Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.64
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.64.1
वधमप्रतिरूपम् तु महर्षेस्तस्य राघवः ।
विलपन्ने व धर्मात्मा कौसल्याम् पुन रब्रवीत् ॥ २.६४.१ ॥
Lamentando aquela morte imprópria do grande sábio, o justo Rāghava falou novamente a Kausalyā.
2.64.2
तत् अज्ञानान् महत् पापम् कृत्वा सम्कुलित इन्द्रियः ।
एकः तु अचिन्तयम् बुद्ध्या कथम् नु सुकृतम् भवेत् ॥ २.६४.२ ॥
Tendo cometido aquele grande pecado por ignorância, com os sentidos perturbados, eu, sozinho, refleti com a mente: como poderia agora surgir o mérito?
2.64.3
ततः तम् घटम् आदय पूर्णम् परम वारिणा ।
आश्रमम् तम् अहम् प्राप्य यथा आख्यात पथम् गतः ॥ २.६४.३ ॥
Então, tomando aquele jarro cheio de água, segui o caminho indicado e cheguei àquele eremitério.
2.64.4
तत्र अहम् दुर्बलाव् अन्धौ वृद्धाव् अपरिणायकौ ।
अपश्यम् तस्य पितरौ लून पक्षाव् इव द्विजौ ॥ २.६४.४ ॥
Ali vi seus pais, fracos, cegos, idosos e sem protetor, como dois pássaros de asas cortadas.
2.64.5
तन् निमित्ताभिर् आसीनौ कथाभिर् अपरिक्रमौ ।
ताम् आशाम् मत् कृते हीनाव् उदासीनाव् अनाथवत् ॥ २.६४.५ ॥
Sentados, incapazes de se mover, privados por minha causa daquela esperança, abatidos e desamparados como órfãos.
2.64.6
शोकोपहतचित्तश्च भयसम्त्रस्तचेतनः ।
तच्चाश्रमपदम् गत्वा भूयः शोकमहम् गतः ॥ २.६४.६ ॥
Com a mente ferida pela dor e a consciência trêmula de medo, fui àquele eremitério e mergulhei novamente na tristeza.
2.64.7
पद शब्दम् तु मे श्रुत्वा मुनिर् वाक्यम् अभाषत ।
किम् चिरायसि मे पुत्र पानीयम् क्षिप्रम् आनय ॥ २.६४.७ ॥
Ao ouvir o som dos meus passos, o sábio disse estas palavras: "Filho, por que demoras tanto? Traze a água depressa."
2.64.8
यन् निमित्तम् इदम् तात सलिले क्रीडितम् त्वया ।
उत्कण्ठिता ते माता इयम् प्रविश क्षिप्रम् आश्रमम् ॥ २.६४.८ ॥
Querido filho, por teres brincado na água, a tua mãe está inquieta; entra depressa no eremitério.
2.64.9
यद् व्यलीकम् कृतम् पुत्र मात्रा ते यदि वा मया ।
न तन् मनसि कर्तव्यम् त्वया तात तपस्विना ॥ २.६४.९ ॥
Se alguma falta foi cometida, filho, pela tua mãe ou por mim, querido filho, tu, como asceta, não deves guardá-la na mente.
2.64.10
त्वम् गतिस् तु अगतीनाम् च चक्षुस् त्वम् हीन चक्षुषाम् ।
समासक्ताः त्वयि प्राणाः किम्चिन् नौ न अभिभाषसे ॥ २.६४.१० ॥
Tu és o refúgio dos que não têm refúgio e o olho dos cegos; as nossas vidas estão apegadas a ti, e no entanto não nos dizes nada.
2.64.11
मुनिम् अव्यक्तया वाचा तम् अहम् सज्जमानया ।
हीन व्यन्जनया प्रेक्ष्य भीतः भीतैव अब्रुवम् ॥ २.६४.११ ॥
Ao ver o sábio, assustado, falei-lhe com uma voz indistinta e vacilante, com sílabas quebradas, falando temeroso.
2.64.12
मनसः कर्म चेष्टाभिर् अभिसम्स्तभ्य वाग् बलम् ।
आचचक्षे तु अहम् तस्मै पुत्र व्यसनजम् भयम् ॥ २.६४.१२ ॥
Contendo o poder da fala através dos movimentos e ações da mente, declarei-lhe, filho, o temor nascido da desgraça.
