รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.67
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.67.1
आक्रन्दितनिरानन्दा सास्रकम्ठजनाविला ।
आयोध्यायामतितता सा व्यतीयाय शर्वरी ॥ २.६७.१ ॥
ค่ำคืนนั้นเต็มไปด้วยเสียงคร่ำครวญและปราศจากความยินดี ผู้คนที่เปียกชุ่มด้วยน้ำตาทั้งที่คอและดวงตา แออัดอยู่ในอโยธยา คืนนั้นยืดยาวไม่สิ้นสุดผ่านไป
2.67.2
व्यतीतायाम् तु शर्वर्याम् आदित्यस्य उदये ततः ।
समेत्य राज कर्तारः सभाम् ईयुर् द्विजातयः ॥ २.६७.२ ॥
เมื่อคืนผ่านพ้นไป และพระอาทิตย์ขึ้นแล้ว บรรดาผู้ทำให้เกิดกษัตริย์และพราหมณ์ทั้งหลายก็มาประชุมกันแล้วเดินไปยังท้องพระโรงสภา
2.67.3
मार्कण्डेयो अथ मौद्गल्यो वामदेवः च काश्यपः ।
कात्ययनो गौतमः च जाबालिः च महा यशाः ॥ २.६७.३ ॥
มารกัณเฑยะ เมาทคัลยะ วามเทวะ และกาศยปะ กาตยายนะ เคาตมะ และชาบาลี ผู้มีเกียรติยศอันยิ่งใหญ่
2.67.4
एते द्विजाः सह अमात्यैः पृथग् वाचम् उदीरयन् ।
वसिष्ठम् एव अभिमुखाः श्रेष्ठः राज पुरोहितम् ॥ २.६७.४ ॥
บรรดาพราหมณ์เหล่านี้พร้อมด้วยอมาตย์ ต่างกล่าวถ้อยคำของตนแยกกัน โดยหันหน้าไปยังวสิษฐะเท่านั้น ผู้เป็นปุโรหิตผู้ประเสริฐของกษัตริย์
2.67.5
अतीता शर्वरी दुह्खम् या नो वर्ष शत उपमा ।
अस्मिन् पन्चत्वम् आपन्ने पुत्र शोकेन पार्थिवे ॥ २.६७.५ ॥
ค่ำคืนได้ผ่านไปแล้ว คืนแห่งความโศกที่สำหรับพวกเราเสมือนร้อยปี บัดนี้พระราชาสิ้นพระชนม์แล้ว ทรงสิ้นพระชนม์เพราะโศกเศร้าถึงพระโอรส
2.67.6
स्वर् गतः च महा राजो रामः च अरण्यम् आश्रितः ।
लक्ष्मणः च अपि तेजस्वी रामेण एव गतः सह ॥ २.६७.६ ॥
พระมหากษัตริย์เสด็จสู่สวรรค์แล้ว พระรามเสด็จเข้าพึ่งป่าแล้ว และพระลักษมณ์ผู้รุ่งโรจน์ก็เสด็จไปพร้อมกับพระรามเช่นกัน
2.67.7
उभौ भरत शत्रुघ्नौ क्केकयेषु परम् तपौ ।
पुरे राज गृहे रम्ये मातामह निवेशने ॥ २.६७.७ ॥
พระภรตและพระศัตรุฆนะ ผู้ปราบศัตรู ทั้งสององค์อยู่ในดินแดนของเกไกยะ ในพระราชวังอันงดงามของเมือง คือในเรือนของพระมาตามหะ ซึ่งเป็นตาของทั้งสอง
2.67.8
इक्ष्वाकूणाम् इह अद्य एव कश्चित् राजा विधीयताम् ।
अराजकम् हि नो राष्ट्रम् न विनाशम् अवाप्नुयात् ॥ २.६७.८ ॥
ขอให้แต่งตั้งกษัตริย์องค์หนึ่งแห่งราชวงศ์อิกษวากุขึ้นที่นี่และบัดนี้ทันที เพื่อมิให้แว่นแคว้นของพวกเราที่ไม่มีกษัตริย์ต้องพินาศ
2.67.9
न अराजले जन पदे विद्युन् माली महा स्वनः ।
अभिवर्षति पर्जन्यो महीम् दिव्येन वारिणा ॥ २.६७.९ ॥
ในแว่นแคว้นที่ไม่มีกษัตริย์ เมฆที่คลุมด้วยสายฟ้าและคำรามกึกก้องย่อมไม่หลั่งฝน เทพแห่งฝนย่อมไม่โปรยน้ำแห่งสวรรค์ลงให้แผ่นดินชุ่มชื้น
