رامايانا فالميكي · السارغا 2.63
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.63.1
प्रतिबुद्धो मुहुर् तेन शोक उपहत चेतनः ।
अथ राजा दशरथः स चिन्ताम् अभ्यपद्यत ॥ २.६३.१ ॥
استيقظ الملك دشرتha مراراً بذلك الحزن، وقد أصاب الأسى وعيه، ثم وقع في القلق.
2.63.2
राम लक्ष्मणयोः चैव विवासात् वासव उपमम् ।
आविवेश उपसर्गः तम् तमः सूर्यम् इव आसुरम् ॥ २.६३.२ ॥
بسبب نفي راما ولاكشمانا، حلّت به نازلة، وهو يشبه إندرا، كما يغشى الظلام الشمس على يد شيطان.
2.63.3
सभार्ये निर्गते रामे कौसल्याम् कोसलेश्वरः ।
विवक्षुरसितापाङ्गाम् स्मृवा दुष्कृतमात्मनः ॥ २.६३.३ ॥
بعد أن خرج راما مع زوجته، أراد سيد كوسالا، متذكراً ذنبه، أن يكلم كوساليا ذات العيون السوداء.
2.63.4
स राजा रजनीम् षष्ठीम् रामे प्रव्रजिते वनम् ।
अर्ध रात्रे दशरथः सम्स्मरन् दुष्कृतम् कृतम् ॥ २.६३.४ ॥
في الليلة السادسة بعد خروج راما إلى الغابة، في منتصف الليل، ظل الملك دشرتha يتذكر الذنب الذي اقترفه.
2.63.5
स राजा पुत्रशोकार्तः स्मरन् दुष्कृतमात्मनः ।
कौसल्याम् पुत्र शोक आर्ताम् इदम् वचनम् अब्रवीत् ॥ २.६३.५ ॥
فقال ذلك الملك، المعذَّب بحزن ابنه، متذكراً ذنبه، هذه الكلمات لكوساليا، المعذَّبة بحزن ابنها.
2.63.6
यद् आचरति कल्याणि शुभम् वा यदि वा अशुभम् ।
तत् एव लभते भद्रे कर्ता कर्मजम् आत्मनः ॥ २.६३.६ ॥
أيتها المباركة، ما يفعله الإنسان من خير أو شر، أيتها الرقيقة، يحصل عليه فاعله بعينه، مولوداً من فعله.
2.63.7
गुरु लाघवम् अर्थानाम् आरम्भे कर्मणाम् फलम् ।
दोषम् वा यो न जानाति स बालैति ह उच्यते ॥ २.६३.७ ॥
من لا يعرف عند بداية الأفعال ثقل ثمرتها أو خفتها، ولا عيبها، يُقال له طفل.
2.63.8
कश्चित् आम्र वणम् चित्त्वा पलाशामः च निषिन्चति ।
पुष्पम् दृष्ट्वा फले गृध्नुः स शोचति फल आगमे ॥ २.६३.८ ॥
رجل قطع بستان المانجو وسقى أشجار البلاش؛ فلما رأى الزهر وتاقت نفسه إلى الثمر، حزن حين جاء وقت الثمر.
2.63.9
अविज्ञाय फलम् यो हि कर्म त्वेवानुधावति ।
स शोचेत्फलवेलायाम् यथा किम्शुकसेचकः ॥ २.६३.९ ॥
من يسعى وراء الفعل دون أن يعرف ثمرته، سيحزن عند وقت الثمرة، كمن يسقي أشجار كِمشُكا.
2.63.10
सो अहम् आम्र वणम् चित्त्वा पलाशामः च न्यषेचयम् ।
रामम् फल आगमे त्यक्त्वा पश्चात् शोचामि दुर्मतिः ॥ २.६३.१० ॥
أنا ذاك الذي قطعتُ بستان المانجو وسقيتُ أشجار البلاش؛ فلما حان وقت الثمرة تركتُ راما، والآن أحزن بعد ذلك، يا ضعيف العقل.
2.63.11
लब्ध शब्देन कौसल्ये कुमारेण धनुष्मता ।
कुमारः शब्द वेधी इति मया पापम् इदम् कृतम् ॥ २.६३.११ ॥
يا كوشالياء! إذ علمتُ أن الفتى يصيب بالصوت، ارتكبتُ هذا الذنب بسبب صوت الفتى حامل القوس.
