รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.66
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.66.1
तम् अग्निम् इव सम्शान्तम् अम्बु हीनम् इव अर्णवम् ।
हतप्रभम् इव आदित्यम् स्वर्गथम् प्रेक्ष्य भूमिपम् ॥ २.६६.१ ॥
เมื่อเห็นพระราชาผู้เสด็จสู่สวรรค์ สงบนิ่งดุจไฟที่ดับแล้ว ดุจมหาสมุทรที่ปราศจากน้ำ ดุจดวงอาทิตย์ที่สูญแสงรัศมี
2.66.2
कौसल्या बाष्प पूर्ण अक्षी विविधम् शोक कर्शिता ।
उपगृह्य शिरः राज्ञः कैकेयीम् प्रत्यभाषत ॥ २.६६.२ ॥
พระนางเการเลียะ มีนัยน์ตาเปี่ยมด้วยน้ำตา และซูบเซียวเพราะความเศร้าโศกหลากหลาย ได้ประคองพระเศียรของพระราชาไว้บนตัก แล้วตรัสกับพระนางไกเกยีว่า
2.66.3
सकामा भव कैकेयि भुन्क्ष्व राज्यम् अकण्टकम् ।
त्यक्त्वा राजानम् एक अग्रा नृशम्से दुष्ट चारिणि ॥ २.६६.३ ॥
ไกเกยีเอ๋ย จงสมปรารถนาเถิด จงเสวยราชสมบัติอันปราศจากหนามเถิด เมื่อได้ทอดทิ้งพระราชาผู้มีใจมุ่งเพียงหนึ่งเดียว โอ้ผู้โหดร้าย โอ้ผู้มีความประพฤติชั่วร้าย
2.66.4
विहाय माम् गतः रामः भर्ता च स्वर् गतः मम ।
विपथे सार्थ हीना इव न अहम् जीवितुम् उत्सहे ॥ २.६६.४ ॥
พระรามได้ทิ้งหม่อมฉันไป และพระสวามีของหม่อมฉันก็เสด็จสู่สวรรค์แล้ว ดุจผู้เดินทางที่หลงทางและพลัดจากขบวนพ่อค้า หม่อมฉันไม่มีกำลังใจที่จะมีชีวิตอยู่ต่อไป
2.66.5
भर्तारम् तम् परित्यज्य का स्त्री दैवतम् आत्मनः ।
इच्चेज् जीवितुम् अन्यत्र कैकेय्याः त्यक्त धर्मणः ॥ २.६६.५ ॥
สตรีผู้ใดเล่าจะปรารถนามีชีวิตอยู่ที่อื่น เมื่อได้ทอดทิ้งพระสวามีซึ่งเป็นเทพเจ้าประจำตน ยกเว้นพระนางไกเกยีผู้ได้ละทิ้งธรรม
2.66.6
न लुब्धो बुध्यते दोषान् किम् पाकम् इव भक्षयन् ।
कुब्जा निमित्तम् कैकेय्या राघवाणान् कुलम् हतम् ॥ २.६६.६ ॥
คนโลภย่อมไม่รู้ถึงโทษ ดุจผู้กินผลไม้มีพิษ เพราะหญิงค่อมนั้นเป็นเหตุ พระนางไกเกยีจึงทำให้วงศ์ของราฆวะถูกทำลาย
2.66.7
अनियोगे नियुक्तेन राज्ञा रामम् विवासितम् ।
सभार्यम् जनकः श्रुत्वा पतितप्स्यति अहम् यथा ॥ २.६६.७ ॥
ด้วยคำสั่งที่ไม่ควรสั่ง พระราชาผู้ถูกชักนำจึงได้เนรเทศพระรามพร้อมด้วยพระชายา เมื่อชนกได้ฟังเรื่องนี้ ท่านก็จะล้มลงเช่นเดียวกับที่หม่อมฉันได้ล้มลงแล้ว
2.66.8
