வால்மீகி ராமாயணம் · சர்க்கம் 2.63
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.63.1
प्रतिबुद्धो मुहुर् तेन शोक उपहत चेतनः ।
अथ राजा दशरथः स चिन्ताम् अभ्यपद्यत ॥ २.६३.१ ॥
துயரால் மீண்டும் மீண்டும் விழித்தெழுந்து, துயரால் நலிந்த உணர்வுடன் இருந்த மன்னன் தசரதன் அப்போது கவலையில் ஆழ்ந்தான்.
2.63.2
राम लक्ष्मणयोः चैव विवासात् वासव उपमम् ।
आविवेश उपसर्गः तम् तमः सूर्यम् इव आसुरम् ॥ २.६३.२ ॥
ராமன், லக்ஷ்மணன் இருவரின் வனவாசத்தால், இந்திரனைப் போன்ற அவனை ஒரு துன்பம் பற்றிக்கொண்டது; அசுரன் சூரியனை இருள் சூழ்வது போல.
2.63.3
सभार्ये निर्गते रामे कौसल्याम् कोसलेश्वरः ।
विवक्षुरसितापाङ्गाम् स्मृवा दुष्कृतमात्मनः ॥ २.६३.३ ॥
மனைவியுடன் ராமன் புறப்பட்டுச் சென்றபின், கோசலத்தின் அதிபதி கருங்கண்ணி கௌசல்யையிடம் பேச விரும்பினான்; தன் தீச்செயலை நினைத்தவனாக.
2.63.4
स राजा रजनीम् षष्ठीम् रामे प्रव्रजिते वनम् ।
अर्ध रात्रे दशरथः सम्स्मरन् दुष्कृतम् कृतम् ॥ २.६३.४ ॥
ராமன் காட்டுக்குச் சென்ற பின் ஆறாம் இரவில், நள்ளிரவில் மன்னன் தசரதன் தான் செய்த தீச்செயலை நினைத்துக்கொண்டிருந்தான்.
2.63.5
स राजा पुत्रशोकार्तः स्मरन् दुष्कृतमात्मनः ।
कौसल्याम् पुत्र शोक आर्ताम् इदम् वचनम् अब्रवीत् ॥ २.६३.५ ॥
மகன் துயரால் வாடிய அம்மன்னன், தன் தீச்செயலை நினைத்தவனாக, மகன் துயரால் துடித்த கௌசல்யையிடம் இந்தச் சொற்களைச் சொன்னான்.
2.63.6
यद् आचरति कल्याणि शुभम् वा यदि वा अशुभम् ।
तत् एव लभते भद्रे कर्ता कर्मजम् आत्मनः ॥ २.६३.६ ॥
நல்லவளே, ஒருவன் நல்லதோ தீயதோ எதைச் செய்கிறானோ, அதற்கான பலனையே, மங்களமானவளே, செயல்புரிபவன் தன் செயலிலிருந்து பிறந்ததையே அடைகிறான்.
2.63.7
गुरु लाघवम् अर्थानाम् आरम्भे कर्मणाम् फलम् ।
दोषम् वा यो न जानाति स बालैति ह उच्यते ॥ २.६३.७ ॥
செயல்களைத் தொடங்கும் போது அவற்றின் பலனின் சுமை அல்லது இலேசையும், அவற்றின் குற்றத்தையும் அறியாதவன் குழந்தை என்று சொல்லப்படுகிறான்.
2.63.8
कश्चित् आम्र वणम् चित्त्वा पलाशामः च निषिन्चति ।
पुष्पम् दृष्ट्वा फले गृध्नुः स शोचति फल आगमे ॥ २.६३.८ ॥
ஒருவன் மாந்தோப்பை வெட்டி, பலாச மரங்களுக்கு நீர் பாய்ச்சுகிறான்; பூவைக் கண்டு பழத்தை விரும்பி, பழம் வரும் வேளையில் வருந்துகிறான்.
2.63.9
अविज्ञाय फलम् यो हि कर्म त्वेवानुधावति ।
स शोचेत्फलवेलायाम् यथा किम्शुकसेचकः ॥ २.६३.९ ॥
பலனை அறியாமல் செயலின் பின்னே ஓடுபவன், பலன் வரும் வேளையில் கிம்சுக மரங்களுக்கு நீர் பாய்ச்சியவனைப் போல் வருந்துவான்.