2.63.12
तत् इदम् मे अनुसम्प्राप्तम् देवि दुह्खम् स्वयम् कृतम् ।
सम्मोहात् इह बालेन यथा स्यात् भक्षितम् विषम् ॥ २.६३.१२ ॥
أيتها الملكة، هذا الحزن الذي صنعتُه بنفسي قد نزل بي، كما يأكل الطفل السم من الوهم.
2.63.13
यथान्यः पुरुषः कश्चित्पलाशैर्मोहितो भवेत् ।
एवम् मम अपि अविज्ञातम् शब्द वेध्यमयम् फलम् ॥ २.६३.१३ ॥
كما قد يُحار رجل آخر بثمار البلاش، كان هذا الثمر لسهم إصابة الصوت مجهولاً لي أيضاً.
2.63.14
देव्य् अनूढा त्वम् अभवो युव राजो भवाम्य् अहम् ।
ततः प्रावृड् अनुप्राप्ता मद काम विवर्धिनी ॥ २.६३.१४ ॥
أيتها الملكة، كنتِ آنذاك غير متزوجة وكنتُ على وشك أن أصبح وليَّ العهد؛ ثم حلَّ موسم الأمطار الذي يزيد النشوة والشهوة.
2.63.15
उपास्यहि रसान् भौमाम्स् तप्त्वा च जगद् अम्शुभिः ।
परेत आचरिताम् भीमाम् रविर् आविशते दिशम् ॥ २.६३.१५ ॥
تسحب الشمس المياه من الأرض وتلهب العالم بأشعتها، ثم تدخل الجهة المرعبة.
2.63.16
उष्णम् अन्तर् दधे सद्यः स्निग्धा ददृशिरे घनाः ।
ततः जहृषिरे सर्वे भेक सारन्ग बर्हिणः ॥ २.६३.१६ ॥
زالت الحرارة فورًا، وظهرت سحب ناعمة؛ فابتهج كل من الضفادع والغزلان والطواويس.
2.63.17
क्लिन्नपक्षोत्तराः स्नाताः कृच्च्रादिव वतत्रिणः ।
वृष्टिवातावधूताग्रान् पादपानभिपेदिरे ॥ २.६३.१७ ॥
ذهبت الطيور، وقد ابتلت أجنحتها العليا كأنها اغتسلت بمشقة، إلى الأشجار التي هزّت المطر والريح رؤوسها.
2.63.18
पतितेन अम्भसा चन्नः पतमानेन च असकृत् ।
आबभौ मत्त सारन्गः तोय राशिर् इव अचलः ॥ २.६३.१८ ॥
غطّى الماءُ المنهمر والمطرُ المتكرر الفيلَ الهائج، فأشرق كجبل، كتلةٍ من الماء.
2.63.19
पाण्डुरारुणवर्णानि स्रोताम्सि विमलान्यपि ।
सुस्रुवुर्गिरिधातुभ्यः सभस्मानि भुजङ्गवत् ॥ २.६३.१९ ॥
انبثقت من معادن الجبل جداول شاحبة حمراء اللون، صافية في أصلها، مختلطة بالرماد، كالأفاعي.
2.63.20
आकुलारुणतोयानि स्रोताम्सि विमलान्यपि ।
उन्मार्गजलवाहीनि बभूवुर्जलदागमे ॥ २.६३.२० ॥
عند مجيء الأمطار صارت الجداول، مع صفائها، ذات مياه عكرة حمراء تحمل الماء خارج مجاريها.
2.63.21
तस्मिन्न् अतिसुखे काले धनुष्मान् इषुमान् रथी ।
व्यायाम कृत सम्कल्पः सरयूम् अन्वगाम् नदीम् ॥ २.६३.२१ ॥
في ذلك الموسم الممتع للغاية، مضى محارب العربة، حاملاً القوس والسهام وعازماً على التدريب، على طول نهر سرايو.
2.63.22
निपाने महिषम् रात्रौ गजम् वा अभ्यागतम् नदीम् ।
अन्यम् वा श्वा पदम् कम्चिज् जिघाम्सुर् अजित इन्द्रियः ॥ २.६३.२२ ॥
من لم يضبط حواسه، يريد في الليل قتل جاموس أو فيل أتى إلى المورد أو النهر، أو حيوان آخر أو كلب.
