Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.67
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.67.1
आक्रन्दितनिरानन्दा सास्रकम्ठजनाविला ।
आयोध्यायामतितता सा व्यतीयाय शर्वरी ॥ २.६७.१ ॥
Aquella noche, llena de lamentos y sin alegría, poblada de gente con las gargantas y los ojos húmedos de lágrimas, transcurrió en Ayodhyā interminablemente larga.
2.67.2
व्यतीतायाम् तु शर्वर्याम् आदित्यस्य उदये ततः ।
समेत्य राज कर्तारः सभाम् ईयुर् द्विजातयः ॥ २.६७.२ ॥
Cuando pasó la noche y salió el sol, los consejeros reales y los dvijas se reunieron y fueron a la sala de asamblea.
2.67.3
मार्कण्डेयो अथ मौद्गल्यो वामदेवः च काश्यपः ।
कात्ययनो गौतमः च जाबालिः च महा यशाः ॥ २.६७.३ ॥
Mārkaṇḍeya, Maudgalya, Vāmadeva, Kāśyapa, Kātyāyana, Gautama y Jābāli, de gran renombre.
2.67.4
एते द्विजाः सह अमात्यैः पृथग् वाचम् उदीरयन् ।
वसिष्ठम् एव अभिमुखाः श्रेष्ठः राज पुरोहितम् ॥ २.६७.४ ॥
Estos dvijas, junto con los ministros, hablaron por separado, volviéndose hacia Vasiṣṭha, el mejor de los capellanes reales.
2.67.5
अतीता शर्वरी दुह्खम् या नो वर्ष शत उपमा ।
अस्मिन् पन्चत्वम् आपन्ने पुत्र शोकेन पार्थिवे ॥ २.६७.५ ॥
La noche ha pasado, dolorosa como cien años para nosotros, ahora que el rey ha alcanzado la disolución, muriendo de pena por su hijo.
2.67.6
स्वर् गतः च महा राजो रामः च अरण्यम् आश्रितः ।
लक्ष्मणः च अपि तेजस्वी रामेण एव गतः सह ॥ २.६७.६ ॥
El gran rey ha ido al cielo; Rāma se ha refugiado en el bosque; y el resplandeciente Lakṣmaṇa también partió junto con Rāma.
2.67.7
उभौ भरत शत्रुघ्नौ क्केकयेषु परम् तपौ ।
पुरे राज गृहे रम्ये मातामह निवेशने ॥ २.६७.७ ॥
Bharata y Śatrughna, ambos abrasadores de enemigos, estaban en el país de los Kekayas, en el hermoso palacio real de la ciudad, en la casa de su abuelo materno.
2.67.8
इक्ष्वाकूणाम् इह अद्य एव कश्चित् राजा विधीयताम् ।
अराजकम् हि नो राष्ट्रम् न विनाशम् अवाप्नुयात् ॥ २.६७.८ ॥
Que aquí y ahora se designe a algún rey de la estirpe de Ikṣvāku, para que nuestro reino, sin rey, no llegue a la ruina.
2.67.9
न अराजले जन पदे विद्युन् माली महा स्वनः ।
अभिवर्षति पर्जन्यो महीम् दिव्येन वारिणा ॥ २.६७.९ ॥
En un país sin rey, la nube de gran estruendo ceñida de relámpagos no descarga lluvia; Parjanya no empapa la tierra con agua celestial.
2.67.10
न अराजके जन पदे बीज मुष्टिः प्रकीर्यते ।
न अराकके पितुः पुत्रः भार्या वा वर्तते वशे ॥ २.६७.१० ॥
En un país sin rey no se esparce puñado de semilla; en un país sin rey, el hijo no permanece bajo el mando de su padre, ni la esposa bajo el de su marido.
2.67.11
अराजके धनम् न अस्ति न अस्ति भार्या अपि अराजके ।
इदम् अत्याहितम् च अन्यत् कुतः सत्यम् अराजके ॥ २.६७.११ ॥
En una tierra sin rey no hay riqueza, ni tampoco esposa; esta es una gran desgracia, y hay otras desgracias además. ¿Cómo puede la verdad perdurar en una tierra sin rey?
2.67.12
न अराजके जन पदे कारयन्ति सभाम् नराः ।
उद्यानानि च रम्याणि हृष्टाः पुण्य गृहाणि च ॥ २.६७.१२ ॥
En un país sin rey, los hombres no hacen construir salas de asamblea, ni hermosos jardines, ni, con alegría, casas sagradas.
