รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.71
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.71.1
स प्रान् मुखो राज गृहात् अभिनिर्याय वीर्यवान् ।
ततः सुदामाम् द्युतिमान् सम्तीर्वावेक्ष्य ताम् नदीम् ॥ २.७१.१ ॥
ท่านผู้กล้าหาญนั้นออกจากพระราชวังมุ่งหน้าไปทางทิศตะวันออก แล้วท่านผู้รุ่งเรืองก็ข้ามแม่น้ำสุทามาและมองดูแม่น้ำนั้น
2.71.2
ह्लादिनीम् दूर पाराम् च प्रत्यक् स्रोतः तरन्गिणीम् ।
शतद्रूम् अतरत् श्रीमान् नदीम् इक्ष्वाकु नन्दनः ॥ २.७१.२ ॥
ผู้เป็นความยินดีของวงศ์อิกษวากุ ผู้รุ่งโรจน์ ข้ามแม่น้ำศตทรุ ซึ่งชื่นใจ มีฝั่งอยู่ไกล และไหลไปทางทิศตะวันตกพร้อมคลื่น
2.71.3
एल धाने नदीम् तीर्त्वा प्राप्य च अपर पर्पटान् ।
शिलाम् आकुर्वतीम् तीर्त्वा आग्नेयम् शल्य कर्तनम् ॥ २.७१.३ ॥
ข้ามแม่น้ำเอลธานะและไปถึงฝั่งไกลของปารปฏะ แล้วข้ามแม่น้ำศิลาและอากุรวตี ท่านก็มาถึงสถานที่แห่งไฟที่ตัดหนามให้ขาด
2.71.4
सत्य सम्धः शुचिः श्रीमान् प्रेक्षमाणः शिला वहाम् ।
अत्ययात् स महा शैलान् वनम् चैत्र रथम् प्रति ॥ २.७१.४ ॥
ท่านซื่อตรงต่อคำปฏิญาณ บริสุทธิ์และรุ่งเรือง มองดูแม่น้ำศิลาวหา แล้วก็ผ่านภูเขาใหญ่ทั้งหลายมุ่งไปยังป่าไจตรรถ
2.71.5
सरस्वतीम् च गङ्गाम् च उग्मेन प्रतिपद्य च ।
उत्तरम् वीरमत्स्यानाम् भारुण्डम् प्राविशद्वनम् ॥ २.७१.५ ॥
ท่านข้ามแม่น้ำสรัสวดีและแม่น้ำคงคาด้วยความเร็วอันดุดัน แล้วเข้าสู่ป่าภารุณฑะทางเหนือของชาววีรมัตสยะ
2.71.6
वेगिनीम् च कुलिन्ग आख्याम् ह्रादिनीम् पर्वत आवृताम् ।
यमुनाम् प्राप्य सम्तीर्णो बलम् आश्वासयत् तदा ॥ २.७१.६ ॥
ท่านไปถึงและข้ามแม่น้ำยมุนาที่ไหลเร็ว ชื่นใจ มีชื่อว่ากุลิงคะ และถูกภูเขาล้อมรอบ แล้วท่านจึงปลอบโยนกองทัพ
2.71.7
शीतीकृत्य तु गात्राणि क्लान्तान् आश्वास्य वाजिनः ।
तत्र स्नात्वा च पीत्वा च प्रायात् आदाय च उदकम् ॥ २.७१.७ ॥
ท่านทำให้อวัยวะของม้าที่อ่อนล้าเย็นลงและปลอบประโลมม้าเหล่านั้น ที่นั่นท่านอาบน้ำและดื่มน้ำ แล้วตักน้ำติดตัวไปและเดินทางต่อ
2.71.8
राज पुत्रः महा अरण्यम् अनभीक्ष्ण उपसेवितम् ।