2.64.13
क्षत्रियो अहम् दशरथो न अहम् पुत्रः महात्मनः ।
सज्जन अवमतम् दुह्खम् इदम् प्राप्तम् स्व कर्मजम् ॥ २.६४.१३ ॥
Sou o kṣatriya Daśaratha, não o filho de um homem magnânimo. Esta dor, desprezada pelas pessoas de bem, abateu-se sobre mim, nascida da minha própria ação.
2.64.14
भगवमः च अपहस्तः अहम् सरयू तीरम् आगतः ।
जिघाम्सुः श्वा पदम् किम्चिन् निपाने वा आगतम् गजम् ॥ २.६४.१४ ॥
Senhor, cheguei à margem do Sarayū, com o arco caído da mão, desejando matar alguma fera ou um elefante que tivesse vindo ao bebedouro.
2.64.15
ततः श्रुतः मया शब्दो जले कुम्भस्य पूर्यतः ।
द्विपो अयम् इति मत्वा हि बाणेन अभिहतः मया ॥ २.६४.१५ ॥
Então ouvi o som de um cântaro sendo enchido na água, e pensando: «Isto é um elefante», atingi-o com uma flecha.
2.64.16
गत्वा नद्याः ततः तीरम् अपश्यम् इषुणा हृदि ।
विनिर्भिन्नम् गत प्राणम् शयानम् भुवि तापसम् ॥ २.६४.१६ ॥
Então, indo à margem do rio, vi um asceta estendido no chão, com o coração trespassado por uma flecha, sem vida.
2.64.17
भगवन् शब्दम् आलक्ष्य मया गज जिघाम्सुना ।
विसृष्टः अम्भसि नाराचः तेन ते निहतः सुतः ॥ २.६४.१७ ॥
Senhor, percebido o som, desejando matar o elefante, lancei uma flecha de haste de ferro à água, e por ela vosso filho foi abatido.
2.64.18
ततस्तस्यैव वचनादुपेत्य परितप्यतः ।
स मया सहसा बण उद्धृतो मर्मतस्तदा ॥ २.६४.१८ ॥
Então, às suas próprias palavras, aproximei-me dele e de repente retirei a flecha do ponto vital do asceta, que se lamentava.
2.64.19
स च उद्धृतेन बाणेन तत्र एव स्वर्गम् आस्थितः ।
भगवन्ताव् उभौ शोचन्न् अन्धाव् इति विलप्य च ॥ २.६४.१९ ॥
Atingido por aquela flecha disparada, ele partiu dali mesmo para o céu, lamentando assim, aflito pelos dois veneráveis cegos.
2.64.20
अज्ञानात् भवतः पुत्रः सहसा अभिहतः मया ।
शेषम् एवम् गते यत् स्यात् तत् प्रसीदतु मे मुनिः ॥ २.६४.२० ॥
Por ignorância, feri subitamente teu filho. Já que assim aconteceu, que o que resta seja; ó sábio, sê-me propício.
2.64.21
स तत् श्रुत्वा वचः क्रूरम् निह्श्वसन् शोक कर्शितः ।
नाशकत्तीव्रमायासमकर्तुम् भगवानृषिः ॥ २.६४.२१ ॥
Ao ouvir aquela palavra cruel, suspirando fundo e consumido pela dor, o venerável sábio não conseguiu infligir-lhe uma dor aguda.
2.64.22
सबाष्पपूर्णवदनो निःश्वसन् शोककर्शितः ।
माम् उवाच महा तेजाः कृत अन्जलिम् उपस्थितम् ॥ २.६४.२२ ॥
Com o rosto cheio de lágrimas, suspirando e consumido pela dor, o sábio de grande esplendor falou-me, enquanto eu estava diante dele de mãos postas.
2.64.23
यद्य् एतत् अशुभम् कर्म न स्म मे कथयेः स्वयम् ।
फलेन् मूर्धा स्म ते राजन् सद्यः शत सहस्रधा ॥ २.६४.२३ ॥
Se tu mesmo não me tivesses contado este ato nefasto, ó rei, a tua cabeça, como seu fruto, teria explodido de imediato em cem mil pedaços.