2.67.10
न अराजके जन पदे बीज मुष्टिः प्रकीर्यते ।
न अराकके पितुः पुत्रः भार्या वा वर्तते वशे ॥ २.६७.१० ॥
ในแว่นแคว้นที่ไม่มีกษัตริย์ ย่อมไม่มีใครหว่านเมล็ดพืชเป็นกำ บุตรชายย่อมไม่อยู่ในอำนาจบิดา และภรรยาก็ไม่อยู่ในอำนาจของสามี
2.67.11
अराजके धनम् न अस्ति न अस्ति भार्या अपि अराजके ।
इदम् अत्याहितम् च अन्यत् कुतः सत्यम् अराजके ॥ २.६७.११ ॥
ในแคว้นที่ไม่มีกษัตริย์ย่อมไม่มีทรัพย์สมบัติ และแม้ภรรยาก็ไม่มี นี่คือความวิบัติใหญ่หลวง และยังมีความวิบัติอื่นอีก ความสัตย์จะตั้งอยู่ได้อย่างไรในแคว้นที่ไม่มีกษัตริย์
2.67.12
न अराजके जन पदे कारयन्ति सभाम् नराः ।
उद्यानानि च रम्याणि हृष्टाः पुण्य गृहाणि च ॥ २.६७.१२ ॥
ในแว่นแคว้นที่ไม่มีกษัตริย์ มนุษย์ย่อมไม่สร้างศาลาประชุม ไม่สร้างสวนอันน่ารื่นรมย์ และไม่สร้างที่อยู่อันศักดิ์สิทธิ์ด้วยความยินดี
2.67.13
न अराजके जन पदे यज्ञ शीला द्विजातयः ।
सत्राणि अन्वासते दान्ता ब्राह्मणाः सम्शित व्रताः ॥ २.६७.१३ ॥
ในแว่นแคว้นที่ไม่มีกษัตริย์ พราหมณ์ผู้เกิดสองครั้งที่ยึดมั่นในยัญ ผู้ฝึกตนแล้ว และผู้มั่นคงในศีลวัตร ย่อมไม่ประกอบพิธีสัตระอันยาวนานโดยไม่หยุดพัก
2.67.14
न अराजके जनपदे महायज्ञेषु यज्वनः ।
ब्राह्मणा वसुसम्पन्ना विसृजन्त्याप्तदक्षिणाः ॥ २.६७.१४ ॥
ในแว่นแคว้นที่ไม่มีกษัตริย์ พราหมณ์ผู้มั่งคั่งด้วยทรัพย์ และผู้ประกอบมหายัญ ย่อมไม่ถวายทักษิณาอันอุดมแก่ผู้รับ
2.67.15
न अराजके जन पदे प्रभूत नट नर्तकाः ।
उत्सवाः च समाजाः च वर्धन्ते राष्ट्र वर्धनाः ॥ २.६७.१५ ॥
ในแว่นแคว้นที่ไม่มีกษัตริย์ นักแสดงและนักรำมีมากมาย และงานเทศกาลกับการชุมนุมก็ไม่เจริญรุ่งเรืองเพิ่มความมั่งคั่งของแว่นแคว้น
2.67.16
न अरजके जन पदे सिद्ध अर्था व्यवहारिणः ।
कथाभिर् अनुरज्यन्ते कथा शीलाः कथा प्रियैः ॥ २.६७.१६ ॥
ในแว่นแคว้นที่ไม่มีกษัตริย์ พ่อค้าผู้ประสบความสำเร็จในการค้า ผู้ชื่นชอบการเล่านิทาน ย่อมไม่ยินดีในเรื่องเล่า และไม่พึงพอใจกับผู้ที่รักการเล่าเรื่อง
2.67.17
न अराजके जनपदे उद्यानानि समागताः ।
सायाह्ने क्रीडितुम् यान्ति कुमार्यो हेमभूषिताः ॥ २.६७.१७ ॥
ในแว่นแคว้นที่ไม่มีกษัตริย์ สาวน้อยที่ประดับด้วยทองคำ ย่อมไม่มารวมกันในยามเย็นเพื่อไปเล่นในสวน
2.67.18
न अराजके जन पदे वाहनैः शीघ्र गामिभिः ।
नरा निर्यान्ति अरण्यानि नारीभिः सह कामिनः ॥ २.६७.१८ ॥
ในแว่นแคว้นที่ไม่มีกษัตริย์ ชายผู้มีกามารมณ์ย่อมไม่ออกเดินทางไปยังป่าพร้อมกับสตรีด้วยยานพาหนะอันรวดเร็ว
2.67.19
न अराकजे जन पदे धनवन्तः सुरक्षिताः ।
