വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.60
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.60.1
ततः भूत उपसृष्टा इव वेपमाना पुनः पुनः ।
धरण्याम् गत सत्त्वा इव कौसल्या सूतम् अब्रवीत् ॥ २.६०.१ ॥
അപ്പോൾ ഭൂതബാധിതയെന്നപോലെ വിറച്ചുകൊണ്ട്, വീണ്ടും വീണ്ടും നിലത്തുവീണ കൗസല്യ സാരഥിയോടു പറഞ്ഞു.
2.60.2
नय माम् यत्र काकुत्स्थः सीता यत्र च लक्ष्मणः ।
तान् विना क्षणम् अपि अत्र जीवितुम् न उत्सहे हि अहम् ॥ २.६०.२ ॥
കാകുത്സ്ഥനായ രാമൻ എവിടെയുണ്ടോ, സീതയും ലക്ഷ്മണനും എവിടെയുണ്ടോ അവിടേക്ക് എന്നെ കൊണ്ടുപോകൂ; അവരില്ലാതെ ഇവിടെ ഒരു നിമിഷം പോലും ജീവിക്കാൻ എനിക്ക് കഴിയില്ല.
2.60.3
निवर्तय रथम् शीघ्रम् दण्डकान् नय माम् अपि ।
अथ तान् न अनुगच्चामि गमिष्यामि यम क्षयम् ॥ २.६०.३ ॥
രഥം വേഗം തിരിച്ചുവിടൂ, അല്ലെങ്കിൽ എന്നെ ദണ്ഡകാരണ്യത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകൂ. അവരെ പിന്തുടരാൻ കഴിയില്ലെങ്കിൽ ഞാൻ യമലോകത്തേക്ക് പോകും.
2.60.4
बाष्प वेगौपहतया स वाचा सज्जमानया ।
इदम् आश्वासयन् देवीम् सूतः प्रान्जलिर् अब्रवीत् ॥ २.६०.४ ॥
കണ്ണീരിന്റെ പ്രവാഹത്താൽ ഇടറിയ ആ വാക്കുകളോടെ, ദേവിയെ ആശ്വസിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് സാരഥി കൈകൂപ്പി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
2.60.5
त्यज शोकम् च मोहम् च सम्भ्रमम् दुह्खजम् तथा ।
व्यवधूय च सम्तापम् वने वत्स्यति राघवः ॥ २.६०.५ ॥
ശോകവും മോഹവും ദുഃഖത്തിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന പരിഭ്രമവും ഉപേക്ഷിക്കൂ; സന്താപം തട്ടിക്കളയൂ. രാഘവൻ വനത്തിൽ വസിക്കും.
2.60.6
लक्ष्मणः च अपि रामस्य पादौ परिचरन् वने ।
आराधयति धर्मज्ञः पर लोकम् जित इन्द्रियः ॥ २.६०.६ ॥
ലക്ഷ്മണനും വനത്തിൽ രാമന്റെ പാദങ്ങളെ ശുശ്രൂഷിച്ച്, ധർമ്മജ്ഞനും ഇന്ദ്രിയജിത്തുമായി പരലോകത്തെ ആരാധിക്കുന്നു.
2.60.7
विजने अपि वने सीता वासम् प्राप्य गृहेष्व् इव ।
विस्रम्भम् लभते अभीता रामे सम्न्यस्त मानसा ॥ २.६०.७ ॥
ആള്‍പ്പാർപ്പില്ലാത്ത കാട്ടിലും സീത വീട്ടിലെന്നപോലെ വാസം നേടി, രാമനിൽ മനസ്സ് പൂർണ്ണമായി സമർപ്പിച്ച്, ഭയമില്ലാതെ വിശ്വാസം കൈവരിക്കുന്നു.
2.60.8
न अस्या दैन्यम् कृतम् किम्चित् सुसूक्ष्मम् अपि लक्षये ।
उचिता इव प्रवासानाम् वैदेही प्रतिभाति मा ॥ २.६०.८ ॥
അവളിൽ അല്പംപോലും സൂക്ഷ്മമായ ദൈന്യം ഞാൻ കാണുന്നില്ല; പ്രവാസികൾക്ക് ഉചിതമെന്നപോലെ വൈദേഹി എനിക്കു തോന്നുന്നു.
