వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 2.60
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.60.1
ततः भूत उपसृष्टा इव वेपमाना पुनः पुनः ।
धरण्याम् गत सत्त्वा इव कौसल्या सूतम् अब्रवीत् ॥ २.६०.१ ॥
అప్పుడు భూతావేశంతో ఉన్నట్లు వణికిపోతూ, మళ్లీ మళ్లీ నేలపై కూలిపోతూ, కౌసల్య సారథితో ఇలా అన్నది.
2.60.2
नय माम् यत्र काकुत्स्थः सीता यत्र च लक्ष्मणः ।
तान् विना क्षणम् अपि अत्र जीवितुम् न उत्सहे हि अहम् ॥ २.६०.२ ॥
కాకుత్స్థుడైన రాముడు ఎక్కడ ఉన్నాడో, సీత, లక్ష్మణుడు ఎక్కడ ఉన్నారో అక్కడికి నన్ను తీసుకెళ్లు; వారు లేకుండా ఇక్కడ ఒక్క క్షణం కూడా బ్రతకగల ధైర్యం నాకు లేదు.
2.60.3
निवर्तय रथम् शीघ्रम् दण्डकान् नय माम् अपि ।
अथ तान् न अनुगच्चामि गमिष्यामि यम क्षयम् ॥ २.६०.३ ॥
రథాన్ని వెంటనే వెనక్కి తిప్పు, లేదా నన్ను దండకారణ్యానికి తీసుకెళ్లు. వారిని అనుసరించలేకపోతే యమలోకానికి వెళ్లిపోతాను.
2.60.4
बाष्प वेगौपहतया स वाचा सज्जमानया ।
इदम् आश्वासयन् देवीम् सूतः प्रान्जलिर् अब्रवीत् ॥ २.६०.४ ॥
కన్నీటి ప్రవాహంతో గొంతు కంపిస్తూ, తడబడుతున్న ఆ మాటతో, దేవిని ఓదారుస్తూ సారథి చేతులు జోడించి ఇలా అన్నాడు.
2.60.5
त्यज शोकम् च मोहम् च सम्भ्रमम् दुह्खजम् तथा ।
व्यवधूय च सम्तापम् वने वत्स्यति राघवः ॥ २.६०.५ ॥
శోకాన్ని, మోహాన్ని, దుఃఖం వల్ల కలిగిన కలవరాన్ని విడిచిపెట్టు; సంతాపాన్ని దులిపివేయి. రాఘవుడు అడవిలో నివసిస్తాడు.
2.60.6
लक्ष्मणः च अपि रामस्य पादौ परिचरन् वने ।
आराधयति धर्मज्ञः पर लोकम् जित इन्द्रियः ॥ २.६०.६ ॥
లక్ష్మణుడు కూడా అడవిలో రాముని పాదాలకు సేవ చేస్తూ, ధర్మజ్ఞుడై, ఇంద్రియాలను జయించి, పరలోకాన్ని ఆరాధిస్తున్నాడు.
2.60.7
विजने अपि वने सीता वासम् प्राप्य गृहेष्व् इव ।
विस्रम्भम् लभते अभीता रामे सम्न्यस्त मानसा ॥ २.६०.७ ॥
నిర్జనమైన అడవిలో కూడా సీత ఇంట్లో ఉన్నట్లుగా నివసిస్తూ, రాముడిపై మనసును పూర్తిగా ఉంచి, భయం లేకుండా విశ్వాసాన్ని పొందుతోంది.
2.60.8
न अस्या दैन्यम् कृतम् किम्चित् सुसूक्ष्मम् अपि लक्षये ।
उचिता इव प्रवासानाम् वैदेही प्रतिभाति मा ॥ २.६०.८ ॥
ఆమెలో కొంచెమైనా సూక్ష్మమైన దైన్యం కనిపించడం లేదు; వైదేహి నాకు ప్రవాసంలో ఉన్నవారికి తగినట్లుగా కనిపిస్తోంది.
2.60.9
नगर उपवनम् गत्वा यथा स्म रमते पुरा ।
तथैव रमते सीता निर्जनेषु वनेष्व् अपि ॥ २.६०.९ ॥
పూర్వం నగర ఉపవనానికి వెళ్లి ఎలా ఆనందించిందో, అలాగే సీత నిర్జనమైన అడవుల్లో కూడా ఆనందిస్తోంది.
2.60.10
बाला इव रमते सीता बाल चन्द्र निभ आनना ।
रामा रामे हि अदीन आत्मा विजने अपि वने सती ॥ २.६०.१० ॥
బాల చంద్రుని వంటి ముఖం గల సీత బాలికలా ఆనందిస్తోంది; రాముడిపై అనుబంధంతో, దీనత్వం లేని మనస్సుతో, నిర్జన వనంలో కూడా సతీమణి ఆనందిస్తోంది.
2.60.11
तत् गतम् हृदयम् हि अस्याः तत् अधीनम् च जीवितम् ।
अयोध्या अपि भवेत् तस्या राम हीना तथा वनम् ॥ २.६०.११ ॥
ఆమె హృదయం, జీవితం అతనిలోనే లగ్నమై అతనిపైనే ఆధారపడి ఉన్నాయి; రాముడు లేకపోతే అయోధ్య కూడా ఆమెకు అడవిలా ఉంటుంది.
2.60.12
परि पृच्चति वैदेही ग्रामामः च नगराणि च ।
गतिम् दृष्ट्वा नदीनाम् च पादपान् विविधान् अपि ॥ २.६०.१२ ॥
వైదేహి నదుల ప్రవాహాన్ని, వివిధ చెట్లను చూసి, గ్రామాల గురించి, నగరాల గురించి కూడా అడుగుతోంది.