2.63.10
सो अहम् आम्र वणम् चित्त्वा पलाशामः च न्यषेचयम् ।
रामम् फल आगमे त्यक्त्वा पश्चात् शोचामि दुर्मतिः ॥ २.६३.१० ॥
அந்த நான் மாந்தோப்பை வெட்டி பலாச மரங்களுக்கு நீர் பாய்ச்சினேன்; பலன் வரும் வேளையில் ராமனைக் கைவிட்டு, இப்போது வருந்துகிறேன், தீய புத்தியுடையவன்.
2.63.11
लब्ध शब्देन कौसल्ये कुमारेण धनुष्मता ।
कुमारः शब्द वेधी इति मया पापम् इदम् कृतम् ॥ २.६३.११ ॥
கௌசல்யா! 'குமாரன் ஒலிவேதி' என்று அறிந்து, வில்லேந்திய அந்தக் குமாரனின் ஒலியால் நான் இந்தப் பாவத்தைச் செய்தேன்.
2.63.12
तत् इदम् मे अनुसम्प्राप्तम् देवि दुह्खम् स्वयम् कृतम् ।
सम्मोहात् इह बालेन यथा स्यात् भक्षितम् विषम् ॥ २.६३.१२ ॥
தேவி! நானே செய்த அந்தத் துன்பம் இப்போது என்னை வந்தடைந்தது; மயக்கத்தால் குழந்தை விஷத்தை உண்பதுபோல்.
2.63.13
यथान्यः पुरुषः कश्चित्पलाशैर्मोहितो भवेत् ।
एवम् मम अपि अविज्ञातम् शब्द वेध्यमयम् फलम् ॥ २.६३.१३ ॥
வேறொரு மனிதன் பலாச மரத்தின் கனிகளால் மயங்கியது போல, எனக்கும் இந்த பலன் அறியப்படாததாயிற்று; அது ஒலியால் குறி தவறாத அம்பின் பயன்.
2.63.14
देव्य् अनूढा त्वम् अभवो युव राजो भवाम्य् अहम् ।
ततः प्रावृड् अनुप्राप्ता मद काम विवर्धिनी ॥ २.६३.१४ ॥
தேவியே, நீ அப்போது திருமணமாகாதவளாக இருந்தாய்; நான் இளவரசனாக ஆவிருந்தேன். அப்போது மழைக்காலம் வந்தது; அது மயக்கத்தையும் காமத்தையும் வளர்ப்பது.
2.63.15
उपास्यहि रसान् भौमाम्स् तप्त्वा च जगद् अम्शुभिः ।
परेत आचरिताम् भीमाम् रविर् आविशते दिशम् ॥ २.६३.१५ ॥
சூரியன் பூமியிலிருந்து நீரை உறிஞ்சி, தன் கதிர்களால் உலகைச் சுட்டெரித்து, பின்பு பயங்கரமான திசைக்குள் நுழைகிறான்.
2.63.16
उष्णम् अन्तर् दधे सद्यः स्निग्धा ददृशिरे घनाः ।
ततः जहृषिरे सर्वे भेक सारन्ग बर्हिणः ॥ २.६३.१६ ॥
வெப்பம் உடனே மறைந்தது; குளிர்ந்த மேகங்கள் தோன்றின. அப்போது தவளைகளும், மான்களும், மயில்களும் அனைத்தும் மகிழ்ந்தன.
2.63.17
क्लिन्नपक्षोत्तराः स्नाताः कृच्च्रादिव वतत्रिणः ।
वृष्टिवातावधूताग्रान् पादपानभिपेदिरे ॥ २.६३.१७ ॥
மேல் இறக்கைகள் நனைந்து, கஷ்டப்பட்டு நீராடியவை போல பறவைகள், மழையாலும் காற்றாலும் ஆடும் உச்சிகளைக் கொண்ட மரங்களை அடைந்தன.
2.63.18
पतितेन अम्भसा चन्नः पतमानेन च असकृत् ।
आबभौ मत्त सारन्गः तोय राशिर् इव अचलः ॥ २.६३.१८ ॥
விழுகின்ற நீராலும் தொடர்ந்து பெய்யும் மழையாலும் மூடப்பட்ட மதம் கொண்ட யானை, நீர்த்திரளைப் போன்ற மலை போல விளங்கியது.
