Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.62
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.62.1
एवम् तु क्रुद्धया राजा राम मात्रा सशोकया ।
श्रावितः परुषम् वाक्यम् चिन्तयाम् आस दुह्खितः ॥ २.६२.१ ॥
Así, cuando la madre de Rāma, airada y afligida, le dirigió palabras duras, el rey, afligido, cayó en profunda reflexión.
2.62.2
चिन्तयित्वा स च नृपो मुमोह व्याकुलेन्द्रियः ।
अथ दीर्घेण कालेन सम्ज्ञामाप परतपः ॥ २.६२.२ ॥
Tras reflexionar, el rey, con los sentidos turbados, perdió el conocimiento; luego, tras largo tiempo, el abrasador de enemigos recobró el sentido.
2.62.3
स सम्ज्ञामुपलभ्यैव दीर्घमुष्णम् च निःससन् ।
कौसल्याम् पार्श्वतो दृष्ट्वा ततश्चिन्तामुपागमत् ॥ २.६२.३ ॥
Recobrando el sentido y suspirando hondo y ardientemente, vio a Kausalyā a su lado y volvió a caer en la angustia.
2.62.4
तस्य चिन्तयमानस्य प्रत्यभात् कर्म दुष्कृतम् ।
यद् अनेन कृतम् पूर्वम् अज्ञानात् शब्द वेधिना ॥ २.६२.४ ॥
Mientras reflexionaba, se le presentó la mala acción que antes, por ignorancia, había cometido con la flecha que hiere guiada por el sonido.
2.62.5
अमनाः तेन शोकेन राम शोकेन च प्रभुः ।
द्वाभ्यामपि महाराजः शोकाब्यामभितप्यतो ॥ २.६२.५ ॥
Con el ánimo turbado por aquella pena y por la pena de Rāma, el gran rey era atormentado por ambas aflicciones.
2.62.6
दह्यमानः तु शोकाभ्याम् कौसल्याम् आह भू पतिः ।
वेपमानोऽञ्जलिम् कृत्वा प्रसादर्तमवाङ्मुखः ॥ २.६२.६ ॥
Ardiendo con ambas penas, el rey habló a Kausalyā, temblando, con las manos juntas, buscando su favor, con el rostro inclinado.
2.62.7
प्रसादये त्वाम् कौसल्ये रचितः अयम् मया अन्जलिः ।
वत्सला च आनृशम्सा च त्वम् हि नित्यम् परेष्व् अपि ॥ २.६२.७ ॥
Kauśalyā, te suplico; mira, he juntado mis palmas ante ti. Siempre has sido afectuosa y compasiva, incluso con los demás.
2.62.8
भर्ता तु खलु नारीणाम् गुणवान् निर्गुणो अपि वा ।
धर्मम् विमृशमानानाम् प्रत्यक्षम् देवि दैवतम् ॥ २.६२.८ ॥
Para las mujeres, el esposo es ciertamente un dios, sea virtuoso o carezca de virtud. Para quienes reflexionan sobre el dharma, oh reina, él es la deidad visible.
2.62.9
सा त्वम् धर्म परा नित्यम् दृष्ट लोक पर अवर ।
न अर्हसे विप्रियम् वक्तुम् दुह्खिता अपि सुदुह्खितम् ॥ २.६२.९ ॥
Tú, que siempre estás devota al dharma y conoces los mundos, altos y bajos, no deberías decir una palabra desagradable a quien está profundamente afligido, aunque tú misma estés afligida.
2.62.10
तत् वाक्यम् करुणम् राज्ञः श्रुत्वा दीनस्य भाषितम् ।
कौसल्या व्यसृजद् बाष्पम् प्रणाली इव नव उदकम् ॥ २.६२.१० ॥
Al oír aquellas palabras lastimeras del rey, el discurso del desdichado, Kauśalyā derramó lágrimas como un canal que se desborda con agua nueva.