स मामनाथाम् विधवाम् नाद्य जानाति धार्मिकः ।
रामः कमल पत्र अक्षो जीव नाशम् इतः गतः ॥ २.६६.८ ॥
พระรามผู้ทรงธรรม มีดวงเนตรดุจกลีบบัว ไม่ทรงทราบในวันนี้ว่าหม่อมฉันไร้ที่พึ่งและเป็นหม่อมฉันม่าย พระองค์ได้เสด็จจากที่นี้ไปสู่ความสิ้นชีวิตแล้ว
2.66.9
विदेह राजस्य सुता तहा सीता तपस्विनी ।
दुह्खस्य अनुचिता दुह्खम् वने पर्युद्विजिष्यति ॥ २.६६.९ ॥
พระสีดา พระธิดาของพระราชาแห่งวิเทหะ ผู้ประพฤติตนเคร่งครัด ผู้ไม่สมควรแก่ความทุกข์ จะต้องได้รับความทุกข์ใจอย่างยิ่งจากความลำบากในป่า
2.66.10
नदताम् भीम घोषाणाम् निशासु मृग पक्षिणाम् ।
निशम्य नूनम् सम्स्त्रस्ता राघवम् सम्श्रयिष्यति ॥ २.६६.१० ॥
เมื่อได้ยินเสียงคำรามและเสียงร้องอันน่ากลัวของสัตว์ป่าและนกในยามค่ำคืน นางจะต้องตกใจกลัวอย่างแน่นอน และจะแสวงหาที่พึ่งกับพระราม
2.66.11
वृद्धः चैव अल्प पुत्रः च वैदेहीम् अनिचिन्तयन् ।
सो अपि शोक समाविष्टः ननु त्यक्ष्यति जीवितम् ॥ २.६६.११ ॥
ท่านผู้ชรานั้นมีบุตรน้อย และคอยคิดถึงพระไวเทหีอยู่เสมอ ถูกความโศกเศร้าครอบงำ ก็จะต้องสละชีวิตของตนอย่างแน่นอน
2.66.12
साहमद्यैव दिष्टान्तम् गमिष्यामि पतिव्रता ।
इदम् शरीरमालिङ्ग्य प्रवेक्ष्यामि हुताशनम् ॥ २.६६.१२ ॥
หม่อมฉันผู้ซื่อสัตย์ต่อสามี วันนี้จะถึงที่สุดที่โชคชะตากำหนดไว้ หม่อมฉันจะกอดร่างกายนี้แล้วเข้าไปในกองไฟ
2.66.13
ताम् ततः सम्परिष्वज्य विलपन्तीम् तपस्विनीम् ।
व्यपनिन्युः सुदुह्ख आर्ताम् कौसल्याम् व्यावहारिकाः ॥ २.६६.१३ ॥
ครั้นแล้วบรรดาข้ารับใช้ได้โอบกอดพระนางเการเลียะ ผู้เป็นนักพรต ผู้คร่ำครวญอยู่ และผู้ทุกข์ระทมอย่างยิ่ง แล้วพาพระนางออกไปจากที่นั่น
2.66.14
तैल द्रोण्याम् अथ अमात्याः सम्वेश्य जगती पतिम् ।
राज्ञः सर्वाणि अथ आदिष्टाः चक्रुः कर्माणि अनन्तरम् ॥ २.६६.१४ ॥
ครั้นแล้วเหล่าอำมาตย์ได้วางพระราชาผู้เป็นเจ้าแห่งแผ่นดินลงในอ่างน้ำมัน แล้วจึงปฏิบัติพิธีกรรมทั้งหมดของพระราชาตามที่ได้รับคำสั่งไว้
2.66.15
न तु सम्कलनम् राज्ञो विना पुत्रेण मन्त्रिणः ।
सर्वज्ञाः कर्तुम् ईषुस् ते ततः रक्षन्ति भूमिपम् ॥ २.६६.१५ ॥
แต่เหล่าอำมาตย์ไม่ประสงค์จะประชุมกันโดยปราศจากพระราชโอรส เพราะท่านเหล่านั้นรอบรู้ทุกสิ่ง จึงได้แต่คุ้มครองพระราชาผู้เป็นเจ้าแห่งแผ่นดินนั้นต่อไป