2.60.13
रामम् हि लक्ष्मनम् वापि पृष्ट्वा जानाति जानती ।
अयोध्याक्रोशमात्रे तु विहारमिव सम्श्रिता ॥ २.६०.१३ ॥
రాముని గాని లక్ష్మణుని గాని అడిగి ఆమె తెలుసుకోగలదు; అయోధ్య నుండి ఒక క్రోశ దూరంలో ఉన్నప్పటికీ ఆమె విహారానికి వెళ్ళినట్లే ఉంది.
2.60.14
इदमेव स्मराम्यस्याः सहसैवोपजल्पितम् ।
कैकेयीसम्श्रितम् वाक्यम् नेदानीम् प्रतिभाति माम् ॥ २.६०.१४ ॥
కైకేయి అకస్మాత్తుగా పలికిన ఈ మాటను నేను గుర్తుచేసుకుంటున్నాను; ఇప్పుడు ఆ వాక్యం నాకు స్ఫురించడం లేదు.
2.60.15
ध्वम्सयित्वा तु तद्वाक्यम् प्रमादात्पर्युपस्थितम् ।
ह्लदनम् वचनम् सूतो देव्या मधुरमब्रवीत् ॥ २.६०.१५ ॥
కాని అనుకోకుండా వచ్చిన ఆ మాటను పక్కన పెట్టి, సారథి రాణితో మధురంగా, సంతోషం కలిగించేలా మాట్లాడాడు.
2.60.16
अध्वना वात वेगेन सम्भ्रमेण आतपेन च ।
न हि गच्चति वैदेह्याः चन्द्र अम्शु सदृशी प्रभा ॥ २.६०.१६ ॥
దారి ప్రయాణం వల్ల, గాలి వేగం వల్ల, కంగారు వల్ల, ఎండ వల్ల కూడా వైదేహి కాంతి చంద్రకిరణాల వంటిది తగ్గలేదు.
2.60.17
सदृशम् शत पत्रस्य पूर्ण चन्द्र उपम प्रभम् ।
वदनम् तत् वदान्याया वैदेह्या न विकम्पते ॥ २.६०.१७ ॥
తామరపువ్వులా, పూర్ణచంద్రుని కాంతిలా ఉన్న ఆ ముఖం, ఉదారురాలైన వైదేహిది, ఇప్పటికీ కంపించలేదు.
2.60.18
अलक्त रस रक्त अभाव् अलक्त रस वर्जितौ ।
अद्य अपि चरणौ तस्याः पद्म कोश सम प्रभौ ॥ २.६०.१८ ॥
అలక్తక రసంతో ఎరుపెక్కక పోవడంవల్ల, ఆమె రెండు పాదాలు ఇప్పటికీ పద్మకోశంలా ప్రకాశిస్తున్నాయి.
2.60.19
नूपुर उद्घुष्ट हेला इव खेलम् गच्चति भामिनी ।
इदानीम् अपि वैदेही तत् रागा न्यस्त भूषणा ॥ २.६०.१९ ॥
గజ్జెల ధ్వనితో ఆటలాడుతున్నట్లు ఆ సుందరి నడుస్తోంది; ఇప్పుడు కూడా వైదేహి ఆ రంగుల అలంకారాలను విడిచిపెట్టింది.
2.60.20
गजम् वा वीक्ष्य सिम्हम् वा व्याघ्रम् वा वनम् आश्रिता ।
न आहारयति सम्त्रासम् बाहू रामस्य सम्श्रिता ॥ २.६०.२० ॥
ఏనుగును, సింహాన్ని, పులిని చూసినా, అడవిలో ఆశ్రయం పొంది రాముని బాహువులను ఆశ్రయించి ఉన్నందున ఆమె భయాన్ని పొందదు.
2.60.21
न शोच्याः ते न च आत्मा ते शोच्यो न अपि जन अधिपः ।
इदम् हि चरितम् लोके प्रतिष्ठास्यति शाश्वतम् ॥ २.६०.२१ ॥
వారు దుఃఖింపదగినవారు కారు; నీ ఆత్మ కూడా దుఃఖింపదగినది కాదు; ప్రజాధిపతి కూడా దుఃఖింపదగినవాడు కాడు; ఈ చరితం లోకంలో శాశ్వతంగా నిలుస్తుంది.
2.60.22
विधूय शोकम् परिहृष्ट मानसा ।
महर्षि याते पथि सुव्यवस्थिताः ।
वने रता वन्य फल अशनाः पितुः ।
शुभाम् प्रतिज्ञाम् परिपालयन्ति ते ॥ २.६०.२२ ॥
దుఃఖాన్ని విడిచి, మనసు సంతోషంగా ఉంచి, మహర్షి వెళ్ళిన తర్వాత మార్గంలో దృఢంగా నిలిచి, అడవిలో ఆనందిస్తూ, అడవి పండ్లు తింటూ, తండ్రి శుభమైన ప్రతిజ్ఞను వారు పాలిస్తున్నారు.
2.60.23
तथा अपि सूतेन सुयुक्त वादिना ।
निवार्यमाणा सुत शोक कर्शिता ।
न चैव देवी विरराम कूजितात् ।
प्रिय इति पुत्र इति च राघव इति च ॥ २.६०.२३ ॥
అయినప్పటికీ, సారథి చక్కని యుక్తియుక్తమైన మాటలతో ఆమెను నివారించినప్పటికీ, కుమారుని శోకంతో క్షీణించిన దేవి తన రోదనను ఆపలేదు; 'ప్రియుడా', 'కుమారా', 'రాఘవా' అని పిలుస్తూనే ఉంది.