2.62.11
स मूद्र्ह्नि बद्ध्वा रुदती राज्ञः पद्मम् इव अन्जलिम् ।
सम्भ्रमात् अब्रवीत् त्रस्ता त्वरमाण अक्षरम् वचः ॥ २.६२.११ ॥
Llorando, puso sus palmas unidas, como un loto, sobre la cabeza del rey, y, agitada y temerosa, pronunció rápidamente estas palabras.
2.62.12
प्रसीद शिरसा याचे भूमौ निततिता अस्मि ते ।
याचिता अस्मि हता देव हन्तव्या अहम् न हि त्वया ॥ २.६२.१२ ॥
Sé propicio; te ruego con la cabeza inclinada, postrada en el suelo a tus pies. Oh señor, ya te he suplicado; no debes matarme, ni debo ser muerta por ti.
2.62.13
न एषा हि सा स्त्री भवति श्लाघनीयेन धीमता ।
उभयोः लोकयोः वीर पत्या या सम्प्रसाद्यते ॥ २.६२.१३ ॥
Héroe, la mujer que es complacida por su esposo no es, para un hombre sabio y digno de alabanza, tal mujer en ambos mundos.
2.62.14
जानामि धर्मम् धर्मज्ञ त्वाम् जाने सत्यवादिनम् ।
पुत्र शोक आर्तया तत् तु मया किम् अपि भाषितम् ॥ २.६२.१४ ॥
Conocedor del dharma, conozco el dharma y sé que eres veraz; pero afligida por el dolor de mi hijo, dije algo.
2.62.15
शोको नाशयते धैर्यम् शोको नाशयते श्रुतम् ।
शोको नाशयते सर्वम् न अस्ति शोक समः रिपुः ॥ २.६२.१५ ॥
El dolor destruye la firmeza, el dolor destruye el saber, el dolor destruye todo; no hay enemigo igual al dolor.
2.62.16
शक्यम् आपतितः सोढुम् प्रहरः रिपु हस्ततः ।
सोढुम् आपतितः शोकः सुसूक्ष्मः अपि न शक्यते ॥ २.६२.१६ ॥
Se puede soportar un golpe de mano del enemigo, pero el dolor que ha caído sobre uno no se puede soportar, por muy sutil que sea.
2.62.17
दर्मज्ञाः श्रुतिमन्तोऽपि चिन्नधर्मार्थसम्शयाः ।
यतयो वीर मुह्यन्ति शोकसम्मूढचेतसः ॥ २.६२.१७ ॥
Héroe, incluso los conocedores del dharma y los versados en las escrituras, y los ascetas inquietados por dudas sobre el dharma y el artha, se confunden cuando su mente está ofuscada por el dolor.
2.62.18
वन वासाय रामस्य पन्च रात्रः अद्य गण्यते ।
यः शोक हत हर्षायाः पन्च वर्ष उपमः मम ॥ २.६२.१८ ॥
Hoy se cuentan cinco noches del destierro de Rāma en el bosque, y para mí, cuya alegría ha sido abatida por el dolor, equivalen a cinco años.
2.62.19
तम् हि चिन्तयमानायाः शोको अयम् हृदि वर्धते ।
अदीनाम् इव वेगेन समुद्र सलिलम् महत् ॥ २.६२.१९ ॥
Mientras ella pensaba en él, este dolor crecía en su corazón como crece el gran caudal del océano con el empuje de los ríos.
2.62.20
एवम् हि कथयन्त्याः तु कौसल्यायाः शुभम् वचः ।
मन्द रश्मिर् अभूत् सुर्यो रजनी च अभ्यवर्तत ॥ २.६२.२० ॥
Mientras Kausalyā pronunciaba estas palabras auspiciosas, los rayos del sol se volvieron tenues y la noche avanzaba.
2.62.21
तथ प्रह्लादितः वाक्यैः देव्या कौसल्यया नृपः ।
शोकेन च समाक्रान्तः निद्राया वशम् एयिवान् ॥ २.६२.२१ ॥
Así consolado por las palabras de la reina Kausalyā, el rey, abrumado por el dolor, cayó bajo el poder del sueño.