भद्रः भद्रेण यानेन मारुतः खम् इव अत्ययात् ॥ २.७१.८ ॥
โอรสของพระราชาผ่านป่าใหญ่ซึ่งแทบไม่มีผู้ใดเข้าไปอาศัย ด้วยยานพาหนะอันเป็นมงคลชื่อภัทระ ดุจลมพัดผ่านท้องฟ้า
2.71.9
भागीरथीम् दुष्प्रतरामम्शुधाने महानदीम् ।
उपायाद्राघवस्तूर्णम् प्राग्वटे विश्रुते पुरे ॥ २.७१.९ ॥
พระราฆวะรีบมาถึงแม่น้ำภาคีรถี แม่น้ำใหญ่ที่ข้ามได้ยาก กระแสน้ำดุจแสงตะวัน แล้วท่านก็มาถึงเมืองปราควฏะอันเลื่องชื่อ
2.71.10
स गङ्गाम् प्राग्वटे तीर्त्वे समायात्कुटिकोष्ठिकाम् ।
सबलस्ताम् स तीर्त्वाथ समायाद्धर्मवर्धनम् ॥ २.७१.१० ॥
ท่านมาถึงแม่น้ำคงคาที่ท่าปราควฏะ และพร้อมด้วยกองทัพท่านก็มาถึงหมู่บ้านกุฏิโกษฐิกา เมื่อข้ามแล้วท่านจึงมาถึงธรรมวรรธนะ
2.71.11
तोरणम् दक्षिण अर्धेन जम्बू प्रस्थम् उपागमत् ।
वरूथम् च ययौ रम्यम् ग्रामम् दशरथ आत्मजः ॥ २.७१.११ ॥
ท่านผ่านทางด้านทิศใต้ของซุ้มประตูแล้วมาถึงชัมพูประสถ โอรสของท้าวทศรถเดินทางต่อไปยังหมู่บ้านวรูถอันน่ารื่นรมย์
2.71.12
तत्र रम्ये वने वासम् कृत्वा असौ प्रान् मुखो ययौ ।
उद्यानम् उज्जिहानायाः प्रियका यत्र पादपाः ॥ २.७१.१२ ॥
ที่นั่นท่านพักแรมในป่าอันน่ารื่นรมย์ แล้วก็มุ่งหน้าไปทางทิศตะวันออก สู่สวนของอุชชิหานา ซึ่งมีต้นปริยกะขึ้นอยู่
2.71.13
सालाम्स् तु प्रियकान् प्राप्य शीघ्रान् आस्थाय वाजिनः ।
अनुज्ञाप्य अथ भरतः वाहिनीम् त्वरितः ययौ ॥ २.७१.१३ ॥
เมื่อถึงต้นสาลและต้นปริยกะ ภรตก็ขึ้นขี่ม้าอันว่องไว แล้วให้กองทัพกลับไป และรีบเดินทางต่อไป
2.71.14
वासम् कृत्वा सर्व तीर्थे तीर्त्वा च उत्तानकाम् नदीम् ।
अन्या नदीः च विविधाः पार्वतीयैः तुरम् गमैः ॥ २.७१.१४ ॥
ท่านพักที่สถานที่ชื่อสรรวติรถะ และข้ามแม่น้ำอุตตานกา พร้อมทั้งข้ามแม่น้ำอื่นๆ อีกหลายสาย ด้วยม้าที่เกิดในภูเขา
2.71.15
हस्ति पृष्ठकम् आसाद्य कुटिकाम् अत्यवर्तत ।
ततार च नर व्याघ्रः लौहित्ये स कपीवतीम् ॥ २.७१.१५ ॥
ท่านขึ้นขี่หลังช้าง แล้วข้ามแม่น้ำกุฏิกา และพยาฆร์ในหมู่มนุษย์ผู้นั้นข้ามแม่น้ำกปีวตีที่เลาหิตยะ
2.71.16
एक साले स्थाणुमतीम् विनते गोमतीम् नदीम् ।
कलिन्ग नगरे च अपि प्राप्य साल वनम् तदा ॥ २.७१.१६ ॥