2.60.9
नगर उपवनम् गत्वा यथा स्म रमते पुरा ।
तथैव रमते सीता निर्जनेषु वनेष्व् अपि ॥ २.६०.९ ॥
മുൻപ് നഗരത്തിലെ ഉപവനത്തിൽ പോയി സന്തോഷിച്ചതുപോലെ, സീത ആള്‍പ്പാർപ്പില്ലാത്ത കാടുകളിലും സന്തോഷിക്കുന്നു.
2.60.10
बाला इव रमते सीता बाल चन्द्र निभ आनना ।
रामा रामे हि अदीन आत्मा विजने अपि वने सती ॥ २.६०.१० ॥
ഇളം ചന്ദ്രക്കലപോലെ മുഖമുള്ള സീത ബാലികയെപ്പോലെ സന്തോഷിക്കുന്നു; രാമനിൽ അനുരക്തയും ദൈന്യമില്ലാത്ത മനസ്സുള്ള സതിയും ആള്‍പ്പാർപ്പില്ലാത്ത കാട്ടിലും സന്തോഷിക്കുന്നു.
2.60.11
तत् गतम् हृदयम् हि अस्याः तत् अधीनम् च जीवितम् ।
अयोध्या अपि भवेत् तस्या राम हीना तथा वनम् ॥ २.६०.११ ॥
അവളുടെ ഹൃദയവും ജീവിതവും അവനിലേക്ക് തന്നെ ചെന്നുചേർന്നിരിക്കുന്നു, അവനിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു; രാമനില്ലാതെ അയോധ്യയും അവൾക്ക് കാടുപോലെ ആയിരിക്കും.
2.60.12
परि पृच्चति वैदेही ग्रामामः च नगराणि च ।
गतिम् दृष्ट्वा नदीनाम् च पादपान् विविधान् अपि ॥ २.६०.१२ ॥
വൈദേഹി നദികളുടെ ഒഴുക്കും വിവിധ മരങ്ങളും കണ്ട്, ഗ്രാമങ്ങളെയും നഗരങ്ങളെയും കുറിച്ചും ചോദിക്കുന്നു.
2.60.13
रामम् हि लक्ष्मनम् वापि पृष्ट्वा जानाति जानती ।
अयोध्याक्रोशमात्रे तु विहारमिव सम्श्रिता ॥ २.६०.१३ ॥
രാമനോടോ ലക്ഷ്മണനോടോ ചോദിച്ച് അവൾ അറിയും; അയോധ്യയിൽ നിന്ന് ഒരു ക്രോശം മാത്രം അകലെയായിരുന്നിട്ടും അവൾ വിഹാരത്തിനിറങ്ങിയവളെപ്പോലെയായിരുന്നു.
2.60.14
इदमेव स्मराम्यस्याः सहसैवोपजल्पितम् ।
कैकेयीसम्श्रितम् वाक्यम् नेदानीम् प्रतिभाति माम् ॥ २.६०.१४ ॥
കൈകേയി പെട്ടെന്ന് പറഞ്ഞ ഈ വാക്ക് ഞാൻ ഓർക്കുന്നു; ഇപ്പോൾ ആ വാക്യം എനിക്ക് തെളിഞ്ഞു വരുന്നില്ല.
2.60.15
ध्वम्सयित्वा तु तद्वाक्यम् प्रमादात्पर्युपस्थितम् ।
ह्लदनम् वचनम् सूतो देव्या मधुरमब्रवीत् ॥ २.६०.१५ ॥
എന്നാൽ അശ്രദ്ധയാൽ വന്നുപോയ ആ വാക്ക് മാറ്റിവെച്ച്, സാരഥി ദേവിയോട് മധുരവും ആനന്ദദായകവുമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
2.60.16
अध्वना वात वेगेन सम्भ्रमेण आतपेन च ।
न हि गच्चति वैदेह्याः चन्द्र अम्शु सदृशी प्रभा ॥ २.६०.१६ ॥
വഴിയാത്രയാലും കാറ്റിന്റെ വേഗത്താലും പരിഭ്രമത്താലും വെയിലാലും വൈദേഹിയുടെ ചന്ദ്രകിരണം പോലുള്ള പ്രഭ മങ്ങുന്നില്ല.
