رامايانا فالميكي · السارغا 2.64
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.64.1
वधमप्रतिरूपम् तु महर्षेस्तस्य राघवः ।
विलपन्ने व धर्मात्मा कौसल्याम् पुन रब्रवीत् ॥ २.६४.१ ॥
وبينما كان يندب مقتل الحكيم العظيم الذي لا يليق به، قال الرّاغافا الصالح مرة أخرى لكوسالya:
2.64.2
तत् अज्ञानान् महत् पापम् कृत्वा सम्कुलित इन्द्रियः ।
एकः तु अचिन्तयम् बुद्ध्या कथम् नु सुकृतम् भवेत् ॥ २.६४.२ ॥
بعدما ارتكبت تلك الخطيئة العظيمة عن جهل، وقد اضطربت حواسي، فكّرت وحدي بعقلي: كيف يمكن أن يكون الآن للبرّ مكان؟
2.64.3
ततः तम् घटम् आदय पूर्णम् परम वारिणा ।
आश्रमम् तम् अहम् प्राप्य यथा आख्यात पथम् गतः ॥ २.६४.३ ॥
ثم أخذتُ ذلك الإناء المملوء ماءً، ومضيتُ في الطريق الذي وُصف لي حتى بلغتُ ذلك الناسك.
2.64.4
तत्र अहम् दुर्बलाव् अन्धौ वृद्धाव् अपरिणायकौ ।
अपश्यम् तस्य पितरौ लून पक्षाव् इव द्विजौ ॥ २.६४.४ ॥
هناك رأيتُ أبويه، ضعيفين عمياوين مسنّين بلا عائل، كطائرين قُصّت أجنحتهما.
2.64.5
तन् निमित्ताभिर् आसीनौ कथाभिर् अपरिक्रमौ ।
ताम् आशाम् मत् कृते हीनाव् उदासीनाव् अनाथवत् ॥ २.६४.५ ॥
كانا جالسين، لا يقويان على الحركة، يتسليان بالكلام، محرومين من ذلك الرجاء بسببي، كئيبين كالأيتام.
2.64.6
शोकोपहतचित्तश्च भयसम्त्रस्तचेतनः ।
तच्चाश्रमपदम् गत्वा भूयः शोकमहम् गतः ॥ २.६४.६ ॥
وقد جُرح قلبي بالحزن وارتجف وعيي من الخوف، مضيتُ إلى ذلك الناسك فغرقتُ من جديد في الأسى.
2.64.7
पद शब्दम् तु मे श्रुत्वा मुनिर् वाक्यम् अभाषत ।
किम् चिरायसि मे पुत्र पानीयम् क्षिप्रम् आनय ॥ २.६४.७ ॥
ولما سمع الحكيم وقع خطواتي قال هذه الكلمات: «يا بني، لماذا تتأخر؟ أحضر الماء بسرعة.»
2.64.8
यन् निमित्तम् इदम् तात सलिले क्रीडितम् त्वया ।
उत्कण्ठिता ते माता इयम् प्रविश क्षिप्रम् आश्रमम् ॥ २.६४.८ ॥
يا بني العزيز، لأنك لعبت في الماء فأمك قلقة؛ ادخل الصومعة بسرعة.
2.64.9
यद् व्यलीकम् कृतम् पुत्र मात्रा ते यदि वा मया ।
न तन् मनसि कर्तव्यम् त्वया तात तपस्विना ॥ २.६४.९ ॥
يا بني، إن كانت أمك أو أنا قد أخطأنا في شيء، فأنت يا حبيبي، بوصفك زاهدًا، لا ينبغي أن تحمله في قلبك.
2.64.10
त्वम् गतिस् तु अगतीनाम् च चक्षुस् त्वम् हीन चक्षुषाम् ।
समासक्ताः त्वयि प्राणाः किम्चिन् नौ न अभिभाषसे ॥ २.६४.१० ॥
أنت ملجأ من لا ملجأ لهم، وعين العميان؛ حياتنا متعلقة بك، ومع ذلك لا تكلمنا بشيء.
