รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.62
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.62.1
एवम् तु क्रुद्धया राजा राम मात्रा सशोकया ।
श्रावितः परुषम् वाक्यम् चिन्तयाम् आस दुह्खितः ॥ २.६२.१ ॥
เมื่อท้าวทศรถถูกพระมารดาของพระรามกล่าวถ้อยคำรุนแรงด้วยความโกรธและโศกเศร้าเช่นนั้น พระองค์ก็ทรงทุกข์ระทมและจมอยู่ในความคิดฟุ้งซ่าน
2.62.2
चिन्तयित्वा स च नृपो मुमोह व्याकुलेन्द्रियः ।
अथ दीर्घेण कालेन सम्ज्ञामाप परतपः ॥ २.६२.२ ॥
ทรงคิดอยู่ พระราชาก็สลบไปด้วยประสาทสัมผัสที่สับสนปั่นป่วน แล้วหลังจากเวลานานพระองค์ผู้ทำลายศัตรูจึงฟื้นคืนสติ
2.62.3
स सम्ज्ञामुपलभ्यैव दीर्घमुष्णम् च निःससन् ।
कौसल्याम् पार्श्वतो दृष्ट्वा ततश्चिन्तामुपागमत् ॥ २.६२.३ ॥
เมื่อฟื้นคืนสติแล้ว พระองค์ถอนพระทัยยาวและร้อนรน ทอดพระเนตรเห็นพระนางเการพยาอยู่ข้างพระองค์ จึงกลับเข้าสู่ความกังวลอีกครั้ง
2.62.4
तस्य चिन्तयमानस्य प्रत्यभात् कर्म दुष्कृतम् ।
यद् अनेन कृतम् पूर्वम् अज्ञानात् शब्द वेधिना ॥ २.६२.४ ॥
ขณะที่พระองค์ทรงคิดอยู่ กรรมชั่วที่พระองค์เคยทำไว้ก่อนหน้านี้ เพราะความไม่รู้ ด้วยลูกศรที่ยิงตามเสียง ก็ปรากฏขึ้นตรงหน้า
2.62.5
अमनाः तेन शोकेन राम शोकेन च प्रभुः ।
द्वाभ्यामपि महाराजः शोकाब्यामभितप्यतो ॥ २.६२.५ ॥
พระมหาราชาผู้เป็นใหญ่ทรงหมองพระทัยด้วยความโศกนั้นและด้วยความโศกเพราะพระราม พระองค์ถูกความโศกทั้งสองเผาผลาญอยู่
2.62.6
दह्यमानः तु शोकाभ्याम् कौसल्याम् आह भू पतिः ।
वेपमानोऽञ्जलिम् कृत्वा प्रसादर्तमवाङ्मुखः ॥ २.६२.६ ॥
ท้าวทศรถผู้ถูกความโศกทั้งสองเผาไหม้ ทรงสั่นเทา ประนมพระหัตถ์ หน้าก้มลง ปรารถนาความเมตตาจากพระนางเการพยา แล้วตรัสกับนางว่า
2.62.7
प्रसादये त्वाम् कौसल्ये रचितः अयम् मया अन्जलिः ।
वत्सला च आनृशम्सा च त्वम् हि नित्यम् परेष्व् अपि ॥ २.६२.७ ॥
เการพยาเอ๋ย ข้าพเจ้าขอร้องต่อเจ้า ดูเถิด ข้าพเจ้าประนมมือต่อหน้าเจ้าแล้ว เจ้าเป็นผู้มีเมตตาและอ่อนโยนเสมอมา แม้ต่อผู้อื่นก็เช่นนั้น
2.62.8
भर्ता तु खलु नारीणाम् गुणवान् निर्गुणो अपि वा ।
धर्मम् विमृशमानानाम् प्रत्यक्षम् देवि दैवतम् ॥ २.६२.८ ॥
สำหรับสตรี สามีเป็นดังเทพเจ้าอย่างแท้จริง ไม่ว่าจะมีคุณธรรมหรือไม่มีคุณธรรม สำหรับผู้ที่พิจารณาธรรม ข้าแต่เทวี สามีคือเทพเจ้าผู้ปรากฏต่อหน้า
2.62.9
सा त्वम् धर्म परा नित्यम् दृष्ट लोक पर अवर ।
न अर्हसे विप्रियम् वक्तुम् दुह्खिता अपि सुदुह्खितम् ॥ २.६२.९ ॥
เจ้าเป็นผู้มุ่งมั่นในธรรมอยู่เสมอ และรู้ทั้งโลกสูงและต่ำ แม้เจ้าจะเศร้าโศก ก็ไม่สมควรที่จะกล่าวถ้อยคำไม่น่าพอใจแก่ผู้ที่โศกเศร้าอย่างยิ่งเช่นข้าพเจ้า
2.62.10
तत् वाक्यम् करुणम् राज्ञः श्रुत्वा दीनस्य भाषितम् ।
कौसल्या व्यसृजद् बाष्पम् प्रणाली इव नव उदकम् ॥ २.६२.१० ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำอันน่าสงสารของพระราชา คำพูดของผู้ทุกข์ยากนั้น พระนางเการพยาก็หลั่งน้ำตาออกมาดุจทางน้ำที่ไหลล้นด้วยน้ำใหม่
2.62.11