2.63.19
पाण्डुरारुणवर्णानि स्रोताम्सि विमलान्यपि ।
सुस्रुवुर्गिरिधातुभ्यः सभस्मानि भुजङ्गवत् ॥ २.६३.१९ ॥
மலைத் தாதுக்களிலிருந்து வெளிறிய சிவப்பு நிறமுள்ள, தூய்மையான போதிலும் சாம்பல் கலந்த ஓடைகள் பாம்புகளைப் போல பெருக்கெடுத்து ஓடின.
2.63.20
आकुलारुणतोयानि स्रोताम्सि विमलान्यपि ।
उन्मार्गजलवाहीनि बभूवुर्जलदागमे ॥ २.६३.२० ॥
மழைக்காலம் வந்தபோது, தூய்மையான ஓடைகளும் கலங்கிய சிவந்த நீருடன், வழி தவறிய நீரைச் சுமந்து செல்வனவாயின.
2.63.21
तस्मिन्न् अतिसुखे काले धनुष्मान् इषुमान् रथी ।
व्यायाम कृत सम्कल्पः सरयूम् अन्वगाम् नदीम् ॥ २.६३.२१ ॥
அந்த மிக இனிய காலத்தில், வில்லும் அம்பும் ஏந்திய தேர்வீரன் பயிற்சி செய்ய எண்ணி சரயூ நதியின் வழியே சென்றான்.
2.63.22
निपाने महिषम् रात्रौ गजम् वा अभ्यागतम् नदीम् ।
अन्यम् वा श्वा पदम् कम्चिज् जिघाम्सुर् अजित इन्द्रियः ॥ २.६३.२२ ॥
இரவில் நீர்நிலையில் வந்த எருமையையோ யானையையோ, அல்லது நதியில் வந்த வேறு ஏதேனும் விலங்கையோ, நாய் போன்ற வேறெதையுமோ கொல்ல விரும்பும், புலன்களை அடக்காதவன்.
2.63.23
तस्मिम्स्तत्राहमेकान्ते रात्रौ विवृतकार्मुकः ।
तत्राहम् सम्वृतम् वन्यम् हतवाम्स्तीरमागतम् ॥ २.६३.२३ ॥
அந்த ஒதுக்குப்புறத்தில், இரவில், வில்லை இழுத்து நின்ற நான் அங்கே கரையில் வந்த மறைந்திருந்த ஒரு காட்டு விலங்கின் மீது அம்பு எய்தேன்.
2.63.24
अन्यम् चापि मृगम् हिम्स्रम् शब्दम् श्रुत्वाभु पागतम् ।
अथ अन्ध कारे तु अश्रौषम् जले कुम्भस्य पर्यतः ॥ २.६३.२४ ॥
மேலும், அருகில் வந்த வேறு கொடிய மானின் ஒலியைக் கேட்டு, பின்னர் இருளில் நீரில் குடம் நிரம்பும் ஒலியை நான் கேட்டேன்.
2.63.25
अचक्षुर् विषये घोषम् वारणस्य इव नर्दतः ।
ततः अहम् शरम् उद्धृत्य दीप्तम् आशी विष उपमम् ॥ २.६३.२५ ॥
கண்ணுக்குத் தெரியாத நான், முழங்கும் யானையின் ஒலியைப் போன்ற சத்தம் கேட்டு, அப்போது நான் நெருப்புபோல் ஒளிரும், விஷப் பாம்புக்கு ஒப்பான அம்பை எடுத்தேன்.
2.63.26
शब्दम् प्रति गजप्रेप्सुरभिलक्ष्य त्वपातयम् ।
अमुन्चम् निशितम् बाणम् अहम् आशी विष उपमम् ॥ २.६३.२६ ॥
யானையை விரும்பி அந்த ஒலியை நோக்கிக் குறி பார்த்து நான் அம்பை விடுத்தேன்; கூர்மையான, விஷப் பாம்புக்கு ஒப்பான அம்பை நான் எய்தேன்.
2.63.27
तत्र वाग् उषसि व्यक्ता प्रादुर् आसीद् वन ओकसः ।
हा हा इति पततः तोये बाणाभिहतमर्मणः ॥ २.६३.२७ ॥
அப்போது விடியற்காலையில் காட்டில் வாழ்பவனின் தெளிவான குரல் எழுந்தது — "ஐயோ, ஐயோ!" — அம்பால் உயிர்ப்பகுதியில் தாக்கப்பட்டு நீரில் விழுபவனின் குரல்.