2.64.11
मुनिम् अव्यक्तया वाचा तम् अहम् सज्जमानया ।
हीन व्यन्जनया प्रेक्ष्य भीतः भीतैव अब्रुवम् ॥ २.६४.११ ॥
ولما رأيت الحكيم، أصابني الخوف فكلمته بصوت غامض متلعثم، متقطع الحروف، متكلمًا في خوف.
2.64.12
मनसः कर्म चेष्टाभिर् अभिसम्स्तभ्य वाग् बलम् ।
आचचक्षे तु अहम् तस्मै पुत्र व्यसनजम् भयम् ॥ २.६४.१२ ॥
وكبحت قوة الكلام بحركات الذهن وأفعاله، فأخبرته، يا بني، بالخوف المولود من النازلة.
2.64.13
क्षत्रियो अहम् दशरथो न अहम् पुत्रः महात्मनः ।
सज्जन अवमतम् दुह्खम् इदम् प्राप्तम् स्व कर्मजम् ॥ २.६४.१३ ॥
أنا الكشتريا داشاراتha، لستُ ابن رجلٍ عظيم النفس. هذا الحزن الذي يحتقره الأخيار قد حلّ بي، مولودًا من فعلي أنا.
2.64.14
भगवमः च अपहस्तः अहम् सरयू तीरम् आगतः ।
जिघाम्सुः श्वा पदम् किम्चिन् निपाने वा आगतम् गजम् ॥ २.६४.१४ ॥
أيها الجليل، جئتُ إلى ضفة نهر سرايو، وقد سقط القوس من يدي، راغبًا في قتل بعض الوحوش المفترسة أو فيلٍ جاء إلى المورد.
2.64.15
ततः श्रुतः मया शब्दो जले कुम्भस्य पूर्यतः ।
द्विपो अयम् इति मत्वा हि बाणेन अभिहतः मया ॥ २.६४.१५ ॥
ثم سمعتُ صوتَ جرّةٍ تُملأ في الماء، فظننتُ أنه فيل، فأصبتُه بسهمٍ.
2.64.16
गत्वा नद्याः ततः तीरम् अपश्यम् इषुणा हृदि ।
विनिर्भिन्नम् गत प्राणम् शयानम् भुवि तापसम् ॥ २.६४.१६ ॥
ثم ذهبتُ إلى ضفة النهر فرأيتُ زاهدًا ممدّدًا على الأرض، قد نفذ السهم في قلبه، وقد فارقته الحياة.
2.64.17
भगवन् शब्दम् आलक्ष्य मया गज जिघाम्सुना ।
विसृष्टः अम्भसि नाराचः तेन ते निहतः सुतः ॥ २.६४.१७ ॥
أيها الجليل، لمّا تبيّنتُ الصوت، وأنا أريد قتل الفيل، أطلقتُ سهمًا حديديًّا في الماء، فصُرع به ابنك.
2.64.18
ततस्तस्यैव वचनादुपेत्य परितप्यतः ।
स मया सहसा बण उद्धृतो मर्मतस्तदा ॥ २.६४.१८ ॥
ثم، بناءً على قوله، دنوتُ منه وانتزعتُ السهم فجأةً من مقتلِه، وكان يتألم.
2.64.19
स च उद्धृतेन बाणेन तत्र एव स्वर्गम् आस्थितः ।
भगवन्ताव् उभौ शोचन्न् अन्धाव् इति विलप्य च ॥ २.६४.१९ ॥
أصيب بذلك السهم المشدود، فارتحل هناك إلى السماء، ينوح هكذا ويحزن على الأعميين الجليلين.
2.64.20
अज्ञानात् भवतः पुत्रः सहसा अभिहतः मया ।
शेषम् एवम् गते यत् स्यात् तत् प्रसीदतु मे मुनिः ॥ २.६४.२० ॥
من جهلي ضربت ابنك فجأة. ولما وقع الأمر هكذا، فليكن ما يبقى، وليرض عني أيها الحكيم.