2.66.16
तैल द्रोण्याम् तु सचिवैः शायितम् तम् नर अधिपम् ।
हा मृतः अयम् इति ज्ञात्वा स्त्रियः ताः पर्यदेवयन् ॥ २.६६.१६ ॥
แต่เมื่อบรรดาสตรีเห็นว่าพระราชาผู้เป็นเจ้าแห่งมนุษย์ถูกอำมาตย์วางลงในอ่างน้ำมัน และรู้ว่า 'อนิจจา พระองค์สิ้นพระชนม์แล้ว' ก็พากันคร่ำครวญ
2.66.17
बाहून् उद्यम्य कृपणा नेत्र प्रस्रवणैः मुखैः ।
रुदन्त्यः शोक सम्तप्ताः कृपणम् पर्यदेवयन् ॥ २.६६.१७ ॥
บรรดาสตรีผู้น่าสงสารเหล่านั้น ยกแขนขึ้น มีน้ำตาไหลจากนัยน์ตาและใบหน้า ร้องไห้คร่ำครวญด้วยความโศกเศร้า พร่ำรำพันอย่างน่าสงสาร
2.66.18
हा महाराज रामेण सततम् प्रियवादिना ।
विहीनाः सत्यसन्धेन किमर्थम् विजहासि नः ॥ २.६६.१८ ॥
อนิจจา มหาราชเอ๋ย เหตุใดพระองค์จึงทรงทอดทิ้งพวกหม่อมฉัน โดยปราศจากพระรามผู้ตรัสถ้อยคำอันน่ารื่นรมย์อยู่เสมอ และผู้ซื่อสัตย์ต่อคำปฏิญาณ
2.66.19
कैकेय्या दुष्टभावाया राघवेण वियोजिताः ।
कथम् पतिघ्न्या वत्स्यामः समीपे विधवा वयम् ॥ २.६६.१९ ॥
ถูกพรากจากพระราฆวะด้วยความคิดชั่วร้ายของพระนางไกเกยี พวกหม่อมฉันผู้เป็นหม้าย จะอยู่ใกล้ผู้ฆ่าสามีได้อย่างไร
2.66.20
स हि नाथः सदास्माकम् तव च प्रभुरात्मवान् ।
वनम् रामो गतः श्रीमान् विहाय नृपतिश्रियम् ॥ २.६६.२० ॥
พระรามผู้เป็นที่พึ่งของพวกเราเสมอมา และเป็นองค์ผู้ปกครองของพระองค์ด้วย ผู้ควบคุมตนได้ และทรงรุ่งเรือง ได้เสด็จเข้าป่า ทรงละทิ้งความรุ่งเรืองแห่งราชาธิปไตย
2.66.21
त्वया तेन च वीरेण विना व्यसनमोहिताः ।
कथम् वयम् निवत्स्यामः कैकेय्या च विदूषिताः ॥ २.६६.२१ ॥
ไม่มีท่านและวีรบุรุษผู้นั้น พวกเราผู้ถูกความโศกเศร้าครอบงำและถูกไกเกยีย์ทำให้มัวหมอง จะอยู่ต่อไปได้อย่างไร
2.66.22
यया तु राजा रामश्च लक्ष्मणश्च महाबलः ।
सीतया सह सम्त्य्क्ताः सा कमन्यम् न हास्यति ॥ २.६६.२२ ॥
นางผู้ทอดทิ้งพระราชา พระรามและพระลักษมณ์ผู้มีกำลังมหาศาล รวมทั้งสีดาที่ไปกับพวกเขาด้วย นางจะไม่ทอดทิ้งใครอีกเล่า
2.66.23
ता बाष्पेण च सम्वीताः शोकेन विपुलेन च ।
व्यवेष्टन्त निरानन्दा राघवस्य वरस्त्रीयः ॥ २.६६.२३ ॥
