蚁垤《罗摩衍那》 · 篇 2.63
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.63.1
प्रतिबुद्धो मुहुर् तेन शोक उपहत चेतनः ।
अथ राजा दशरथः स चिन्ताम् अभ्यपद्यत ॥ २.६३.१ ॥
国王十车因悲痛而一再惊醒，心神被哀伤所伤，于是陷入了忧虑之中。
2.63.2
राम लक्ष्मणयोः चैव विवासात् वासव उपमम् ।
आविवेश उपसर्गः तम् तमः सूर्यम् इव आसुरम् ॥ २.६३.२ ॥
因罗摩与罗什曼那被流放，灾祸降临于他身上——他本如因陀罗一般——正如阿修罗使黑暗笼罩太阳。
2.63.3
सभार्ये निर्गते रामे कौसल्याम् कोसलेश्वरः ।
विवक्षुरसितापाङ्गाम् स्मृवा दुष्कृतमात्मनः ॥ २.६३.३ ॥
罗摩与妻子离去后，科萨拉之主追念自己的过失，想要与那双眼如墨的考沙利雅说话。
2.63.4
स राजा रजनीम् षष्ठीम् रामे प्रव्रजिते वनम् ।
अर्ध रात्रे दशरथः सम्स्मरन् दुष्कृतम् कृतम् ॥ २.६३.४ ॥
罗摩入林后的第六个夜晚，午夜时分，国王十车不断追念自己所犯的过错。
2.63.5
स राजा पुत्रशोकार्तः स्मरन् दुष्कृतमात्मनः ।
कौसल्याम् पुत्र शोक आर्ताम् इदम् वचनम् अब्रवीत् ॥ २.६३.५ ॥
那位因丧子之痛而煎熬的国王，追念自己的过失，对同样因丧子而痛苦的考沙利雅说出了这些话。
2.63.6
यद् आचरति कल्याणि शुभम् वा यदि वा अशुभम् ।
तत् एव लभते भद्रे कर्ता कर्मजम् आत्मनः ॥ २.६३.६ ॥
吉祥的人啊，人所做的无论善恶，善良的女子啊，行为者所得到的正是由自己的行为所产生的那个果报。
2.63.7
गुरु लाघवम् अर्थानाम् आरम्भे कर्मणाम् फलम् ।
दोषम् वा यो न जानाति स बालैति ह उच्यते ॥ २.६३.७ ॥
在行事之初，不知其果报之轻重与其过失者，被称为孩童。
2.63.8
कश्चित् आम्र वणम् चित्त्वा पलाशामः च निषिन्चति ।
पुष्पम् दृष्ट्वा फले गृध्नुः स शोचति फल आगमे ॥ २.६३.८ ॥
有人砍伐芒果林，却去浇灌波罗奢树；见花而贪求果实，待果实成熟之时便悲叹。
2.63.9
अविज्ञाय फलम् यो हि कर्म त्वेवानुधावति ।
स शोचेत्फलवेलायाम् यथा किम्शुकसेचकः ॥ २.६३.९ ॥
不知其果而追逐行为者，到结果之时将悲叹，如同浇灌金合欢树的人。
2.63.10
सो अहम् आम्र वणम् चित्त्वा पलाशामः च न्यषेचयम् ।
रामम् फल आगमे त्यक्त्वा पश्चात् शोचामि दुर्मतिः ॥ २.६३.१० ॥
我这个人，砍伐了芒果林，去浇灌波罗奢树；在果实来临时抛弃了罗摩，如今愚昧的我在事后悲叹。
2.63.11
लब्ध शब्देन कौसल्ये कुमारेण धनुष्मता ।
कुमारः शब्द वेधी इति मया पापम् इदम् कृतम् ॥ २.६३.११ ॥
啊，考撒尔雅！我知那少年是闻声射箭者，便因那持弓少年的声音犯下了此罪。
2.63.12
तत् इदम् मे अनुसम्प्राप्तम् देवि दुह्खम् स्वयम् कृतम् ।
सम्मोहात् इह बालेन यथा स्यात् भक्षितम् विषम् ॥ २.६३.१२ ॥
王后啊，我自己造成的这份痛苦now降临到我身上，就如孩童因迷惑而误食毒药。
2.63.13
यथान्यः पुरुषः कश्चित्पलाशैर्मोहितो भवेत् ।
एवम् मम अपि अविज्ञातम् शब्द वेध्यमयम् फलम् ॥ २.६३.१३ ॥
正如另一人可能被palāśa的果实所迷惑，我也不知道这由闻声箭所致的果报。
2.63.14
देव्य् अनूढा त्वम् अभवो युव राजो भवाम्य् अहम् ।