2.63.23
तस्मिम्स्तत्राहमेकान्ते रात्रौ विवृतकार्मुकः ।
तत्राहम् सम्वृतम् वन्यम् हतवाम्स्तीरमागतम् ॥ २.६३.२३ ॥
هناك، في ذلك المكان المنعزل، ليلاً، وقد شددت القوس، أصبت حيواناً برياً مختبئاً جاء إلى الضفة.
2.63.24
अन्यम् चापि मृगम् हिम्स्रम् शब्दम् श्रुत्वाभु पागतम् ।
अथ अन्ध कारे तु अश्रौषम् जले कुम्भस्य पर्यतः ॥ २.६३.२४ ॥
ولما سمعت صوت غزال مفترس آخر اقترب، سمعت في الظلام صوت جرّة تُملأ في الماء.
2.63.25
अचक्षुर् विषये घोषम् वारणस्य इव नर्दतः ।
ततः अहम् शरम् उद्धृत्य दीप्तम् आशी विष उपमम् ॥ २.६३.२५ ॥
لم أكن أرى، فلما سمعت صوتاً كزئير فيل، سللت حينها سهماً متوهجاً كأنه أفعى سامة.
2.63.26
शब्दम् प्रति गजप्रेप्सुरभिलक्ष्य त्वपातयम् ।
अमुन्चम् निशितम् बाणम् अहम् आशी विष उपमम् ॥ २.६३.२६ ॥
راغباً في فيل، صوّبت نحو ذلك الصوت ورميت؛ أطلقت سهماً حاداً كأنه أفعى سامة.
2.63.27
तत्र वाग् उषसि व्यक्ता प्रादुर् आसीद् वन ओकसः ।
हा हा इति पततः तोये बाणाभिहतमर्मणः ॥ २.६३.२७ ॥
عندئذٍ عند الفجر ظهر صوت واضح لساكن الغابة يصرخ: «آه، آه!» — صرخة من يسقط في الماء وقد أُصيبت مواضعه الحيوية بسهم.
2.63.28
तस्मिन्निपतिते बाणे वागभूत्तत्र मानुषी ।
कथम् अस्मद् विधे शस्त्रम् निपतेत् तु तपस्विनि ॥ २.६३.२८ ॥
لما سقط ذلك السهم، ارتفع هناك صوت إنسان: «كيف يمكن أن يقع سلاح على زاهد مثلنا؟»
2.63.29
प्रविविक्ताम् नदीम् रात्राव् उदाहारः अहम् आगतः ।
इषुणा अभिहतः केन कस्य वा किम् कृतम् मया ॥ २.६३.२९ ॥
"أنا الذي جئت ليلاً إلى النهر المنعزل قد أُصبت بسهم — من؟ ومن؟ ماذا فعلت أنا؟"
2.63.30
ऋषेर् हि न्यस्त दण्डस्य वने वन्येन जीवतः ।
कथम् नु शस्त्रेण वधो मद् विधस्य विधीयते ॥ २.६३.३० ॥
"كيف يُقضى بالقتل بسلاح على مثلي، وأنا زاهد قد ألقى عصاه ويعيش في الغابة على ثمار البرية؟"
2.63.31
जटा भार धरस्य एव वल्कल अजिन वाससः ।
को वधेन मम अर्थी स्यात् किम् वा अस्य अपकृतम् मया ॥ २.६३.३१ ॥
من ينتفع بقتلي، أنا الذي أحمل ثقل الشعر المجدول وألبس اللحاء وجلد الغزال؟ أو ما الإساءة التي أسأتها إليه؟
2.63.32
एवम् निष्फलम् आरब्धम् केवल अनर्थ सम्हितम् ।
न कश्चित् साधु मन्येत यथैव गुरु तल्पगम् ॥ २.६३.३२ ॥
هكذا فإن عملاً بُدئ عبثاً، لا يجلب سوى الشر، لن يراه أحد حسناً، كما لا يراه حسناً من يضطجع على فراش زوجة معلّمه.
2.63.33
नहम् तथा अनुशोचामि जीवित क्षयम् आत्मनः ।
मातरम् पितरम् च उभाव् अनुशोचामि मद् विधे ॥ २.६३.३३ ॥
لست أحزن كثيراً على فقدان حياتي، بل أحزن على أمي وأبي كليهما، لأجل ابن مثلي.