2.64.21
स तत् श्रुत्वा वचः क्रूरम् निह्श्वसन् शोक कर्शितः ।
नाशकत्तीव्रमायासमकर्तुम् भगवानृषिः ॥ २.६४.२१ ॥
لما سمع ذلك القول القاسي، وتنهد بعمق منهكاً من الحزن، لم يستطع الحكيم الجليل أن ينزل به ألماً شديداً.
2.64.22
सबाष्पपूर्णवदनो निःश्वसन् शोककर्शितः ।
माम् उवाच महा तेजाः कृत अन्जलिम् उपस्थितम् ॥ २.६४.२२ ॥
وقد امتلأ وجهه بالدموع، يتنهد منهكاً من الحزن، خاطبني الحكيم عظيم البهاء وأنا واقف بين يديه مشبك الكفين.
2.64.23
यद्य् एतत् अशुभम् कर्म न स्म मे कथयेः स्वयम् ।
फलेन् मूर्धा स्म ते राजन् सद्यः शत सहस्रधा ॥ २.६४.२३ ॥
لو لم تخبرني بنفسك بهذا الفعل الشرير، أيها الملك، لكان رأسك قد انفجر فوراً إلى مئة ألف قطعة جزاءً له.
2.64.24
क्षत्रियेण वधो राजन् वानप्रस्थे विशेषतः ।
ज्ञान पूर्वम् कृतः स्थानाच् च्यावयेद् अपि वज्रिणम् ॥ २.६४.२४ ॥
أيها الملك، إن قتل المحارب لناسك الغابة، ولا سيما إن تم عمداً، قد يُسقط حتى إندرا حامل الصاعقة عن مكانه.
2.64.25
सप्तधा तु फलेन्मूर्धा मुनौ तपसि तिष्ठति ।
ज्ञानाद्विसृजतः शस्त्रम् तादृशे ब्रह्मचारिणि ॥ २.६४.२५ ॥
يتفلق رأس من يطلق السلاح عمدًا على حكيم قائم في التقشف، على مثل هذا البراهماتشاري، إلى سبعة أجزاء.
2.64.26
अज्ञानाद्द् हि कृतम् यस्मात् इदम् तेन एव जीवसि ।
अपि हि अद्य कुलम् नस्यात् राघवाणाम् कुतः भवान् ॥ २.६४.२६ ॥
لقد فعلت ذلك عن جهل، ولهذا ما زلت حيًّا. وإلا لانقرض نسل الراغاف في هذا اليوم، فكيف كنت ستنجو أنت؟
2.64.27
नय नौ नृप तम् देशम् इति माम् च अभ्यभाषत ।
अद्य तम् द्रष्टुम् इच्चावः पुत्रम् पश्चिम दर्शनम् ॥ २.६४.२७ ॥
"أيها الملك، خذنا إلى ذلك المكان"، هكذا قالا لي. والآن نرغب كلانا في رؤية ذلك الابن؛ سيكون هذا آخر لقاء.
2.64.28
रुधिरेण अवसित अन्गम् प्रकीर्ण अजिन वाससम् ।
शयानम् भुवि निह्सम्ज्ञम् धर्म राज वशम् गतम् ॥ २.६४.२८ ॥
مستلقٍ على الأرض، وقد لطّخ الدم أعضاءه، يرتدي ثياب جلد الغزال المبعثرة، فاقدًا للوعي، قد صار في قبضة ملك الدهرما يم.
2.64.29
अथ अहम् एकः तम् देशम् नीत्वा तौ भृश दुह्खितौ ।
अस्पर्शयम् अहम् पुत्रम् तम् मुनिम् सह भार्यया ॥ २.६४.२९ ॥
ثم اصطحبتُ وحدي ذينك المكلومين بشدة إلى ذلك المكان، وجعلتهما يلمسان الابن مع ذلك الحكيم وزوجته.