ततः प्रावृड् अनुप्राप्ता मद काम विवर्धिनी ॥ २.६३.१४ ॥
王后啊，那时你还未出嫁，我即将成为太子；这时雨季到来，它增长迷醉与欲望。
2.63.15
उपास्यहि रसान् भौमाम्स् तप्त्वा च जगद् अम्शुभिः ।
परेत आचरिताम् भीमाम् रविर् आविशते दिशम् ॥ २.६३.१५ ॥
太阳吸取大地的水分，以光线炙烤世界，然后进入可怖的方位。
2.63.16
उष्णम् अन्तर् दधे सद्यः स्निग्धा ददृशिरे घनाः ।
ततः जहृषिरे सर्वे भेक सारन्ग बर्हिणः ॥ २.६३.१६ ॥
炎热立即隐没，柔润的云朵显现；于是青蛙、鹿与孔雀都欢喜起来。
2.63.17
क्लिन्नपक्षोत्तराः स्नाताः कृच्च्रादिव वतत्रिणः ।
वृष्टिवातावधूताग्रान् पादपानभिपेदिरे ॥ २.६३.१७ ॥
鸟儿上翅被淋湿，仿佛艰难地洗了澡，飞向树梢被风雨摇动的树木。
2.63.18
पतितेन अम्भसा चन्नः पतमानेन च असकृत् ।
आबभौ मत्त सारन्गः तोय राशिर् इव अचलः ॥ २.६३.१८ ॥
被落下的雨水反复淋湿的发情大象，闪耀如同山岳，又如同水的聚集。
2.63.19
पाण्डुरारुणवर्णानि स्रोताम्सि विमलान्यपि ।
सुस्रुवुर्गिरिधातुभ्यः सभस्मानि भुजङ्गवत् ॥ २.६३.१९ ॥
山中矿物中流出淡红色的溪流，虽本清澈，却夹杂灰烬，如蛇般蜿蜒而下。
2.63.20
आकुलारुणतोयानि स्रोताम्सि विमलान्यपि ।
उन्मार्गजलवाहीनि बभूवुर्जलदागमे ॥ २.६३.२० ॥
雨季来临时，溪流虽本清澈，却变得水浑而泛红，偏离了原来的河道。
2.63.21
तस्मिन्न् अतिसुखे काले धनुष्मान् इषुमान् रथी ।
व्यायाम कृत सम्कल्पः सरयूम् अन्वगाम् नदीम् ॥ २.६३.२१ ॥
在那极为宜人的季节，手持弓箭、立志操练的车战勇士沿着萨拉尤河而行。
2.63.22
निपाने महिषम् रात्रौ गजम् वा अभ्यागतम् नदीम् ।
अन्यम् वा श्वा पदम् कम्चिज् जिघाम्सुर् अजित इन्द्रियः ॥ २.६३.२२ ॥
若不能自制、在夜里想杀死来到水边或河边的水牛或大象，或其他某种野兽或狗。
2.63.23
तस्मिम्स्तत्राहमेकान्ते रात्रौ विवृतकार्मुकः ।
तत्राहम् सम्वृतम् वन्यम् हतवाम्स्तीरमागतम् ॥ २.६३.२३ ॥
在那僻静之处，夜里，我拉满弓，击中了那个来到岸边、藏匿着的野兽。
2.63.24
अन्यम् चापि मृगम् हिम्स्रम् शब्दम् श्रुत्वाभु पागतम् ।
अथ अन्ध कारे तु अश्रौषम् जले कुम्भस्य पर्यतः ॥ २.६३.२४ ॥
听到另一只凶猛的鹿靠近的声音后，我又在黑暗中听到水中灌满水罐的声音。
2.63.25
अचक्षुर् विषये घोषम् वारणस्य इव नर्दतः ।
ततः अहम् शरम् उद्धृत्य दीप्तम् आशी विष उपमम् ॥ २.६३.२५ ॥
我看不见，听到如象吼般的声音，便拔出一支燃烧的箭，如同毒蛇一般。
2.63.26
शब्दम् प्रति गजप्रेप्सुरभिलक्ष्य त्वपातयम् ।
अमुन्चम् निशितम् बाणम् अहम् आशी विष उपमम् ॥ २.६३.२६ ॥
我想得到大象，便瞄准那声音射出；我射出了一支锐利的箭，如同毒蛇一般。
2.63.27
तत्र वाग् उषसि व्यक्ता प्रादुर् आसीद् वन ओकसः ।
हा हा इति पततः तोये बाणाभिहतमर्मणः ॥ २.६३.२७ ॥
那时黎明时分，林中居民清晰的声音响起："哎呀，哎呀！"——那是被箭射中要害、跌入水中之人的呼喊。
2.63.28
तस्मिन्निपतिते बाणे वागभूत्तत्र मानुषी ।