2.63.34
तत् एतान् मिथुनम् वृद्धम् चिर कालभृतम् मया ।
मयि पन्चत्वम् आपन्ने काम् वृत्तिम् वर्तयिष्यति ॥ २.६३.३४ ॥
فمن يعول هذين الشيخين، اللذين رعيتهما طويلاً، وبأي معيشة، بعد أن أموت؟
2.63.35
वृद्धौ च माता पितराव् अहम् च एक इषुणा हतः ।
केन स्म निहताः सर्वे सुबालेन अकृत आत्मना ॥ २.६३.३५ ॥
الشيخان أمي وأبي وأنا، أُصبنا جميعاً بسهم واحد. فبمن قُتلنا جميعاً، بذلك الجاهل قليل الفطنة؟
2.63.36
तम् गिरम् करुणाम् श्रुत्वा मम धर्म अनुकान्क्षिणः ।
कराभ्याम् सशरम् चापम् व्यथितस्य अपतत् भुवि ॥ २.६३.३६ ॥
لما سمع ذلك الصوت الباكي مني، سقط القوس مع سهمه من يدي من يطلب الدهرما، فسقط على الأرض مكروباً.
2.63.37
तस्याहम् करुणम् श्रुत्वा निशि लालपतो बहु ।
सम्भ्रानतः शोकवेगेन भृशमास विचेतनः ॥ २.६३.३७ ॥
لما سمعتُ نحيبه المؤلم طوال الليل، اضطربتُ بشدة من قوة الحزن وفقدتُ وعيي.
2.63.38
तम् देशम् अहम् आगम्य दीन सत्त्वः सुदुर्मनाः ।
अपश्यम् इषुणा तीरे सरय्वाः तापसम् हतम् ॥ २.६३.३८ ॥
لما بلغتُ ذلك المكان، وقد انكسرت نفسي واضطرب قلبي، رأيتُ على ضفة السَّرْيو زاهدًا قتيلًا بسهم.
2.63.39
अवकीर्णजटाभारम् प्रविद्धकलशोदकम् ।
पासुशोणितदिग्धाङ्गम् शयानम् शल्यपीडितम् ॥ २.६३.३९ ॥
وقد تبعثرت جدائل شعره المتشابكة، وألقي الإناء وانسكب ماؤه، وتلطّخ جسده بالتراب والدم، وكان مستلقيًا يعذبه السهم.
2.63.41
स माम् उद्वीक्ष्य नेत्राभ्याम् त्रस्तम् अस्वस्थ चेतसम् ।
किम् तव अपकृतम् राजन् वने निवसता मया ।
जिहीर्षुर् अम्भो गुर्व् अर्थम् यद् अहम् ताडितः त्वया ॥ २.६३.४१ ॥
رفع عينيه نحوي، وأنا واقف مذعور مضطرب النفس، وقال: «أيها الملك، أيّ إساءة أسأتها إليك، وأنا أسكن الغابة، حتى ضربتني حين جئت أستقي الماء لأبوي الشيخين؟»
2.63.42
एकेन खलु बाणेन मर्मणि अभिहते मयि ।
द्वाव् अन्धौ निहतौ वृद्धौ माता जनयिता च मे ॥ २.६३.४२ ॥
بسهم واحد أصاب مقتلي، سيهلك أبواي الشيخان الأعميان، أمي وأبي، لا محالة.
2.63.43
तौ नूनम् दुर्बलाव् अन्धौ मत् प्रतीक्षौ पिपासितौ ।
चिरम् आशा कृताम् तृष्णाम् कष्टाम् सम्धारयिष्यतः ॥ २.६३.४३ ॥
وهما، الضعيفان الأعميان العطشان، ينتظراني، لا شك أنهما سيحملان طويلًا الرجاء الذي ظلا يرعيانه والشوق المؤلم.
2.63.44
न नूनम् तपसो वा अस्ति फल योगः श्रुतस्य वा ।
पिता यन् माम् न जानाति शयानम् पतितम् भुवि ॥ २.६३.४४ ॥
لا شك أنه لا ثمرة للتقشف ولا للعلم، إذ إن أبي لا يعلم أنني ملقى على الأرض.
