, ಸಾರಥಿ ರಾಣಿಯೊಡನೆ ಮಧುರವಾಗಿ, ಸಂತೋಷಕರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದ.
2.60.16
अध्वना वात वेगेन सम्भ्रमेण आतपेन च ।
न हि गच्चति वैदेह्याः चन्द्र अम्शु सदृशी प्रभा ॥ २.६०.१६ ॥
ದಾರಿಯ ಪ್ರಯಾಣ, ಗಾಳಿಯ ವೇಗ, ಗಾಬರಿ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನಿಂದಲೂ ವೈದೇಹಿಯ ಚಂದ್ರಕಿರಣದಂತಹ ಕಾಂತಿ ಕುಂದಿಲ್ಲ.
2.60.17
सदृशम् शत पत्रस्य पूर्ण चन्द्र उपम प्रभम् ।
वदनम् तत् वदान्याया वैदेह्या न विकम्पते ॥ २.६०.१७ ॥
ತಾವರೆಯಂತೆ, ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನ ಕಾಂತಿಯಂತಿರುವ ಆ ಮುಖ, ಉದಾರಿಣಿ ವೈದೇಹಿಯ ಮುಖ ಇನ್ನೂ ಕಂಪಿಸಿಲ್ಲ.
2.60.18
अलक्त रस रक्त अभाव् अलक्त रस वर्जितौ ।
अद्य अपि चरणौ तस्याः पद्म कोश सम प्रभौ ॥ २.६०.१८ ॥
ಅಲಕ್ತಕ ರಸದಿಂದ ರಂಗೇರದಿರುವುದರಿಂದ, ಆಕೆಯ ಎರಡೂ ಪಾದಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಕಮಲಕೋಶದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿವೆ.
2.60.19
नूपुर उद्घुष्ट हेला इव खेलम् गच्चति भामिनी ।
इदानीम् अपि वैदेही तत् रागा न्यस्त भूषणा ॥ २.६०.१९ ॥
ಗೆಜ್ಜೆಯ ನಾದದೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುವಂತೆ ಆ ಸುಂದರಿ ನಡೆಯುತ್ತಾಳೆ; ಈಗಲೂ ವೈದೇಹಿ ಆ ಬಣ್ಣದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಕಳಚಿಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ.
2.60.20
गजम् वा वीक्ष्य सिम्हम् वा व्याघ्रम् वा वनम् आश्रिता ।
न आहारयति सम्त्रासम् बाहू रामस्य सम्श्रिता ॥ २.६०.२० ॥
ಆನೆ, ಸಿಂಹ, ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಕಂಡರೂ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದು ರಾಮನ ಬಾಹುಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಅವಳು ಭಯವನ್ನು ತಾಳುವುದಿಲ್ಲ.
2.60.21
न शोच्याः ते न च आत्मा ते शोच्यो न अपि जन अधिपः ।
इदम् हि चरितम् लोके प्रतिष्ठास्यति शाश्वतम् ॥ २.६०.२१ ॥
ಅವರು ಶೋಕಿಸಲು ಯೋಗ್ಯರಲ್ಲ; ನಿನ್ನ ಆತ್ಮವೂ ಶೋಕಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ; ಜನಾಧಿಪತಿಯೂ ಶೋಕಿಸಲು ಯೋಗ್ಯನಲ್ಲ; ಈ ಚರಿತ್ರೆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವುದು.
2.60.22
विधूय शोकम् परिहृष्ट मानसा ।
महर्षि याते पथि सुव्यवस्थिताः ।
वने रता वन्य फल अशनाः पितुः ।
शुभाम् प्रतिज्ञाम् परिपालयन्ति ते ॥ २.६०.२२ ॥
ಶೋಕವನ್ನು ತೊರೆದು, ಮನಸ್ಸು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಮಹರ್ಷಿ ಹೋದ ಮೇಲೆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತು, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ರಮಿಸಿ, ಕಾಡಿನ ಹಣ್ಣು ತಿಂದು, ತಂದೆಯ ಶುಭ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಅವರು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
2.60.23
तथा अपि सूतेन सुयुक्त वादिना ।
निवार्यमाणा सुत शोक कर्शिता ।
न चैव देवी विरराम कूजितात् ।
प्रिय इति पुत्र इति च राघव इति च ॥ २.६०.२३ ॥
ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಾರಥಿ ಸುಯುಕ್ತವಾದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ತಡೆದರೂ, ಮಗನ ಶೋಕದಿಂದ ಕೃಶಳಾದ ದೇವಿ ತನ್ನ ಅಳುವಿನಿಂದ ನಿಲ್ಲಲಿಲ್ಲ; 'ಪ್ರಿಯನೇ', 'ಮಗನೇ', 'ರಾಘವನೇ' ಎಂದು ಕೂಗುತ್ತಲೇ ಇದ್ದಳು.