कथम् अस्मद् विधे शस्त्रम् निपतेत् तु तपस्विनि ॥ २.६३.२८ ॥
那支箭落下时，那里响起一个人的声音："像我们这样的苦行者，兵器怎么会落到身上？"
2.63.29
प्रविविक्ताम् नदीम् रात्राव् उदाहारः अहम् आगतः ।
इषुणा अभिहतः केन कस्य वा किम् कृतम् मया ॥ २.६३.२९ ॥
"我夜里来到幽静的河边，却被一支箭射中——是谁？射的是谁？我做了什么？"
2.63.30
ऋषेर् हि न्यस्त दण्डस्य वने वन्येन जीवतः ।
कथम् नु शस्त्रेण वधो मद् विधस्य विधीयते ॥ २.६३.३० ॥
"对于放下权杖、在林中以野果为生的圣人，像我这样的人怎能被兵器判定死亡？"
2.63.31
जटा भार धरस्य एव वल्कल अजिन वाससः ।
को वधेन मम अर्थी स्यात् किम् वा अस्य अपकृतम् मया ॥ २.६३.३१ ॥
杀我这个背负发髻、身着树皮与鹿皮的人，对谁有利？或者我对他做了什么恶事？
2.63.32
एवम् निष्फलम् आरब्धम् केवल अनर्थ सम्हितम् ।
न कश्चित् साधु मन्येत यथैव गुरु तल्पगम् ॥ २.६३.३२ ॥
如此徒劳开始、只带来祸患的事情，没有任何善人会认为是好的，正如与老师之妻同床的人一样。
2.63.33
नहम् तथा अनुशोचामि जीवित क्षयम् आत्मनः ।
मातरम् पितरम् च उभाव् अनुशोचामि मद् विधे ॥ २.६३.३३ ॥
我并不那么为自己失去生命而悲伤；我为母亲和父亲两人而悲伤，因为有一个像我这样的儿子。
2.63.34
तत् एतान् मिथुनम् वृद्धम् चिर कालभृतम् मया ।
मयि पन्चत्वम् आपन्ने काम् वृत्तिम् वर्तयिष्यति ॥ २.६३.३४ ॥
我死之后，这对由我长期供养的年迈夫妇，将由谁、以何种生计来维持呢？
2.63.35
वृद्धौ च माता पितराव् अहम् च एक इषुणा हतः ।
केन स्म निहताः सर्वे सुबालेन अकृत आत्मना ॥ २.६३.३५ ॥
两位老人，即我的母亲和父亲，还有我，都被同一支箭射倒。那个愚蠢、心智未成熟的人，是用什么方法把我们全都杀死的？
2.63.36
तम् गिरम् करुणाम् श्रुत्वा मम धर्म अनुकान्क्षिणः ।
कराभ्याम् सशरम् चापम् व्यथितस्य अपतत् भुवि ॥ २.६३.३६ ॥
他听到我那悲切的声音，手中的弓和箭便从这位追求正法的人手中掉落，他痛苦地倒在地上。
2.63.37
तस्याहम् करुणम् श्रुत्वा निशि लालपतो बहु ।
सम्भ्रानतः शोकवेगेन भृशमास विचेतनः ॥ २.६३.३७ ॥
我听到他在夜里的凄惨哀号，悲痛之力使我惊慌失措，失去了知觉。
2.63.38
तम् देशम् अहम् आगम्य दीन सत्त्वः सुदुर्मनाः ।
अपश्यम् इषुणा तीरे सरय्वाः तापसम् हतम् ॥ २.६३.३८ ॥
我来到那里，心情悲痛、精神紊乱，看见萨拉尤河岸边一位苦行者被箭射死。
2.63.39
अवकीर्णजटाभारम् प्रविद्धकलशोदकम् ।
पासुशोणितदिग्धाङ्गम् शयानम् शल्यपीडितम् ॥ २.६३.३९ ॥
披散着纠结的发髻，水罐被抛弃，水已洒出，身上沾满尘土与鲜血，他躺在那里，被箭折磨着。
2.63.41
स माम् उद्वीक्ष्य नेत्राभ्याम् त्रस्तम् अस्वस्थ चेतसम् ।
किम् तव अपकृतम् राजन् वने निवसता मया ।
जिहीर्षुर् अम्भो गुर्व् अर्थम् यद् अहम् ताडितः त्वया ॥ २.६३.४१ ॥
他睁眼看着我——我惊恐不安地站在那里——说道：“大王，我住在森林里，究竟对你有何冒犯？我只是为年迈的父母来取水，你为何射伤我？”
2.63.42
एकेन खलु बाणेन मर्मणि अभिहते मयि ।
द्वाव् अन्धौ निहतौ वृद्धौ माता जनयिता च मे ॥ २.६३.४२ ॥
