വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.67
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.67.1
आक्रन्दितनिरानन्दा सास्रकम्ठजनाविला ।
आयोध्यायामतितता सा व्यतीयाय शर्वरी ॥ २.६७.१ ॥
വിലാപം നിറഞ്ഞും ആനന്ദമില്ലാതെയും കണ്ണീരിൽ കുതിർന്ന കണ്ഠങ്ങളുള്ള ജനങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞും ആ രാത്രി അയോധ്യയിൽ വളരെ നീണ്ടുപോയി.
2.67.2
व्यतीतायाम् तु शर्वर्याम् आदित्यस्य उदये ततः ।
समेत्य राज कर्तारः सभाम् ईयुर् द्विजातयः ॥ २.६७.२ ॥
രാത്രി കഴിഞ്ഞ് സൂര്യോദയമായപ്പോൾ രാജാവിനെ നിലനിർത്തുന്ന പ്രമുഖരും ദ്വിജന്മാരും ഒത്തുചേർന്ന് സഭയിലേക്കു പോയി.
2.67.3
मार्कण्डेयो अथ मौद्गल्यो वामदेवः च काश्यपः ।
कात्ययनो गौतमः च जाबालिः च महा यशाः ॥ २.६७.३ ॥
മാർക്കണ്ഡേയൻ, മൗദ്ഗല്യൻ, വാമദേവൻ, കാശ്യപൻ, കാത്യായനൻ, ഗൗതമൻ, മഹായശസ്വിയായ ജാബാലി (വന്നു).
2.67.4
एते द्विजाः सह अमात्यैः पृथग् वाचम् उदीरयन् ।
वसिष्ठम् एव अभिमुखाः श्रेष्ठः राज पुरोहितम् ॥ २.६७.४ ॥
ഈ ദ്വിജന്മാർ മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം വെവ്വേറെ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു; ശ്രേഷ്ഠനായ രാജപുരോഹിതൻ വസിഷ്ഠനെ അഭിമുഖമായി നോക്കിക്കൊണ്ട്.
2.67.5
अतीता शर्वरी दुह्खम् या नो वर्ष शत उपमा ।
अस्मिन् पन्चत्वम् आपन्ने पुत्र शोकेन पार्थिवे ॥ २.६७.५ ॥
പുത്രശോകത്താൽ രാജാവ് പഞ്ചത്വം പ്രാപിച്ചപ്പോൾ, ഞങ്ങൾക്കു നൂറു വർഷം പോലെ ദുഃഖകരമായി കഴിഞ്ഞ ആ രാത്രി കഴിഞ്ഞു.
2.67.6
स्वर् गतः च महा राजो रामः च अरण्यम् आश्रितः ।
लक्ष्मणः च अपि तेजस्वी रामेण एव गतः सह ॥ २.६७.६ ॥
മഹാരാജാവ് സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി; രാമൻ കാട്ടിൽ അഭയം പ്രാപിച്ചു; തേജസ്വിയായ ലക്ഷ്മണനും രാമനോടൊപ്പമാണ് പോയത്.
2.67.7
उभौ भरत शत्रुघ्नौ क्केकयेषु परम् तपौ ।
पुरे राज गृहे रम्ये मातामह निवेशने ॥ २.६७.७ ॥
ഭരതനും ശത്രുഘ്നനും, ശത്രുക്കളെ തപിപ്പിക്കുന്ന ഇരുവരും, കേകയ ദേശത്ത്, നഗരത്തിലെ മനോഹരമായ രാജഗൃഹത്തിൽ, മാതാമഹന്റെ വസതിയിൽ ആയിരുന്നു.
2.67.8
इक्ष्वाकूणाम् इह अद्य एव कश्चित् राजा विधीयताम् ।
अराजकम् हि नो राष्ट्रम् न विनाशम् अवाप्नुयात् ॥ २.६७.८ ॥
ഇക്ഷ്വാകു വംശത്തിൽ ഒരാളെ ഇപ്പോൾ തന്നെ ഇവിടെ രാജാവായി നിയമിക്കട്ടെ; രാജാവില്ലാത്ത നമ്മുടെ രാഷ്ട്രം നാശം പ്രാപിക്കാതിരിക്കട്ടെ.