2.64.24
क्षत्रियेण वधो राजन् वानप्रस्थे विशेषतः ।
ज्ञान पूर्वम् कृतः स्थानाच् च्यावयेद् अपि वज्रिणम् ॥ २.६४.२४ ॥
Ó rei, a morte de um asceta da floresta por um kṣatriya, sobretudo se feita conscientemente, poderia derrubar do seu lugar até Indra, portador do raio.
2.64.25
सप्तधा तु फलेन्मूर्धा मुनौ तपसि तिष्ठति ।
ज्ञानाद्विसृजतः शस्त्रम् तादृशे ब्रह्मचारिणि ॥ २.६४.२५ ॥
A cabeça de quem, sabendo, lança uma arma contra um sábio em austeridade, contra tal brahmacārin, se divide em sete.
2.64.26
अज्ञानाद्द् हि कृतम् यस्मात् इदम् तेन एव जीवसि ।
अपि हि अद्य कुलम् नस्यात् राघवाणाम् कुतः भवान् ॥ २.६४.२६ ॥
Foi feito por ignorância, e por isso ainda vives. Caso contrário, a linhagem dos Rāghavas estaria extinta hoje mesmo; como terias sobrevivido?
2.64.27
नय नौ नृप तम् देशम् इति माम् च अभ्यभाषत ।
अद्य तम् द्रष्टुम् इच्चावः पुत्रम् पश्चिम दर्शनम् ॥ २.६४.२७ ॥
"Ó rei, leva-nos a esse lugar", disseram-me. Agora ambos desejamos ver esse filho; esta será a nossa última visão.
2.64.28
रुधिरेण अवसित अन्गम् प्रकीर्ण अजिन वाससम् ।
शयानम् भुवि निह्सम्ज्ञम् धर्म राज वशम् गतम् ॥ २.६४.२८ ॥
jazendo no chão, os membros manchados de sangue, vestido com peles de veado espalhadas, inconsciente, submetido ao poder de Dharmarāja, o rei do dharma.
2.64.29
अथ अहम् एकः तम् देशम् नीत्वा तौ भृश दुह्खितौ ।
अस्पर्शयम् अहम् पुत्रम् तम् मुनिम् सह भार्यया ॥ २.६४.२९ ॥
Então, sozinho, conduzi aqueles dois, profundamente aflitos, àquele lugar, e fiz com que tocassem o filho, juntamente com aquele sábio e sua esposa.
2.64.30
तौ पुत्रम् आत्मनः स्पृष्ट्वा तम् आसाद्य तपस्विनौ ।
निपेततुः शरीरे अस्य पिता च अस्य इदम् अब्रवीत् ॥ २.६४.३० ॥
Os dois ascetas tocaram o próprio filho, alcançaram-no e caíram sobre o seu corpo. E o pai dele disse estas palavras.
2.64.31
न न्व् अहम् ते प्रियः पुत्र मातरम् पश्य धार्मिक ।
किम् नु न आलिन्गसे पुत्र सुकुमार वचो वद ॥ २.६४.३१ ॥
Filho virtuoso, não sou eu querido para ti? Olha para tua mãe. Filho delicado, por que não me abraças? Diz ao menos uma palavra.
2.64.32
न त्वहम् ते प्रियः पुत्र मातरम् पस्य धार्मिक ।
किम् नु नालिङ्गसे पुत्र सुकुमार वचो वद ॥ २.६४.३२ ॥
Filho virtuoso, de fato não sou querido para ti? Olha para tua mãe. Filho delicado, por que não me abraças? Diz ao menos uma palavra.
2.64.33
कस्य वा अपर रात्रे अहम् श्रोष्यामि हृदयम् गमम् ।
अधीयानस्य मधुरम् शास्त्रम् वा अन्यद् विशेषतः ॥ २.६४.३३ ॥
Na madrugada, de quem ouvirei agora a doce e comovente recitação, das escrituras ou de outro texto, sobretudo quando estudado?
2.64.34
को माम् सम्ध्याम् उपास्य एव स्नात्वा हुत हुत अशनः ।
श्लाघयिष्यति उपासीनः पुत्र शोक भय अर्दितम् ॥ २.६४.३४ ॥
Depois de fazer a adoração do crepúsculo, banhar-se, oferecer as libações e comer, quem se sentará ao meu lado e me louvará, filho, a mim que estou atormentado pela dor e pelo medo?