เหล่าสตรีผู้สูงศักดิ์ของราฆวะ ถูกน้ำตาและความโศกอันใหญ่หลวงห่อหุ้ม ไร้ความยินดี ต่างดิ้นทุรนทุรายด้วยความทุกข์ทรมาน
2.66.24
निशा नक्षत्र हीना इव स्त्री इव भर्तृ विवर्जिता ।
पुरी न अराजत अयोध्या हीना राज्ञा महात्मना ॥ २.६६.२४ ॥
อโยธยาที่ปราศจากพระราชาผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ไม่รุ่งเรืองเลย เปรียบเหมือนราตรีที่ไร้ดาวนักษัตร และเหมือนสตรีที่สามีทอดทิ้ง
2.66.25
बाष्प पर्याकुल जना हाहा भूत कुल अन्गना ।
शून्य चत्वर वेश्म अन्ता न बभ्राज यथा पुरम् ॥ २.६६.२५ ॥
ผู้คนต่างจมอยู่ในน้ำตา สตรีจากตระกูลผู้ดีร้องคร่ำครวญว่า "โอ้ ทำอย่างไรดี" ลานกว้างและห้องในเรือนว่างเปล่า เมืองนั้นมิได้รุ่งเรืองดังเคย
2.66.26
गत प्रभा द्यौर् इव भास्करम् विना ।
व्यपेत नक्षत्र गणा इव शर्वरी ।
निवृत्तचारः सहसा गतो रविः ।
प्रवृत्तचारा राजनी ह्युपस्थिता ॥ २.६६.२६ ॥
เหมือนท้องฟ้าที่ขาดความสุกใสเมื่อดวงอาทิตย์จากไป เหมือนราตรีเมื่อกลุ่มดาวนักษัตรลาลับไป ราวกับดวงอาทิตย์หยุดเดินทางลงกะทันหันแล้วจากไป และราตรีเริ่มเดินทางมาถึง
2.66.27
ऋते तु पुत्राद्दहनम् महीपते ।
र्नरोचयन्ते सुहृदः समागताः ।
इतीव तस्मिन् शयने न्यवेशय ।
न्विचिन्त्य राजानमचिन्त्य दर्शनम् ॥ २.६६.२७ ॥
ผู้เป็นมิตรที่มาชุมนุมกันคิดว่า "หากไม่มีบุตร การเผาพระศพของพระราชาย่อมไม่สมควร" จึงวางพระราชาลงบนเตียงนั้น พิจารณาถึงพระราชาผู้มีพระรูปที่เกินจะคาดคิด
2.66.28
गतप्रभा द्यौरिव भास्करम् विना ।
व्यपेतनक्षत्रगणेव शर्वरी ।
पुरी बभासे रहिता मह आत्मना ।
न च अस्र कण्ठ आकुल मार्ग चत्वरा ॥ २.६६.२८ ॥
เหมือนท้องฟ้าที่ขาดความสุกใสเมื่อดวงอาทิตย์จากไป เหมือนราตรีเมื่อกลุ่มดาวนักษัตรลาลับไป เมืองนั้นปราศจากพระราชาผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่จึงไม่รุ่งเรือง ถนนและลานกว้างสั่นสะเทือนด้วยผู้คนที่มีลำคอสะอื้นไห้ด้วยน้ำตา
2.66.29
नराः च नार्यः च समेत्य सम्घशो ।
विगर्हमाणा भरतस्य मातरम् ।
तदा नगर्याम् नर देव सम्क्षये ।
बभूवुर् आर्ता न च शर्म लेभिरे ॥ २.६६.२९ ॥
ชายและหญิงมาชุมนุมกันเป็นกลุ่ม ต่างตำหนิมารดาของพระภรต เมื่อพระราชาเสด็จสวรรคต ทั้งในเมืองต่างเศร้าโศก และไม่มีใครได้รับความสงบใจ