2.67.9
न अराजले जन पदे विद्युन् माली महा स्वनः ।
अभिवर्षति पर्जन्यो महीम् दिव्येन वारिणा ॥ २.६७.९ ॥
രാജാവില്ലാത്ത ജനപദത്തിൽ മിന്നൽമാല ചൂടിയ, മഹാഗർജ്ജനമുള്ള മേഘം പെയ്യുന്നില്ല; പർജന്യൻ ദിവ്യജലം കൊണ്ട് ഭൂമിയെ നനയ്ക്കുന്നുമില്ല.
2.67.10
न अराजके जन पदे बीज मुष्टिः प्रकीर्यते ।
न अराकके पितुः पुत्रः भार्या वा वर्तते वशे ॥ २.६७.१० ॥
രാജാവില്ലാത്ത ജനപദത്തിൽ വിത്തിന്റെ മുഷ്ടി വിതറപ്പെടുന്നില്ല; രാജാവില്ലാത്തിടത്ത് പിതാവിന്റെ പുത്രനോ ഭാര്യയോ വശത്തിൽ നിൽക്കുന്നില്ല.
2.67.11
अराजके धनम् न अस्ति न अस्ति भार्या अपि अराजके ।
इदम् अत्याहितम् च अन्यत् कुतः सत्यम् अराजके ॥ २.६७.११ ॥
രാജാവില്ലാത്തിടത്ത് ധനമില്ല; ഭാര്യയും ഇല്ല. ഇതുതന്നെ വലിയ ആപത്ത്; മറ്റുള്ള ആപത്തുകളും ഉണ്ട്. രാജാവില്ലാത്ത ദേശത്ത് സത്യം എവിടെനിന്നു നിലനിൽക്കും?
2.67.12
न अराजके जन पदे कारयन्ति सभाम् नराः ।
उद्यानानि च रम्याणि हृष्टाः पुण्य गृहाणि च ॥ २.६७.१२ ॥
രാജാവില്ലാത്ത ജനപദത്തിൽ മനുഷ്യർ സഭാമണ്ഡപം പണിയിക്കുന്നില്ല; മനോഹരമായ ഉദ്യാനങ്ങളും, സന്തോഷത്തോടെ പുണ്യഗൃഹങ്ങളും പണിയിക്കുന്നില്ല.
2.67.13
न अराजके जन पदे यज्ञ शीला द्विजातयः ।
सत्राणि अन्वासते दान्ता ब्राह्मणाः सम्शित व्रताः ॥ २.६७.१३ ॥
രാജാവില്ലാത്ത ജനപദത്തിൽ അല്ല; യജ്ഞശീലരായ ദ്വിജന്മാരും ദാന്തരായ ബ്രാഹ്മണരും ദൃഢവ്രതരായി നിരന്തരം സത്രയജ്ഞങ്ങൾ നടത്തുന്നു.
2.67.14
न अराजके जनपदे महायज्ञेषु यज्वनः ।
ब्राह्मणा वसुसम्पन्ना विसृजन्त्याप्तदक्षिणाः ॥ २.६७.१४ ॥
രാജാവില്ലാത്ത ജനപദത്തിൽ അല്ല; ധനസമ്പന്നരായ ബ്രാഹ്മണർ മഹായജ്ഞങ്ങളിൽ യജമാനന്മാരായി സമൃദ്ധമായ ദക്ഷിണ നൽകുന്നു.
2.67.15
न अराजके जन पदे प्रभूत नट नर्तकाः ।
उत्सवाः च समाजाः च वर्धन्ते राष्ट्र वर्धनाः ॥ २.६७.१५ ॥
രാജാവില്ലാത്ത ജനപദത്തിൽ അല്ല; ധാരാളം നടന്മാരും നർത്തകരുമുണ്ട്, രാഷ്ട്രത്തെ വളർത്തുന്ന ഉത്സവങ്ങളും സമാജങ്ങളും വളരുന്നു.