ที่เอกศาละ ท่านข้ามแม่น้ำสถาณุมตี ที่วินตะข้ามแม่น้ำโคมตี และเมื่อถึงเมืองกลิงคะ ท่านก็มาถึงป่าสาละในขณะนั้น
2.71.17
भरतः क्षिप्रम् आगच्चत् सुपरिश्रान्त वाहनः ।
वनम् च समतीत्य आशु शर्वर्याम् अरुण उदये ॥ २.७१.१७ ॥
ภรตมาถึงอย่างรวดเร็ว พาหนะของท่านอ่อนล้าเต็มที่ เมื่อผ่านป่าไปโดยเร็ว ท่านก็มาถึงตอนพระอาทิตย์ขึ้น เมื่อราตรีสิ้นสุดลง
2.71.18
अयोध्याम् मनुना राज्ञा निर्मिताम् स ददर्श ह ।
ताम् पुरीम् पुरुष व्याघ्रः सप्त रात्र उषिटः पथि ॥ २.७१.१८ ॥
ท่านเห็นอโยธยาที่พระราชามนุสร้างไว้ หลังจากพักบนทางเจ็ดคืน พยาฆร์ในหมู่มนุษย์ผู้นั้นก็ได้เห็นนครนั้น
2.71.19
अयोध्याम् अग्रतः दृष्ट्वा रथे सारथिम् अब्रवीत् ।
एषा न अतिप्रतीता मे पुण्य उद्याना यशस्विनी ॥ २.७१.१९ ॥
เมื่อเห็นอโยธยาอยู่เบื้องหน้า ท่านจึงตรัสกับสารถีในรถว่า นครอันรุ่งเรืองนี้พร้อมสวนอันเป็นมงคล ไม่น่าชื่นชมแก่เรามากนักอีกต่อไปแล้ว
2.71.20
अयोध्या दृश्यते दूरात् सारथे पाण्डु मृत्तिका ।
यज्वभिर् गुण सम्पन्नैः ब्राह्मणैः वेद पारगैः ॥ २.७१.२० ॥
โอ้สารถี อโยธยาปรากฏให้เห็นแต่ไกล มีสีขาวซีดดุจดินเหนียว ซึ่งเป็นที่อยู่ของพราหมณ์ผู้บูชายัญ ผู้เพียบพร้อมด้วยคุณธรรม และเป็นผู้รู้พระเวทจนถึงฝั่ง
2.71.21
भूयिष्ठम् ऋषैः आकीर्णा राज ऋषि वर पालिता ।
अयोध्यायाम् पुरा शब्दः श्रूयते तुमुलो महान् ॥ २.७१.२१ ॥
ในอโยธยาเมื่อก่อนมีเสียงอึกทึกใหญ่โตดังขึ้น เมืองนั้นเต็มไปด้วยฤๅษี และได้รับการคุ้มครองจากราชฤๅษีผู้ประเสริฐ
2.71.22
समन्तान् नर नारीणाम् तम् अद्य न शृणोम्य् अहम् ।
उद्यानानि हि साय अह्ने क्रीडित्वा उपरतैः नरैः ॥ २.७१.२२ ॥
วันนี้ข้าพเจ้าไม่ได้ยินเสียงของชายหญิงจากทุกทิศเลย เพราะผู้คนได้เล่นอยู่ในสวนตลอดกลางวันและกลางคืนแล้วก็เลิกไปหมด
2.71.23
समन्तात् विप्रधावद्भिः प्रकाशन्ते मम अन्यदा ।
तानि अद्य अनुरुदन्ति इव परित्यक्तानि कामिभिः ॥ २.७१.२३ ॥
เมื่อก่อนผู้คนวิ่งไปมาทุกทิศ สถานที่เหล่านั้นจึงดูสว่างไสวในสายตาข้าพเจ้า แต่วันนี้เมื่อคนรักทอดทิ้งไปแล้ว สถานที่เหล่านั้นดูเหมือนกำลังร่ำไห้
2.71.24
अरण्य भूता इव पुरी सारथे प्रतिभाति मे ।
