والمیکی رامائن · سرگ 2.66
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.66.1
तम् अग्निम् इव सम्शान्तम् अम्बु हीनम् इव अर्णवम् ।
हतप्रभम् इव आदित्यम् स्वर्गथम् प्रेक्ष्य भूमिपम् ॥ २.६६.१ ॥
بجھی ہوئی آگ کی مانند، پانی سے خالی سمندر کی مانند، بے نور سورج کی مانند، سوارگ کو سدھارے ہوئے اس بادشاہ کو دیکھ کر۔
2.66.2
कौसल्या बाष्प पूर्ण अक्षी विविधम् शोक कर्शिता ।
उपगृह्य शिरः राज्ञः कैकेयीम् प्रत्यभाषत ॥ २.६६.२ ॥
آنسوؤں سے بھری آنکھوں اور طرح طرح کے غم سے نڈھال کوشلیا نے بادشاہ کا سر گود میں لے کر کیکئی سے کہا۔
2.66.3
सकामा भव कैकेयि भुन्क्ष्व राज्यम् अकण्टकम् ।
त्यक्त्वा राजानम् एक अग्रा नृशम्से दुष्ट चारिणि ॥ २.६६.३ ॥
اے کیکئی، تیری خواہش پوری ہو۔ بے خار سلطنت کا لطف اٹھا۔ بادشاہ کو چھوڑ کر یکسو ہو کر، اے ظالم، اے بدچلن عورت!
2.66.4
विहाय माम् गतः रामः भर्ता च स्वर् गतः मम ।
विपथे सार्थ हीना इव न अहम् जीवितुम् उत्सहे ॥ २.६६.४ ॥
رام مجھے چھوڑ کر چلے گئے، اور میرے شوہر بھی سوارگ کو سدھار گئے۔ راستہ بھولی ہوئی، قافلے سے بچھڑی ہوئی کی مانند، میں جینے کی ہمت نہیں کر سکتی۔
2.66.5
भर्तारम् तम् परित्यज्य का स्त्री दैवतम् आत्मनः ।
इच्चेज् जीवितुम् अन्यत्र कैकेय्याः त्यक्त धर्मणः ॥ २.६६.५ ॥
اپنے دیوتا جیسے شوہر کو چھوڑ کر، دھرم ترک کرنے والی کیکئی کے سوا کون سی عورت کہیں اور جینا چاہے گی؟
2.66.6
न लुब्धो बुध्यते दोषान् किम् पाकम् इव भक्षयन् ।
कुब्जा निमित्तम् कैकेय्या राघवाणान् कुलम् हतम् ॥ २.६६.६ ॥
لالچی شخص خامیوں کو نہیں سمجھتا، جیسے زہریلا پھل کھانے والا۔ کبڑی منتھرا کے سبب کیکئی نے راگھووں کا خاندان تباہ کر دیا۔
2.66.7
अनियोगे नियुक्तेन राज्ञा रामम् विवासितम् ।
सभार्यम् जनकः श्रुत्वा पतितप्स्यति अहम् यथा ॥ २.६६.७ ॥
ناروا حکم سے برانگیختہ بادشاہ نے رام کو بیوی سمیت جلاوطن کر دیا؛ یہ سن کر جنک بھی میری طرح گر پڑے گا۔
2.66.8
स मामनाथाम् विधवाम् नाद्य जानाति धार्मिकः ।
रामः कमल पत्र अक्षो जीव नाशम् इतः गतः ॥ २.६६.८ ॥
وہ دھرماتما رام، کنول کی پنکھڑی جیسی آنکھوں والا، آج مجھے بے سہارا اور بیوہ نہیں جانتا؛ وہ یہاں سے موت کی طرف چلا گیا ہے۔
2.66.9
विदेह राजस्य सुता तहा सीता तपस्विनी ।
दुह्खस्य अनुचिता दुह्खम् वने पर्युद्विजिष्यति ॥ २.६६.९ ॥
ویدیہ کے بادشاہ کی بیٹی، تپسوینی سیتا بھی، جو دکھ کے لائق نہیں، جنگل میں بہت پریشان ہوگی۔
2.66.10
नदताम् भीम घोषाणाम् निशासु मृग पक्षिणाम् ।
निशम्य नूनम् सम्स्त्रस्ता राघवम् सम्श्रयिष्यति ॥ २.६६.१० ॥
راتوں کو گرجنے والی خوفناک آوازوں والے جانوروں اور پرندوں کی آوازیں سن کر وہ یقیناً ڈر کر راghava کی پناہ لے گی۔