स मूद्र्ह्नि बद्ध्वा रुदती राज्ञः पद्मम् इव अन्जलिम् ।
सम्भ्रमात् अब्रवीत् त्रस्ता त्वरमाण अक्षरम् वचः ॥ २.६२.११ ॥
นางร้องไห้ วางมือที่ประนมดุจดอกบัวไว้บนพระเศียรของพระราชา ด้วยความตระหนก นางผู้หวาดกลัวจึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้อย่างรวดเร็ว
2.62.12
प्रसीद शिरसा याचे भूमौ निततिता अस्मि ते ।
याचिता अस्मि हता देव हन्तव्या अहम् न हि त्वया ॥ २.६२.१२ ॥
ขอพระองค์ทรงโปรดคลายพระทัยเถิด หม่อมฉันขอร้องด้วยการก้มศีรษะลง หมอบอยู่บนพื้นแทบพระบาท ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า หม่อมฉันได้วิงวอนแล้ว พระองค์ไม่ใช่ผู้ที่ควรสังหารหม่อมฉัน และหม่อมฉันก็ไม่ควรถูกพระองค์ฆ่า
2.62.13
न एषा हि सा स्त्री भवति श्लाघनीयेन धीमता ।
उभयोः लोकयोः वीर पत्या या सम्प्रसाद्यते ॥ २.६२.१३ ॥
วีรบุรุษเอ๋ย สตรีที่สามีพอใจนั้น สำหรับบุรุษผู้ฉลาดและควรสรรเสริญ ไม่ใช่สตรีเช่นนั้นในสองโลก
2.62.14
जानामि धर्मम् धर्मज्ञ त्वाम् जाने सत्यवादिनम् ।
पुत्र शोक आर्तया तत् तु मया किम् अपि भाषितम् ॥ २.६२.१४ ॥
ผู้รู้ธรรมเอ๋ย หม่อมฉันรู้ธรรม และรู้ว่าพระองค์เป็นผู้กล่าวความจริง แต่หม่อมฉันผู้ถูกความโศกถึงบุตรเผาผลาญ จึงได้กล่าวอะไรบางอย่างออกไป
2.62.15
शोको नाशयते धैर्यम् शोको नाशयते श्रुतम् ।
शोको नाशयते सर्वम् न अस्ति शोक समः रिपुः ॥ २.६२.१५ ॥
ความโศกทำลายความมั่นคง ความโศกทำลายความรู้ ความโศกทำลายทุกสิ่ง ไม่มีศัตรูใดเสมอเหมือนความโศก
2.62.16
शक्यम् आपतितः सोढुम् प्रहरः रिपु हस्ततः ।
सोढुम् आपतितः शोकः सुसूक्ष्मः अपि न शक्यते ॥ २.६२.१६ ॥
การโจมตีจากมือของศัตรูยังอาจอดทนได้ แต่ความโศกที่ตกลงมาเหนือบุคคล แม้จะละเอียดเพียงใดก็ไม่อาจอดทนได้
2.62.17
दर्मज्ञाः श्रुतिमन्तोऽपि चिन्नधर्मार्थसम्शयाः ।
यतयो वीर मुह्यन्ति शोकसम्मूढचेतसः ॥ २.६२.१७ ॥
วีรบุรุษเอ๋ย แม้แต่ผู้รู้ธรรม ผู้ฟังพระเวทมาก และนักพรตผู้มีความสงสัยในธรรมและทรัพย์ เมื่อจิตถูกความโศกทำให้หลงใหล ก็ย่อมงุนงงสับสน
2.62.18
वन वासाय रामस्य पन्च रात्रः अद्य गण्यते ।
यः शोक हत हर्षायाः पन्च वर्ष उपमः मम ॥ २.६२.१८ ॥
วันนี้นับได้ห้าคืนแล้วที่พระรามถูกเนรเทศไปอยู่ป่า และสำหรับหม่อมฉันซึ่งความยินดีถูกความโศกทำลาย ห้าคืนนั้นเท่ากับห้าปี
2.62.19
तम् हि चिन्तयमानायाः शोको अयम् हृदि वर्धते ।
अदीनाम् इव वेगेन समुद्र सलिलम् महत् ॥ २.६२.१९ ॥
ขณะที่นางคิดถึงพระรามอยู่นั้น ความโศกนี้ก็เติบโตขึ้นในใจ ดุจน้ำในมหาสมุทรที่พลุ่งขึ้นด้วยแรงของแม่น้ำทั้งหลาย
2.62.20
एवम् हि कथयन्त्याः तु कौसल्यायाः शुभम् वचः ।
मन्द रश्मिर् अभूत् सुर्यो रजनी च अभ्यवर्तत ॥ २.६२.२० ॥
เมื่อพระนางเการพยากำลังกล่าวถ้อยคำอันเป็นมงคลเช่นนี้ รัศมีของพระอาทิตย์ก็อ่อนลง และราตรีก็กำลังล่วงเข้าสู่ปลาย
2.62.21
तथ प्रह्लादितः वाक्यैः देव्या कौसल्यया नृपः ।
शोकेन च समाक्रान्तः निद्राया वशम् एयिवान् ॥ २.६२.२१ ॥
เมื่อพระนางเกาศลยาปลอบโยนด้วยถ้อยคำเช่นนั้น พระราชาผู้ถูกความโศกเศร้าครอบงำก็ตกอยู่ใต้อำนาจแห่งนิทรา