2.64.30
तौ पुत्रम् आत्मनः स्पृष्ट्वा तम् आसाद्य तपस्विनौ ।
निपेततुः शरीरे अस्य पिता च अस्य इदम् अब्रवीत् ॥ २.६४.३० ॥
لمس الناسكان ابنهما، ووصلا إليه، وسقطا على جسده. وقال أبوه هذا القول.
2.64.31
न न्व् अहम् ते प्रियः पुत्र मातरम् पश्य धार्मिक ।
किम् नु न आलिन्गसे पुत्र सुकुमार वचो वद ॥ २.६४.३१ ॥
أيها الابن البار، أولست عزيزا عليك؟ انظر إلى أمك. أيها الابن الرقيق، لماذا لا تعانقني؟ قل كلمة واحدة على الأقل.
2.64.32
न त्वहम् ते प्रियः पुत्र मातरम् पस्य धार्मिक ।
किम् नु नालिङ्गसे पुत्र सुकुमार वचो वद ॥ २.६४.३२ ॥
أيها الابن البار، أحقا لست عزيزا عليك؟ انظر إلى أمك. أيها الابن الرقيق، لماذا لا تعانقني؟ قل كلمة واحدة على الأقل.
2.64.33
कस्य वा अपर रात्रे अहम् श्रोष्यामि हृदयम् गमम् ।
अधीयानस्य मधुरम् शास्त्रम् वा अन्यद् विशेषतः ॥ २.६४.३३ ॥
في منتصف الليل، من سأسمع الآن تلاوته العذبة المؤثرة في القلب، للكتاب المقدس أو لنص آخر، خاصة حين يُدرس؟
2.64.34
को माम् सम्ध्याम् उपास्य एव स्नात्वा हुत हुत अशनः ।
श्लाघयिष्यति उपासीनः पुत्र शोक भय अर्दितम् ॥ २.६४.३४ ॥
من بعد أداء صلاة الغروب والاغتسال وتقديم القرابين والطعام، من سيجلس بقربي ويمدحني، يا بني، وأنا المثقل بالحزن والخوف؟
2.64.35
कन्द मूल फलम् हृत्वा को माम् प्रियम् इव अतिथिम् ।
भोजयिष्यति अकर्मण्यम् अप्रग्रहम् अनायकम् ॥ २.६४.३५ ॥
من سيأتيني بالجذور والدرنات والثمار، فيطعمني كما يُطعم الضيف العزيز، وأنا العاجز عن العمل، بلا سند ولا قائد؟
2.64.36
इमाम् अन्धाम् च वृद्धाम् च मातरम् ते तपस्विनीम् ।
कथम् पुत्र भरिष्यामि कृपणाम् पुत्र गर्धिनीम् ॥ २.६४.३६ ॥
يا بني، كيف أعول أمك هذه، العمياء الشيخة الزاهدة، البائسة المشتاقة إليك؟
2.64.37
तिष्ठ मा मा गमः पुत्र यमस्य सदनम् प्रति ।
श्वो मया सह गन्ता असि जनन्या च समेधितः ॥ २.६४.३७ ॥
قف، يا بني، لا تذهب نحو مسكن ياما. غداً ستذهب معي، وقد رعتك أمك.
2.64.38
उभाव् अपि च शोक आर्ताव् अनाथौ कृपणौ वने ।
क्षिप्रम् एव गमिष्यावः त्वया हीनौ यम क्षयम् ॥ २.६४.३८ ॥
سنذهب نحن الاثنان، مكلومين بالحزن، بلا كافل وبائسين في الغابة، محرومين منك، سريعاً إلى مسكن ياما.
2.64.39
ततः वैवस्वतम् दृष्ट्वा तम् प्रवक्ष्यामि भारतीम् ।
क्षमताम् धर्म राजो मे बिभृयात् पितराव् अयम् ॥ २.६४.३९ ॥
ثم حين أرى فايفاسفاتا ياما، سأكلمه: ليرضَ عني ملك الدهرما، وليُعِلْ هذا أبويّ.