2.67.13
न अराजके जन पदे यज्ञ शीला द्विजातयः ।
सत्राणि अन्वासते दान्ता ब्राह्मणाः सम्शित व्रताः ॥ २.६७.१३ ॥
No en un reino sin rey, donde los nacidos dos veces, devotos del sacrificio, brahmanes dominados y firmes en sus votos, celebran sin cesar largas sesiones sacrificiales.
2.67.14
न अराजके जनपदे महायज्ञेषु यज्वनः ।
ब्राह्मणा वसुसम्पन्ना विसृजन्त्याप्तदक्षिणाः ॥ २.६७.१४ ॥
No en un reino sin rey, donde los brahmanes ricos en bienes, oficiantes en los grandes sacrificios, entregan abundantes ofrendas de dakṣiṇā.
2.67.15
न अराजके जन पदे प्रभूत नट नर्तकाः ।
उत्सवाः च समाजाः च वर्धन्ते राष्ट्र वर्धनाः ॥ २.६७.१५ ॥
No en un reino sin rey, donde abundan actores y bailarines, y las fiestas y reuniones públicas prosperan, acrecentando la prosperidad del reino.
2.67.16
न अरजके जन पदे सिद्ध अर्था व्यवहारिणः ।
कथाभिर् अनुरज्यन्ते कथा शीलाः कथा प्रियैः ॥ २.६७.१६ ॥
No en un reino sin rey, donde los comerciantes de empresas logradas, aficionados a contar historias, se deleitan con los relatos y se alegran con quienes aman las historias.
2.67.17
न अराजके जनपदे उद्यानानि समागताः ।
सायाह्ने क्रीडितुम् यान्ति कुमार्यो हेमभूषिताः ॥ २.६७.१७ ॥
No en un reino sin rey, donde las doncellas adornadas de oro se reúnen al atardecer y van a los jardines a jugar.
2.67.18
न अराजके जन पदे वाहनैः शीघ्र गामिभिः ।
नरा निर्यान्ति अरण्यानि नारीभिः सह कामिनः ॥ २.६७.१८ ॥
No en un reino sin rey, donde los amantes salen con sus mujeres en vehículos veloces hacia los bosques.
2.67.19
न अराकजे जन पदे धनवन्तः सुरक्षिताः ।
शेरते विवृत द्वाराः कृषि गो रक्ष जीविनः ॥ २.६७.१९ ॥
En un reino sin rey, los ricos no están seguros; quienes viven de la agricultura, la cría de ganado y la guardia no duermen con las puertas abiertas.
2.67.20
न अराजके जनपदे बद्दघण्टा विषाणीनः ।
आटन्ति राजमार्गेषु कुञ्जराः षष्टिहायनाः ॥ २.६७.२० ॥
En un reino sin rey, los elefantes de sesenta años, con campanas atadas y colmillos, no vagan por los caminos reales.
2.67.21
न अराजके जनपदे शरान् सम्ततमस्यताम् ।
श्रूयते तलनिर्घोष इष्वस्त्राणामुपासने ॥ २.६७.२१ ॥
En un reino sin rey no se oye el disparo continuo de flechas, ni el golpe de las palmas en el ejercicio de las armas.
2.67.22
न अराजके जन पदे वणिजो दूर गामिनः ।
गच्चन्ति क्षेमम् अध्वानम् बहु पुण्य समाचिताः ॥ २.६७.२२ ॥
En un reino sin rey, los mercaderes que viajan lejos, cargados de mucha mercancía, no avanzan con seguridad por el camino.
2.67.23
न अराजके जन पदे चरति एक चरः वशी ।
भावयन्न् आत्मना आत्मानम् यत्र सायम् गृहो मुनिः ॥ २.६७.२३ ॥
En un reino sin rey, un sabio que vaga solo, dueño de sí, meditando en el yo por el yo, y que vuelve a casa al atardecer, no deambula.
2.67.24
न अराजके जन पदे योग क्षेमम् प्रवर्तते ।
न च अपि अराजके सेना शत्रून् विषहते युधि ॥ २.६७.२४ ॥
En un reino sin rey no prospera el yoga-kṣema (adquisición y seguridad), y ni siquiera un ejército sin rey resiste a los enemigos en batalla.
2.67.25
न अराजके जनपदे हृष्टैः परमवाजिभिः ।
नराः सम्यान्ति सहसा रथैश्च परिमण्डिताः ॥ २.६७.२५ ॥
En un país sin rey, los hombres alegres no salen de repente en carros uncidos a los mejores caballos, adornados.