न हि अत्र यानैः दृश्यन्ते न गजैः न च वाजिभिः ॥ २.७१.२४ ॥
ดูก่อน สารถี เมืองนี้ปรากฏแก่ข้าพเจ้าเหมือนป่า ที่นี่ไม่เห็นยานพาหนะ ช้าง หรือม้าเลย
2.71.25
निर्यान्तः वा अभियान्तः वा नर मुख्या यथा पुरम् ।
उद्यानानि पुरा भान्ति मत्तप्रमुदितानि च ॥ २.७१.२५ ॥
เหมือนเมื่อก่อนเวลาที่บรรดาผู้นำชายออกจากเมืองหรือเข้าเมือง สวนต่างๆ เคยสว่างไสวเต็มไปด้วยผู้คนที่เมาและรื่นเริง
2.71.26
जनानाम् रतिसम्योगेष्वत्यन्तगुणवन्ति च ।
तान्येतान्यद्य वश्यामि निरानन्दानि सर्वशः ॥ २.७१.२६ ॥
สถานที่ที่เคยประเสริฐยิ่งสำหรับการร่วมรักของผู้คน บัดนี้ข้าพเจ้าจะกล่าวว่าทั้งหมดไร้ความสุข
2.71.27
स्रस्तपर्णैरनुपथम् विक्रोशद्भिरिव द्रुमैः ।
नाद्यापि श्रूयते शब्दो मत्तानाम् मृगपक्षिणाम् ॥ २.७१.२७ ॥
ต้นไม้ที่ใบร่วงลงตามทางดูเหมือนร้องคร่ำครวญ แต่แม้วันนี้ก็ยังไม่ได้ยินเสียงของสัตว์และนกที่เมาอยู่เลย
2.71.28
सम्रक्ताम् मधुराम् वाणीम् कलम् व्याहरताम् बहु ।
चन्दनागुरुसम्पृक्तो धूपसम्मूर्चितोऽतुलः ॥ २.७१.२८ ॥
เมื่อก่อนมีผู้คนพูดกันมากมายด้วยเสียงไพเราะหวานชัด และกลิ่นหอมอันหาใดเทียบไม่ได้ของธูปผสมจันทน์และกฤษณาก็ฟุ้งไปทั่ว
2.71.29
प्रवाति पवनः श्रीमान् किम् नु नाद्य यथापुरम् ।
भेरीमृदङ्गवीणानाम् कोणसम्घट्टितः पुनः ॥ २.७१.२९ ॥
เหตุใดลมอันงดงามนั้นวันนี้จึงไม่พัดมาเหมือนเมื่อก่อน ไม่พัดกระทบสายพิณและกลองภេรี มฤทังคะ และวีณาจนดังขึ้นอีกเล่า
2.71.30
किमद्य शब्दो विरतः सदाऽदीनगतिः पुरा ।
अनिष्टानि च पापानि पश्यामि विविधानि च ॥ २.७१.३० ॥
เหตุใดเสียงที่เคยดำเนินไปไม่รู้จักอ่อนแรงนั้น วันนี้จึงหยุดลง ข้าพเจ้าเห็นนิมิตร้ายและบาปต่างๆ มากมาย
2.71.31
निमित्तानि अमनोज्ञानि तेन सीदति ते मनः ।
सर्वथा कुशलम् सूत दुर्लभम् मम बन्धुषु ॥ २.७१.३१ ॥
นิมิตอันไม่เป็นมงคลได้ปรากฏขึ้นแล้ว ใจของท่านจึงหม่นหมอง ดูก่อนสารถี ความสวัสดีของญาติทั้งหลายของข้าพเจ้าหาได้ยากในทุกทาง
2.71.32
तथा ह्यसति सम्मोहे हृदयम् सीदतीव मे ।
विषण्णः शान्तहृदयस्त्रस्तः सुलुलितेन्द्रियः ॥ २.७१.३२ ॥