2.64.40
दातुमर्हति धर्मात्मा लोकपालो महायशाः ।
ईदृषस्य ममाक्षय्या मेकामभयदक्षिणाम् ॥ २.६४.४० ॥
إن حامي العوالم، الصالح الروح، عظيم الشهرة، جدير بأن يهب مثلي هذه العطية الخالدة للأمان.
2.64.41
अपापो असि यथा पुत्र निहतः पाप कर्मणा ।
तेन सत्येन गच्च आशु ये लोकाः शस्त्र योधिनाम् ॥ २.६४.४१ ॥
أنت بلا ذنب يا بني، ومع ذلك قُتلت بيد من فعل الإثم. فبذلك الصدق، فاذهب سريعاً إلى عوالم المحاربين الذين يقاتلون بالسلاح.
2.64.42
यान्ति शूरा गतिम् याम् च सम्ग्रामेष्व् अनिवर्तिनः ।
हताः तु अभिमुखाः पुत्र गतिम् ताम् परमाम् व्रज ॥ २.६४.४२ ॥
الطريق الذي يسلكه الأبطال الذين لا يتراجعون في المعارك، والطريق الأسمى الذي يسلكه من قُتلوا وجوههم إلى العدو، يا بني، اسلك ذلك الطريق الأسمى.
2.64.43
याम् गतिम् सगरः शैब्यो दिलीपो जनमेजयः ।
नहुषो धुन्धुमारः च प्राप्ताः ताम् गच्च पुत्रक ॥ २.६४.४३ ॥
اذهب يا بني إلى المسار الذي بلغه ساغارا وشايبيا وديليبا وجاناميجايا ونهوشا ودهوندهوامارا.
2.64.44
या गतिः सर्व साधूनाम् स्वाध्यायात् पतसः च या ।
भूमिदस्य आहित अग्नेः चएक पत्नी व्रतस्य च ॥ २.६४.४४ ॥
طريق جميع الصالحين، والطريق الذي يُنال بدراسة الفيدا وبالسقوط، وطريق واهب الأرض وحافظ النيران المقدسة، وطريق من يلتزم نذر الزوجة الواحدة—
2.64.45
गो सहस्र प्रदातृऋणाम् या या गुरुभृताम् अपि ।
देह न्यास कृताम् या च ताम् गतिम् गच्च पुत्रक ॥ २.६४.४५ ॥
طريق من أعطى ألف بقرة، وطريق من أعال معلميه، وطريق من ضحى بجسده — اذهب يا بني إلى ذلك الطريق.
2.64.46
न हि तु अस्मिन् कुले जातः गच्चति अकुशलाम् गतिम् ।
स तु यास्यति येन त्वम् निहतो मम बान्धवः ॥ २.६४.४६ ॥
لا يمضي أحد وُلد في هذا النسل إلى مصير سيئ؛ لكن من قتلك يا قريبي سيمضي إليه.
2.64.47
एवम् स कृपणम् तत्र पर्यदेवयत असकृत् ।
ततः अस्मै कर्तुम् उदकम् प्रवृत्तः सह भार्यया ॥ २.६४.४७ ॥
هكذا راح يندب هناك بأسى مراراً وتكراراً، ثم شرع مع زوجته في تقديم قربان الماء له.
2.64.48
स तु दिव्येन रूपेण मुनि पुत्रः स्व कर्मभिः ।
स्वर्गमाध्यारुहत् ख्षिप्रम् शक्रेण सह खर्मवित् ॥ २.६४.४८ ॥
أما ابن الحكيم، العالم بالدارما، فقد اتخذ بأعماله صورة إلهية وصعد سريعاً إلى السماء مع إندرا.
2.64.49
आबभाषे च वृद्धौ तौ सह शक्रेण तापसः ।
आश्वास्य च मुहूर्तम् तु पितरौ वाक्यम् अब्रवीत् ॥ २.६४.४९ ॥
تكلم الزاهد مع الرجلين المسنين مع إندرا، وبعد أن واساهما لحظة قال لوالديه هذه الكلمات.