2.67.16
न अरजके जन पदे सिद्ध अर्था व्यवहारिणः ।
कथाभिर् अनुरज्यन्ते कथा शीलाः कथा प्रियैः ॥ २.६७.१६ ॥
രാജാവില്ലാത്ത ജനപദത്തിൽ അല്ല; കാര്യസിദ്ധി നേടിയ വ്യാപാരികൾ കഥകളിൽ ആനന്ദിച്ച്, കഥാപ്രിയരോടൊപ്പം രസിക്കുന്നു.
2.67.17
न अराजके जनपदे उद्यानानि समागताः ।
सायाह्ने क्रीडितुम् यान्ति कुमार्यो हेमभूषिताः ॥ २.६७.१७ ॥
രാജാവില്ലാത്ത ജനപദത്തിൽ അല്ല; സ്വർണാഭരണങ്ങളണിഞ്ഞ കന്യകമാർ സായാഹ്നത്തിൽ ഒത്തുചേർന്ന് കളിക്കാൻ ഉദ്യാനങ്ങളിലേക്ക് പോകുന്നു.
2.67.18
न अराजके जन पदे वाहनैः शीघ्र गामिभिः ।
नरा निर्यान्ति अरण्यानि नारीभिः सह कामिनः ॥ २.६७.१८ ॥
രാജാവില്ലാത്ത ജനപദത്തിൽ അല്ല; വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന വാഹനങ്ങളിൽ കാമുകരായ പുരുഷന്മാർ തങ്ങളുടെ സ്ത്രീകളോടൊപ്പം കാടുകളിലേക്ക് പുറപ്പെടുന്നു.
2.67.19
न अराकजे जन पदे धनवन्तः सुरक्षिताः ।
शेरते विवृत द्वाराः कृषि गो रक्ष जीविनः ॥ २.६७.१९ ॥
രാജാവില്ലാത്ത ജനപദത്തിൽ ധനവാന്മാർ സുരക്ഷിതരല്ല; കൃഷി, ഗോപാലനം, കാവൽ എന്നിവകൊണ്ട് ജീവിക്കുന്നവർ വാതിൽ തുറന്നിട്ട് ഉറങ്ങുന്നില്ല.
2.67.20
न अराजके जनपदे बद्दघण्टा विषाणीनः ।
आटन्ति राजमार्गेषु कुञ्जराः षष्टिहायनाः ॥ २.६७.२० ॥
രാജാവില്ലാത്ത ജനപദത്തിൽ മണി കെട്ടിയ, കൊമ്പുള്ള, അറുപതു വയസ്സുള്ള ആനകൾ രാജവീഥികളിൽ അലയുന്നില്ല.
2.67.21
न अराजके जनपदे शरान् सम्ततमस्यताम् ।
श्रूयते तलनिर्घोष इष्वस्त्राणामुपासने ॥ २.६७.२१ ॥
രാജാവില്ലാത്ത ജനപദത്തിൽ നിരന്തരം അമ്പുകൾ എയ്യുന്നതും, ആയുധാഭ്യാസത്തിൽ കൈത്തലം തട്ടുന്ന ശബ്ദവും കേൾക്കുന്നില്ല.
2.67.22
न अराजके जन पदे वणिजो दूर गामिनः ।
गच्चन्ति क्षेमम् अध्वानम् बहु पुण्य समाचिताः ॥ २.६७.२२ ॥
രാജാവില്ലാത്ത ജനപദത്തിൽ ദൂരദേശത്തേക്ക് പോകുന്ന വ്യാപാരികൾ, ധാരാളം ചരക്കുകളുമായി, സുരക്ഷിതമായി വഴിയിൽ പോകുന്നില്ല.