2.66.11
वृद्धः चैव अल्प पुत्रः च वैदेहीम् अनिचिन्तयन् ।
सो अपि शोक समाविष्टः ननु त्यक्ष्यति जीवितम् ॥ २.६६.११ ॥
بوڑھا، کم بیٹوں والا، اور وید ہی کا مسلسل خیال رکھنے والا وہ بھی غم میں گھر کر یقیناً جان دے دے گا۔
2.66.12
साहमद्यैव दिष्टान्तम् गमिष्यामि पतिव्रता ।
इदम् शरीरमालिङ्ग्य प्रवेक्ष्यामि हुताशनम् ॥ २.६६.१२ ॥
پتی ورتا میں آج ہی تقدیر کے مقررہ انجام کو جاؤں گی؛ اس جسم کو سینے سے لگا کر میں آگ میں داخل ہو جاؤں گی۔
2.66.13
ताम् ततः सम्परिष्वज्य विलपन्तीम् तपस्विनीम् ।
व्यपनिन्युः सुदुह्ख आर्ताम् कौसल्याम् व्यावहारिकाः ॥ २.६६.१३ ॥
پھر کارکنوں نے نوحہ کرتی ہوئی اس تپسوی کوسلیا کو گلے لگا کر، شدید غم سے نڈھال اسے وہاں سے ہٹا دیا۔
2.66.14
तैल द्रोण्याम् अथ अमात्याः सम्वेश्य जगती पतिम् ।
राज्ञः सर्वाणि अथ आदिष्टाः चक्रुः कर्माणि अनन्तरम् ॥ २.६६.१४ ॥
پھر وزیروں نے بادشاہ کو تیل کی ناند میں رکھا، پھر حکم کے مطابق بادشاہ کے تمام کام یکے بعد دیگرے انجام دیے۔
2.66.15
न तु सम्कलनम् राज्ञो विना पुत्रेण मन्त्रिणः ।
सर्वज्ञाः कर्तुम् ईषुस् ते ततः रक्षन्ति भूमिपम् ॥ २.६६.१५ ॥
لیکن بادشاہ کے بیٹے کے بغیر وزیروں نے مجلس بلانے کا ارادہ نہ کیا؛ وہ دانا لوگ اس وقت بادشاہ کی حفاظت کرتے رہے۔
2.66.16
तैल द्रोण्याम् तु सचिवैः शायितम् तम् नर अधिपम् ।
हा मृतः अयम् इति ज्ञात्वा स्त्रियः ताः पर्यदेवयन् ॥ २.६६.१६ ॥
لیکن وزیروں نے تیل کی ناند میں لٹائے ہوئے اس نرادھپ کو دیکھ کر، 'ہائے! یہ مر گئے' جان کر ان عورتوں نے نوحہ کیا۔
2.66.17
बाहून् उद्यम्य कृपणा नेत्र प्रस्रवणैः मुखैः ।
रुदन्त्यः शोक सम्तप्ताः कृपणम् पर्यदेवयन् ॥ २.६६.१७ ॥
بازو اوپر اٹھا کر، آنکھوں سے آنسو بہاتی اور چہروں سے روتی ہوئی، غم سے جلی وہ بے بس عورتیں دردناک انداز میں نوحہ کرنے لگیں۔
2.66.18
हा महाराज रामेण सततम् प्रियवादिना ।
विहीनाः सत्यसन्धेन किमर्थम् विजहासि नः ॥ २.६६.१८ ॥
ہائے مہاراج! ہمیشہ شیریں بات کرنے والے، سچے عہد والے رام سے محروم ہم لوگوں کو آپ کیوں چھوڑ رہے ہیں؟
2.66.19
कैकेय्या दुष्टभावाया राघवेण वियोजिताः ।
कथम् पतिघ्न्या वत्स्यामः समीपे विधवा वयम् ॥ २.६६.१९ ॥
کیکیئی کے بدنیت ارادے سے راگھو (رام) سے جدا ہوکر، شوہر کی قاتلہ کے قریب بیوہ بن کر ہم کیسے رہیں گی؟
2.66.20
स हि नाथः सदास्माकम् तव च प्रभुरात्मवान् ।
वनम् रामो गतः श्रीमान् विहाय नृपतिश्रियम् ॥ २.६६.२० ॥
جو ہمیشہ ہمارے اور آپ کے ناتھ اور مالک تھے، وہ خود پر قابو رکھنے والے، باوقار رام راج لکشمی کو چھوڑ کر جنگل چلے گئے ہیں۔