2.64.50
स्थानम् अस्मि महत् प्राप्तः भवतोह् परिचारणात् ।
भवन्ताव् अपि च क्षिप्रम् मम मूलम् उपैष्यतः ॥ २.६४.५० ॥
بخدمتكما نلت مقامًا عظيمًا؛ وستأتيان أنتما أيضًا قريبًا إلى مقامي نفسه.
2.64.51
एवम् उक्त्वा तु दिव्येन विमानेन वपुष्मता ।
आरुरोह दिवम् क्षिप्रम् मुनि पुत्रः जित इन्द्रियः ॥ २.६४.५१ ॥
قال هذا، فصعد ابن الحكيم المتحكم في حواسه سريعًا إلى السماء على تلك المركبة السماوية المشرقة.
2.64.52
स कृत्वा तु उदकम् तूर्णम् तापसः सह भार्यया ।
माम् उवाच महा तेजाः कृत अन्जलिम् उपस्थितम् ॥ २.६४.५२ ॥
ثم أدى الزاهد عظيم البهاء مع زوجته تقدمة الماء سريعًا، وكلمني وأنا واقف قريبًا مع يدين مضمومتين.
2.64.53
अद्य एव जहि माम् राजन् मरणे न अस्ति मे व्यथा ।
यत् शरेण एक पुत्रम् माम् त्वम् अकार्षीर् अपुत्रकम् ॥ २.६४.५३ ॥
أيها الملك، اقتلني الآن؛ فالموت لا يؤلمني، لأنك بسهم واحد جعلتني، وكان لي ابن واحد، رجلًا بلا أبناء.
2.64.54
त्वया तु यद् अविज्ञानान् निहतः मे सुतः शुचिः ।
तेन त्वाम् अभिशप्स्यामि सुदुह्खम् अतिदारुणम् ॥ २.६४.५४ ॥
بجهلك قتلت ابني الطاهر؛ ولذلك سألعنك بحزن شديد الهول.
2.64.55
पुत्र व्यसनजम् दुह्खम् यद् एतन् मम साम्प्रतम् ।
एवम् त्वम् पुत्र शोकेन राजन् कालम् करिष्यसि ॥ २.६४.५५ ॥
يا بني، هذا الحزن الذي وُلد من فقد الابن وأنا أحمله الآن؛ وكذلك أنت أيها الملك ستنهي أيامك بحزن على ابن.
2.64.56
अज्ञानात्तु हतो यस्मात् क्षत्रियेण त्वया मुनिः ।
तस्मात्त्वाम् नाविशत्याशु ब्रह्महत्या नराधिप ॥ २.६४.५६ ॥
لأنك، وأنت كشاتريا، قتلت حكيمًا عن جهل، لذلك أيها سيد البشر، لن تحل بك خطيئة قتل البراهمي سريعًا.
2.64.57
त्वामप्येतादृशो भावः क्षिप्रमेव गमिष्यति ।
जीवितान्तकरो घोरो दातारमिव दक्षिणा ॥ २.६४.५७ ॥
ستأتيك سريعًا حالة مرعبة كهذه تُنهي الحياة، كما تأتي على من يقدم الدكشينا.
2.64.58
एवम् शापम् मयि न्यस्य विलप्य करुणम् बहु ।
चितामारोप्य देहम् तन्मिथुनम् स्वर्गमभ्ययात् ॥ २.६४.५८ ॥
وبعد أن ألقيا عليّ هذه اللعنة وبكيا بحزن شديد، ووضعا جسديهما على المحرقة، ذهب الزوجان إلى السماء.
2.64.59
तदेतच्चिन्तयानेन स्मऋतम् पापम् मया स्वयम् ।
तदा बाल्यात्कृतम् देवि शब्दवेध्यनुकर्षिणा ॥ २.६४.५९ ॥
وبينما كنت أفكر في هذا، أيتها الملكة، تذكرت أنا نفسي الخطيئة التي ارتكبتها في صباي حين شددت القوس بالصوت لأصيب الهدف.