2.64.35
कन्द मूल फलम् हृत्वा को माम् प्रियम् इव अतिथिम् ।
भोजयिष्यति अकर्मण्यम् अप्रग्रहम् अनायकम् ॥ २.६४.३५ ॥
Trazendo raízes, tubérculos e frutos, quem me alimentará como a um querido hóspede, a mim que sou incapaz de agir, sem apoio e sem guia?
2.64.36
इमाम् अन्धाम् च वृद्धाम् च मातरम् ते तपस्विनीम् ।
कथम् पुत्र भरिष्यामि कृपणाम् पुत्र गर्धिनीम् ॥ २.६४.३६ ॥
Filho, como sustentarei esta tua mãe, cega, idosa, asceta, digna de piedade e ansiosa por ti?
2.64.37
तिष्ठ मा मा गमः पुत्र यमस्य सदनम् प्रति ।
श्वो मया सह गन्ता असि जनन्या च समेधितः ॥ २.६४.३७ ॥
Fica, não vá, filho, em direção à morada de Yama. Amanhã irás comigo, criado por tua mãe.
2.64.38
उभाव् अपि च शोक आर्ताव् अनाथौ कृपणौ वने ।
क्षिप्रम् एव गमिष्यावः त्वया हीनौ यम क्षयम् ॥ २.६४.३८ ॥
Nós dois, afligidos pela dor, sem protetor e miseráveis na floresta, privados de ti, logo iremos à morada de Yama.
2.64.39
ततः वैवस्वतम् दृष्ट्वा तम् प्रवक्ष्यामि भारतीम् ।
क्षमताम् धर्म राजो मे बिभृयात् पितराव् अयम् ॥ २.६४.३९ ॥
Então, ao ver Vaivasvata Yama, falarei a ele: que o rei do dharma se agrade, e que ele sustente meus pais.
2.64.40
दातुमर्हति धर्मात्मा लोकपालो महायशाः ।
ईदृषस्य ममाक्षय्या मेकामभयदक्षिणाम् ॥ २.६४.४० ॥
O guardião dos mundos, de alma justa e grande glória, merece conceder a alguém como eu este dom imperecível de destemor.
2.64.41
अपापो असि यथा पुत्र निहतः पाप कर्मणा ।
तेन सत्येन गच्च आशु ये लोकाः शस्त्र योधिनाम् ॥ २.६४.४१ ॥
És sem pecado, filho, e contudo foste abatido por um de ação pecaminosa. Pela verdade, vai depressa aos mundos dos guerreiros que lutam com armas.
2.64.42
यान्ति शूरा गतिम् याम् च सम्ग्रामेष्व् अनिवर्तिनः ।
हताः तु अभिमुखाः पुत्र गतिम् ताम् परमाम् व्रज ॥ २.६४.४२ ॥
O caminho que alcançam os heróis que não recuam nas batalhas, e o caminho supremo que alcançam os abatidos de frente — filho, alcança esse caminho supremo.
2.64.43
याम् गतिम् सगरः शैब्यो दिलीपो जनमेजयः ।
नहुषो धुन्धुमारः च प्राप्ताः ताम् गच्च पुत्रक ॥ २.६४.४३ ॥
Vai, meu filho, ao caminho que Sagara, Śaibya, Dilīpa, Janamejaya, Nahuṣa e Dhundhumāra alcançaram.
2.64.44
या गतिः सर्व साधूनाम् स्वाध्यायात् पतसः च या ।
भूमिदस्य आहित अग्नेः चएक पत्नी व्रतस्य च ॥ २.६४.४४ ॥
o caminho de todos os virtuosos, o alcançado pelo estudo do Veda e pela queda, o do doador de terras e do guardião dos fogos sagrados, e o do que observa o voto de uma única esposa.
2.64.45
गो सहस्र प्रदातृऋणाम् या या गुरुभृताम् अपि ।
देह न्यास कृताम् या च ताम् गतिम् गच्च पुत्रक ॥ २.६४.४५ ॥
O caminho dos que deram mil vacas, o dos que sustentaram seus mestres e o dos que entregaram o corpo: vai, meu filho, por esse caminho.