2.66.21
त्वया तेन च वीरेण विना व्यसनमोहिताः ।
कथम् वयम् निवत्स्यामः कैकेय्या च विदूषिताः ॥ २.६६.२१ ॥
آپ اور اُس بہادر کے بغیر، غم سے مدہوش اور کیکئی کے ہاتھوں آلودہ ہو کر ہم کیسے رہیں گی؟
2.66.22
यया तु राजा रामश्च लक्ष्मणश्च महाबलः ।
सीतया सह सम्त्य्क्ताः सा कमन्यम् न हास्यति ॥ २.६६.२२ ॥
جس (کیکیئی) نے بادشاہ، رام، مہابلی لکشمن اور سیتا سمیت سب کو چھوڑ دیا، وہ اور کسے نہیں چھوڑے گی؟
2.66.23
ता बाष्पेण च सम्वीताः शोकेन विपुलेन च ।
व्यवेष्टन्त निरानन्दा राघवस्य वरस्त्रीयः ॥ २.६६.२३ ॥
راگھو کی وہ معزز خواتین آنسوؤں اور شدید غم میں گھر کر، بے مسرت ہو کر تڑپ اٹھیں۔
2.66.24
निशा नक्षत्र हीना इव स्त्री इव भर्तृ विवर्जिता ।
पुरी न अराजत अयोध्या हीना राज्ञा महात्मना ॥ २.६६.२४ ॥
مہاتما بادشاہ کے بغیر ایودھیا نگری ستاروں سے خالی رات اور شوہر کی چھوڑی ہوئی عورت کی طرح نہ چمکی۔
2.66.25
बाष्प पर्याकुल जना हाहा भूत कुल अन्गना ।
शून्य चत्वर वेश्म अन्ता न बभ्राज यथा पुरम् ॥ २.६६.२५ ॥
آنسوؤں سے بےچین لوگ، 'ہائے ہائے' پکارتی کُل بہوئیں، سنسان چوراہے اور گھروں کے اندرونی حصے — شہر پہلے کی طرح نہیں جگمگا رہا تھا۔
2.66.26
गत प्रभा द्यौर् इव भास्करम् विना ।
व्यपेत नक्षत्र गणा इव शर्वरी ।
निवृत्तचारः सहसा गतो रविः ।
प्रवृत्तचारा राजनी ह्युपस्थिता ॥ २.६६.२६ ॥
سورج کے بغیر آسمان روشنی سے خالی، ستاروں کے بغیر رات کی طرح — جیسے سورج اچانک اپنا راستہ چھوڑ گیا ہو اور رات اپنی راہ پر آ گئی ہو۔
2.66.27
ऋते तु पुत्राद्दहनम् महीपते ।
र्नरोचयन्ते सुहृदः समागताः ।
इतीव तस्मिन् शयने न्यवेशय ।
न्विचिन्त्य राजानमचिन्त्य दर्शनम् ॥ २.६६.२७ ॥
'بیٹے کے بغیر بادشاہ کی آخری رسوم درست نہیں' یہ سوچ کر جمع ہوئے خیر خواہوں نے بادشاہ کو اُس پلنگ پر لِٹا دیا، اُس بادشاہ کا خیال کرتے ہوئے جس کا دیدار ناقابلِ تصور تھا۔
2.66.28
गतप्रभा द्यौरिव भास्करम् विना ।
व्यपेतनक्षत्रगणेव शर्वरी ।
पुरी बभासे रहिता मह आत्मना ।
न च अस्र कण्ठ आकुल मार्ग चत्वरा ॥ २.६६.२८ ॥
سورج کے بغیر آسمان روشنی سے خالی، ستاروں کی جماعت کے چلے جانے سے رات کی مانند — مہاتما بادشاہ سے محروم شہر جگمگا نہیں رہا تھا؛ اُس کی راہیں اور چوراہے، آنسوؤں سے رندھے گلے والے لوگوں سے بےچین تھے۔
2.66.29
नराः च नार्यः च समेत्य सम्घशो ।
विगर्हमाणा भरतस्य मातरम् ।
तदा नगर्याम् नर देव सम्क्षये ।
बभूवुर् आर्ता न च शर्म लेभिरे ॥ २.६६.२९ ॥
مرد اور عورتیں گروہ در گروہ جمع ہو کر بھرت کی ماں کی مذمت کرتے ہوئے — اُس وقت بادشاہ کے انتقال سے نگر کے سب لوگ غمزدہ ہوئے اور کہیں سکون نہ پایا۔