2.64.60
तस्यायम् कर्मणो देवि विपाकः समुपस्थितः ।
अपथ्यैः सह सम्भुक्ते व्याधिरन्नरसे यथा ॥ २.६४.६० ॥
أيتها الملكة، لقد حان الآن ثمر ذلك الفعل، كما ينشأ المرض في عصارة الطعام لمن أكل ما لا يصلح.
2.64.61
तस्मान् माम् आगतम् भद्रे तस्य उदारस्य तत् वचः ।
यद् अहम् पुत्र शोकेन सम्त्यक्ष्याम्य् अद्य जीवितम् ॥ २.६४.६१ ॥
لذلك، أيتها الفاضلة، بسبب كلمات ذلك الابن النبيل، سأترك حياتي اليوم حزناً على ابني.
2.64.62
चक्षुर्भ्याम् त्वाम् न पश्यामि कौसल्ये साधु माम्स्फृश ।
इत्युक्त्वा स रुदम्स्त्रस्तो भार्यामाह च भूमिपः ॥ २.६४.६२ ॥
يا كوسالية، لا أراكِ بعينيّ؛ المسيني جيداً. قال الملك هذا، وهو مرتعب باكٍ، ثم خاطب زوجته.
2.64.63
एतन्मे सदृशम् देवि यन्मया राघवे कृतम् ।
सदृशम् तत्तु तस्यैव यदनेन कृतम् मयि ॥ २.६४.६३ ॥
أيتها الملكة، ما فعلته بالراغافا يليق بي؛ وما فعله بي يليق به.
2.64.64
दुर्वृत्तमपि कः पुत्रम् त्यजेद्भुवि विचक्षणः ।
कश्च प्रव्राज्यमानो वा नासूयेत्पितरम् सुतः ॥ २.६४.६४ ॥
من في الأرض، وهو حكيم، يتخلى حتى عن ابن سيئ السلوك؟ وأي ابن، إذا نُفي، لا يستاء من أبيه؟
2.64.65
यदि माम् सम्स्पृशेद् रामः सकृदद्य लभेत वा ।
यमक्षयमनुप्राप्ता द्रक्ष्यन्ति न हि मानवाः ॥ २.६४.६५ ॥
إن لمسني راما ولو مرة واحدة اليوم، أو نالني، لن يرى الناس أنني ذهبت إلى مسكن ياما.
2.64.66
चक्षुषा त्वाम् न पश्यामि स्मृतिर् मम विलुप्यते ।
दूता वैवस्वतस्य एते कौसल्ये त्वरयन्ति माम् ॥ २.६४.६६ ॥
لا أراكِ بعينيّ؛ وذاكرتي تتلاشى. يا كوسالية، هؤلاء رسل فايفاسفاتا ياما يعجلونني.
2.64.67
अतः तु किम् दुह्खतरम् यद् अहम् जीवित क्षये ।
न हि पश्यामि धर्मज्ञम् रामम् सत्य पराक्यमम् ॥ २.६४.६७ ॥
فأي حزن أعظم في آخر عمري من ألا أرى راما، العالم بالدهرما، صاحب البأس الحق؟
2.64.68
तस्यादर्शनजः शोकः सुतस्याप्रतिकर्मणः ।
उच्चोषयति मे प्राणान्वारि स्तोकमिवातवः ॥ २.६४.६८ ॥
الحزن المولود من عدم رؤية ذلك الابن، الذي لا علاج له، يجفف أنفاس حياتي كما تجفف الشمس قليلا من الماء.
2.64.69
न ते मनुष्या देवाः ते ये चारु शुभ कुण्डलम् ।
मुखम् द्रक्ष्यन्ति रामस्य वर्षे पन्च दशे पुनः ॥ २.६४.६९ ॥
من سيرون مرة أخرى وجه راما الجميل المبارك المزين بالأقراط في السنة الخامسة عشرة، ليسوا بشرا ولا آلهة.