2.63.28
तस्मिन्निपतिते बाणे वागभूत्तत्र मानुषी ।
कथम् अस्मद् विधे शस्त्रम् निपतेत् तु तपस्विनि ॥ २.६३.२८ ॥
அந்த அம்பு விழுந்ததும் அங்கே ஒரு மனிதக் குரல் எழுந்தது — "எங்களைப் போன்ற தவசியின் மீது ஆயுதம் எப்படி விழலாம்?"
2.63.29
प्रविविक्ताम् नदीम् रात्राव् उदाहारः अहम् आगतः ।
इषुणा अभिहतः केन कस्य वा किम् कृतम् मया ॥ २.६३.२९ ॥
"இரவில் தனிமையான ஆற்றுக்கு வந்திருந்த என்னை யாரோ அம்பால் தாக்கினார்கள் — யார்? யார் மீது? நான் என்ன செய்தேன்?"
2.63.30
ऋषेर् हि न्यस्त दण्डस्य वने वन्येन जीवतः ।
कथम् नु शस्त्रेण वधो मद् विधस्य विधीयते ॥ २.६३.३० ॥
"தண்டத்தைத் துறந்து காட்டில் காட்டுப் பொருளால் வாழும் முனிவனுக்கு, என்னைப் போன்றவனின் கொலை ஆயுதத்தால் எப்படி விதிக்கப்படும்?"
2.63.31
जटा भार धरस्य एव वल्कल अजिन वाससः ।
को वधेन मम अर्थी स्यात् किम् वा अस्य अपकृतम् मया ॥ २.६३.३१ ॥
சடைச்சுமை தாங்கி, மரவுரியும் மான்தோலும் உடுத்தியவனான எனக்கு வதம் செய்வதால் யாருக்கு என்ன பயன்? அல்லது நான் இவனுக்கு என்ன தீங்கு செய்தேன்?
2.63.32
एवम् निष्फलम् आरब्धम् केवल अनर्थ सम्हितम् ।
न कश्चित् साधु मन्येत यथैव गुरु तल्पगम् ॥ २.६३.३२ ॥
இவ்வாறு பயனற்றுத் தொடங்கப்பட்ட, வெறும் அனர்த்தத்தையே தரும் செயலை, குருவின் படுக்கையில் சென்றவனைப் போல, எவரும் நல்லதாகக் கருதமாட்டார்.
2.63.33
नहम् तथा अनुशोचामि जीवित क्षयम् आत्मनः ।
मातरम् पितरम् च उभाव् अनुशोचामि मद् विधे ॥ २.६३.३३ ॥
என் உயிர் அழிவதற்காக நான் அவ்வளவு வருந்தவில்லை; என்னைப் போன்ற மகனுக்காக, அன்னையும் தந்தையும் இருவருக்காகவும்தான் வருந்துகிறேன்.
2.63.34
तत् एतान् मिथुनम् वृद्धम् चिर कालभृतम् मया ।
मयि पन्चत्वम् आपन्ने काम् वृत्तिम् वर्तयिष्यति ॥ २.६३.३४ ॥
ஆகையால் நீண்ட காலமாக என்னால் காக்கப்பட்ட இந்த முதிய தம்பதியை, நான் மரித்த பின் எவ்வகை வாழ்க்கையை நடத்துவான்?
2.63.35
वृद्धौ च माता पितराव् अहम् च एक इषुणा हतः ।
केन स्म निहताः सर्वे सुबालेन अकृत आत्मना ॥ २.६३.३५ ॥
முதிய அன்னையும் தந்தையும், நானும், ஒரே அம்பால் அடிபட்டோம். அறிவற்ற அந்த மூடன் நம் எல்லாரையும் எவ்வாறு கொன்றான்?
2.63.36
तम् गिरम् करुणाम् श्रुत्वा मम धर्म अनुकान्क्षिणः ।
कराभ्याम् सशरम् चापम् व्यथितस्य अपतत् भुवि ॥ २.६३.३६ ॥
என் கருணை நிறைந்த அந்தக் குரலைக் கேட்டு, தர்மத்தை நாடிய அவரது கைகளிலிருந்து, அம்புடன் கூடிய வில் துயருற்று நிலத்தில் விழுந்தது.
2.63.37
तस्याहम् करुणम् श्रुत्वा निशि लालपतो बहु ।
सम्भ्रानतः शोकवेगेन भृशमास विचेतनः ॥ २.६३.३७ ॥
இரவில் அவன் பலவாறு இரங்கி அழுததைக் கேட்டு, நான் துயரின் வேகத்தால் மிகவும் கலங்கி உணர்வற்றுப் போனேன்.