2.64.46
न हि तु अस्मिन् कुले जातः गच्चति अकुशलाम् गतिम् ।
स तु यास्यति येन त्वम् निहतो मम बान्धवः ॥ २.६४.४६ ॥
Ninguém nascido nesta linhagem vai a um destino infausto; mas aquele por quem você, meu parente, foi morto irá até ele.
2.64.47
एवम् स कृपणम् तत्र पर्यदेवयत असकृत् ।
ततः अस्मै कर्तुम् उदकम् प्रवृत्तः सह भार्यया ॥ २.६४.४७ ॥
Assim lamentou ele ali, piedosamente, repetidas vezes; depois, junto com a esposa, pôs-se a fazer por ele a oferenda de água.
2.64.48
स तु दिव्येन रूपेण मुनि पुत्रः स्व कर्मभिः ।
स्वर्गमाध्यारुहत् ख्षिप्रम् शक्रेण सह खर्मवित् ॥ २.६४.४८ ॥
Mas o filho do sábio, conhecedor do dharma, pelos próprios atos assumiu forma divina e subiu rapidamente ao céu junto com Indra.
2.64.49
आबभाषे च वृद्धौ तौ सह शक्रेण तापसः ।
आश्वास्य च मुहूर्तम् तु पितरौ वाक्यम् अब्रवीत् ॥ २.६४.४९ ॥
O asceta falou aos dois anciãos, junto com Indra; após consolá-los por um momento, disse estas palavras aos seus pais.
2.64.50
स्थानम् अस्मि महत् प्राप्तः भवतोह् परिचारणात् ।
भवन्ताव् अपि च क्षिप्रम् मम मूलम् उपैष्यतः ॥ २.६४.५० ॥
Pelo vosso serviço alcancei um grande lugar; também vós logo chegareis ao meu próprio lugar.
2.64.51
एवम् उक्त्वा तु दिव्येन विमानेन वपुष्मता ।
आरुरोह दिवम् क्षिप्रम् मुनि पुत्रः जित इन्द्रियः ॥ २.६४.५१ ॥
Tendo falado assim, o filho do sábio, senhor de seus sentidos, subiu rapidamente ao céu naquele carro celeste e resplandecente.
2.64.52
स कृत्वा तु उदकम् तूर्णम् तापसः सह भार्यया ।
माम् उवाच महा तेजाः कृत अन्जलिम् उपस्थितम् ॥ २.६४.५२ ॥
Então o asceta de grande esplendor, junto com sua esposa, realizou rapidamente a libação de água e falou comigo, que estava perto com as mãos postas.
2.64.53
अद्य एव जहि माम् राजन् मरणे न अस्ति मे व्यथा ।
यत् शरेण एक पुत्रम् माम् त्वम् अकार्षीर् अपुत्रकम् ॥ २.६४.५३ ॥
Ó rei, mata-me agora; a morte não me causa dor, pois com uma só flecha fizeste de mim, que tinha um único filho, um homem sem filhos.
2.64.54
त्वया तु यद् अविज्ञानान् निहतः मे सुतः शुचिः ।
तेन त्वाम् अभिशप्स्यामि सुदुह्खम् अतिदारुणम् ॥ २.६४.५४ ॥
Por ignorância mataste o meu filho puro; por isso amaldiçoar-te-ei com uma dor terrivelmente cruel.
2.64.55
पुत्र व्यसनजम् दुह्खम् यद् एतन् मम साम्प्रतम् ।
एवम् त्वम् पुत्र शोकेन राजन् कालम् करिष्यसि ॥ २.६४.५५ ॥
Filho, esta dor nascida da perda de um filho que agora sinto; assim também tu, ó rei, terminarás teu tempo na tristeza por um filho.
2.64.56
अज्ञानात्तु हतो यस्मात् क्षत्रियेण त्वया मुनिः ।
तस्मात्त्वाम् नाविशत्याशु ब्रह्महत्या नराधिप ॥ २.६४.५६ ॥
Porque tu, um kṣatriya, por ignorância mataste um sábio, por isso, ó senhor dos homens, o pecado de matar um brâmane não te atingirá logo.