2.63.45
जानन्न् अपि च किम् कुर्यात् अशक्तिर् अपरिक्रमः ।
चिद्यमानम् इव अशक्तः त्रातुम् अन्यो नगो नगम् ॥ २.६३.४५ ॥
وحتى لو علم، فماذا يستطيع العاجز الذي لا يقدر على الحركة؟ كما لا تستطيع شجرة أن تنقذ شجرة أخرى تُقطع.
2.63.46
पितुस् त्वम् एव मे गत्वा शीघ्रम् आचक्ष्व राघव ।
न त्वाम् अनुदहेत् क्रुद्धो वनम् वह्निर् इव एधितः ॥ २.६३.४६ ॥
يا راغافا، اذهب أنت بسرعة وأخبر أبي، لئلا يحرقك وهو غاضب كنار مشتعلة في الغابة.
2.63.47
इयम् एक पदी राजन् यतः मे पितुर् आश्रमः ।
तम् प्रसादय गत्वा त्वम् न त्वाम् स कुपितः शपेत् ॥ २.६३.४७ ॥
أيها الملك، هذا طريق ضيق واحد يؤدي إلى ناسك أبي. اذهب وسكّنه، لئلا يلعنك وهو غاضب.
2.63.48
विशल्यम् कुरु माम् राजन् मर्म मे निशितः शरः ।
रुणद्धि मृदु स उत्सेधम् तीरम् अम्बु रयो यथा ॥ २.६३.४८ ॥
أيها الملك، حرّرني من السهم؛ إن سهمًا حادًا مغروس في مقتلي، يمسكني برفق كما يمسك تيار الماء الضفة العالية.
2.63.50
सशल्यः क्लिश्यते प्राणैर्विशल्यो विनशिष्यति ।
दुःखितस्य च दीनस्य मम शोकातुरस्य च ।
लक्ष्यामास हृदये चिन्ताम् मुनिसुत स्तदा ॥ २.६३.५० ॥
من في جسده السهم يعاني بأنفاسه، وإن نُزع السهم هلك. عندئذٍ لاحظ ابن الحكيم في قلبه قلقًا عليّ، أنا المتألم البائس المكلوم بالحزن.
2.63.51
ताम्यमानः स माम् दुःखादुवाच परमार्तवत् ।
सीदमानो विवृत्ताङ्गो वेष्टमानो गतः क्षयम् ॥ २.६३.५१ ॥
وقد أنهكه الألم وهو يتهاوى ويتلوى بأطرافه، تكلم إليّ في غاية الكرب، ومضى نحو الفناء.
2.63.52
सम्स्तभ्य धैर्येण स्थिरचित्तो भवाम्यहम् ।
ब्रह्महत्याकृतम् पापम् हृदयादपनीयताम् ॥ २.६३.५२ ॥
سأتماسك بالثبات وأستعيد هدوء القلب. ولتُزَل من القلب الخطيئة الناشئة عن قتل البراهمي.
2.63.53
न द्विजातिर् अहम् राजन् मा भूत् ते मनसो व्यथा ।
शूद्रायाम् अस्मि वैश्येन जातः जन पद अधिप ॥ २.६३.५३ ॥
أيها الملك، لستُ من المولودين مرتين؛ فلا يكن في نفسك ألم. أيها سيد البلاد، وُلدتُ من رجل فايشيا وامرأة شودرا.
2.63.54
विघूर्णतो विचेष्टस्य वेपमाचस्य भूतले ॥ २.६३.५४ ॥
وهو يترنح على الأرض، يتخبط ويرتعش.
2.63.55
तस्य तु आनम्यमानस्य तम् बाणम् अहम् उद्धरम् ।
तस्य त्वानम्यमानस्य तम् बाणामहमुद्धरम् ॥ २.६३.५५ ॥
وبينما كان ينحني، نزعتُ ذلك السهم.
2.63.56
जल आर्द्र गात्रम् तु विलप्य कृच्चान् ।
मर्म व्रणम् सम्ततम् उच्चसन्तम् ।
ततः सरय्वाम् तम् अहम् शयानम् ।
समीक्ष्य भद्रे सुभृशम् विषण्णः ॥ २.६३.५६ ॥
وقد بلل الماء جسده، فكان يندب بصعوبة. وكان يئن باستمرار من جرح في موضع حيوي، مسجّى في نهر سرايو؛ فلما رأيته، أيتها الفاضلة، حزنت حزنًا شديدًا.