2.63.38
तम् देशम् अहम् आगम्य दीन सत्त्वः सुदुर्मनाः ।
अपश्यम् इषुणा तीरे सरय्वाः तापसम् हतम् ॥ २.६३.३८ ॥
அந்த இடத்தை அடைந்தேன்; மனம் நொந்து, மிகவும் கலங்கியவனாக, சரயூ நதிக்கரையில் ஓர் அம்பால் கொல்லப்பட்ட ஒரு தவசியைக் கண்டேன்.
2.63.39
अवकीर्णजटाभारम् प्रविद्धकलशोदकम् ।
पासुशोणितदिग्धाङ्गम् शयानम् शल्यपीडितम् ॥ २.६३.३९ ॥
சிதறிய சடைபாரத்துடன், தூக்கியெறியப்பட்ட கலசத்தின் நீர் சிந்தியவனாய், புழுதியும் குருதியும் படிந்த உடலுடன், அம்பினால் வருந்தி கிடந்தான்.
2.63.41
स माम् उद्वीक्ष्य नेत्राभ्याम् त्रस्तम् अस्वस्थ चेतसम् ।
किम् तव अपकृतम् राजन् वने निवसता मया ।
जिहीर्षुर् अम्भो गुर्व् अर्थम् यद् अहम् ताडितः त्वया ॥ २.६३.४१ ॥
அவன் என்னை நோக்கினான் — பயந்து கலங்கிய மனத்துடன் நின்ற என்னை. "அரசே, வனத்தில் வாழும் நான் உமக்கு என்ன குற்றம் செய்தேன்? பெற்றோருக்காக நீர் எடுக்கச் சென்ற என்னை நீர் ஏன் தாக்கினீர்?" என்றான்.
2.63.42
एकेन खलु बाणेन मर्मणि अभिहते मयि ।
द्वाव् अन्धौ निहतौ वृद्धौ माता जनयिता च मे ॥ २.६३.४२ ॥
ஒரே அம்பால் என் மர்மஸ்தானத்தில் தாக்கப்பட்டதால், என் இரண்டு குருடர்களான, முதியவர்களான அன்னையும் தந்தையும் நிச்சயமாக இறப்பார்கள்.
2.63.43
तौ नूनम् दुर्बलाव् अन्धौ मत् प्रतीक्षौ पिपासितौ ।
चिरम् आशा कृताम् तृष्णाम् कष्टाम् सम्धारयिष्यतः ॥ २.६३.४३ ॥
அவ்விருவரும் நிச்சயமாக பலவீனமானவர்கள், குருடர்கள், தாகத்துடன் என்னை எதிர்பார்த்துக் கொண்டிருப்பார்கள்; நீண்ட காலமாக வைத்திருக்கும் நம்பிக்கையையும் துன்புறுத்தும் ஆவலையும் தாங்கிக்கொண்டிருப்பார்கள்.
2.63.44
न नूनम् तपसो वा अस्ति फल योगः श्रुतस्य वा ।
पिता यन् माम् न जानाति शयानम् पतितम् भुवि ॥ २.६३.४४ ॥
நிச்சயமாக தவத்துக்கோ கல்விக்கோ பயன் இல்லை; தரையில் கிடந்து விழுந்திருக்கும் என்னை தந்தை அறியவில்லையே.
2.63.45
जानन्न् अपि च किम् कुर्यात् अशक्तिर् अपरिक्रमः ।
चिद्यमानम् इव अशक्तः त्रातुम् अन्यो नगो नगम् ॥ २.६३.४५ ॥
அறிந்திருந்தாலும் வலிமையற்றும் நகர இயலாதவர் என்ன செய்ய முடியும்? வெட்டுண்ட ஒரு மரத்தை மற்றொரு மரம் காப்பாற்ற இயலாதது போல.
2.63.46
पितुस् त्वम् एव मे गत्वा शीघ्रम् आचक्ष्व राघव ।
न त्वाम् अनुदहेत् क्रुद्धो वनम् वह्निर् इव एधितः ॥ २.६३.४६ ॥
ராகவா, நீயே விரைந்து சென்று என் தந்தையிடம் சொல். கோபமுற்றவர் காட்டில் எரியும் நெருப்பைப் போல உன்னை எரித்துவிடாதபடி.