แม้ไม่มีเหตุแห่งความหลงใหลจริงๆ ใจของข้าพเจ้าก็ดูเหมือนจะจมลง ข้าพเจ้าเศร้าหมองและหวาดกลัว ใจไม่สงบ และอินทรีย์ทั้งหลายก็ปั่นป่วนอย่างยิ่ง
2.71.33
भरतः प्रविवेशाशु पुरीमिक्ष्वाकुपालिताम् ।
द्वारेण वैजयन्तेन प्राविशत् श्रान्त वाहनः ॥ २.७१.३३ ॥
ภรตเข้าเมืองอย่างรวดเร็ว เมืองที่พวกอิกษวากุคุ้มครองอยู่ รถของท่านเหนื่อยล้า ท่านเข้ามาทางประตูชื่อไวชยันตะ
2.71.34
द्वाह्स्थैः उत्थाय विजयम् पृष्टः तैः सहितः ययौ ।
स तु अनेक अग्र हृदयो द्वाह्स्थम् प्रत्यर्च्य तम् जनम् ॥ २.७१.३४ ॥
พวกทหารที่ประจำประตูลุกขึ้นอวยพรให้มีชัยชนะและถามถึงความสุขสบาย ท่านไปต่อพร้อมกับพวกเขา แต่ใจของท่านมีความคิดมากมาย ท่านตอบแทนความเคารพแก่ผู้รักษาประตูและแก่ประชาชนเหล่านั้น
2.71.35
सूतम् अश्व पतेः क्लान्तम् अब्रवीत् तत्र राघवः ।
किमहम् त्वरयानीतः कारणेन विनानघ ॥ २.७१.३५ ॥
ที่นั้น พระราฆวะตรัสกับสารถีผู้เหน็ดเหนื่อยของเจ้าแห่งม้าว่า "ดูก่อนผู้ปราศจากบาป เหตุใดข้าพเจ้าจึงถูกพามาที่นี่อย่างรีบร้อนเช่นนี้ โดยไม่มีเหตุใดเลย"
2.71.36
अशुभाशङ्कि हृदयम् शीलम् च पततीव मे ।
श्रुता नो यादृशाः पूर्वम् नृपतीनाम् विनाशने ॥ २.७१.३६ ॥
ใจของข้าพเจ้าเต็มไปด้วยความหวาดหวั่นถึงสิ่งชั่วร้าย และความประพฤติของข้าพเจ้าก็ดูเหมือนจะตกต่ำลง เราเคยได้ยินมาว่าในกาลก่อน เมื่อกษัตริย์ทั้งหลายพินาศ เหตุการณ์เช่นนี้ได้เกิดขึ้น
2.71.37
आकाराः तान् अहम् सर्वान् इह पश्यामि सारथे ।
सम्मार्जनविहीनानि परुषाण्युपलक्षये ॥ २.७१.३७ ॥
ดูก่อนสารถี ข้าพเจ้าเห็นนิมิตเหล่านั้นทั้งหมดที่นี่ ได้แก่ ความไม่ได้กวาด ความหยาบกระด้าง และความถูกละเลย
2.71.38
असम्यतकवाटानि श्रीविहीनानि सर्वशः ।
बलिकर्मविहीनानि धूपसम्मेदनेन च ॥ २.७१.३८ ॥
ประตูที่ไม่ได้ปิดกลอนอย่างเรียบร้อย ปราศจากความงามโดยสิ้นเชิง ไม่มีการประกอบพิธีบูชา และไม่มีควันธูปผสมกลิ่น
2.71.39
अनाशितकुटुम्बानि प्रभाहीनजनानि च ।
अलक्स्मीकानि पश्यामि कुटुम्बिभवनान्यहम् ॥ २.७१.३९ ॥
ข้าพเจ้าเห็นบ้านเรือนที่ครอบครัวยังไม่ได้กินข้าว ที่ผู้คนขาดรัศมี และที่ถูกเครื่องหมายแห่งความโชคร้ายปกคลุม
2.71.40