2.60.17
सदृशम् शत पत्रस्य पूर्ण चन्द्र उपम प्रभम् ।
वदनम् तत् वदान्याया वैदेह्या न विकम्पते ॥ २.६०.१७ ॥
താമരപ്പൂവിന് സദൃശവും പൂർണചന്ദ്രന്റെ പ്രഭയുള്ളതുമായ ആ മുഖം, ഉദാരമതിയായ വൈദേഹിയുടെ മുഖം ഇപ്പോഴും വിറയ്ക്കുന്നില്ല.
2.60.18
अलक्त रस रक्त अभाव् अलक्त रस वर्जितौ ।
अद्य अपि चरणौ तस्याः पद्म कोश सम प्रभौ ॥ २.६०.१८ ॥
അലക്തക രസത്താൽ ചുവന്നിട്ടില്ലാത്തതിനാൽ, അവളുടെ രണ്ടു പാദങ്ങളും ഇന്നും താമരമൊട്ടുപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
2.60.19
नूपुर उद्घुष्ट हेला इव खेलम् गच्चति भामिनी ।
इदानीम् अपि वैदेही तत् रागा न्यस्त भूषणा ॥ २.६०.१९ ॥
ചിലമ്പിന്റെ ഒലിയോടെ കളിക്കുന്നതുപോലെ ആ സുന്ദരി നടക്കുന്നു; ഇപ്പോഴും വൈദേഹി ആ നിറമുള്ള ആഭരണങ്ങൾ അഴിച്ചുവെച്ചിരിക്കുന്നു.
2.60.20
गजम् वा वीक्ष्य सिम्हम् वा व्याघ्रम् वा वनम् आश्रिता ।
न आहारयति सम्त्रासम् बाहू रामस्य सम्श्रिता ॥ २.६०.२० ॥
ആനയെയോ സിംഹത്തെയോ കടുവയെയോ കണ്ടാലും, കാട്ടിൽ അഭയം പ്രാപിച്ച് രാമന്റെ ബാഹുക്കളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ അവൾ ഭയം കൊള്ളുന്നില്ല.
2.60.21
न शोच्याः ते न च आत्मा ते शोच्यो न अपि जन अधिपः ।
इदम् हि चरितम् लोके प्रतिष्ठास्यति शाश्वतम् ॥ २.६०.२१ ॥
അവർ വിലപിക്കാൻ അർഹരല്ല; നിന്റെ ആത്മാവും വിലപിക്കേണ്ടതല്ല; ജനാധിപനും വിലപിക്കേണ്ടവനല്ല; ഈ ചരിതം ലോകത്തിൽ ശാശ്വതമായി നിലനിൽക്കും.
2.60.22
विधूय शोकम् परिहृष्ट मानसा ।
महर्षि याते पथि सुव्यवस्थिताः ।
वने रता वन्य फल अशनाः पितुः ।
शुभाम् प्रतिज्ञाम् परिपालयन्ति ते ॥ २.६०.२२ ॥
ദുഃഖം വെടിഞ്ഞ്, മനസ്സ് സന്തോഷത്തോടെ, മഹർഷി പോയ ശേഷം വഴിയിൽ ഉറച്ചുനിന്ന്, കാട്ടിൽ രമിച്ച്, കാട്ടുപഴങ്ങൾ ഭക്ഷിച്ച്, പിതാവിന്റെ ശുഭമായ പ്രതിജ്ഞ അവർ പാലിക്കുന്നു.
2.60.23
तथा अपि सूतेन सुयुक्त वादिना ।
निवार्यमाणा सुत शोक कर्शिता ।
न चैव देवी विरराम कूजितात् ।
प्रिय इति पुत्र इति च राघव इति च ॥ २.६०.२३ ॥
എന്നിട്ടും, സാരഥി നല്ല യുക്തിയുള്ള വാക്കുകളാൽ തടഞ്ഞിട്ടും, പുത്രശോകത്താൽ ക്ഷീണിച്ച ദേവി വിലാപത്തിൽ നിന്ന് നിന്നില്ല; 'പ്രിയനേ', 'പുത്രാ', 'രാഘവാ' എന്ന് വിളിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.