2.64.57
त्वामप्येतादृशो भावः क्षिप्रमेव गमिष्यति ।
जीवितान्तकरो घोरो दातारमिव दक्षिणा ॥ २.६४.५७ ॥
Um estado tão terrível, que traz o fim da vida, logo chegará também a ti, como chega ao doador da dakṣiṇā.
2.64.58
एवम् शापम् मयि न्यस्य विलप्य करुणम् बहु ।
चितामारोप्य देहम् तन्मिथुनम् स्वर्गमभ्ययात् ॥ २.६४.५८ ॥
Tendo-me lançado esta maldição e lamentado com piedade, colocando os corpos sobre a pira, o casal foi para o céu.
2.64.59
तदेतच्चिन्तयानेन स्मऋतम् पापम् मया स्वयम् ।
तदा बाल्यात्कृतम् देवि शब्दवेध्यनुकर्षिणा ॥ २.६४.५९ ॥
Pensando nisto, ó rainha, lembrei-me eu mesmo do pecado que cometi na juventude, quando puxei o arco guiado pelo som.
2.64.60
तस्यायम् कर्मणो देवि विपाकः समुपस्थितः ।
अपथ्यैः सह सम्भुक्ते व्याधिरन्नरसे यथा ॥ २.६४.६० ॥
Ó rainha, chegou agora o fruto amadurecido daquele ato, assim como a doença surge no suco dos alimentos de quem comeu coisas impróprias.
2.64.61
तस्मान् माम् आगतम् भद्रे तस्य उदारस्य तत् वचः ।
यद् अहम् पुत्र शोकेन सम्त्यक्ष्याम्य् अद्य जीवितम् ॥ २.६४.६१ ॥
Portanto, ó gentil senhora, por causa das palavras daquele nobre filho, hoje abandonarei a minha vida na dor pelo meu filho.
2.64.62
चक्षुर्भ्याम् त्वाम् न पश्यामि कौसल्ये साधु माम्स्फृश ।
इत्युक्त्वा स रुदम्स्त्रस्तो भार्यामाह च भूमिपः ॥ २.६४.६२ ॥
Ó Kausalyā, não te vejo com os meus olhos; toca-me bem. Tendo dito isto, o rei, aterrorizado e a chorar, falou à sua esposa.
2.64.63
एतन्मे सदृशम् देवि यन्मया राघवे कृतम् ।
सदृशम् तत्तु तस्यैव यदनेन कृतम् मयि ॥ २.६४.६३ ॥
Ó rainha, o que fiz a Rāghava é adequado para mim; e o que ele me fez é adequado para ele.
2.64.64
दुर्वृत्तमपि कः पुत्रम् त्यजेद्भुवि विचक्षणः ।
कश्च प्रव्राज्यमानो वा नासूयेत्पितरम् सुतः ॥ २.६४.६४ ॥
Quem na terra, sendo sábio, abandonaria sequer um filho de má conduta? E que filho, quando exilado, não guardaria ressentimento contra o pai?
2.64.65
यदि माम् सम्स्पृशेद् रामः सकृदद्य लभेत वा ।
यमक्षयमनुप्राप्ता द्रक्ष्यन्ति न हि मानवाः ॥ २.६४.६५ ॥
Se Rāma me tocar uma vez que seja hoje, ou me alcançar, as pessoas não me verão como alguém que foi para a morada de Yama.
2.64.66
चक्षुषा त्वाम् न पश्यामि स्मृतिर् मम विलुप्यते ।
दूता वैवस्वतस्य एते कौसल्ये त्वरयन्ति माम् ॥ २.६४.६६ ॥
Não te vejo com os meus olhos; a minha memória desvanece. Ó Kausalyā, estes mensageiros de Vaivasvata Yama apressam-me.
2.64.67
अतः तु किम् दुह्खतरम् यद् अहम् जीवित क्षये ।
न हि पश्यामि धर्मज्ञम् रामम् सत्य पराक्यमम् ॥ २.६४.६७ ॥
Então, qual maior dor poderia haver no fim da minha vida do que não ver Rāma, conhecedor do dharma, de verdadeiro valor?
2.64.68
तस्यादर्शनजः शोकः सुतस्याप्रतिकर्मणः ।
उच्चोषयति मे प्राणान्वारि स्तोकमिवातवः ॥ २.६४.६८ ॥
A dor de não ver aquele filho, sem remédio, resseca meus alentos vitais como o sol seca um pouco de água.