我的要害被一支箭射中，我那两位双目失明、年迈的父母必定会死去。
2.63.43
तौ नूनम् दुर्बलाव् अन्धौ मत् प्रतीक्षौ पिपासितौ ।
चिरम् आशा कृताम् तृष्णाम् कष्टाम् सम्धारयिष्यतः ॥ २.६३.४३ ॥
那两位虚弱、双目失明、口渴的老人，正在等待我，他们必定会长久地抱着那期盼已久的希望，承受那痛苦的思念。
2.63.44
न नूनम् तपसो वा अस्ति फल योगः श्रुतस्य वा ।
पिता यन् माम् न जानाति शयानम् पतितम् भुवि ॥ २.६३.४४ ॥
的确，苦修与学问都没有结果，因为父亲不知道我倒卧在地上。
2.63.45
जानन्न् अपि च किम् कुर्यात् अशक्तिर् अपरिक्रमः ।
चिद्यमानम् इव अशक्तः त्रातुम् अन्यो नगो नगम् ॥ २.६३.४५ ॥
即便知道，无力且不能行动的人又能做什么呢？正如一棵被砍的树，另一棵树无法救它。
2.63.46
पितुस् त्वम् एव मे गत्वा शीघ्रम् आचक्ष्व राघव ।
न त्वाम् अनुदहेत् क्रुद्धो वनम् वह्निर् इव एधितः ॥ २.६३.४६ ॥
啊，罗怙婆，你亲自快去告诉我的父亲，免得他愤怒之时像林中点燃的火一样将你焚烧。
2.63.47
इयम् एक पदी राजन् यतः मे पितुर् आश्रमः ।
तम् प्रसादय गत्वा त्वम् न त्वाम् स कुपितः शपेत् ॥ २.६३.४७ ॥
啊，国王，这是一条单行小径，沿着它便是我父亲的净修林。去安抚他吧，免得他愤怒之下诅咒你。
2.63.48
विशल्यम् कुरु माम् राजन् मर्म मे निशितः शरः ।
रुणद्धि मृदु स उत्सेधम् तीरम् अम्बु रयो यथा ॥ २.६३.४८ ॥
啊，国王，请把我从箭中解救出来；一支利箭射入了我的要害，轻柔地阻住我，正如水流阻住高岸。
2.63.50
सशल्यः क्लिश्यते प्राणैर्विशल्यो विनशिष्यति ।
दुःखितस्य च दीनस्य मम शोकातुरस्य च ।
लक्ष्यामास हृदये चिन्ताम् मुनिसुत स्तदा ॥ २.६३.५० ॥
带着箭的人以生命之气受苦；拔去箭便会死亡。那时，苦行者之子在心中察觉到了对我——痛苦、可怜、被悲伤折磨的人——的忧虑。
2.63.51
ताम्यमानः स माम् दुःखादुवाच परमार्तवत् ।
सीदमानो विवृत्ताङ्गो वेष्टमानो गतः क्षयम् ॥ २.६३.५१ ॥
他因悲痛而极度煎熬，身体下沉、四肢扭曲，向我说话，并走向毁灭。
2.63.52
सम्स्तभ्य धैर्येण स्थिरचित्तो भवाम्यहम् ।
ब्रह्महत्याकृतम् पापम् हृदयादपनीयताम् ॥ २.६३.५२ ॥
我以坚毅稳住自己，心将归于安定。愿因杀害婆罗门而生的罪过从心中除去。
2.63.53
न द्विजातिर् अहम् राजन् मा भूत् ते मनसो व्यथा ।
शूद्रायाम् अस्मि वैश्येन जातः जन पद अधिप ॥ २.६३.५३ ॥
大王啊，我不是再生族；愿你心中没有痛苦。国土之主啊，我是吠舍男子与首陀罗女子所生。
2.63.54
विघूर्णतो विचेष्टस्य वेपमाचस्य भूतले ॥ २.६३.५४ ॥
他在地上旋转、挣扎、颤抖。
2.63.55
तस्य तु आनम्यमानस्य तम् बाणम् अहम् उद्धरम् ।
तस्य त्वानम्यमानस्य तम् बाणामहमुद्धरम् ॥ २.६३.५५ ॥
他俯身之时，我拔出了那支箭。
2.63.56
जल आर्द्र गात्रम् तु विलप्य कृच्चान् ।
मर्म व्रणम् सम्ततम् उच्चसन्तम् ।
ततः सरय्वाम् तम् अहम् शयानम् ।
समीक्ष्य भद्रे सुभृशम् विषण्णः ॥ २.६३.५६ ॥
他浑身湿透，艰难地哀叹。因要害处的伤口而不断呻吟，躺在萨拉尤河中。看到他，哦，善良的女子，我极为悲伤。