2.64.70
पद्म पत्र ईक्षणम् सुभ्रु सुदम्ष्ट्रम् चारु नासिकम् ।
धन्या द्रक्ष्यन्ति रामस्य तारा अधिप निभम् मुखम् ॥ २.६४.७० ॥
سعداء حقا من سيرون مرة أخرى وجه راما: عيناه كبتلات اللوتس، حاجباه جميلان، أسنانه ناصعة، أنفه بديع، يشبه سيد النجوم.
2.64.71
सदृशम् शारदस्य इन्दोह् फुल्लस्य कमलस्य च ।
सुगन्धि मम नाथस्य धन्या द्रक्ष्यन्ति तन् मुखम् ॥ २.६४.७१ ॥
سعداء من سيرون ذلك الوجه لسيدي راما، العطر، الشبيه بقمر الخريف واللوتس المتفتح.
2.64.72
निवृत्त वन वासम् तम् अयोध्याम् पुनर् आगतम् ।
द्रक्ष्यन्ति सुखिनो रामम् शुक्रम् मार्ग गतम् यथा ॥ २.६४.७२ ॥
سيرى السعداء راما، وقد عاد إلى أيوديا بعد انتهاء نفيه في الغابة، كما يُرى كوكب الزهرة سائرا في مساره.
2.64.73
कौसल्ये चित्त मोहेन हृदयम् सीदतीव मे ।
वेदये न च समुक्तान् शब्दस्पर्शरसानहम् ॥ २.६४.७३ ॥
يا كَوْسَلْيَا! قد اضطرب عقلي من الحيرة، وكأن قلبي يغرق؛ لم أعد أدرك الصوت واللمس والطعم كما ينبغي.
2.64.74
चित्तनाशाद्विपद्यन्ते सर्वाण्येवेन्द्रियाणि मे ।
क्षिणस्नेहस्य दीपस्य सम्सक्ता रश्मयो यथा ॥ २.६४.७४ ॥
بفساد عقلي تتلاشى جميع حواسي، كأشعة مصباح نفد زيته.
2.64.75
अयम् आत्म भवः शोको माम् अनाथम् अचेतनम् ।
सम्सादयति वेगेन यथा कूलम् नदी रयः ॥ २.६४.७५ ॥
هذا الحزن النابع من داخلي يُسقطني بعنف، وأنا بلا معين ولا وعي، كما يقتلع تيار النهر ضفّته.
2.64.76
हा राघव महा बाहो हा मम आयास नाशन ।
हा पितृप्रिय मे नाथ हाद्य क्वासि गतः सुत ॥ २.६४.७६ ॥
آهٍ يا راغَوَ! يا ذا الذراعين القويتين! آهٍ يا مُزيلَ همّي! آهٍ يا حبيبَ أبيك! يا سيدي! آهٍ يا بُنيّ! أين ذهبتَ اليوم؟
2.64.77
हा कौसल्ये नशिष्यामि हा सुमित्रे तपस्विनि ।
हा नृशम्से ममामित्रे कैकेयि कुलपाम्सनि ॥ २.६४.७७ ॥
آهٍ يا كَوْسَلْيَا، سأهلك! آهٍ يا سُمِتْرَا أيتها الزاهدة! آهٍ أيتها القاسية، يا عدوتي، يا من دنّست العشيرة كايكيي!
2.64.78
राजा दशरथः शोचन् जीवित अन्तम् उपागमत् ॥ २.६४.७८ ॥
وبينما كان الملك داشَرَثا يحزن، بلغ نهاية حياته.
2.64.79
यथा तु दीनम् कथयन् नर अधिपः ।
प्रियस्य पुत्रस्य विवासन आतुरः ।
गते अर्ध रात्रे भृश दुह्ख पीडितः ।
तदा जहौ प्राणम् उदार दर्शनः ॥ २.६४.७९ ॥
وهكذا، متكلمًا بصوت حزين، متألمًا لنفي ابنه الحبيب، سيد البشر، وقد مضى منتصف الليل، أنهكه حزن شديد، فترك حينها نفس الحياة، الملك ذو المنظر الكريم.