2.67.23
न अराजके जन पदे चरति एक चरः वशी ।
भावयन्न् आत्मना आत्मानम् यत्र सायम् गृहो मुनिः ॥ २.६७.२३ ॥
രാജാവില്ലാത്ത ജനപദത്തിൽ ഏകനായി, ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണമുള്ളവനായി, ആത്മാവിനാൽ ആത്മാവിനെ ധ്യാനിച്ച്, സന്ധ്യക്ക് വീടണയുന്ന മുനി സഞ്ചരിക്കുന്നില്ല.
2.67.24
न अराजके जन पदे योग क्षेमम् प्रवर्तते ।
न च अपि अराजके सेना शत्रून् विषहते युधि ॥ २.६७.२४ ॥
രാജാവില്ലാത്ത ജനപദത്തിൽ യോഗക്ഷേമം (നേടലും സംരക്ഷണവും) നടക്കുന്നില്ല; രാജാവില്ലാത്ത സേന യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളെ നേരിടുന്നില്ല.
2.67.25
न अराजके जनपदे हृष्टैः परमवाजिभिः ।
नराः सम्यान्ति सहसा रथैश्च परिमण्डिताः ॥ २.६७.२५ ॥
രാജാവില്ലാത്ത ജനപദത്തിൽ സന്തോഷമുള്ള ജനങ്ങൾ ഉത്തമ കുതിരകൾ പൂട്ടിയ രഥങ്ങളിൽ അലങ്കരിച്ച് പെട്ടെന്ന് പുറപ്പെടുന്നില്ല.
2.67.26
न अराजके जनपदे नराः शास्त्रविशारदाः ।
सम्पदन्तोऽवतिष्ठन्ते वनेषूपवनेषु च ॥ २.६७.२६ ॥
രാജാവില്ലാത്ത ജനപദത്തിൽ ശാസ്ത്രവിശാരദന്മാർ ഒന്നിച്ചുകൂടി കാടുകളിലും ഉപവനങ്ങളിലും തങ്ങുന്നില്ല.
2.67.27
न अराजके जनपदे माल्यमोदकदक्षिणाः ।
देवताभ्यर्चनार्थय कल्प्यन्ते नियतैर्जनैः ॥ २.६७.२७ ॥
രാജാവില്ലാത്ത ജനപദത്തിൽ ദേവതാർച്ചനയ്ക്കായി നിയമനിഷ്ഠരായ ജനങ്ങൾ മാലയും മോദകവും ദക്ഷിണയും ഒരുക്കുന്നില്ല.
2.67.28
न अराजके जनपदे चन्दनागुरुरूषिताः ।
राजपुत्रा विराजन्ते वसन्त इव शाखिनः ॥ २.६७.२८ ॥
രാജാവില്ലാത്ത ജനപദത്തിൽ ചന്ദനവും അകിലും പൂശിയ രാജകുമാരന്മാർ വസന്തത്തിലെ വൃക്ഷങ്ങൾപോലെ ശോഭിക്കുന്നില്ല.
2.67.29
यथा हि अनुदका नद्यो यथा वा अपि अतृणम् वनम् ।
अगोपाला यथा गावः तथा राष्ट्रम् अराजकम् ॥ २.६७.२९ ॥
വെള്ളമില്ലാത്ത നദികളും പുല്ലില്ലാത്ത കാടും ഇടയന്മാരില്ലാത്ത പശുക്കളും പോലെ, രാജാവില്ലാത്ത രാഷ്ട്രവും.
2.67.30
ध्वजो रथस्य प्रज्ञानम् धूमो ज्ञानम् विभावसोः ।
तेषाम् यो नो ध्वजो राज स देवत्वमितो गतः ॥ २.६७.३० ॥
രഥത്തിന്റെ അടയാളം കൊടിയും അഗ്നിയുടെ അടയാളം പുകയുമാണ്; അവരിൽ നമ്മുടെ കൊടിയായിരുന്ന രാജാവ് ഇവിടെനിന്ന് ദേവത്വം പ്രാപിച്ചു.
2.67.31
न अराजके जन पदे स्वकम् भवति कस्यचित् ।
मत्स्या इव नरा नित्यम् भक्षयन्ति परस्परम् ॥ २.६७.३१ ॥
രാജാവില്ലാത്ത രാജ്യത്ത് ആർക്കും ഒന്നും സ്വന്തമാകുന്നില്ല; മനുഷ്യർ എപ്പോഴും മത്സ്യങ്ങളെപ്പോലെ പരസ്പരം വിഴുങ്ങുന്നു.