शेरते विवृत द्वाराः कृषि गो रक्ष जीविनः ॥ २.६७.१९ ॥
ในแคว้นที่ไม่มีกษัตริย์ ผู้มั่งคั่งย่อมไม่ปลอดภัย และผู้ที่เลี้ยงชีพด้วยการทำนา เลี้ยงโค และเฝ้ารักษา ย่อมไม่นอนหลับโดยไม่ปิดประตูบ้าน
2.67.20
न अराजके जनपदे बद्दघण्टा विषाणीनः ।
आटन्ति राजमार्गेषु कुञ्जराः षष्टिहायनाः ॥ २.६७.२० ॥
ในแคว้นที่ไม่มีกษัตริย์ ช้างตัวใหญ่อายุหกสิบปีที่มีกระดิ่งผูกไว้และมีงา ย่อมไม่เดินย่างไปตามถนนหลวง
2.67.21
न अराजके जनपदे शरान् सम्ततमस्यताम् ।
श्रूयते तलनिर्घोष इष्वस्त्राणामुपासने ॥ २.६७.२१ ॥
ในแคว้นที่ไม่มีกษัตริย์ จะไม่ได้ยินเสียงธนูยิงไม่หยุด และไม่ได้ยินเสียงตบฝ่ามือของผู้ฝึกอาวุธ
2.67.22
न अराजके जन पदे वणिजो दूर गामिनः ।
गच्चन्ति क्षेमम् अध्वानम् बहु पुण्य समाचिताः ॥ २.६७.२२ ॥
ในแคว้นที่ไม่มีกษัตริย์ พ่อค้าที่เดินทางไกลพร้อมสินค้ามากมาย จะไม่เดินทางไปตามถนนอย่างปลอดภัย
2.67.23
न अराजके जन पदे चरति एक चरः वशी ।
भावयन्न् आत्मना आत्मानम् यत्र सायम् गृहो मुनिः ॥ २.६७.२३ ॥
ในแคว้นที่ไม่มีกษัตริย์ ฤๅษีผู้เดินทางไปตัวเดียว สำรวมตน เพ่งอาตมันด้วยอาตมัน และกลับบ้านเมื่อตกเย็น จะไม่ท่องเที่ยวไปได้
2.67.24
न अराजके जन पदे योग क्षेमम् प्रवर्तते ।
न च अपि अराजके सेना शत्रून् विषहते युधि ॥ २.६७.२४ ॥
ในแคว้นที่ไม่มีกษัตริย์ โยคะและเกษมจะไม่เป็นไป และแม้กองทัพที่ไม่มีกษัตริย์ก็ไม่อาจต้านทานศัตรูในการรบได้
2.67.25
न अराजके जनपदे हृष्टैः परमवाजिभिः ।
नराः सम्यान्ति सहसा रथैश्च परिमण्डिताः ॥ २.६७.२५ ॥
ในแคว้นที่ไม่มีกษัตริย์ ผู้คนที่ร่าเริงจะไม่ออกเดินทางอย่างกะทันหันด้วยรถที่เทียมด้วยม้าชั้นเลิศ และประดับประดาแล้ว
2.67.26
न अराजके जनपदे नराः शास्त्रविशारदाः ।
सम्पदन्तोऽवतिष्ठन्ते वनेषूपवनेषु च ॥ २.६७.२६ ॥
ในแคว้นที่ไม่มีกษัตริย์ ผู้คนที่เชี่ยวชาญในคัมภีร์ จะไม่รวมตัวกันพำนักอยู่ในป่าหรือในสวน
2.67.27
न अराजके जनपदे माल्यमोदकदक्षिणाः ।
देवताभ्यर्चनार्थय कल्प्यन्ते नियतैर्जनैः ॥ २.६७.२७ ॥
ในแคว้นที่ไม่มีกษัตริย์ พวงมาลัย ขนมหวาน และเครื่องบูชา จะไม่ถูกจัดเตรียมโดยผู้คนที่สำรวมระวังเพื่อบูชาเทวดา
2.67.28
न अराजके जनपदे चन्दनागुरुरूषिताः ।
राजपुत्रा विराजन्ते वसन्त इव शाखिनः ॥ २.६७.२८ ॥
ในแคว้นที่ไม่มีกษัตริย์ เจ้าชายที่ทาด้วยจันทน์และอกิล จะไม่เปล่งประกายเหมือนต้นไม้ในฤดูใบไม้ผลิ
2.67.29
यथा हि अनुदका नद्यो यथा वा अपि अतृणम् वनम् ।
अगोपाला यथा गावः तथा राष्ट्रम् अराजकम् ॥ २.६७.२९ ॥
เหมือนแม่น้ำที่ไม่มีน้ำ หรือป่าที่ไม่มีหญ้า หรือฝูงโคที่ไม่มีคนเลี้ยง แคว้นที่ไม่มีกษัตริย์ก็เป็นเช่นนั้น