2.64.69
न ते मनुष्या देवाः ते ये चारु शुभ कुण्डलम् ।
मुखम् द्रक्ष्यन्ति रामस्य वर्षे पन्च दशे पुनः ॥ २.६४.६९ ॥
Aqueles que tornarem a ver o belo e auspicioso rosto de Rāma, adornado com brincos, no décimo quinto ano, não são homens nem deuses.
2.64.70
पद्म पत्र ईक्षणम् सुभ्रु सुदम्ष्ट्रम् चारु नासिकम् ।
धन्या द्रक्ष्यन्ति रामस्य तारा अधिप निभम् मुखम् ॥ २.६४.७० ॥
Afortunados serão os que tornarem a ver o rosto de Rāma, de olhos como pétalas de lótus, belas sobrancelhas, dentes finos, nariz formoso, semelhante ao senhor das estrelas.
2.64.71
सदृशम् शारदस्य इन्दोह् फुल्लस्य कमलस्य च ।
सुगन्धि मम नाथस्य धन्या द्रक्ष्यन्ति तन् मुखम् ॥ २.६४.७१ ॥
Afortunados serão os que verão aquele rosto do meu senhor Rāma, perfumado, semelhante à lua de outono e ao lótus em flor.
2.64.72
निवृत्त वन वासम् तम् अयोध्याम् पुनर् आगतम् ।
द्रक्ष्यन्ति सुखिनो रामम् शुक्रम् मार्ग गतम् यथा ॥ २.६४.७२ ॥
Os felizes verão Rāma, de volta a Ayodhyā com o fim de seu exílio na floresta, como se vê o planeta Vênus percorrendo seu caminho.
2.64.73
कौसल्ये चित्त मोहेन हृदयम् सीदतीव मे ।
वेदये न च समुक्तान् शब्दस्पर्शरसानहम् ॥ २.६४.७३ ॥
Ó Kauśalyā! Minha mente está confusa pela aflição e meu coração parece afundar; já não percebo bem o som, o toque nem o sabor.
2.64.74
चित्तनाशाद्विपद्यन्ते सर्वाण्येवेन्द्रियाणि मे ।
क्षिणस्नेहस्य दीपस्य सम्सक्ता रश्मयो यथा ॥ २.६४.७४ ॥
Com a mente destruída, todos os meus sentidos vão falhando, como os raios de uma lâmpada cujo óleo se esgotou.
2.64.75
अयम् आत्म भवः शोको माम् अनाथम् अचेतनम् ।
सम्सादयति वेगेन यथा कूलम् नदी रयः ॥ २.६४.७५ ॥
Esta dor nascida dentro de mim me derruba com violência, a mim, desamparado e inconsciente, como a correnteza de um rio arrasta sua margem.
2.64.76
हा राघव महा बाहो हा मम आयास नाशन ।
हा पितृप्रिय मे नाथ हाद्य क्वासि गतः सुत ॥ २.६४.७६ ॥
Ai, Rāghava! Ó tu de braços poderosos! Ai, destruidor das minhas aflições! Ai, querido de teu pai! Ó meu senhor! Ai, filho! Para onde foste hoje?
2.64.77
हा कौसल्ये नशिष्यामि हा सुमित्रे तपस्विनि ।
हा नृशम्से ममामित्रे कैकेयि कुलपाम्सनि ॥ २.६४.७७ ॥
Ai, Kauśalyā, eu perecerei! Ai, Sumitrā, asceta! Ai, cruel Kaikeyī, minha inimiga, mancha da família!
2.64.78
राजा दशरथः शोचन् जीवित अन्तम् उपागमत् ॥ २.६४.७८ ॥
O rei Daśaratha, lamentando, chegou ao fim da sua vida.
2.64.79
यथा तु दीनम् कथयन् नर अधिपः ।
प्रियस्य पुत्रस्य विवासन आतुरः ।
गते अर्ध रात्रे भृश दुह्ख पीडितः ।
तदा जहौ प्राणम् उदार दर्शनः ॥ २.६४.७९ ॥
Assim, falando piedosamente, angustiado pelo exílio de seu amado filho, o senhor dos homens, atormentado por intensa dor quando a meia-noite passou, então entregou o sopro vital, o rei de aspecto nobre.