2.67.32
येहि सम्भिन्न मर्यादा नास्तिकाः चिन्न सम्शयाः ।
ते अपि भावाय कल्पन्ते राज दण्ड निपीडिताः ॥ २.६७.३२ ॥
മര്യാദ ലംഘിച്ച നാസ്തികരും സംശയമറ്റവരും രാജദണ്ഡത്താൽ പീഡിതരായി ക്ഷേമത്തിന് യോഗ്യരാകുന്നു.
2.67.33
यथा दृष्टिः शरीरस्य नित्यमेवप्रवर्तते ।
तथा नरेन्द्रो राष्ट्रस्य प्रभवः सत्यधर्मयोः ॥ २.६७.३३ ॥
ശരീരത്തിന്റെ ദൃഷ്ടി എപ്പോഴും പ്രവർത്തിക്കുന്നതുപോലെ, നരേന്ദ്രൻ (രാജാവ്) രാഷ്ട്രത്തിൽ സത്യധർമ്മങ്ങളുടെ ഉറവിടമാണ്.
2.67.34
राजा सत्यम् च धर्मश्च राजा कुलवताम् कुलम् ।
राजा माता पिता चैव राजा हितकरो नृणाम् ॥ २.६७.३४ ॥
രാജാവാണ് സത്യം, രാജാവാണ് ധർമ്മം; രാജാവാണ് കുലവാന്മാരുടെ കുലം; രാജാവാണ് അമ്മയും അച്ഛനും; രാജാവാണ് മനുഷ്യർക്ക് ഹിതം ചെയ്യുന്നവൻ.
2.67.35
यमो वैश्रवणः शक्रो वरुणश्च महाबलः ।
विशेष्यन्ते नरेन्द्रेण वृत्तेन महाता ततः ॥ २.६७.३५ ॥
യമനും വൈശ്രവണനും (കുബേരൻ) ഇന്ദ്രനും മഹാബലനായ വരുണനും നടപ്പിലും മഹത്ത്വത്തിലും നരേന്ദ്രനാൽ വിശിഷ്ടരാകുന്നു.
2.67.36
अहो तमैव इदम् स्यान् न प्रज्ञायेत किम्चन ।
राजा चेन् न भवेन् लोके विभजन् साध्व् असाधुनी ॥ २.६७.३६ ॥
അയ്യോ! ലോകത്ത് രാജാവില്ലെങ്കിൽ സാധുവിനെയും അസാധുവിനെയും വേർതിരിക്കുന്നവനില്ലാതെ ഇതെല്ലാം ഇരുട്ടുമാത്രമായിത്തീരും; ഒന്നും തിരിച്ചറിയപ്പെടുകയില്ല.
2.67.37
जीवति अपि महा राजे तव एव वचनम् वयम् ।
न अतिक्रमामहे सर्वे वेलाम् प्राप्य इव सागरः ॥ २.६७.३७ ॥
മഹാരാജാവ് ജീവിച്ചിരിക്കെ ഞങ്ങളെല്ലാവരും നിന്റെ വാക്കിനെ അതിലംഘിക്കില്ല; സമുദ്രം തീരത്തെ കടക്കാത്തതുപോലെ.
2.67.38
स नः समीक्ष्य द्विज वर्य वृत्तम् ।
नृपम् विना राज्यम् अरण्य भूतम् ।
कुमारम् इक्ष्वाकु सुतम् वदान्यम् ।
त्वम् एव राजानम् इह अभिषिन्चय ॥ २.६७.३८ ॥
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ! നമ്മുടെ സ്ഥിതി കണ്ട് രാജാവില്ലാതെ രാജ്യം കാടായിരിക്കുന്നു. ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തിലെ ഉദാരനായ കുമാരനെ നീ തന്നെ ഇവിടെ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്യുക.