2.67.30
ध्वजो रथस्य प्रज्ञानम् धूमो ज्ञानम् विभावसोः ।
तेषाम् यो नो ध्वजो राज स देवत्वमितो गतः ॥ २.६७.३० ॥
ธงเป็นเครื่องหมายของรถ ควันเป็นเครื่องหมายของไฟ ฉันใด กษัตริย์ผู้เป็นธงของพวกเรา ก็ฉันนั้น ท่านได้ไปจากที่นี่สู่ความเป็นทิพย์แล้ว
2.67.31
न अराजके जन पदे स्वकम् भवति कस्यचित् ।
मत्स्या इव नरा नित्यम् भक्षयन्ति परस्परम् ॥ २.६७.३१ ॥
ในแคว้นที่ไม่มีกษัตริย์ ไม่มีสิ่งใดเป็นของผู้ใดเลย มนุษย์ย่อมกินกันเองเสมอ เหมือนปลากินปลา
2.67.32
येहि सम्भिन्न मर्यादा नास्तिकाः चिन्न सम्शयाः ।
ते अपि भावाय कल्पन्ते राज दण्ड निपीडिताः ॥ २.६७.३२ ॥
แม้แต่คนนอกศาสนาที่ละเมิดขอบเขตแห่งความประพฤติและไม่มีความสงสัย ก็ยังเหมาะแก่ความเจริญเมื่อถูกลงโทษด้วยอาญาของกษัตริย์
2.67.33
यथा दृष्टिः शरीरस्य नित्यमेवप्रवर्तते ।
तथा नरेन्द्रो राष्ट्रस्य प्रभवः सत्यधर्मयोः ॥ २.६७.३३ ॥
เหมือนดวงตาของร่างกายที่ทำหน้าที่อยู่เสมอ ฉันใด จอมคนก็เป็นแหล่งกำเนิดแห่งสัจจะและธรรมในแว่นแคว้น ฉันนั้น
2.67.34
राजा सत्यम् च धर्मश्च राजा कुलवताम् कुलम् ।
राजा माता पिता चैव राजा हितकरो नृणाम् ॥ २.६७.३४ ॥
กษัตริย์คือสัจจะ และกษัตริย์คือธรรม กษัตริย์คือตระกูลของผู้มีตระกูล กษัตริย์คือมารดาและบิดา และกษัตริย์เท่านั้นคือผู้ทำประโยชน์แก่มนุษย์
2.67.35
यमो वैश्रवणः शक्रो वरुणश्च महाबलः ।
विशेष्यन्ते नरेन्द्रेण वृत्तेन महाता ततः ॥ २.६७.३५ ॥
ยม ไวศรวณะ อินทร์ และวรุณผู้มีกำลังมหาศาล ย่อมได้รับการแยกแยะให้โดดเด่นด้วยความประพฤติและความยิ่งใหญ่ของกษัตริย์
2.67.36
अहो तमैव इदम् स्यान् न प्रज्ञायेत किम्चन ।
राजा चेन् न भवेन् लोके विभजन् साध्व् असाधुनी ॥ २.६७.३६ ॥
โอ้! หากในโลกไม่มีกษัตริย์ผู้แยกความดีออกจากความไม่ดี ทุกสิ่งนี้ก็คงเป็นความมืดสนิท และจะไม่มีสิ่งใดถูกรู้จัก
2.67.37
जीवति अपि महा राजे तव एव वचनम् वयम् ।
न अतिक्रमामहे सर्वे वेलाम् प्राप्य इव सागरः ॥ २.६७.३७ ॥
ตราบที่มหากษัตริย์ยังมีชีวิตอยู่ พวกเราทั้งหมดจะไม่ละเมิดถ้อยคำของท่าน เหมือนมหาสมุทรที่ไม่ล้ำฝั่ง
2.67.38
स नः समीक्ष्य द्विज वर्य वृत्तम् ।
नृपम् विना राज्यम् अरण्य भूतम् ।
कुमारम् इक्ष्वाकु सुतम् वदान्यम् ।
त्वम् एव राजानम् इह अभिषिन्चय ॥ २.६७.३८ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ทวิชาติ เมื่อพิจารณาสภาพของพวกเราแล้ว ราชอาณาจักรที่ปราศจากกษัตริย์ได้กลายเป็นป่ารก ขอท่านจงอภิเษกเจ้าชายผู้ใจบุญ พระโอรสของพระเจ้าอิกษวากุ ให้เป็นกษัตริย์ที่นี่ด้วยตัวท่านเอง