2.67.26
न अराजके जनपदे नराः शास्त्रविशारदाः ।
सम्पदन्तोऽवतिष्ठन्ते वनेषूपवनेषु च ॥ २.६७.२६ ॥
En un país sin rey, los hombres versados en las escrituras no se reúnen ni permanecen en bosques o arboledas.
2.67.27
न अराजके जनपदे माल्यमोदकदक्षिणाः ।
देवताभ्यर्चनार्थय कल्प्यन्ते नियतैर्जनैः ॥ २.६७.२७ ॥
En un país sin rey, guirnaldas, dulces y ofrendas no son preparados por personas disciplinadas para adorar a los dioses.
2.67.28
न अराजके जनपदे चन्दनागुरुरूषिताः ।
राजपुत्रा विराजन्ते वसन्त इव शाखिनः ॥ २.६७.२८ ॥
En un país sin rey, los príncipes ungidos con sándalo y áloe no resplandecen como los árboles en primavera.
2.67.29
यथा हि अनुदका नद्यो यथा वा अपि अतृणम् वनम् ।
अगोपाला यथा गावः तथा राष्ट्रम् अराजकम् ॥ २.६७.२९ ॥
Como los ríos sin agua, o un bosque sin hierba, o vacas sin pastores, así es un reino sin rey.
2.67.30
ध्वजो रथस्य प्रज्ञानम् धूमो ज्ञानम् विभावसोः ।
तेषाम् यो नो ध्वजो राज स देवत्वमितो गतः ॥ २.६७.३० ॥
Como el estandarte es la señal del carro y el humo la señal del fuego, así el rey que era nuestro estandarte ha pasado de aquí a la divinidad.
2.67.31
न अराजके जन पदे स्वकम् भवति कस्यचित् ।
मत्स्या इव नरा नित्यम् भक्षयन्ति परस्परम् ॥ २.६७.३१ ॥
En un reino sin rey nada pertenece a nadie; los hombres siempre se devoran unos a otros como peces.
2.67.32
येहि सम्भिन्न मर्यादा नास्तिकाः चिन्न सम्शयाः ।
ते अपि भावाय कल्पन्ते राज दण्ड निपीडिताः ॥ २.६७.३२ ॥
Incluso los ateos que han roto los límites de la conducta y están libres de dudas se vuelven aptos para el bienestar cuando son oprimidos por el castigo del rey.
2.67.33
यथा दृष्टिः शरीरस्य नित्यमेवप्रवर्तते ।
तथा नरेन्द्रो राष्ट्रस्य प्रभवः सत्यधर्मयोः ॥ २.६७.३३ ॥
Así como la vista del cuerpo funciona siempre, así el señor de los hombres es la fuente de la verdad y el dharma en el reino.
2.67.34
राजा सत्यम् च धर्मश्च राजा कुलवताम् कुलम् ।
राजा माता पिता चैव राजा हितकरो नृणाम् ॥ २.६७.३४ ॥
El rey es la verdad y el rey es el dharma; el rey es el linaje de los de noble linaje; el rey es madre y padre; el rey es el benefactor de los hombres.
2.67.35
यमो वैश्रवणः शक्रो वरुणश्च महाबलः ।
विशेष्यन्ते नरेन्द्रेण वृत्तेन महाता ततः ॥ २.६७.३५ ॥
Yama, Vaiśravaṇa (Kubera), Indra y el poderoso Varuṇa son distinguidos por el rey gracias a su conducta y grandeza.
2.67.36
अहो तमैव इदम् स्यान् न प्रज्ञायेत किम्चन ।
राजा चेन् न भवेन् लोके विभजन् साध्व् असाधुनी ॥ २.६७.३६ ॥
¡Ay! Si no hubiera rey en el mundo que distinguiera lo bueno de lo malo, todo esto sería pura oscuridad, y nada sería reconocido.
2.67.37
जीवति अपि महा राजे तव एव वचनम् वयम् ।
न अतिक्रमामहे सर्वे वेलाम् प्राप्य इव सागरः ॥ २.६७.३७ ॥
Mientras el gran rey viva, ninguno de nosotros transgredirá tu palabra, como el océano no sobrepasa la orilla.
2.67.38
स नः समीक्ष्य द्विज वर्य वृत्तम् ।
नृपम् विना राज्यम् अरण्य भूतम् ।
कुमारम् इक्ष्वाकु सुतम् वदान्यम् ।
त्वम् एव राजानम् इह अभिषिन्चय ॥ २.६७.३८ ॥
¡Oh, el mejor de los dvijas! Considerando nuestra situación: sin rey, el reino se ha vuelto un desierto. Unge tú mismo aquí como rey al príncipe generoso, hijo de Ikṣvāku.