अपेतमाल्यशोभानि असम्मृष्टाजिराणि च ।
देवागाराणि शून्यानि न चाभान्ति यथापुरम् ॥ २.७१.४० ॥
เทวสถานทั้งหลาย หมดความงดงามของพวงมาลัย ลานของมันไม่ได้กวาดและว่างเปล่า ไม่สว่างไสวเหมือนเมื่อก่อนอีกต่อไป
2.71.41
देवतार्चाः प्रविद्धाश्च यज्ञ्गोष्ठ्यस्तथाविधाः ।
माल्यापणेषु राजन्ते नाद्य पण्यानि वा तथा ॥ २.७१.४१ ॥
รูปเคารพของเทวดาถูกทิ้งขว้าง และสภายัญก็เป็นเช่นนั้นเหมือนกัน ร้านดอกไม้และแม้แต่ตลาดสินค้าในวันนี้ก็ไม่รุ่งเรืองอย่างที่ควรจะเป็น
2.71.42
दृश्यन्ते वणिजोऽप्यद्य न यथापूर्वमत्रवै ।
ध्यानसम्विग्नहृदयाः नष्टव्यापारयन्त्रिताः ॥ २.७१.४२ ॥
แม้พ่อค้าในวันนี้ก็ไม่ปรากฏให้เห็นที่นี่เหมือนแต่ก่อน ใจของพวกเขาปั่นป่วนด้วยความคิดกังวล และถูกรั้งไว้ด้วยความย่อยยับของการค้าขาย
2.71.43
देवायतनचैत्येषुदीनाः पक्षिगणास्तथा ॥ २.७१.४३ ॥
ในวิหารและศาลเจ้า ฝูงนกก็ปรากฏว่าซึมเศร้าเช่นกัน
2.71.44
मलिनम् च अश्रु पूर्ण अक्षम् दीनम् ध्यान परम् कृशम् ।
सस्त्री पुम्सम् च पश्यामि जनम् उत्कण्ठितम् पुरे ॥ २.७१.४४ ॥
ในนครนี้ ข้าพเจ้าเห็นทั้งชายและหญิง หน้าหมองคล้ำ นัยน์ตาเต็มไปด้วยน้ำตา น่าสงสาร จมอยู่ในความคิด ซูบผอมและกระวนกระวาย
2.71.45
तानि अनिष्टानि अयोध्यायाम् प्रेक्ष्य राज गृहम् ययौ ॥ २.७१.४५ ॥
เมื่อเห็นลางร้ายเหล่านี้ในอโยธยา ท่านก็เสด็จไปยังพระราชวัง
2.71.46
ताम् शून्य शृन्ग अटक वेश्म रथ्याम् ।
रजो अरुण द्वार कपाट यन्त्राम् ।
दृष्ट्वा पुरीम् इन्द्र पुरी प्रकाशाम् ।
दुह्खेन सम्पूर्णतरः बभूव ॥ २.७१.४६ ॥
เมื่อเห็นนครนั้น มียอดปราสาทและระเบียงว่างเปล่า ถนนแดงเพราะฝุ่น ประตูและกลอนประตูที่รุ่งเรืองดุจนครของพระอินทร์ ท่านก็ยิ่งเต็มไปด้วยความโศก
2.71.47
बहूनि पश्यन् मनसो अप्रियाणि ।
यानि अन्न्यदा न अस्य पुरे बभूवुः ।
अवाक् शिरा दीन मना नहृष्टः ।
पितुर् महात्मा प्रविवेश वेश्म ॥ २.७१.४७ ॥
ท่านเห็นสิ่งที่ทำให้ใจไม่สบายมากมาย ซึ่งไม่เคยเกิดขึ้นในนครนี้มาก่อน ด้วยศีรษะก้มต่ำ ใจเศร้าหมอง และไม่ยินดี ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่จึงเข้าไปในเรือนของพระบิดา