2.63.47
इयम् एक पदी राजन् यतः मे पितुर् आश्रमः ।
तम् प्रसादय गत्वा त्वम् न त्वाम् स कुपितः शपेत् ॥ २.६३.४७ ॥
அரசே, இது ஒற்றையடிப் பாதை; இதன் வழியாகத்தான் என் தந்தையின் ஆசிரமம் இருக்கிறது. சென்று அவரைச் சமாதானப்படுத்து; கோபமுற்று அவர் உன்னைச் சபித்துவிடாதபடி.
2.63.48
विशल्यम् कुरु माम् राजन् मर्म मे निशितः शरः ।
रुणद्धि मृदु स उत्सेधम् तीरम् अम्बु रयो यथा ॥ २.६३.४८ ॥
அரசே, என்னை அம்பிலிருந்து விடுவி. என் உயிர்நிலையில் கூரிய அம்பு தங்கியுள்ளது; அது நீர்ப்பெருக்கு உயர்ந்த கரையை மெல்லத் தடுப்பது போல என்னைத் தடுக்கிறது.
2.63.50
सशल्यः क्लिश्यते प्राणैर्विशल्यो विनशिष्यति ।
दुःखितस्य च दीनस्य मम शोकातुरस्य च ।
लक्ष्यामास हृदये चिन्ताम् मुनिसुत स्तदा ॥ २.६३.५० ॥
அம்புடன் உயிர்போகும் வேதனை அடைகிறான்; அம்பு நீக்கப்பட்டால் அழிகிறான். துயருற்ற, தீனனான, துக்கத்தால் வாடிய என்னைக் குறித்து முனிபுத்திரன் அப்போது தன் மனதில் கவலையைக் கண்டான்.
2.63.51
ताम्यमानः स माम् दुःखादुवाच परमार्तवत् ।
सीदमानो विवृत्ताङ्गो वेष्टमानो गतः क्षयम् ॥ २.६३.५१ ॥
அவன் துயரால் மிகவும் வாடி, மூழ்கியவனாக, அங்கங்கள் நெளிய, துடித்து, அழிவை நோக்கிச் சென்றவனாக என்னிடம் பேசினான்.
2.63.52
सम्स्तभ्य धैर्येण स्थिरचित्तो भवाम्यहम् ।
ब्रह्महत्याकृतम् पापम् हृदयादपनीयताम् ॥ २.६३.५२ ॥
மன உறுதியால் என்னைத் தேற்றிக்கொண்டு நான் நிலைத்த மனதுடையவனாவேன். பிராமணக் கொலையால் உண்டான பாவம் இதயத்திலிருந்து நீக்கப்படட்டும்.
2.63.53
न द्विजातिर् अहम् राजन् मा भूत् ते मनसो व्यथा ।
शूद्रायाम् अस्मि वैश्येन जातः जन पद अधिप ॥ २.६३.५३ ॥
அரசே, நான் துவிஜன் அல்ல; உன் மனதில் வேதனை வேண்டாம். நாட்டின் அதிபதியே, நான் வைசியனுக்கும் சூத்திரப் பெண்ணுக்கும் பிறந்தவன்.
2.63.54
विघूर्णतो विचेष्टस्य वेपमाचस्य भूतले ॥ २.६३.५४ ॥
நிலத்தில் சுழன்று, துடித்து, நடுங்கிக்கொண்டிருந்தவனுக்கு.
2.63.55
तस्य तु आनम्यमानस्य तम् बाणम् अहम् उद्धरम् ।
तस्य त्वानम्यमानस्य तम् बाणामहमुद्धरम् ॥ २.६३.५५ ॥
அவன் வளைந்து கொண்டிருந்தபோது, அந்த அம்பை நான் பிடுங்கினேன்.
2.63.56
जल आर्द्र गात्रम् तु विलप्य कृच्चान् ।
मर्म व्रणम् सम्ततम् उच्चसन्तम् ।
ततः सरय्वाम् तम् अहम् शयानम् ।
समीक्ष्य भद्रे सुभृशम् विषण्णः ॥ २.६३.५६ ॥
நீரில் நனைந்த உடலுடன் அவன் கஷ்டத்துடன் புலம்பிக்கொண்டிருந்தான். உயிர்நிலைக் காயத்தால் தொடர்ந்து அலறிக்கொண்டு, சரயூவில் கிடந்த அவனைக் கண்டு, நல்லவளே, நான் மிகவும் வருந்தினேன்.